وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَقَفَّيْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ بِالرُّسُلِ ۖ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ اَفَكُلَّمَا جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰىٓ اَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ ۚ فَفَرِيْقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيْقًا تَقْتُلُوْنَ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba wa qaffainā mim ba‘dihī bir-rusul(i), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), afakullamā jā'akum rasūlum bimā lā tahwā anfusukumustakbartum, fafarīqan każżabtum wa farīqan taqtulūn(a).

Eta, egia esan, Liburua (Torah) eman genion Moisesi, eta apostoluekin jarraitu genion, eta Mariaren seme Jesusi egiaren frogak eman genizkion eta Espiritu Santuarekin (Jibril) indartu genuen. Zergatik datorkizue mezulari bat nahi ez duzuen zerbait (ikasgaia) ekarriz, harrotzen zarete horretaz, eta gero gezurra esaten duzue horren zati bati buruz eta hiltzen duzue beste batzuk?

وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اٰمِنُوْا بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ قَالُوْا نُؤْمِنُ بِمَآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُوْنَ بِمَا وَرَاۤءَهٗ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِّمَا مَعَهُمْ ۗ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُوْنَ اَنْۢبِيَاۤءَ اللّٰهِ مِنْ قَبْلُ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

wa iżā qīla lahum āminū bimā anzalallāhu qālū nu'minu bimā unzila ‘alainā wa yakfurūna bimā warā'ah(ū), wa huwal-ḥaqqu muṣaddiqal limā ma‘ahum, qul falima taqtulūna ambiyā'allāhi min qablu in kuntum mu'minīn(a).

Eta esaten zaienean: «Sinets ezazue Ala-k jaitsi duen horretan (Korana)», erantzuten dute: «Sinesten dugu guri jaitsi zaigunean». Eta ondoren datorrena ukatzen dute, nahiz eta (Korana) haiekin dagoena justifikatzen duen egia izan. Esan (Mahoma): «Zergatik hil zenituzten Ala-ren profetak lehenago, sinestun bazinen?»

زُيِّنَ لِلَّذِيْنَ كَفَرُوا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُوْنَ مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا ۘ وَالَّذِيْنَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَاللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَّشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

zuyyina lil-lażīna kafarul-ḥayātud-dun-yā wa yaskharūna minal-lażīna āmanū, wal-lażīnattaqau fauqahum yaumal-qiyāmah(ti), wallāhu yarzuqu may yasyā'u bigairi ḥisāb(in).

Mundu honetako bizitza ederra iruditzen zaie sinesten ez dutenei, eta iraintzen dituzte sinesten dutenak. Nahiz eta jainkozaleak haien gainetik egongo diren Piztuerako Egunean. Eta Allahk nahi dituenei ematen die bizibidea kalkulatu gabe.

اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَّثَلُ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۗ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاۤءُ وَالضَّرَّاۤءُ وَزُلْزِلُوْا حَتّٰى يَقُوْلَ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ مَتٰى نَصْرُ اللّٰهِ ۗ اَلَآ اِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ

am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya'tikum maṡalul-lażīna khalau min qablikum, massathumul-ba'sā'u waḍ-ḍarrā'u wa zulzilū ḥattā yaqūlar-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū matā naṣrullāh(i), alā inna naṣrallāhi qarīb(un).

Edo uste al duzu Paradisura sartuko zarela, aurretik hil zirenei gertatu zitzaien bezalakoa oraindik iritsi ez zaizunean? Pobreziaz, sufrimenduz eta astinduz jota zeuden (hainbat probatan), harik eta Mezulariak eta harekin sinetsi zutenek esan zuten arte: "Noiz etorriko da Allahren laguntza?". Zalantzarik gabe, Allahren laguntza gertu dago.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيْهِۗ قُلْ قِتَالٌ فِيْهِ كَبِيْرٌ ۗ وَصَدٌّ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَكُفْرٌۢ بِهٖ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاِخْرَاجُ اَهْلِهٖ مِنْهُ اَكْبَرُ عِنْدَ اللّٰهِ ۚ وَالْفِتْنَةُ اَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ ۗ وَلَا يَزَالُوْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ حَتّٰى يَرُدُّوْكُمْ عَنْ دِيْنِكُمْ اِنِ اسْتَطَاعُوْا ۗ وَمَنْ يَّرْتَدِدْ مِنْكُمْ عَنْ دِيْنِهٖ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَاُولٰۤىِٕكَ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚ وَاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

yas'alūnaka ‘anisy-syahril-ḥarāmi qitālin fīh(i), qul qitālun fīhi kabīr(un), wa ṣaddun ‘an sabīlillāhi wa kufrum bihī wal-masjidil-ḥarām(i), wa ikhrāju ahlihī minhu akbaru ‘indallāh(i), wal-fitnatu akbaru minal-qatl(i), wa lā yazālūna yuqātilūnakum ḥattā yaruddūkum ‘an dīnikum inistaṭā‘ū, wa may yartadid minkum ‘an dīnihī fa yamut wa huwa kāfirun fa ulā'ika ḥabiṭat a‘māluhum fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Hilabete haram-ean borrokatzeari buruz galdetu dizute (Muhammad). Esan: "Hilabete horretan borrokatzea (bekatu) handia da. Baina (jendea) Alaren bidetik blokeatzea, desobeditzea, (jendeari Meskita Handira sartzea eragoztea) eta jendea ingurutik kanporatzea (bekatu) handiagoak dira Alaren aurrean. Kalumnia hilketa baino krudelagoa den bitartean. Ez dute zuekin borrokatzeari utziko zuen erlijiotik alde egin arte, ahal badute. Zuen artean bere erlijiotik alde egiten duenak, eta gero sinesgaitzean hiltzen bada, alferrikakoak izango dira haien ekintzak mundu honetan eta hemendik aurrera, eta infernuko biztanleak direnez, betiko bertan geratuko dira".

اِنَّ الَّذِيْنَ يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِحَقٍّۖ وَّيَقْتُلُوْنَ الَّذِيْنَ يَأْمُرُوْنَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِۙ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍ

innal-lażīna yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnan nabiyyīna bigairi ḥaqq(in), wa yaqtulūnal-lażīna ya'murūna bil-qisṭi minan-nās(i), fabasysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

Egia esan, Allahren bertsoak ukatzen dituztenek eta profetak eskubiderik gabe (arrazoirik gabe) hiltzen dituztenek eta jendeari justizia egiteko esaten dioten pertsonak hiltzen dituztenek, berri ona helarazten diete, eta hori zigor mingarria da.

وَمَكَرُوْا وَمَكَرَ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ ࣖ

wa makarū wa makarallāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

Eta (sinesgaitzek) engainatu egin zuten, eta Allahk mendekua hartu zuen engainuaren aurka. Eta Allah da engainuaren mendekatzailerik onena.

