اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ
innal-lażīna kafarū sawā'un ‘alaihim a'anżartahum am lam tunżirhum lā yu'minūn(a).
Tiɲɛ na, minw banna, o kelen lo u fɛ, i (Muhamadu) y’i lasɔmi wo, i m’u lasɔmi wo, u tɛna la a la.
وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗ كُلَّمَا رُزِقُوْا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِّزْقًا ۙ قَالُوْا هٰذَا الَّذِيْ رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَاُتُوْا بِهٖ مُتَشَابِهًا ۗوَلَهُمْ فِيْهَآ اَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ وَّهُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ
wa basysyiril-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti anna lahum jannātin tajrī min taḥtihal- anhār(u), kullamā ruziqū minhā min ṡamaratir rizqā(n), qālū hāżal-lażī ruziqnā min qablu wa utū bihī mutasyābihā(n), wa lahum fīhā azwājum muṭahharatuw wa hum fīhā khālidūn(a).
Minw lara a ra, ka kɛwaleɲumanw kɛ, i ye kibaro diiman fɔ olugu ye, ko nankoyɔrɔw labɛnna o ye, jiw bɛ woyo minw jukɔrɔ. Tuma o tuma n'u ye yiriden sɔrɔ ka bɔ sankolo la k'u kɛ balo ye, u b'a fɔ ko: «An tun be min sɔrɔ fɔlɔ, o le ye nin ye.» O ɲɔgɔnna (yiridenw) dira u ma. O yɔrɔ la, u be furuɲɔgɔn saniyaninw sɔrɔ. U be to a kɔnɔ.
اِنَّآ اَرْسَلْنٰكَ بِالْحَقِّ بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۙ وَّلَا تُسْـَٔلُ عَنْ اَصْحٰبِ الْجَحِيْمِ
innā arsalnāka bil-ḥaqqi basyīraw wa nażīrā(n), wa lā tus'alu ‘an aṣḥābil-jaḥīm(i).
Tiɲɛ na, an y'i (Muhamadu) ci ni tiɲɛ ye, i n'a fɔ kibaruya dibaga ani lasɔminibaga. Ani, aw tɛna ɲininga (jatebɔ) jahanama sigibagaw koo la.
كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Adamadenw tun ye (fɔlɔ) jama kelen ye. O kɔ, Ala ye kiraw ci (ka) kibaro diimanw ni lasɔminiw lase mɔgɔw ma. Tiɲɛ tun be kitabu min kɔnɔ, a y'o ci ka na n'u ye, waasa u ka sɔsɔli kɛ u ka koow la. Minw bɛ danfara kɛ, olugu le ye mɔgɔ minw ye, dalilu gwɛninw sɔrɔnin kɔ, ɲangoya kosɔn u ni ɲɔgɔn cɛ. O la, Ala be mɔgɔ minw limaniyara, u be sɔsɔli kɛra tiɲɛn min kan, a b’u bilasira a sago la. Mɔgɔ min b’a fɛ, Ala b’o bila sira tilennin kan.
وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَلِاُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ
wa muṣaddiqal limā baina yadayya minat-taurāti wa li'uḥilla lakum ba‘ḍal-lażī ḥurrima ‘alaikum wa ji'tukum bi'āyatim mir rabbikum, fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).
Ani i n’a fɔ mɔgɔ min bɛ tawurata sabati, min tun nana ka kɔn ne ɲɛ, ani ko ne ye fɛn dɔw daga aw ra, minw tun haramunin lo aw ye. Ne be na aw fɛ ni tagamasiɲɛ (kabako) dɔ ye min bɔra aw Matigi fɛ. O ra, aw ye siran Ala ɲa, ka ne kan mɛn.
لَقَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ اِذْ بَعَثَ فِيْهِمْ رَسُوْلًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ يَتْلُوْا عَلَيْهِمْ اٰيٰتِهٖ وَيُزَكِّيْهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَۚ وَاِنْ كَانُوْا مِنْ قَبْلُ لَفِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
laqad mannallāhu ‘alal-mu'minīna iż ba‘aṡa fīhim rasūlam min anfusihim yatlū ‘alaihim āyātihī wa yuzakkīhim wa yu‘allimuhumul-kitāba wal-ḥikmah(ta), wa in kānū min qablu lafī ḍalālim mubīn(in).
