كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

ГӀадамал рукӀана (цебе) цо халкъ. Цинги Аллагьас аварагзаби ритӀана рохалил хабар ва лъазабиял гьаризе. Гьес гьезда цадахъ рещтӀана хӀакъаб жо жаниб бугеб тӀехь, гӀадамазда гьоркьоб дагӀба-рагӀи гьабулел суалазул хӀакъалъулъ хӀукму къотӀизе. Ва батӀалъи гьабулел чагӀи руго гӀицӀго жидехъе кьурал (ТӀехь), якъинал далилал жидехъе щун хадуб, жидедаго гьоркьоб хӀусуд сабаблъун. Гьединлъидал Аллагьас Жиндирго ихтияралдалъун нухда рачуна иман лъурал чагӀи, жидеца дагӀба балеб бугеб хӀакъикъаталъул хӀакъалъулъ. Аллагьас жиндие бокьарав чи битӀараб нухде тӀовитӀула.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُدْعَوْنَ اِلٰى كِتٰبِ اللّٰهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلّٰى فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ وَهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yud‘auna ilā kitābillāhi liyaḥkuma bainahum ṡumma yatawallā farīqum minhum wa hum mu‘riḍūn(a).

Нужеца кӀвар кьечӀищ ТӀехьалъул (Тавраталъул) бутӀаби кьурал чагӀазде? Гьел ахӀана Аллагьасул ТӀехьалда, жидедаго гьоркьоб хӀукму къотӀизе. Цинги гьезул цо-цоял нахъе руссана ва (хӀакъикъаталдаса) инкар гьабуна.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يَزْعُمُوْنَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَحَاكَمُوْٓا اِلَى الطَّاغُوْتِ وَقَدْ اُمِرُوْٓا اَنْ يَّكْفُرُوْا بِهٖ ۗوَيُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّضِلَّهُمْ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

alam tara ilal-lażīna yaz‘umūna annahum āmanū bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika yurīdūna ay yataḥākamū ilaṭ-ṭāgūti wa qad umirū ay yakfurū bih(ī), wa yurīdusy-syaiṭānu ay yuḍillahum ḍalālam ba‘īdā(n).

Дуца (МухӀамадица) кӀвар кьечӀищ дуде рещтӀараб жоялда ва дудаса цебе рещтӀараб жоялда жал иман лъунилан абулел чагӀазде? Амма гьезие жеги къваригӀун руго тагӀуталдаса инкар гьабизе буюрухъ кьун букӀаниги, тагьутӀалъул къанунияб къагӀида. Ва шайтӀаналда ракӀалда бугин гьел кӀванагӀан мекъи ккезаризе.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَآ اَرٰىكَ اللّٰهُ ۗوَلَا تَكُنْ لِّلْخَاۤىِٕنِيْنَ خَصِيْمًا ۙ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi litaḥkuma bainan-nāsi bimā arākallāh(u), wa lā takun lil-khā'inīna khaṣīmā(n).

ХӀакълъунго, Нижеца духъе (МухӀаммадихъе) рещтӀана хӀакъикъат бачӀунеб ТӀехь (Къуръан), дуца гӀадамазда гьоркьоб хӀукму гьабизе Аллагьас дуда малъараб къагӀидаялъ, ва мун (гӀайиб гьечӀев чиясда) дандиявлъун вукӀунге, щай гурелъул (цӀунун) хиянат гьабулев чи,

وَكَيْفَ يُحَكِّمُوْنَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْرٰىةُ فِيْهَا حُكْمُ اللّٰهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ ۗوَمَآ اُولٰۤىِٕكَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

wa kaifa yuḥakkimūnaka wa ‘indahumut-taurātu fīhā ḥukmullāhi ṡumma yatawallauna mim ba‘di żālik(a), wa mā ulā'ika bil-mu'minīn(a).

Ва кин гьез мун жидерго къадилъун тӀамулев, жидехъ Аллагьасул къанун бугеб Таврат букӀаниги, цинги гьел (дур хӀукмуялдаса) нахъе руссине ругел? ХӀакълъунго, гьел муъминзаби гуро.

اِنَّآ اَنْزَلْنَا التَّوْرٰىةَ فِيْهَا هُدًى وَّنُوْرٌۚ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّوْنَ الَّذِيْنَ اَسْلَمُوْا لِلَّذِيْنَ هَادُوْا وَالرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوْا مِنْ كِتٰبِ اللّٰهِ وَكَانُوْا عَلَيْهِ شُهَدَاۤءَۚ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ

innā anzalnat-taurāta fīhā hudaw wa nūr(un), yaḥkumu bihan-nabiyyūnal-lażīna aslamū lil-lażīna hādū war-rabbāniyyūna wal-aḥbāru bimastuḥfiẓū min kitābillāhi wa kānū ‘alaihi syuhadā'(a), falā takhsyawun-nāsa wakhsyauni wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-kāfirūn(a).