لَنْ يَّضُرُّوْكُمْ اِلَّآ اَذًىۗ وَاِنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ يُوَلُّوْكُمُ الْاَدْبَارَۗ ثُمَّ لَا يُنْصَرُوْنَ

lay yaḍurrūkum illā ażā(n), wa iy yuqātilūkum yuwallūkumul-adbār(a), ṡumma lā yunṣarūn(a).

Ez dizute kalterik egingo modu txikian izan ezik, eta zurekin borrokatzen badira, ziur aski atzera egingo dute eta garaituak izango dira. Orduan ez dute laguntzarik izango.

اِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْۖ وَاِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَّفْرَحُوْا بِهَا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًٔا ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِمَا يَعْمَلُوْنَ مُحِيْطٌ ࣖ

in tamsaskum ḥasanatun tasu'hum, wa in tuṣibkum sayyi'atuy yafraḥū bihā, wa in taṣbirū wa tattaqū lā yaḍurrukum kaiduhum syai'ā(n), innallāha bimā ya‘malūna muḥīṭ(un).

Ondo egiten baduzu, (nahitaez) triste egongo dira, baina hondamendi bat jasaten baduzu, pozik egongo dira. Pazientzia eta jainkozalea bazara, haien maltzurkeriak ez zaitu batere kezkatuko. Izan ere, Ala guztiz hartzen du egiten duten guztian.

وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّغُلَّ ۗوَمَنْ يَّغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۚ ثُمَّ تُوَفّٰى كُلُّ نَفْسٍ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُوْنَ

wa mā kāna linabiyyin ay yagull(a), wa may yaglul ya'ti bimā galla yaumal-qiyāmah(ti), ṡumma tuwaffā kullu nafsim mā kasabat wa hum lā yuẓlamūn(a).

Eta ezinezkoa da profeta batek traizioa egitea (gerra-harrapakinen kontuetan). Traizioa egiten duenak, Piztuerako Egunean traizionatutakoarekin etorriko da. Orduan, bakoitzak sari perfektua jasoko du egindakoaren arabera, eta ez zaie bidegabekeriarik egingo.

وَمَآ اَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعٰنِ فَبِاِذْنِ اللّٰهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِيْنَۙ

wa mā aṣābakum yaumal-taqal-jam‘āni fa bi'iżnillāhi wa liya‘lamal-mu'minīn(a).

Eta bi armadak elkartu zirenean gertatu zitzaizuna Allahren baimenarekin izan zen, eta Allahk benetako sinestunak proba zitzan.

اَلَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ عَهِدَ اِلَيْنَآ اَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُوْلٍ حَتّٰى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَاۤءَكُمْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِيْ بِالْبَيِّنٰتِ وَبِالَّذِيْ قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوْهُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

al-lażīna qālū innallāha ‘ahida ilainā allā nu'mina lirasūlin ḥattā ya'tiyanā biqurbānin ta'kuluhun-nār(u), qul qad jā'akum rusulum min qablī bil-bayyināti wa bil-lażī qultum falima qataltumūhum in kuntum ṣādiqīn(a).

(Hau da,) hau diotenak (juduak): «Egia esan, Ala-k agindu digu ez dezagun mezulari batengan sinetsi, suak erretako sakrifizio bat ekarri arte». Esan (Mahoma): «Egia esan, nire aurretik hainbat mezulari etorri zaizkizue, froga argiak ekarriz eta aipatu zenituztenak ekarriz; baina zergatik hil zenituzten, egiazkoak bazinen?»

فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ جَاۤءُوْ بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتٰبِ الْمُنِيْرِ

fa in każżabūka faqad kużżiba rusulum min qablika jā'ū bil-bayyināti waz-zuburi wal-kitābil-munīr(i).

Beraz, zuri (Mahomari) gezurra esan badizute, orduan (jakin ezazu) zu baino lehenagoko apostoluei ere gezurra esan zietela, benetako mirariak ekarri zituzten, Zubur eta azalpen perfektua ematen duen Liburua.

۞ لَتُبْلَوُنَّ فِيْٓ اَمْوَالِكُمْ وَاَنْفُسِكُمْۗ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْٓا اَذًى كَثِيْرًا ۗ وَاِنْ تَصْبِرُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ ذٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْاُمُوْرِ

latublawunna fī amwālikum wa anfusikum, wa latasma‘unna minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wa minal-lażīna asyrakū ażan kaṡīrā(n), wa in taṣbirū wa tattaqū fa inna żālika min ‘azmil-umūr(i).

Zalantzarik gabe, zure aberastasunekin eta zeure buruarekin probatua izango zara. Eta ziur aski gauza mingarri asko entzungo dituzu zure aurretik Liburua jaso zutenengandik eta politeistenengandik. Pazientzia eta jainkozalea bazara, orduan gauza horiek lehentasuna eman behar zaie.

فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ اَنِّيْ لَآ اُضِيْعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنْكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ اَوْ اُنْثٰى ۚ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍ ۚ فَالَّذِيْنَ هَاجَرُوْا وَاُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَاُوْذُوْا فِيْ سَبِيْلِيْ وَقٰتَلُوْا وَقُتِلُوْا لَاُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّاٰتِهِمْ وَلَاُدْخِلَنَّهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۚ ثَوَابًا مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ ۗ وَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الثَّوَابِ

fastajāba lahum rabbuhum annī lā uḍī‘u ‘amala ‘āmilim minkum min żakarin au unṡā, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fal-lażīna hājarū wa ukhrijū min diyārihim wa ūżū fī sabīlī wa qātalū wa qutilū la'ukaffiranna ‘anhum sayyi'ātihim wa la udkhilannahum jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), ṡawābam min ‘indillāh(i), wallāhu ‘indahū ḥusnuṡ-ṡawāb(i).

Beraz, haien Jaunak onartu zien eskaera (esanez): "Egia esan, ez dut alferrik galtzen zuetako on egiten duzuen inoren lana, gizonezko edo emakumezko izan, (zeren) zuetako batzuk besteengandik (ondorengoak) zarete. Beraz, emigratu zutenei, eta beren etxeetatik kanporatuak izan zirenei, eta Nire bidean kaltetuak izan zirenei, eta borrokatu zirenei, eta hil zituztenei, zalantzarik gabe, haien egintza gaiztoak idatziko ditut eta ibaiak isurtzen diren lorategietan sartuko ditut, Allahren sari gisa. Eta Allahrekin dago sari ona".