Tiɲɛ na, Ala ye nɛɛma di lanabagaw ma tuma min na (Ala) ye ciden (Muhamadu) ci u cɛma ka bɔ u yɛrɛ cɛma, k’a ka ayataw kalan u ye, k’u (niw) saniya, k’u kalan kitabu (alikurana) ni hakilitigiya (sunna) la, hali ni fɔlɔ, u tun be fili gwɛnin kɔnɔ.
رَبَّنَا وَاٰتِنَا مَا وَعَدْتَّنَا عَلٰى رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ اِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيْعَادَ
rabbanā wa ātinā mā wa‘attanā ‘alā rusulika wa lā tukhzinā yaumal-qiyāmah(ti), innaka lā tukhliful-mī‘ād(a).
E, an Matigi, i ye min layidu ta an ye i ka cidenw sababu la, o di an ma. Ani, i kana an lamaloya lafiɲɛlon na. Tiɲɛ na, i ti layidu tiɲɛ abada."
رُسُلًا مُّبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَى اللّٰهِ حُجَّةٌ ۢ بَعْدَ الرُّسُلِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَزِيْزًا حَكِيْمًا
rusulam mubasysyirīna wa munżirīna li'allā yakūna lin-nāsi ‘alallāhi ḥujjatum ba‘dar-rusul(i), wa kānallāhu ‘azīzan ḥakīmā(n).
Cidenw tun ye kibaro diiman fɔbagaw ye ani lasɔminikɛlaw ye, walisa adamadenw ka sɔsɔli kɛ ni Ala ye cidenw cinin kɔ. Ala ye sebaga ye, hakilitigi ye.
يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ قَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلٰى فَتْرَةٍ مِّنَ الرُّسُلِ اَنْ تَقُوْلُوْا مَا جَاۤءَنَا مِنْۢ بَشِيْرٍ وَّلَا نَذِيْرٍۗ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَشِيْرٌ وَّنَذِيْرٌ ۗوَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ
yā ahlal-kitābi qad jā'akum rasūlunā yubayyinu lakum ‘alā fatratim minar-rusuli an taqūlū mā jā'anā mim basyīriw wa lā nażīr(in), faqad jā'akum basyīruw wa nażīr(un), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
E kitabu mɔgɔw! Tiɲɛ na, an ka ciden nana aw fɛ, ka (an ka sariya) ɲɛfɔ aw ye, wagati min na cidenw (ci) tigɛra, janko aw kana a fɔ ko: «Mɔgɔ si ma na an fɛ, kibaruya fɔbaga, lasɔminibaga tɛ.» Can lo, kibaru diman fɔbaga ni lasɔminibaga dɔ nana aw fɛ. Ala ye sebaga ye fɛɛn bɛɛ kan.
۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ بَلِّغْ مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ ۗوَاِنْ لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسٰلَتَهٗ ۗوَاللّٰهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ
yā ayyuhar-rasūlu ballig mā unzila ilaika mir rabbik(a), wa illam taf‘al famā ballagta risālatah(ū), wallāhu ya‘ṣimuka minan-nās(i), innallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
E, Ciraden! I Matigi ye min yira i la, i k’o fɔ i ye. N’i m’o kɛ (min yamaruya dira i ma) o kɔrɔ ko i t’a ka cikan lase mɔgɔw ma. Ani Ala b’aw tanga adamadenw ma (juguya). Can ra, Ala tɛ kafiriw bila sira kan.
قُلْ اَيُّ شَيْءٍ اَكْبَرُ شَهَادَةً ۗ قُلِ اللّٰهُ ۗشَهِيْدٌۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗوَاُوْحِيَ اِلَيَّ هٰذَا الْقُرْاٰنُ لِاُنْذِرَكُمْ بِهٖ وَمَنْۢ بَلَغَ ۗ اَىِٕنَّكُمْ لَتَشْهَدُوْنَ اَنَّ مَعَ اللّٰهِ اٰلِهَةً اُخْرٰىۗ قُلْ لَّآ اَشْهَدُ ۚ قُلْ اِنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّاِنَّنِيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ
qul ayyu syai'in akbaru syahādah(tan), qulillāhu syahīdum bainī wa bainakum, wa ūḥiya ilayya hāżal-qur'ānu li'unżirakum bihī wa man balag(a), a'innakum latasyhadūna anna ma‘allāhi ālihatan ukhrā, qul lā asyhad(u), qul innamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa innanī barī'um mimmā tusyrikūn(a).
