كَانَ النَّاسُ اُمَّةً وَّاحِدَةً ۗ فَبَعَثَ اللّٰهُ النَّبِيّٖنَ مُبَشِّرِيْنَ وَمُنْذِرِيْنَ ۖ وَاَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيْمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ فِيْهِ اِلَّا الَّذِيْنَ اُوْتُوْهُ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ بَغْيًا ۢ بَيْنَهُمْ ۚ فَهَدَى اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَا اخْتَلَفُوْا فِيْهِ مِنَ الْحَقِّ بِاِذْنِهٖ ۗ وَاللّٰهُ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

kānan-nāsu ummataw wāḥidah(tan), fa ba‘aṡallāhun-nabiyyīna mubasysyirīna wa munżirīn(a), wa anzala ma‘ahumul-kitāba bil-ḥaqqi liyaḥkuma bainan-nāsi fīmakhtalafū fīh(i), wa makhtalafa fīhi illal-lażīna ūtūhu mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu bagyam bainahum, fahadallāhul-lażīna āmanū limakhtalafū fīhi minal-ḥaqqi bi'iżnih(ī), wallāhu yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

Кешеләр (элек) бер халыҡ булған. Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә һөйөнөслө хәбәрҙәр һәм иҫкәртмәләр еткерер өсөн пәйғәмбәрҙәр ебәрҙе. Кешеләр араһында үҙ-ара бәхәсләшкән мәсьәләләрҙе хәл итер өсөн, Аллаһ улар менән бергә Хәҡиҡәтте үҙ эсенә алған Китапты иңдерҙе. Һәм айырылышҡандар — үҙ-ара көнсөллөк арҡаһында асыҡ дәлилдәр килеп еткәс, үҙҙәренә (Китап) бирелгән кешеләр генә. Шулай итеп, Аллаһ Үҙ ихтыяры менән иман килтергән кешеләрҙе үҙҙәре бәхәсләшкән хәҡиҡәт тураһында тура юлға күндерә. Аллаһ теләгән кешене тура юлға күндерә.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ اُوْتُوْا نَصِيْبًا مِّنَ الْكِتٰبِ يُدْعَوْنَ اِلٰى كِتٰبِ اللّٰهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلّٰى فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ وَهُمْ مُّعْرِضُوْنَ

alam tara ilal-lażīna ūtū naṣībam minal-kitābi yud‘auna ilā kitābillāhi liyaḥkuma bainahum ṡumma yatawallā farīqum minhum wa hum mu‘riḍūn(a).

Китаптан (Тәүраттан) өлөштәр бирелгән кешеләргә иғтибар итмәнегеҙме? Улар үҙ-ара хәл итеү өсөн Аллаһ китабына (йәбешергә) саҡырылды. Һуңынан уларҙың ҡайһы берҙәре йөҙ сөйөрҙө һәм (хәҡиҡәтте) ялғанға сығарҙы.

اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ يَزْعُمُوْنَ اَنَّهُمْ اٰمَنُوْا بِمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَآ اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ يُرِيْدُوْنَ اَنْ يَّتَحَاكَمُوْٓا اِلَى الطَّاغُوْتِ وَقَدْ اُمِرُوْٓا اَنْ يَّكْفُرُوْا بِهٖ ۗوَيُرِيْدُ الشَّيْطٰنُ اَنْ يُّضِلَّهُمْ ضَلٰلًا ۢ بَعِيْدًا

alam tara ilal-lażīna yaz‘umūna annahum āmanū bimā unzila ilaika wa mā unzila min qablika yurīdūna ay yataḥākamū ilaṭ-ṭāgūti wa qad umirū ay yakfurū bih(ī), wa yurīdusy-syaiṭānu ay yuḍillahum ḍalālam ba‘īdā(n).