وَمَا لَكُمْ لَا تُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَالْمُسْتَضْعَفِيْنَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاۤءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ رَبَّنَآ اَخْرِجْنَا مِنْ هٰذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ اَهْلُهَاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ وَلِيًّاۚ وَاجْعَلْ لَّنَا مِنْ لَّدُنْكَ نَصِيْرًا

wa mā lakum lā tuqātilūna fī sabīlillāhi wal-mustaḍ‘afīna minar-rijāli wan-nisā'i wal-wildānil-lażīna yaqūlūna rabbanā akhrijnā min hāżihil-qaryatiẓ-ẓālimi ahluhā, waj‘al lanā mil ladunka waliyyā(n), waj‘al lanā mil ladunka naṣīrā(n).

Eta zergatik ez duzue Allahren bidean borrokatu nahi eta ahulak (defendatu), gizonak, emakumeak edo haurrak izan, hau otoitz egiten dutenak: "Gure Jauna, atera gaitzazu biztanle bidegabeak diren lurralde honetatik (Meka). Eman iezaguzu babesle bat Zure aldetik, eta eman iezaguzu laguntzaile bat Zure aldetik?"

۞ وَمَنْ يُّهَاجِرْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يَجِدْ فِى الْاَرْضِ مُرٰغَمًا كَثِيْرًا وَّسَعَةً ۗوَمَنْ يَّخْرُجْ مِنْۢ بَيْتِهٖ مُهَاجِرًا اِلَى اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اَجْرُهٗ عَلَى اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ غَفُوْرًا رَّحِيْمًا ࣖ

wa may yuhājir fī sabīlillāhi yajid fil-arḍi murāgaman kaṡīraw wa sa‘ah(tan), wa may yakhruj mim baitihī muhājiran ilallāhi wa rasūlihī ṡumma yudrik-hul-mautu faqad waqa‘a ajruhū ‘alallāh(i), wa kānallāhu gafūrar raḥīmā(n).

Eta Allahren bidean emigratzen duenak, ziur aski lur honetan emigraziorako leku zabal bat eta (janari) ugari aurkituko ditu. Allahren eta Bere Mezulariaren izenean emigratzeko asmoz bere etxea uzten duenak, heriotza gertatuko zaio (bere helmugara iritsi aurretik), eta orduan, hain zuzen ere, bere saria Allahrekin ezarrita egongo da. Eta Allah Barkatzailea eta Errukitsuena da.

وَّقَوْلِهِمْ اِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيْحَ عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُوْلَ اللّٰهِۚ وَمَا قَتَلُوْهُ وَمَا صَلَبُوْهُ وَلٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ۗوَاِنَّ الَّذِيْنَ اخْتَلَفُوْا فِيْهِ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ ۗمَا لَهُمْ بِهٖ مِنْ عِلْمٍ اِلَّا اتِّبَاعَ الظَّنِّ وَمَا قَتَلُوْهُ يَقِيْنًاۢ ۙ

wa qaulihim innā qatalnal-masīḥa ‘īsabna maryama rasūlallāh(i), wa mā qatalūhu wa mā ṣalabūhu wa lākin syubbiha lahum, wa innal-lażīnakhtalafū fīhi lafī syakkim minh(u), mā lahum bihī min ‘ilmin illattibā‘aẓ-ẓanni wa mā qatalūhu yaqīnā(n).

eta (zigortu ere egin genuen) "Egia esan, Mesiasa, Jesus, Mariaren semea, Alaren Apostolua, hil dugu" esan zutelako, nahiz eta ez zuten hil edo gurutziltzatu, baizik eta Jesusekin pareko pertsona bat. Izan ere, (Jesusen hilketaz) ados ez daudenek beti zalantzan daude nor hil zuten. Benetan ez zekiten (nor hil zuten zehazki), baina asmakizun hutsetan oinarritzen ziren, beraz, ez zeuden ziur hil zutenik.

۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِاَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوْبُهُمْ ۛ وَمِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا ۛ سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ سَمّٰعُوْنَ لِقَوْمٍ اٰخَرِيْنَۙ لَمْ يَأْتُوْكَ ۗ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ مِنْۢ بَعْدِ مَوَاضِعِهٖۚ يَقُوْلُوْنَ اِنْ اُوْتِيْتُمْ هٰذَا فَخُذُوْهُ وَاِنْ لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوْا ۗوَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ فِتْنَتَهٗ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهٗ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَمْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يُّطَهِّرَ قُلُوْبَهُمْ ۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ ۖوَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ

yā ayyuhar-rasūlu lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufri minal-lażīna qālū āmannā bi'afwāhihim wa lam tu'min qulūbuhum - wa minal-lażīna hādū - sammā‘ūna lil-każibi sammā‘ūna liqaumin ākharīna lam ya'tūk(a), yuḥarrifūnal-kalima mim ba‘di mawāḍi‘ih(ī), yaqūlūna in ūtītum hāżā fa khuż­hu wa illam tu'tauhu faḥżarū, wa may yuridillāhu fitnatahū falan tamlika lahū minallāhi syai'ā(n), ulā'ikal-lażīna lam yuridillāhu ay yuṭahhira qulūbahum, lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).

Oi Rasul (Muhammad)! Ez zaitez triste egon beren sinesgaiztasunean lehiatzen ari direlako. Hain zuzen ere, ahoz esaten duten (hipokritak) horiek, nahiz eta beren bihotzek oraindik sinesten ez duten, eta baita ere gezurrak entzutea gustatzen zaien juduak (berriak) eta benetan gustatzen zaienak zuregana inoiz etorri ez diren beste pertsonen (hitzak) entzutea. Hitzak (Tora) beren benetako esanahitik aldatu zituzten. Esan zuten: "Hau eman bazaizue (aldatu dena) onartu ezazue, eta hau ez den zerbait ematen bazaizue, orduan kontuz ibili". Ala-k nahi duen edonori galtzea, ezingo diozue ezer ukatu Ala-ri (laguntzeko) txikiena ere. Ala-k ez ditu nahi bihotzak garbitzea. Mundu honetan umiliatuak izango dira eta ondorengo bizitzan zigor handia jasango dute.

وَاَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ اَنْ يَّفْتِنُوْكَ عَنْۢ بَعْضِ مَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ اِلَيْكَۗ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ اَنَّمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ اَنْ يُّصِيْبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوْبِهِمْ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ لَفٰسِقُوْنَ

wa aniḥkum bainahum bimā anzalallāhu wa lā tattabi‘ ahwā'ahum waḥżarūhum ay yaftinūka ‘am ba‘ḍi mā anzalallāhu ilaik(a), fa in tawallau fa‘lam annamā yurīdullāhu ay yuṣībahum biba‘ḍi żunūbihim, wa inna kaṡīram minan-nāsi lafāsiqūn(a).

eta erabaki haien arteko auziak Allahk jaitsi duenaren arabera, eta ez jarraitu haien nahiei. Eta kontuz ibili haiekin, Allahk zuri jaitsi dizunaren zati batean engaina zaitzaten. (Allahk jaitsi duen legetik) aldentzen badira, jakin ezazu Allahk zoritxarra ekarri nahi diela haien bekatu batzuengatik. Eta egia esan, gizaki gehienak gaiztoak dira.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَكُمْ هُزُوًا وَّلَعِبًا مِّنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ اَوْلِيَاۤءَۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-lażīnattakhażū dīnakum huzuwaw wa la‘ibam minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum wal-kuffāra auliyā'(a), wattaqullāha in kuntum mu'minīn(a).