A fɔ (Muhamadu) ko: «Jɔn ka seereya barika ka bon?» A fɔ ko: "Ala, ale lo ye seere ye ne ni aw cɛ. Nin alikurana jigira ne ma walisa ne ka lasɔmini kɛ aw ye ani minw be na (alikurana a ma). Yala aw be se ka seereya kɛ tiɲɛn na ko ala wɛrɛw be yen Ala fɛ wa?" A fɔ ko: «Ne tɛ se ka seereya kɛ.» A fɔ ko: «Tiɲɛ na, ale kelenpe le ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye, ne hɔɔrɔnyanin lo fɛɛn o fɛɛn na aw be min jɛn (ni Ala) ye.»
وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ فَمَنْ اٰمَنَ وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ
wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), faman āmana wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).
An tun ka cira minw ci, olugu tun ye kibaro diimanw fɔ, ka mɔgɔw lasɔmi. Ni mɔgɔ o mɔgɔ lara a la, ka yɛlɛma don, siranya tɛ o la, o ti dusukasi.
وَاَنْذِرْ بِهِ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْ يُّحْشَرُوْٓا اِلٰى رَبِّهِمْ لَيْسَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِهٖ وَلِيٌّ وَّلَا شَفِيْعٌ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ
wa anżir bihil-lażīna yakhāfūna ay yuḥsyarū ilā rabbihim laisa lahum min dūnihī waliyyuw wa lā syafī‘ul la‘allahum yattaqūn(a).
Minw be siranna k’u lajɛn u ka Matigi ɲɛfɛ (lakunuya loon na), i k’olu lasɔmi n’o ye (alikurana), ko latangabaga wala delilikɛla (dɛmɛbaga) tɛ yen ni Ala tɛ, walisa u ka se ka Alako sɔrɔ.
اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰىهُمُ اقْتَدِهْۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًاۗ اِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٰى لِلْعٰلَمِيْنَ ࣖ
ulā'ikal-lażīna hadallāhu fa bihudāūhumuqtadih, qul lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in huwa illā żikrā lil-‘ālamīn(a).
Olu (kiraw) lo ye Ala ka ɲɛminɛli ye, o la, aw ka tugu u ka ɲɛminɛli kɔ. A fɔ (Muhamadu) ko: «Ne tɛ foyi ɲini i fɛ (Akurana) laseli sara la.» Alikurana tɛ foyi ye ni lasɔmini tɛ (mɔgɔw bɛɛ) ye diɲɛ bɛɛ kɔnɔ.
وَهٰذَا كِتٰبٌ اَنْزَلْنٰهُ مُبٰرَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِيْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنْذِرَ اُمَّ الْقُرٰى وَمَنْ حَوْلَهَاۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ يُؤْمِنُوْنَ بِهٖ وَهُمْ عَلٰى صَلَاتِهِمْ يُحٰفِظُوْنَ
wa hāżā kitābun anzalnāhu mubārakum muṣaddiqul-lażī baina yadaihi wa litunżira ummal-qurā wa man ḥaulahā, wal-lażīna yu'minūna bil-ākhirati yu'minūna bihī wa hum ‘alā ṣalātihim yuḥāfiẓūn(a).
Ani nin (Al-Qur’an), an ye gafe min jigi ni dubaw ye, o be gafe minw (jigira) ka kɔn ani walisa aw ka lasɔmini kɛ (Mɛka) sigibagaw n’a lamini mɔgɔw ma. Mɔgɔ minw lanin b’a la ko saya kɔ, siga t’a la, olu lanin b’a la (alikurana), ani u b’u ka deliliw labato tuma bɛɛ.
يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ
yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).
E jinɛw ni adamadenw ka kulu! Yala cidenw ma na aw fɛ ka bɔ aw yɛrɛ cɛma, u ye ne ka vɛrisew lase aw ma, ka aw lasɔmi ɲɔgɔnye koo la bi loon na wa? U y'a jaabi ko: «(Ɔnhɔn), anw ye an yɛrɛ seerew ye.» Nka u tun be lafilila duniɲa ka ɲɛnamaya fɛ ani u kɛra seerew ye u yɛrɛ kama, k’u ye kafiriw ye.
فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ رَّبُّكُمْ ذُوْ رَحْمَةٍ وَّاسِعَةٍۚ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُهٗ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ
fa in każżabūka faqur rabbukum żū raḥmatiw wāsi‘ah(tin), wa lā yuraddu ba'suhū ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).
O la, n’u ye ngalon tigɛ i la, i k’a fɔ ko: “I Matigi ka makari ka bon, a ka ɲangili jurumunkɛlaw kan, o tɛ se ka bali.”
كِتٰبٌ اُنْزِلَ اِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِيْ صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنْذِرَ بِهٖ وَذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ
kitābun unzila ilaika falā yakun fī ṣadrika ḥarajum minhu litunżira bihī wa żikrā lil-mu'minīn(a).
(Nin ye) kitabu ye min jigira i ma (Muhamadu); O la, aw kana aw yɛrɛ sɔgɔ o kosɔn, janko aw ka lasɔmini kɛ ni nin (Gafe) ye, a ka kɛ kalan ye lanabagaw fɛ.
اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Ne be n Matigi ka cikan lase aw ma, ne be ladili di aw ma, aw tɛ min lɔn, ne b’o lɔn ka bɔ Ala fɛ.»
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوْا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ
awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum wa litattaqū wa la‘allakum turḥamūn(a).
Yala aw kabakoyara k’a ye ko lasɔmini dɔ bɔra aw Matigi fɛ mɔgɔ dɔ fɛ min bɔra aw cɛma, k’aw lasɔmi ani k’a to aw ka kɛ Alaɲasiranbagaw ye, janko aw ka se ka makari wa?
اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْۗ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِى الْخَلْقِ بَصْۣطَةً ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum, ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di qaumi nūḥiw wa zādakum fil-khalqi basṭah(tan), fażkurū ālā'allāhi la‘allakum tufliḥūn(a).
Yala aw kabakoyara k’a ye ko lasɔmini dɔ nana ka bɔ aw Matigi fɛ, mɔgɔ dɔ sababu ra min bɔra aw cɛ ra, ka aw lasɔmi wa? Aw hakili to a la tuma min na a y’aw kɛ kalifaw ye Nuhun ka mɔgɔw kɔ, ani a y’aw tɛmɛ farikolo fanga ni bonya la. O la, aw k’aw hakili to Ala ka dugawuw la walisa aw ka se ka kunnadiya sɔrɔ. ”
وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).
Ani Samud mɔgɔw ma (an ye u balimacɛ Saleh ci). A ko: "E ne ka mɔgɔw! Aw ye Ala bato! Ala wɛrɛ tɛ aw ye n'ale tɛ. Tiɲɛ na, dalilu gwɛnin dɔ nana aw fɛ ka bɔ aw Matigi fɛ. Nin (a) ɲɔgɔmɛmuso min bɔra Ala fɛ, o ye tagamasiɲɛ ye aw ye. A to a ka balo Ala ka dugukolo kan, aw kana tɔɔrɔ lase a ma, n'o tɛ, aw bena tɔɔrɔba sɔrɔ."
فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ
fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).
O kɔ, a (Saleh) bɔra u kɔrɔ, k'a fɔ ko: "E ne ka mɔgɔw! Tiɲɛ na, ne ye ne ka Matigi ka cikan lase aw ma, ne ye aw ladi. Nka mɔgɔ minw be ladili di, olu man di aw ye."
وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).
Aw kana sigi sira si kan, ka lanabagaw lasiran ani k’u bali ka bɔ Ala ka sira kan, ani k’a fɛ k’a labɔ. Aw ye aw hakiri to a ra, wagati min na aw tun man ca, o tuma na, Ala ka dɔ fara aw kan. Ani, minw be tiɲɛni kɛ, i k’i janto o la.
فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ
fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).
O la, Suwayibu bɔra u kɔrɔ k'a fɔ ko: "E ne ka mɔgɔw! Tiɲɛ na, ne ye n Matigi ka cikan lase aw ma, ne ye aw ladi. O la, ne bena dusukasi cogo di kafiriw kosɔn?"
اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ
awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).
Ani, yala u t’a miiri k’u tericɛ (Muhamadu) tɛ fatɔ ye wa? Ale (Muhamadu) ye lasɔminikɛla gwɛnin dɔrɔn lo ye.