Һин (Мөхәммәт) үҙеңә иңдерелгәнгә һәм һинән элек индерелгәндәргә иман килтерҙек, тип раҫлаусыларға иғтибар итмәнеңме ни? Әммә улар һаман да тағут өсөн хоҡуҡи положениеларҙы теләй, хатта тағуттан баш тартырға ҡушылған булһалар ҙа. Шайтан уларҙы мөмкин тиклем аҙаштырырға ниәтләй.

اِنَّآ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَآ اَرٰىكَ اللّٰهُ ۗوَلَا تَكُنْ لِّلْخَاۤىِٕنِيْنَ خَصِيْمًا ۙ

innā anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi litaḥkuma bainan-nāsi bimā arākallāh(u), wa lā takun lil-khā'inīna khaṣīmā(n).

Ысынлап та, Беҙ һиңә (Мөхәммәткә) хәҡиҡәтте килтереп Китапты (Ҡөрьәнде) иңдерҙек, һин кешеләр араһында Аллаһ өйрәткәнсә хөкөм ит һәм (ғәйепһеҙ кешегә) ҡаршы булма, сөнки (яҡлап) хыянат итеүсе кешене,

وَكَيْفَ يُحَكِّمُوْنَكَ وَعِنْدَهُمُ التَّوْرٰىةُ فِيْهَا حُكْمُ اللّٰهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ ۗوَمَآ اُولٰۤىِٕكَ بِالْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ

wa kaifa yuḥakkimūnaka wa ‘indahumut-taurātu fīhā ḥukmullāhi ṡumma yatawallauna mim ba‘di żālik(a), wa mā ulā'ika bil-mu'minīn(a).

Үҙҙәрендә Аллаһ ҡануны булған Тәүрат булһа ла, һине нисек үҙҙәренә хөкөм итеп ҡуйырҙар, шунан һуң улар һинең ҡарарыңдан йөҙ сөйөрҙәр? Ысынлап та, улар иман килтергән кешеләр түгел.

اِنَّآ اَنْزَلْنَا التَّوْرٰىةَ فِيْهَا هُدًى وَّنُوْرٌۚ يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّوْنَ الَّذِيْنَ اَسْلَمُوْا لِلَّذِيْنَ هَادُوْا وَالرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ بِمَا اسْتُحْفِظُوْا مِنْ كِتٰبِ اللّٰهِ وَكَانُوْا عَلَيْهِ شُهَدَاۤءَۚ فَلَا تَخْشَوُا النَّاسَ وَاخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوْا بِاٰيٰتِيْ ثَمَنًا قَلِيْلًا ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْكٰفِرُوْنَ

innā anzalnat-taurāta fīhā hudaw wa nūr(un), yaḥkumu bihan-nabiyyūnal-lażīna aslamū lil-lażīna hādū war-rabbāniyyūna wal-aḥbāru bimastuḥfiẓū min kitābillāhi wa kānū ‘alaihi syuhadā'(a), falā takhsyawun-nāsa wakhsyauni wa lā tasytarū bi'āyātī ṡamanan qalīlā(n), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-kāfirūn(a).

Ысынлап та, Беҙ Тәүрат китабын иңдерҙек; унда тура юл һәм яҡтылыҡ бар. Был китап менән Аллаһҡа буйһонған пәйғәмбәрҙәр, уларҙың ғалимдары һәм руханиҙары кеүек үк, йәһүдтәрҙең мәсьәләләренә хөкөм сығарҙы, сөнки уларға Аллаһтың китаптарын һаҡларға ҡушылған һәм улар был китаптарға шаһит булған. Шуға күрә кешеләрҙән ҡурҡмағыҙ, (әммә) Минән ҡурҡығыҙ. Минең аяттарымды осһоҙға һатмағыҙ. Кем дә кем Аллаһ иңдергән нәмәләр менән хөкөм итмәй, тимәк, улар кәфер булыр.

وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيْهَآ اَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالْاَنْفَ بِالْاَنْفِ وَالْاُذُنَ بِالْاُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّۙ وَالْجُرُوْحَ قِصَاصٌۗ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهٖ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَّهٗ ۗوَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

wa katabnā ‘alaihim fīhā annan-nafsa bin-nafsi wal-‘aina bil-‘aini wal-anfa bil-anfi wal-użuna bil-użuni was-sinna bis-sinni wal-jurūḥa qiṣāṣ(un), faman taṣaddaqa bihī fa huwa kaffāratul lah(ū), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Беҙ улар өсөн унда (Тәүратта) йәшәү өсөн (кәңәш ителә) йәшәү өсөн, күҙ өсөн күҙ, танау өсөн танау, ҡолаҡ өсөн ҡолаҡ, теш өсөн теш, һәм яралар (ҙа) ҡысас бар (яуап эйе

وَلْيَحْكُمْ اَهْلُ الْاِنْجِيْلِ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فِيْهِۗ وَمَنْ لَّمْ يَحْكُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

walyaḥkum ahlul-injīli bimā anzalallāhu fīh(i), wa mal lam yaḥkum bimā anzalallāhu fa ulā'ika humul-fasiqūn(a).

Һәм Һөйөнөслө Хәбәрҙе эйәреүселәр был хәлде Аллаһ унда иңдергән нәмәләр буйынса хәл итһен. Кем дә кем эштәрҙе Аллаһ иңдергәнсә хәл итмәһә, тимәк, улар – яуыздар.

وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الْكِتٰبَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتٰبِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ عَمَّا جَاۤءَكَ مِنَ الْحَقِّۗ لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَّمِنْهَاجًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَعَلَكُمْ اُمَّةً وَّاحِدَةً وَّلٰكِنْ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْ فَاسْتَبِقُوا الْخَيْرٰتِۗ اِلَى اللّٰهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيْعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَۙ

wa anzalnā ilaikal-kitāba bil-ḥaqqi muṣaddiqal limā baina yadaihi minal-kitābi wa muhaiminan ‘alaihi faḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum ‘ammā jā'aka minal-ḥaqq(i), likullin ja‘alnā minkum syir‘ataw wa minhājā(n), wa lau syā'allāhu laja‘alakum ummataw wāḥidataw wa lākil liyabluwakum fī mā ātākum fastabiqul-khairāt(i), ilallāhi marji‘ukum jamī‘an fa yunabbi'ukum bimā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Һәм Беҙ һиңә (Мөхәммәткә) хәҡиҡәт килтергән Китапты (Ҡөрьәнде) индерҙек, ул элек индерелгән китаптарҙы раҫлаусы һәм уларҙы яҡлаусы, шуға күрә уларҙың эштәрен Аллаһ иңдергәненә ҡарап хәл ит һәм һиңә килгән хәҡиҡәтте ташлап, уларҙың теләгенә эйәрмә. Арағыҙҙағы һәр халыҡҡа Беҙ ҡағиҙәләр һәм асыҡ юл бирәбеҙ. Әгәр Аллаһ теләһә, Ул һеҙҙе бер ҡәүем итер ине (тик), әммә Аллаһ һеҙҙе Үҙе биргән бүләктәргә ҡарата һынарға теләй, шуға күрә изге эштәр ҡылыу өсөн ярышығыҙ. Барығыҙ ҙа бары тик Аллаһҡа ғына ҡайтасаҡһығыҙ, һуңынан Ул һеҙгә элек бәхәсләшкән нәмәләрегеҙҙе белдерер.

وَاَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ اَنْ يَّفْتِنُوْكَ عَنْۢ بَعْضِ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكَۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ اَنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّصِيْبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوْبِهِمْ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ لَفٰسِقُوْنَ

wa aniḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum waḥżarūhum ay yaftinūka ‘am ba‘ḍi mā anzalallāhu ilaik(a), fa in tawallau fa‘lam annamā yurīdullāhu ay yuṣībahum biba‘ḍi żunūbihim, wa inna kaṡīram minan-nāsi lafāsiqūn(a).