Oi zuek, sinesten duzuenoi! Ez egin zuen buruzagiak zuen erlijioa iseka eta jolas bihurtzen dutenak (hau da, liburua eman zitzaien aurretik eta sinesgabeen artean). Eta beldur izan zaitezte Allahri, sinestunak bazarete.

لَقَدْ اَخَذْنَا مِيْثَاقَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ وَاَرْسَلْنَآ اِلَيْهِمْ رُسُلًا ۗ كُلَّمَا جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰٓى اَنْفُسُهُمْۙ فَرِيْقًا كَذَّبُوْا وَفَرِيْقًا يَّقْتُلُوْنَ

laqad akhażnā mīṡāqa banī isrā'īla wa arsalnā ilaihim rusulā(n), kullamā jā'ahum rasūlum bimā lā tahwā anfusuhum, farīqan każżabū wa farīqay yaqtulūn(a).

Egia esan, ituna hartu dugu Israelgo seme-alabekin, eta mezulariak bidali dizkiegu. Baina apostolu bakoitza haien nahien araberakoa ez zen zerbaitekin etorri zitzaien, (horrela) batzuei (apostoluei) gezurra esan zieten eta beste batzuk hil zituzten.

اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِيْ عَلَيْكَ وَعَلٰى وَالِدَتِكَ ۘاِذْ اَيَّدْتُّكَ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِى الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۚوَاِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ ۚوَاِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّيْنِ كَهَيْـَٔةِ الطَّيْرِ بِاِذْنِيْ فَتَنْفُخُ فِيْهَا فَتَكُوْنُ طَيْرًاۢ بِاِذْنِيْ وَتُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ بِاِذْنِيْ ۚوَاِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتٰى بِاِذْنِيْ ۚوَاِذْ كَفَفْتُ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَنْكَ اِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

iż qālallāhu yā ‘īsabna maryamażkur ni‘matī ‘alaika wa ‘alā wālidatik(a), iż ayyattuka birūḥil-qudus(i), tukallimun-nāsa fil-mahdi wa kahlā(n), wa iż ‘allamtukal-kitāba wal-ḥikmata wat-taurāta wal-injīl(a), wa iż takhluqu minaṭ-ṭīni kahai'atiṭ-ṭairi bi'iżnī fa tanfukhu fīhā fa takūnu ṭairam bi'iżnī wa tubri'ul-akmaha wal-abraṣa bi'iżnī, wa iż tukhrijul-mautā bi'iżnī, wa iż kafaftu banī isrā'īla ‘anka iż ji'tahum bil-bayyināti fa qālal-lażīna kafarū minhum in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Eta gogoratu Allahk esan zuenean: «Oi Jesus, Mariaren semea! Gogoratu zugan eta zure amarengan egin dudan mesedea Espiritu Santuarekin indartu zintudanean. Sehaskan zeundenean eta heldua zinenean gizakiekin hitz egin ahal izan zenuen. Eta gogoratu idazten irakatsi nizkizunean, (baita) Jakinduria, Tora eta Ebanjelioa. Eta gogoratu lurrez txori bat sortu zenuenean Nire baimenarekin, gero putz egin zenionean, eta gero (benetako) txori bihurtu zenean Nire baimenarekin. Eta gogoratu jaiotzetik itsua zen norbait eta legenardun bat sendatu zenuenean Nire baimenarekin. Eta gogoratu hildakoak (hilobitik bizitzara) ekarri zenituenean Nire baimenarekin. Eta gogoratu Israelgo seme-alabak (zuek hiltzeko nahia) eragotzi nituenean informazio argia eman zenituenean, orduan haien arteko sinesgabeek esan zutenean: «Hau ez da benetako magia baino».

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِّنْ قَبْلِكَ فَحَاقَ بِالَّذِيْنَ سَخِرُوْا مِنْهُمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ

wa laqadistuhzi'a birusulim min qablika fa ḥāqa bil-lażīna sakhirū minhum mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Eta, egia esan, zure (Mahoma) aurreko mezulari batzuk iseka egin zitzaien, eta zigorra erori zitzaien haien iseka egiteagatik iseka egin zietenei.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ ۚوَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا ۗوَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa minhum may yastami‘u ilaik(a), wa ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, ḥattā iżā jā'ūka yujādilūnaka yaqūlul-lażīna kafarū in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

Eta horien artean daude zure (Muhammad) irakurketa entzuten dutenak, eta haien bihotzak itxi ditugu (ulertu ez dezaten), eta haien belarriak itxita daude. Eta (egiaren) seinale guztiak ikusi arren, ez lukete sinetsiko. Horrela, zuregana gezurtatzera etortzen direnean, sinesgabeek esaten dute: "Hau (Korana) antzinako jendearen ipuin bat baino ez da".

وَلَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوْا عَلٰى مَا كُذِّبُوْا وَاُوْذُوْا حَتّٰٓى اَتٰىهُمْ نَصْرُنَا ۚوَلَا مُبَدِّلَ لِكَلِمٰتِ اللّٰهِ ۚوَلَقَدْ جَاۤءَكَ مِنْ نَّبَإِ۟ى الْمُرْسَلِيْنَ

wa laqad kużżibat rusulum min qablika fa ṣabarū ‘alā mā kużżibū wa ūżū ḥattā atāhum naṣrunā, wa lā mubaddila likalimātillāh(i), wa laqad jā'aka min naba'il-mursalīn(a).

Eta egia esan, zuen aurreko mezulariei gezurra engainatu zitzaien, baina pazientzia izan zuten haien aurkako gezur eta jazarpenarekin, harik eta Gure laguntza iritsi zitzaien arte. Eta ezerk ezin ditu aldatu Allahren epaiak (dekretuak). Eta egia esan, apostoluen mezuaren zati bat iritsi zaizue.

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيٰطِيْنَ الْاِنْسِ وَالْجِنِّ يُوْحِيْ بَعْضُهُمْ اِلٰى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوْرًا ۗوَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ

wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwan syayāṭīnal-insi wal-jinni yūḥī ba‘ḍuhum ilā ba‘ḍin zukhrufal-qauli gurūrā(n), wa lau syā'a rabbuka mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).