قُلْ لَّآ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّا اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ كُنْتُ اَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِۛ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوْۤءُ ۛاِنْ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ
qul lā amliku linafsī naf‘aw wa lā ḍarran illā mā syā'allāh(u), wa lau kuntu a‘lamul gaiba-lastakṡartu minal-khair(i) - wa mā massaniyas-sū'(u) - in ana illā nażīruw wa basyīrul liqaumiy yu'minūn(a).
A fɔ (Muhamadu) ko: "Ne tɛ se ka nafa lase ne yɛrɛ ma, walima ka tɔɔrɔ lase ne yɛrɛ ma, ni Ala sago tɛ. Ni ne tun be koo gwansanw lɔn, ne tun bena ɲumanya kɛ n’ seko bɛɛ ye, kojugu si tun tɛna ne sɔrɔ. Ne ye lasɔminikɛla dɔrɔn ye, ani kibaru diman fɔbaga ye lanabagaw ye."
اَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا اَنْ اَوْحَيْنَآ اِلٰى رَجُلٍ مِّنْهُمْ اَنْ اَنْذِرِ النَّاسَ وَبَشِّرِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ قَالَ الْكٰفِرُوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ مُّبِيْنٌ
akāna lin-nāsi ‘ajaban an auḥainā ilā rajulim minhum an anżirin-nāsa wa basysyiril-lażīna āmanū anna lahum qadama ṣidqin ‘inda rabbihim, qālal-kāfirūna inna hāżā lasāḥirum mubīn(un).
A ma bari ko mɔgɔw ka kan ka kabakoya k'a ye ko An ye jirali dɔ di cɛɛ dɔ ma u cɛma ko: «I ka mɔgɔw lasɔmi, ka lanabagaw nisɔndiya, k'u ye lɔyɔrɔba sɔrɔ Ala ɲɛɛ kɔrɔ.» Kafiriw ko: «Nin cɛ (Muhamadu) ye jinamoriyakɛla ye tiɲɛ na.»
وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰى وَاَخِيْهِ اَنْ تَبَوَّاٰ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوْتًا وَّاجْعَلُوْا بُيُوْتَكُمْ قِبْلَةً وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ
wa auḥainā ilā mūsā wa akhīhi an tabawwa'ā liqaumikumā bimiṣra buyūtaw waj‘alū buyūtakum qiblataw wa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), wa basysyiril-mu'minīn(a).
An y'a fɔ Musa n'a balimacɛ ye ko: "Aw ka boon caaman ta Ezipiti jamana na k'u kɛ aw ka mɔgɔw ye, k'aw ka boonw kɛ batoyɔrɔw ye, ka delili kɛ, ka lanabagaw nisɔndiya."
اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗاِنَّنِيْ لَكُمْ مِّنْهُ نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌۙ
allā ta‘budū illallāh(a), innanī lakum minhu nażīruw wa basyīr(un).
o cogo ra, aw kana mɔgɔ wɛrɛ bato ni Ala tɛ. Tiɲɛ na, ne (Muhamadu) ye lasɔminikɛla ye ani kibaro diiman lase aw ma ka bɔ a fɛ.
فَلَعَلَّكَ تَارِكٌۢ بَعْضَ مَا يُوْحٰىٓ اِلَيْكَ وَضَاۤىِٕقٌۢ بِهٖ صَدْرُكَ اَنْ يَّقُوْلُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ جَاۤءَ مَعَهٗ مَلَكٌ ۗ اِنَّمَآ اَنْتَ نَذِيْرٌ ۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ ۗ
fa la‘allaka tārikum ba‘ḍa mā yūḥā ilaika wa ḍā'ikum bihī ṣadruka ay yaqūlū lau lā unzila ‘alaihi kanzun au jā'a ma‘ahū malak(un), innamā anta nażīr(un), wallāhu ‘alā kulli syai'in wakīl(un).
O la, a be se ka kɛ ko i (Muhamadu) b’a fɛ ka fɛɛn dɔw to yen minw jigira i ma ani i disi be sɔgɔsɔgɔ o kosɔn, bari u bena a fɔ ko: «Mun na nafolo (nafolo) ma jigi a fɛ walima mɛlɛkɛ ma na n’a ye?» Tiɲɛ na, i ye lasɔminikɛla dɔrɔn ye ani Ala ye fɛɛn bɛɛ marabaga ye.