һәм улар араһындағы мәсьәләләрҙе Аллаһ иңдергәнсә хәл итегеҙ һәм уларҙың теләгенә эйәрмәгеҙ. Һәм уларҙан һаҡланығыҙ, улар һеҙҙе Аллаһ иңдергән нәмәләрҙең бер өлөшөн алдамаһындар. Әгәр ҙә улар (Аллаһ иңдергән ҡанундан) йөҙ сөйөрһәләр, белегеҙ: Алла уларҙың ҡайһы бер гонаһтары арҡаһында уларға бәхетһеҙлек килтерергә ниәтләй. Һәм ысынлап та, кешеләрҙең күбеһе яуыз кешеләр.

اَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُوْنَۗ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ حُكْمًا لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ ࣖ

afaḥukmul-jāhiliyyati yabgūn(a), wa man aḥsanu minallāhi ḥukmal liqaumiy yūqinūn(a).

Улар ниндәй йәһилиә ҡануны теләй? (Үҙ диненә) иман килтергәндәр өсөн Аллаһтың (ҡанунынан) кемдең (ҡануны) яҡшыраҡ?

قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَسْتُمْ عَلٰى شَيْءٍ حَتّٰى تُقِيْمُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗوَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًاۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ

qul yā ahlal-kitābi lastum ‘alā syai'in ḥattā tuqīmut-taurāta wal-injīla wa mā unzila ilaikum mir rabbikum, wa layazīdanna kaṡīram minhum mā unzila ilaika mir rabbika ṭugyānaw wa kufrā(n), falā ta'sa ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Эй, китап әһелдәре, Раббығыҙ һеҙгә индергән Тәүрат, Инжил һәм Ҡөрьән тәғлимәттәрен һаҡламайынса, һеҙ динле тип иҫәпләнмәйһегеҙ». Һәм Раббың һиңә иңдергән нәмә, һис шикһеҙ, уларҙың күбеһен тағы ла тыңлауһыҙ һәм тыңлауһыҙ итәсәк, шуға күрә кәферҙәрҙән өмөтһөҙлөккә бирелмә.

۞ وَوٰعَدْنَا مُوْسٰى ثَلٰثِيْنَ لَيْلَةً وَّاَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيْقَاتُ رَبِّهٖٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ۚوَقَالَ مُوْسٰى لِاَخِيْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِيْ فِيْ قَوْمِيْ وَاَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيْلَ الْمُفْسِدِيْنَ

wa wā‘adnā mūsā ṡalāṡīna lailataw wa atmamnāhā bi‘asyrin fa tamma mīqātu rabbihī arba‘īna lailah(tan), wa qāla mūsā li'akhīhi hārūnakhlufnī fī qaumī wa aṣliḥ wa lā tattabi‘ sabīlal-mufsidīn(a).

Беҙ Мусаға (Тәүратты биреп) утыҙ төн вәғәҙә иттек һәм төндәр һанын ун (күберәк төн) менән тулыландырҙыҡ, шуға күрә Алланың ҡырҡ төнгә билдәләгән ваҡыты камил булды. Муса ағаһы Һарунға: «Мине халҡымды етәкләүҙә алмаштыр, үҙеңде һәм халҡыңды яҡшырт, зыян килтергәндәр юлынан барма», — тине.

ثُمَّ جَعَلْنٰكَ عَلٰى شَرِيْعَةٍ مِّنَ الْاَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ

Ṡumma ja‘alnāka ‘alā syarī‘atim minal-amri fattabi‘hā wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna lā ya‘lamūn(a).

Һуңынан Беҙ һине (Мөхәммәтте) шул диндең шәриғәтен (ҡағиҙәләрҙе) үтәргә мәжбүр иттек, шуға күрә (шәриғәткә) эйәр һәм белмәгән кешеләрҙең теләгенә эйәрмә.