Eta horrela, profeta bakoitzarentzat etsaiak sortu genituen, deabruak, gizakiak eta jinnak barne, eta horietako batzuek besteei hitz ederrak xuxurlatu genizkien engainu gisa. Eta zure Jaunak nahi badu, ez dute egingo; beraz, utzi asmatzen dituzten (gezurrekin) arduratzen.

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qālal mala'u min qaumihī innā lanarāka fī ḍalālim mubīn(in).

Bere herriko buruzagiek esan zuten: «Bai, ikusten dugu benetan oker zaudela».

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ ضَلٰلَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī ḍalālatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Hark (Noek) erantzun zuen: «Ene herria! Ez nago bidetik galduta; mundu guztien Jaunaren Mezularia naiz baizik.

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ سَفَاهَةٍ وَّاِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī innā lanarāka fī safāhatiw wa innā lanaẓunnuka minal-kāżibīn(a).

Beren herriko sinesgabeen buruzagiek esan zuten: "Egia esan, erabat erotzat hartzen zaituztegu eta gezurra esaten dutenen artean zaudetela uste dugu".

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ سَفَاهَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī safāhatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Hark (Hud) erantzun zuen: "Oi, nire herria! Ez da erotuta nagoelako, baizik eta mundu guztien Jaunaren Mezularia naizela.

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).

Gero, gamelu emea hil zuten, eta harrokeriaz jokatu zuten beren Jaunaren aginduaren aurka. Esan zuten: "Oi Saleh! Frogatu guri zure mehatxua, egia bada mezularietako bat zarela".

وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۚ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

wa mā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijūhum min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

Eta bere herriaren erantzuna ez zen beste bat izan esatea baino: "Kanporatu itzazue (Lut eta bere jarraitzaileak) zuen herrialdetik, santutzat hartzen duten pertsonak dira eta".

۞ قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَنُخْرِجَنَّكَ يٰشُعَيْبُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَآ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَاۗ قَالَ اَوَلَوْ كُنَّا كٰرِهِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lanukhrijannaka yā syu‘aibu wal-lażīna āmanū ma‘aka min qaryatinā au lata‘ūdunna fī millatinā, qāla awalau kunnā kārihīn(a).

Shuaib tribuko buruzagi harroputzek esan zuten: "Oi Shuaib! Zalantzarik gabe, kanporatuko zaitugu zu eta sinestunak gure herrialdetik, gure erlijiora itzultzen ez bazarete". Shuaibek esan zuen: "(Kanporatuko gaituzue), gustatzen ez zaizkigun arren?"

وَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَىِٕنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

wa qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī la'inittaba‘tum syu‘aiban innakum iżal lakhāsirūn(a).

Eta bere herriko (Shuaib) buruzagi sinesgabeek esan zuten (elkarri): "Egia esan, Shuaib jarraitzen baduzue, zuek izango zarete galduko duzuenak".

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌۙ

qālal-mala'u min qaumi fir‘auna inna hāżā lasāḥirum ‘alīm(un).

Faraoiaren herriko buruzagiek esan zuten: «Gizon hau benetako azti trebea da,

لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَ

la'uqaṭṭi‘anna aidiyakum wa arjulakum min khilāfin ṡumma la'uṣallibannakum ajma‘īn(a).

Eskuak eta oinak gurutzatuta moztuko dizkizuet (eskuineko eskua eta ezkerreko oina edo alderantziz), eta gero gurutziltzatuko zaituztet guztiok».

وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰى وَقَوْمَهٗ لِيُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ وَيَذَرَكَ وَاٰلِهَتَكَۗ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَنَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْۚ وَاِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ

wa qālal-mala'u min qaumi fir‘auna atażaru mūsā wa qaumahū liyufsidū fil-arḍi wa yażaraka wa ālihatak(a), qāla sanuqattilu abnā'ahum wa nastaḥyī nisā'ahum, wa innā fauqahum qāhirūn(a).

Eta Faraoiaren herriko buruzagiek esan zuten: «Utziko al diezue Moisesi eta bere herriari lurralde honetan (Egipto) hondamena eragitea eta zuek eta zuen jainkoak abandonatzea?» (Faraoiak) erantzun zuen: «Haien semeak hilko ditugu eta haien alabak bizirik utziko ditugu, eta, hain zuzen ere, botere osoa dugu haien gainean».

فَاِذَا جَاۤءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ ۚوَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّطَّيَّرُوْا بِمُوْسٰى وَمَنْ مَّعَهٗۗ اَلَآ اِنَّمَا طٰۤىِٕرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

fa iżā jā'athumul-ḥasanatu qālū lanā hāżihī, wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaṭṭayyarū bimūsā wa mam ma‘ah(ū), alā innamā ṭā'iruhum ‘indallāhi wa lākinna aksṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Gero, ongia (oparotasuna) iristen zaienean, esaten dute: "Hau gure (ahaleginen) ondorioz da". Eta arazoetan baziren, Moisesi eta bere jarraitzaileei leporatzen zieten zorigaitzaren errua. Jakin ezazue haien patua Allahren eskuetan dagoela, baina gehienek ez dakite.

وَاِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِيُثْبِتُوْكَ اَوْ يَقْتُلُوْكَ اَوْ يُخْرِجُوْكَۗ وَيَمْكُرُوْنَ وَيَمْكُرُ اللّٰهُ ۗوَاللّٰهُ خَيْرُ الْمٰكِرِيْنَ

wa iż yamkuru bikal-lażīna kafarū liyuṡbitūka au yaqtulūka au yukhrijūk(a), wa yamkurūna wa yamkurullāh(u), wallāhu khairul-mākirīn(a).

Eta (gogoratu), sinesgabeek (Quraish) zuen (Muhammad) aurkako trikimailuak asmatu zituztenean zuek atxilotu eta espetxeratu, hil edo kanporatu ahal izateko, engainua sortu zuten eta Allahk engainu hori zapuztu zuen. Allah da engainuaren mendekatzailerik onena.

اِلَّا تَنْصُرُوْهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ اَخْرَجَهُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا ثَانِيَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الْغَارِ اِذْ يَقُوْلُ لِصَاحِبِهٖ لَا تَحْزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَاۚ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكِيْنَتَهٗ عَلَيْهِ وَاَيَّدَهٗ بِجُنُوْدٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِيْنَ كَفَرُوا السُّفْلٰىۗ وَكَلِمَةُ اللّٰهِ هِيَ الْعُلْيَاۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ

illā tanṣurūhu faqad naṣarahullāhu iż akhrajahul-lażīna kafarū ṡāniyaṡnaini iż humā fil-gāri iż yaqūlu liṣāḥibihī lā taḥzan innallāha ma‘anā, fa anzalallāhu sakīnatahū ‘alaihi wa ayyadahū bijunūdil lam tarauhā wa ja‘ala kalimatal-lażīna kafarus-suflā, wa kalimatullāhi hiyal-‘ulyā, wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).