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖٓ اِنِّيْ لَكُمْ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ ۙ
wa laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī innī lakum nażīrum mubīn(un).
An ye Nuhun ci a ka mɔgɔw fɛ, (a ko: «Tiɲɛ na, ne ye lasɔmini gwɛnin ye aw ye;
اَنْ لَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۖاِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ اَلِيْمٍ
allā ta‘budū illallāh(a), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin alīm(in).
o cogo ra, aw kana mɔgɔ wɛrɛ bato ni Ala tɛ. Ne be hami kosɔbɛ ko ɲangili bena i minɛ (lon) min be mɔgɔ tɔɔrɔ kosɔbɛ.”
حَتّٰٓى اِذَا اسْتَيْـَٔسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوْٓا اَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوْا جَاۤءَهُمْ نَصْرُنَاۙ فَنُجِّيَ مَنْ نَّشَاۤءُ ۗوَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِيْنَ
Ḥattā iżastai'asar-rusulu wa ẓannū annahum qad kużibū jā'ahum naṣrunā, fa nujjiya man nasyā'(u), wa lā yuraddu ba'sunā ‘anil-qaumil-mujrimīn(a).
O la, ni jigi tɛ cidenw na tugu (u ka mɔgɔw ka limaniya koo la) ani u lanin b’a la ko u ye ngalon tigɛ u la, o tuma na, u (cidenw) be na an dɛmɛ, o tuma na, an b’a fɛ mɔgɔ min fɛ, u bena kisi. Ani An ka ɲangili tɛ se ka ban jurumunkɛlaw fɛ .
وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ اِنَّمَآ اَنْتَ مُنْذِرٌ وَّلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ ࣖ
wa yaqūlul-lażīna kafarū lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), innamā anta munżiruw wa likulli qaumin hād(in).
Kafiriw ko: «Mun na tagamasiɲɛ (kabako) ma jigi a ma ka bɔ a Matigi fɛ?» Can ra, ele ye lasɔminibaga dɔrɔn le ye; ani mɔgɔ dɔ bɛ jamana bɛɛ ra min bɛ sira di.
كَذٰلِكَ اَرْسَلْنٰكَ فِيْٓ اُمَّةٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهَآ اُمَمٌ لِّتَتْلُوَا۟ عَلَيْهِمُ الَّذِيْٓ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ وَهُمْ يَكْفُرُوْنَ بِالرَّحْمٰنِۗ قُلْ هُوَ رَبِّيْ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ مَتَابِ
każālika arsalnāka fī ummatin qad khalat min qablihā umamul litatluwa ‘alaihimul-lażī auḥainā ilaika wa hum yakfurūna bir-raḥmān(i), qul huwa rabbī lā ilāha illā huw(a), ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi matāb(i).
O cogo la, an y’i (Muhamadu) ci jama dɔ ma, mɔgɔ caaman bɔra min na, walisa i ka (alikurana) kalan u ye, an ye min jigi i kan, hali n’u banna Ala la, min ye hinantigi ye. A fɔ ko: «Ale le ye ne Matigi ye, ala wɛrɛ tɛ yen ni ale tɛ, ne bɛ ne jigi la ale kelen le kan, ne bɛ nimisa ale kelen le ra.»
وَاَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيْهِمُ الْعَذَابُۙ فَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا رَبَّنَآ اَخِّرْنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۙ نُّجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَۗ اَوَلَمْ تَكُوْنُوْٓا اَقْسَمْتُمْ مِّنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِّنْ زَوَالٍۙ
wa anżirin-nāsa yauma ya'tīhimul-‘ażāb(u), fa yaqūlul-lażīna ẓalamū rabbanā akhkhirnā ilā ajalin qarīb(in), nujib da‘wataka wa nattabi‘ir-rusul(a), awalam takūnū aqsamtum min qablu mā lakum min zawāl(in).
Ani ka lasɔmini (Muhamadu) di mɔgɔw ma loon min na (ni) ɲangili bena na u kan, o tuma na, kojugukɛlaw bena a fɔ ko: “An Matigi, sababu di an ma (ka segi ka na diɲɛ kɔnɔ) hali wagati dɔɔni dɔrɔn, an bena i ka welekan mɛn, an bena tugu cidenw kɔ.” (A fɔra o ye ko) «Yala aw ma kali ka kɔn (dugukolo kan) ko aw tɛna tunu abada wa?