ХӀакълъунго, Нижеца рещтӀана Тавраталъул тӀехь; гьелда жаниб (буго) нух бихьизабиги канлъиги. Гьеб тӀехьалдалъун Аллагьасе мутӀигӀлъарал аварагзабазги жугьутӀазул суалазе хӀукму къотӀулаан, гьезул гӀалимзабазги кашишзабазги гьединго, щай гурелъул гьезда Аллагьасул тӀахьал цӀунеян амру гьабун букӀиналъ ва гьел гьелъие нугӀзаллъун рукӀиналъ. Гьединлъидал гӀадамаздаса хӀинкъуге, (амма) Дидаса хӀинкъа. Ва Дир аятал учузго ричуге. Аллагьас рещтӀараб жоялдалъун хӀукму гьабичӀев чи, гьел капурал руго.

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيْهَآ اَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْاَنْفَ بِالْاَنْفِ وَالْاُذُنَ بِالْاُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّۙ وَالْجُرُوْحَ قِصَاصٌۗ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهٖ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهٗ ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

wa katabnā ‘alaihim fīhā annan-nafsa bin-nafsi wal-‘aina bil-‘aini wal-anfa bil-anfi wal-użuna bil-użuni was-sinna bis-sinni wal-jurūḥa qiṣāṣ(un), faman taṣaddaqa bihī fa huwa kaffāratul lah(ū), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Нижеца гьезие гьелда (Тавраталда) чӀезабун букӀана гӀумруялъухъ гӀумру (бецӀулеб букӀин), бералъухъ бер, нодоялъухъ нодо, гӀиналъухъ гӀиналъухъ, цаби цабиялъухъ, ругъназулги (гьебго) къиса букӀин (гьебго жаваб). Щив чияс (къисасалъул ихтияр) рехун тани, гьеб мехалъ гьеб (лъугьуна) гьесул мунагьазул каффаратлъун. Аллагьас рещтӀинабуралда рекъон ишазул хӀукму гьабичӀев чи, гьел ккола зулмучагӀи.

وَلْيَحْكُمْ اَهْلُ الْاِنْجِيْلِ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فِيْهِۗ وَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

walyaḥkum ahlul-injīli bimā anzalallāhu fīh(i), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-fasiqūn(a).

Инжилалъул муридзабаз хӀукму гьабизе биччанте Аллагьас гьелда жаниб рещтӀараб жоялда рекъон. Аллагьас рещтӀинабуралда рекъон ишазул хӀукму гьабичӀев чи, гьел ккола квешал чагӀи.

وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتٰبِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ عَمَّا جَاۤءَكَ مِنَ الْحَقِّۗ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَّمِنْهَاجًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِۗ اِلَى اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَۙ

wa anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi muṣaddiqal limā baina yadaihi minal-kitābi wa muhaiminan ‘alaihi faḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum ‘ammā jā'aka minal-ḥaqq(i), likullin ja‘alnā minkum syir‘ataw wa minhājā(n), wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākil liyabluwakum fī mā ātākum fastabiqul-khairāt(i), ilallāhi marji‘ukum jamī‘an fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Ва Нижеца духъе (МухӀамад) рещтӀана хӀакъикъат бачӀунеб ТӀехь (Къуръан), цере рещтӀарал тӀахьал тасдикъ гьарулеб ва гьел цӀунулеб, гьединлъидал Аллагьас рещтӀараб жоялда рекъон хӀукму гьабе гьезул ишазул ва духъе бачӀараб хӀакъикъат рехун тун гьезул мурадазда хадур лъугьунге. Нужеда гьоркьоса щибаб халкъалъе, Нижеца кьола къагӀидаби ва баянаб нух. Аллагьасе бокьани, гьес нуж цо халкълъун гьарилаан (гӀицӀго), амма Аллагьасе бокьун буго нужее кьурал сайгъатазул рахъалъ нужер хӀалбихьизе, гьединлъидал лъикӀал гӀамалал гьаризе къец гьабе. ГӀицӀго Аллагьасде руссинаро нуж киналго, цинги гьес нужеда лъазабила цебе нужеца дагӀба балеб букӀараб жо.

وَاَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ اَنْ يَّفْتِنُوْكَ عَنْۢ بَعْضِ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكَۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ اَنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّصِيْبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوْبِهِمْ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ لَفٰسِقُوْنَ

wa aniḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum waḥżarūhum ay yaftinūka ‘am ba‘ḍi mā anzalallāhu ilaik(a), fa in tawallau fa‘lam annamā yurīdullāhu ay yuṣībahum biba‘ḍi żunūbihim, wa inna kaṡīram minan-nāsi lafāsiqūn(a).

Аллагьас рещтӀараб жоялда рекъон, гьезда гьоркьоб хӀукмуги гьабе, гьезул мурадазда нахърилълъунге. Ва цӀуне гьездаса, Аллагьас дуде рещтӀинабураб жоялъул цо бутӀаялда гьез мун гуккизе гурин. Нагагьлъун гьел (Аллагьас рещтӀараб шаргӀалдаса) руссани, нужеда лъай Аллагьасда ракӀалда букӀин гьезул цо-цо мунагьал сабаблъун гьезда тӀаде балагь гьабизе. Ва хӀакъикъаталдаги, гӀемерисел гӀадамал руго квешал гӀадамал.

اَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُوْنَۗ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ حُكْمًا لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ ࣖ

afaḥukmul-jāhiliyyati yabgūn(a), wa man aḥsanu minallāhi ḥukmal liqaumiy yūqinūn(a).

Жагьилиялъул къанун щиб гьезие къваригӀун бугеб? (Жидерго диналда) божарал чагӀазе Аллагьасул (законалдаса) лъил (закон) лъикӀаб бугеб?

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَسْتُمْ عَلٰى شَيْءٍ حَتّٰى تُقِيْمُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗوَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًاۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

qul yā ahlal-kitābi lastum ‘alā syai'in ḥattā tuqīmut-taurāta wal-injīla wa mā unzila ilaikum mir rabbikum, wa layazīdanna kaṡīram minhum mā unzila ilaika mir rabbika ṭugyānaw wa kufrā(n), falā ta'sa ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

Абе (МухӀамад): «Я, тӀехьалъул агьлу, нуж динияллъун рикӀкӀунаро, нужер БетӀергьанас нужее рещтӀарал Тавраталъул, Инжилалъул ва (Къуръаналъул) малъа-хъваял нужеца ритӀухъ гьаризегӀан». Дур БетӀергьанас духъе рещтӀинабураб жоялъ гьезул гӀемерисел жеги мутӀигӀлъи гьечӀеллъун ва мутӀигӀлъи гьечӀеллъун гьарила, гьединлъидал мун хьул къотӀуге капурзабаздаса.

۞ وَوٰعَدْنَا مُوْسٰى ثَلٰثِيْنَ لَيْلَةً وَّاَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيْقَاتُ رَبِّهٖٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ۚوَقَالَ مُوْسٰى لِاَخِيْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِيْ فِيْ قَوْمِيْ وَاَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيْلَ الْمُفْسِدِيْنَ

wa wā‘adnā mūsā ṡalāṡīna lailataw wa atmamnāhā bi‘asyrin fa tamma mīqātu rabbihī arba‘īna lailah(tan), wa qāla mūsā li'akhīhi hārūnakhlufnī fī qaumī wa aṣliḥ wa lā tattabi‘ sabīlal-mufsidīn(a).

Ва Нижеца рагӀи кьуна Мусае (Таврат кьун) лъабкъоялда анцӀго сордо кьезе, ва Нижеца сордоязул къадар анцӀго (цӀикӀкӀун сордо) лъугӀизабуна, гьединлъидал Аллагьас лъеберго сордо бихьизабураб заман камиллъана. Мусаца жиндирго вац Гьарунида абуна: «Дун хисе дир халкъалъул (бетӀерлъи гьабиялъулъ), ва (дуцагоги дур халкъалъги) лъикӀлъизабе, зарал гьабулезул нухдасан унге», - ян.

ثُمَّ جَعَلْنٰكَ عَلٰى شَرِيْعَةٍ مِّنَ الْاَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ṡumma ja‘alnāka ‘alā syarī‘atim minal-amri fattabi‘hā wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna lā ya‘lamūn(a).

ХӀакълъунго, гьезда кӀвезе гьечӀо нуж Аллагьасул (тамихӀалдаса) дагьабниги квал-квал гьабизе. Ва хӀакълъунго, зулмучагӀазул цо-цоял цогидазул цӀунулел руго, Аллагь вуго диниял чагӀазул цӀунулевлъун.