Lagundu ez bazeniote (Mahoma), Ala-k lagunduko zion (hau da,) sinesgabeek (Mekatik) kanporatu zutenean; bi pertsonetako bat zenean, biak kobazuloan zeudenean, une hartan bere lagunari esan zion: "Ez zaitez tristetu, Ala gurekin dago". Orduan, Ala-k bakea jaitsi zion (Mahoma) eta ikusi ez zenuen armada batekin (aingeruekin) lagundu zion, eta sinesgabeen oihuak apaldu zituen. Eta Jainkoaren hitza da goi-goikoa. Ala ahalguztiduna eta jakintsuena da.

وَمِنْهُمُ الَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ النَّبِيَّ وَيَقُوْلُوْنَ هُوَ اُذُنٌ ۗقُلْ اُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِيْنَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۗ وَالَّذِيْنَ يُؤْذُوْنَ رَسُوْلَ اللّٰهِ لَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa minhumul-lażīna yu'żūnan nabiyya wa yaqūlūna huwa użun(un), qul użunu khairil lakum yu'minu billāhi wa yu'minu lil-mu'minīna wa raḥmatul lil-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna yu'żūna rasūlallāhi lahum ‘ażābun alīm(un).

Eta haien artean (hipokritak) daude Profeta (Mahoma) iraindu eta esan zutenak: "Profetak entzun zuen guztia sinetsi zuen". Esan: "Zuentzat ona den guztian sinesten du, Alagan sinesten du, sinestunengan sinesten du eta zuen artean sinestunen errukia da". Eta Ala-ren Mezularia mindu dutenek zigor mingarria jasango dute.

وَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْۘ اِنَّ الْعِزَّةَ لِلّٰهِ جَمِيْعًاۗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa lā yaḥzunka qauluhum, innal-‘izzata lillāhi jamī‘ā(n), huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Eta ez zaitezela (Muhammad) tristetu haien hitzekin. Egia esan, botere guztia Allahrena da. Entzule eta Jakile da.

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْٓا اِنَّ هٰذَا لَسِحْرٌ مُّبِيْنٌ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū inna hāżā lasiḥrum mubīn(un).

Beraz, egia Gugandik etorri zitzaienean, esan zuten: "Hau benetako magia da".

فَمَآ اٰمَنَ لِمُوْسٰىٓ اِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِّنْ قَوْمِهٖ عَلٰى خَوْفٍ مِّنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهِمْ اَنْ يَّفْتِنَهُمْ ۗوَاِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِى الْاَرْضِۚ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الْمُسْرِفِيْنَ

famā āmana limūsā illā żurriyyatum min qaumihī ‘alā khaufim min fir‘auna wa mala'ihim ay yaftinahum, wa inna fir‘auna la‘ālin fil-arḍ(i), wa innahū laminal-musrifīn(a).

Beraz, inork ez zuen Moisesengan sinesten, bere herriko ondorengoek izan ezik, Faraoiak eta bere buruzagiek (jendeak) torturatuko zituztela beldur baitziren. Eta, hain zuzen ere, Faraoiak tirania egin zuen lurrean, eta benetan mugak hausten zituztenetako bat izan zen.

فَلَعَلَّكَ تَارِكٌۢ بَعْضَ مَا يُوْحٰىٓ اِلَيْكَ وَضَاۤىِٕقٌۢ بِهٖ صَدْرُكَ اَنْ يَّقُوْلُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ جَاۤءَ مَعَهٗ مَلَكٌ ۗ اِنَّمَآ اَنْتَ نَذِيْرٌ ۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ ۗ

fa la‘allaka tārikum ba‘ḍa mā yūḥā ilaika wa ḍā'ikum bihī ṣadruka ay yaqūlū lau lā unzila ‘alaihi kanzun au jā'a ma‘ahū malak(un), innamā anta nażīr(un), wallāhu ‘alā kulli syai'in wakīl(un).

Beraz, baliteke zuk (Muhammad) zuri jaitsi zaizunaren zati bat alde batera utzi nahi izatea eta horregatik bularra estutzea, zeren eta esango baitute: "Zergatik ez zitzaion altxorra (aberastasuna) jaitsi edo aingeru bat etorri al zitzaion harekin?". Egia esan, ohartarazle bat besterik ez zara eta Allah da gauza guztien zaindaria.

فَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ مَا نَرٰىكَ اِلَّا بَشَرًا مِّثْلَنَا وَمَا نَرٰىكَ اتَّبَعَكَ اِلَّا الَّذِيْنَ هُمْ اَرَاذِلُنَا بَادِيَ الرَّأْيِۚ وَمَا نَرٰى لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍۢ بَلْ نَظُنُّكُمْ كٰذِبِيْنَ

fa qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī mā narāka illā basyaram miṡlanā wa mā narākattaba‘aka illal-lażīna hum arāżilunā bādiyar-ra'y(i), wa mā narā lakum ‘alainā min faḍlim bal naẓunnukum kāżibīn(a).

Beraz, beren herriaren artean sinesgaitzak ziren buruzagiek esan zuten: "Ez zaituztegu ikusten, gu bezalako gizaki (arrunt) bat baizik, eta ez dugu zure atzetik doan inor ikusten, gure artean azkar sinesten duten xumeak baizik. Ez dugu ikusten gure gainetik abantailarik duzunik, izan ere, gezurtitzat hartzen zaitugu".

قَالُوْا يٰنُوْحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَاَ كْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū yā nūḥu qad jādaltanā fa akṡarta jidālanā fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Esan zuten: «Oi, Nuh! Egia esan, gurekin eztabaidatu duzu eta gure aurkako eztabaida luzatu duzu; beraz, ekarri iezaguzu mehatxatu zenuen zigorra, egiazaleen artean bazaude».

قَالُوْا يٰهُوْدُ مَاجِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَّمَا نَحْنُ بِتَارِكِيْٓ اٰلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ

qālū yā hūdu mā ji'tanā bibayyinatiw wa mā naḥnu bitārikī ālihatinā ‘an qaulika wa mā naḥnu laka bimu'minīn(a).

(Ad-eko jendeak) esan zuten: «Oi, Hud! Ez diguzu froga argirik ekarri, eta ez ditugu gure idoloak alde batera utziko esaten duzunagatik, ezta zuri sinetsiko ere.