هٰذَا بَلٰغٌ لِّلنَّاسِ وَلِيُنْذَرُوْا بِهٖ وَلِيَعْلَمُوْٓا اَنَّمَا هُوَ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ وَّلِيَذَّكَّرَ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ
hāżā balāgul lin-nāsi wa liyunżarū bihī wa liya‘lamū annamā huwa ilāhuw wāḥiduw wa liyażżakkara ulul-albāb(i).
Ani nin (Alikurana) ye ɲɛfɔli (dafanin) ye adamadenw ma, walisa u ka se ka lasɔmi n’a ye, walisa u k’a lɔn ko ale lo ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye ani walisa hakilitigiw ka kalan sɔrɔ.
۞ نَبِّئْ عِبَادِيْٓ اَنِّيْٓ اَنَا الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُۙ
nabbi' ‘ibādī annī anal-gafūrur-raḥīm(u).
A fɔ ne ta jɔnw ye ko ne le ye yafabaga ye, ne le ye makaribaga ye.
وَاَنَّ عَذَابِيْ هُوَ الْعَذَابُ الْاَلِيْمُ
wa anna ‘ażābī huwal-‘ażābul-alīm(u).
ani tiɲɛ na, ne ka ɲangili ye ɲangili ye min be mɔgɔ tɔɔrɔ kosɔbɛ.
وَقُلْ اِنِّيْٓ اَنَا النَّذِيْرُ الْمُبِيْنُۚ
wa qul innī anan-nażīrul-mubīn(u).
Aw k’a fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, ne ye lasɔminikɛla gwɛnin ye.»
يُنَزِّلُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ بِالرُّوْحِ مِنْ اَمْرِهٖ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖٓ اَنْ اَنْذِرُوْٓا اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاتَّقُوْنِ
yunazzilul-malā'ikata bir-rūḥi min amrihī ‘alā may yasyā'u min ‘ibādihī an anżirū annahū lā ilāha illā ana fattaqūn(i).
A ye mɛlɛkɛw ci ka na ni yiraliw ye n'a ka cifɔniw ye, a b'a fɛ minw fɛ a ka baaradenw cɛma, (a k'a fɔ), o min ye ko: «Aw ye (ne ka baaradenw) hakili jigi ko ala wɛrɛ tɛ yen ni ne tɛ, o la, aw ka kan ka siran ne ɲɛ.»
تَاللّٰهِ لَقَدْ اَرْسَلْنَآ اِلٰٓى اُمَمٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطٰنُ اَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
tallāhi laqad arsalnā ilā umamim min qablika fa zayyana lahumusy-syaiṭānu a‘mālahum fa huwa waliyyuhumul-yauma wa lahum ‘ażābun alīm(un).
Ala, tiɲɛ na, an ye (cidenw) ci ka taga mɔgɔw fɛ minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ (Muhamadu), nka Sutana y’u ka kɛwale (juguw) kɛ i n’a fɔ u cɛ ka ɲi, fɔɔ ale (Sutana) kɛra u ka ɲɛmɔgɔ ye bi ani u bena ɲangili juguba sɔrɔ.
وَيَوْمَ نَبْعَثُ فِيْ كُلِّ اُمَّةٍ شَهِيْدًا عَلَيْهِمْ مِّنْ اَنْفُسِهِمْ وَجِئْنَا بِكَ شَهِيْدًا عَلٰى هٰٓؤُلَاۤءِۗ وَنَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْكِتٰبَ تِبْيَانًا لِّكُلِّ شَيْءٍ وَّهُدًى وَّرَحْمَةً وَّبُشْرٰى لِلْمُسْلِمِيْنَ ࣖ
wa yauma nab‘aṡu fī kulli ummatin syahīdan ‘alaihim min anfusihim wa ji'nā bika syahīdan ‘alā hā'ulā'(i), wa nazzalnā ‘alaikal-kitāba tibyānal likulli syai'iw wa hudaw wa raḥmataw wa busyrā lil-muslimīn(a).