اِنْ نَّقُوْلُ اِلَّا اعْتَرٰىكَ بَعْضُ اٰلِهَتِنَا بِسُوْۤءٍ ۗقَالَ اِنِّيْٓ اُشْهِدُ اللّٰهَ وَاشْهَدُوْٓا اَنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ

in naqūlu illa‘tarāka ba‘ḍu ālihatinā bisū'(in), qāla innī usyhidullāha wasyhadū annī barī'um mimmā tusyrikūn(a).

Gure idolo batzuek eromenez jo zaituztela esaten dugu soilik». Hark (Hud) esan zuen: «Egia esan, Allahren lekuko naiz eta lekuko naiz libre nagoela Harekin lotzen duzuen horretatik».

مِنْ دُوْنِهٖ فَكِيْدُوْنِيْ جَمِيْعًا ثُمَّ لَا تُنْظِرُوْنِ

min dūnihī fa kīdūnī jamī‘an ṡumma lā tunẓirūn(i).

besteekin batera, beraz, burutu nire aurkako engainu guztiak eta ez atzeratu gehiago.

قَالُوْا يٰصٰلِحُ قَدْ كُنْتَ فِيْنَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هٰذَآ اَتَنْهٰىنَآ اَنْ نَّعْبُدَ مَا يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُنَا وَاِنَّنَا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَآ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ

qālū yā ṣāliḥu qad kunta fīnā marjuwwan qabla hāżā atanhānā an na‘buda mā ya‘budu ābā'unā wa innanā lafī syakkim mimmā tad‘ūnā ilaihi murīb(in).

Haiek (Samud-ek) esan zuten: "Oi Saleh! Egia esan, gure artean egon aurretik, itxaropentsu zinen, zergatik debekatzen diguzu gure arbasoek gurtzen zutena gurtzea? Egia esan, zalantzan eta antsietatean gaude zer (erlijio) deitzen diguzuen".

وَجَاۤءَهٗ قَوْمُهٗ يُهْرَعُوْنَ اِلَيْهِۗ وَمِنْ قَبْلُ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ السَّيِّاٰتِۗ قَالَ يٰقَوْمِ هٰٓؤُلَاۤءِ بَنَاتِيْ هُنَّ اَطْهَرُ لَكُمْ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَلَا تُخْزُوْنِ فِيْ ضَيْفِيْۗ اَلَيْسَ مِنْكُمْ رَجُلٌ رَّشِيْدٌ

wa jā'ahū qaumuhū yuhra‘ūna ilaih(i), wa min qablu kānū ya‘malūnas-sayyi'āt(i), qāla yā qaumi hā'ulā'i banātī hunna aṭharu lakum fattaqullāha wa lā tukhzūni fī ḍaifī, alaisa minkum rajulur rasyīd(un).

Eta bere jendea berehala etorri zitzaion. Eta antzinatik beti egin dituzte ekintza lazgarriak. Lutek esan zuen: "Oi, nire herria! Hauek dira nire (lurraren) alabak, santuagoak dira zuentzat, beraz, izan zaitezte Ala-ren beldur eta ez desohoratu nire (izena) nire gonbidatuaren aurka. Ez al dago zuen artean inor azkarra denik?"

قَالَ يٰقَوْمِ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كُنْتُ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَرَزَقَنِيْ مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَّمَآ اُرِيْدُ اَنْ اُخَالِفَكُمْ اِلٰى مَآ اَنْهٰىكُمْ عَنْهُ ۗاِنْ اُرِيْدُ اِلَّا الْاِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُۗ وَمَا تَوْفِيْقِيْٓ اِلَّا بِاللّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ اُنِيْبُ

qāla yā qaumi ara'aitum in kuntu ‘alā bayyinatim mir rabbī wa razaqanī minhu rizqan ḥasanaw wa mā urīdu an ukhālifakum ila mā anhākum ‘anh(u), in urīdu illal-iṣlāḥa mastaṭa‘t(u), wa mā taufīqī illā billāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi unīb(u).

Hark (Shuaibek) esan zuen: «Ene herria! Azaldu ea nire Jaunarengandik froga argiak ditudan eta Hark zorte ona eman didaten (egokia al da niretzat Bere aginduak haustea)? Ez dut debekatu dizuedan horretan zuek haustea nahi. Hobekuntza (ekarri) nahi dut, oraindik gai naizen bitartean. Eta jarraitzen dudan gidaritza Allahrengandik bakarrik dator. Harengan jartzen dut nire konfiantza eta Harengan itzultzen naiz (baita ere).

قَالَتْ فَذٰلِكُنَّ الَّذِيْ لُمْتُنَّنِيْ فِيْهِ ۗوَلَقَدْ رَاوَدْتُّهٗ عَنْ نَّفْسِهٖ فَاسْتَعْصَمَ ۗوَلَىِٕنْ لَّمْ يَفْعَلْ مَآ اٰمُرُهٗ لَيُسْجَنَنَّ وَلَيَكُوْنًا مِّنَ الصّٰغِرِيْنَ

qālat fa żālikunnal-lażī lumtunnanī fīh(i), wa laqad rāwattuhū ‘an nafsihī fasta‘ṣam(a), wa la'il lam yaf‘al mā āmuruhū layusjananna wa layakūnam minaṣ-ṣāgirīn(a).

Hark (Al-Azizen emazteak) esan zuen: "Hori da niri errieta egitera eraman zaituen pertsona, (harengandik erakarrita nengoelako), eta, hain zuzen ere, menperatzera tentatu nuen, baina uko egin zion. Agindu niona egiten ez badu, ziur aski espetxeratuko dute, eta pertsona mespretxagarri bihurtuko da".

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ اَحَبُّ اِلَيَّ مِمَّا يَدْعُوْنَنِيْٓ اِلَيْهِ ۚوَاِلَّا تَصْرِفْ عَنِّيْ كَيْدَهُنَّ اَصْبُ اِلَيْهِنَّ وَاَكُنْ مِّنَ الْجٰهِلِيْنَ

qāla rabbis-sijnu aḥabbu ilayya mimmā yad‘ūnanī ilaih(i), wa illā taṣrif ‘annī kaidahunna aṣbu ilaihinna wa akum minal-jāhilīn(a).

Yusufek esan zuen: "Ene Jauna! Espetxea nahiago dut haien gonbidapena betetzea baino. Haien engainutik babestu ez baninduzu, (haien nahiak betetzera) prest egongo nintzateke eta, noski, jende ergela izango nintzen".

ثُمَّ بَدَا لَهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَا رَاَوُا الْاٰيٰتِ لَيَسْجُنُنَّهٗ حَتّٰى حِيْنٍ ࣖ

Ṡumma badā lahum mim ba‘di mā ra'awul-āyāti layasjununnahū ḥattā ḥīn(in).