An ye seere dɔ lawuli jama bɛɛ cɛma, an nana n’i ye (Muhamadu) ka kɛ seere ye u kan. An ye kitabu (Al-Qur’an) jigi i ma walisa a ka koo bɛɛ ɲɛfɔ, k’a kɛ ɲɛminɛli ye, ani hinu ni kibaro diiman ye minw b’u yɛrɛ majigi (silamɛw) ye.
مَنِ اهْتَدٰى فَاِنَّمَا يَهْتَدِيْ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ ضَلَّ فَاِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَاۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِّزْرَ اُخْرٰىۗ وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِيْنَ حَتّٰى نَبْعَثَ رَسُوْلًا
manihtadā fa innamā yahtadī linafsih(ī), wa man ḍalla fa innamā yaḍillu ‘alaihā, wa lā taziru wāziratuw wizra ukhrā, wa mā kunnā mu‘ażżibīna ḥattā nab‘aṡa rasūlā(n).
Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka baara kɛ ka kɛɲɛ ni (Ala) ka cifɔni ye, o tigi ye a yɛrɛ ta (lakana) ye; ani mɔgɔ o mɔgɔ bɛ tunu, (bɔnɛ) yɛrɛ yɛrɛ le ye a yɛrɛ ta ye. Jurumunkɛla fana tɛ se ka mɔgɔ wɛrɛ ka jurumunw muɲu, nka an tɛna a ɲangi fɔɔ an ka ciden ci.
وَبِالْحَقِّ اَنْزَلْنٰهُ وَبِالْحَقِّ نَزَلَۗ وَمَآ اَرْسَلْنٰكَ اِلَّا مُبَشِّرًا وَّنَذِيْرًاۘ
wa bil-ḥaqqi anzalnāhu wa bil-ḥaqqi nazal(a), wa mā arsalnāka illā mubasysyiraw wa nażīrā(n).
An ye (alikurana) jigi tiɲɛ na, a jigira ni tiɲɛ ye. An y’i ci (Muhamadu), i n’a fɔ kibaro diiman fɔbaga ani lasɔminibaga dɔrɔn.
قَيِّمًا لِّيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيْدًا مِّنْ لَّدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِيْنَ الَّذِيْنَ يَعْمَلُوْنَ الصّٰلِحٰتِ اَنَّ لَهُمْ اَجْرًا حَسَنًاۙ
qayyimal liyunżira ba'san syadīdam mil ladunhu wa yubasysyiral-mu'minīnal-lażīna ya‘malūnaṣ-ṣāliḥāti anna lahum ajran ḥasanā(n).
i n’a fɔ sira tilennin, ka lasɔmi ɲangili jugu dɔ ra min bɛ bɔ a fɛ, ka kibaro diiman fɔ lanabagaw ye minw bɛ kɛwaleɲumanw kɛ, ko o bɛna sara ɲuman sɔrɔ;
وَّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ قَالُوا اتَّخَذَ اللّٰهُ وَلَدًاۖ
wa yunżiral-lażīna qāluttakhażallāhu waladā(n).
Ani ka mɔgɔw lasɔmi minw b’a fɔ ko: «Ala ye dencɛ sɔrɔ.»
وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّا مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَۚ وَيُجَادِلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوْٓا اٰيٰتِيْ وَمَآ اُنْذِرُوْا هُزُوًا
wa mā nursilul-mursalīna illā mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa yujādilul-lażīna kafarū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa wattakhażū āyātī wa mā unżirū huzuwā(n).
An ma cidenw ci, fɔ ka kɛ kibaro diiman fɔbagaw ye, ani lasɔminikɛlaw; nka kafiriw be sɔsɔli kɛ ngalon (sira) la walisa u ka se ka tiɲɛ (tiɲɛ) tiɲɛ, ani u be yɛlɛko kɛ ne ka vɛrisew ni min lasɔmina u koo la.
فَاِنَّمَا يَسَّرْنٰهُ بِلِسَانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِيْنَ وَتُنْذِرَ بِهٖ قَوْمًا لُّدًّا
fa innamā yassarnāhu bilisānika litubasysyira bihil-muttaqīna wa tunżira bihī qaumal luddā(n).
O la, tiɲɛ na, an y’a (alikurana) nɔgɔya i ka kan na (Muhamadu), walisa n’a ye, i ka se ka kibaro diiman di Alaɲasiranbagaw ma, ani walisa i ka se ka lasɔmini kɛ jama murutininw ma.