Orduan, (Josefen egiazkotasunaren) seinaleak ikusi ondoren, bururatu zitzaien denbora batez espetxeratu behar zutela.

وَقَالَ لِلَّذِيْ ظَنَّ اَنَّهٗ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْكُرْنِيْ عِنْدَ رَبِّكَۖ فَاَنْسٰىهُ الشَّيْطٰنُ ذِكْرَ رَبِّهٖ فَلَبِثَ فِى السِّجْنِ بِضْعَ سِنِيْنَ ࣖ

wa qāla lil-lażī ẓanna annahū nājim minhumażkurnī ‘inda rabbik(a), fa ansāhusy-syaiṭānu żikra rabbihī fa labiṡa fis-sijni biḍ‘a sinīn(a).

Eta bien artean seguru egongo zela zekien pertsonari esan zion (Yusuf): "Azaldu nire egoera zure nagusiari". Orduan, Satanek ahaztarazi zion (Josefen egoera) nagusiari azaltzea. Horregatik, (Yusuf) hainbat urtez egon zen kartzelan.

اَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَؤُا الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۗ وَالَّذِيْنَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۗ لَا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا اللّٰهُ ۗجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَرَدُّوْٓا اَيْدِيَهُمْ فِيْٓ اَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوْٓا اِنَّا كَفَرْنَا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ وَاِنَّا لَفِيْ شَكٍّ مِّمَّا تَدْعُوْنَنَآ اِلَيْهِ مُرِيْبٍ

alam ya'tikum naba'ul-lażīna min qablikum qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wal-lażīna mim ba‘dihim, lā ya‘lamuhum illallāh(u), jā'athum rusuluhum bil-bayyināti fa raddū aidiyahum fī afwāhihim wa qālū innā kafarnā bimā ursiltum bihī wa innā lafī syakkim mimmā tad‘ūnanā ilaihi murīb(in).

Ez al duzue berririk iritsi aurretik izan zirenen, Noeren, Ad-en, Samud-en eta ondoren etorri zirenen berririk? Inork ez zituen ezagutzen Allah izan ezik. Mezulariak etorri zitzaizkien froga argiekin, baina ahoa estali zuten (gorrotoz), eta esan zuten: "Ez dugu zugan sinesten, eta zalantza larrian gaude zertara deitzen gaituzun".

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِّنْ اَرْضِنَآ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَاۗ فَاَوْحٰٓى اِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظّٰلِمِيْنَ ۗ

wa qālal-lażīna kafarū lirusulihim lanukhrijannakum min arḍinā au lata‘ūdunna fī millatinā, fa auḥā ilaihim rabbuhum lanuhlikannaẓ-ẓālimīn(a).

Eta sinesgabeek beren apostoluei esan zieten: «Zalantzarik gabe, gure lurraldetik kanporatuko zaituztegu edo gure erlijiora itzuliko zarete». Orduan, Jainkoak hau agertu zien: «Zalantzarik gabe, bidegabeko jendea suntsitu egingo dugu».

وَقَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْ نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ اِنَّكَ لَمَجْنُوْنٌ ۗ

wa qālū yā ayyuhal-lażī nuzzila ‘alaihiż-żikru innaka lamajnūn(un).

Eta esan zuten: «Korana jaitsi zitzaion gizona, egia esan, zu (Mahoma) ero bat zara».

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa mā ya'tīhim mir rasūlin illā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Eta mezulari bat haiengana etortzen zen bakoitzean, beti iseka egiten zioten.

قَالَ اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ ضَيْفِيْ فَلَا تَفْضَحُوْنِۙ

qāla inna hā'ulā'i ḍaifī falā tafḍaḥūn(i).

Hark (Lutek) esan zuen: «Egia esan, nire gonbidatuak dira; beraz, ez nazazu lotsatu,

وَلَقَدْ كَذَّبَ اَصْحٰبُ الْحِجْرِ الْمُرْسَلِيْنَۙ

wa laqad każżaba aṣḥābul-ḥijril-mursalīn(a).

Eta egiaz, Hijr herrialdeko jendeak gezurra esan die (beren) mezulariei,

كَمَآ اَنْزَلْنَا عَلَى الْمُقْتَسِمِيْنَۙ

kamā anzalnā ‘alal-muqtasimīn(a).

(Ohartarazi dugun bezala), (Allahren Liburuan) bereizketa egiten dutenen gainean jaitsi dugu (zigorra),

اِنَّا كَفَيْنٰكَ الْمُسْتَهْزِءِيْنَۙ

innā kafainākal-mustahzi'īn(a).

Egia esan, babesten zaitugu (Muhammad) iseka egiten dizutenengandik (gaitasunetik),

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّكَ يَضِيْقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُوْلُوْنَۙ

wa laqad na‘lamu annaka yaḍīqu ṣadruka bimā yaqūlūn(a).

Eta, hain zuzen ere, badakigu zure bularra estututa dagoela esaten dutenagatik.

وَاِذَا بَدَّلْنَآ اٰيَةً مَّكَانَ اٰيَةٍ ۙوَّاللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا يُنَزِّلُ قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مُفْتَرٍۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

wa iżā baddalnā āyatam makāna āyah(tin), wallāhu a‘lamu bimā yunazzilu qālū innamā anta muftar(in), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Eta bertso bat beste batekin ordezkatzen dugunean, eta Ala-k hobeto dakienean zer jaitsi duen, esaten dute: "Egia esan, zuk (Mahomak) asmatu besterik ez duzu egin". Egia esan, gehienek ez dakite.

وَاِنْ عَاقَبْتُمْ فَعَاقِبُوْا بِمِثْلِ مَا عُوْقِبْتُمْ بِهٖۗ وَلَىِٕنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِّلصّٰبِرِيْنَ

wa in ‘āqabtum fa ‘āqibū bimiṡli mā ‘ūqibtum bih(ī), wa la'in ṣabartum lahuwa khairul liṣ-ṣābirīn(a).

Eta erantzuten baduzu, erantzun ezazu jasan duzun zigorraren pareko batekin. Baina pazientzia baduzu, hobe da hori pazientzia duenarentzat.

وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Eta izan pazientzia (Muhammad) eta zuen pazientzia Allahren laguntzarekin bakarrik izango da; ez zaitezte tristetu haien (sinesgaiztasunaz) eta ez izan itxi haiek asmatzen dituzten engainuengatik.

وَاِذْ قُلْنَا لَكَ اِنَّ رَبَّكَ اَحَاطَ بِالنَّاسِۗ وَمَا جَعَلْنَا الرُّءْيَا الَّتِيْٓ اَرَيْنٰكَ اِلَّا فِتْنَةً لِّلنَّاسِ وَالشَّجَرَةَ الْمَلْعُوْنَةَ فِى الْقُرْاٰنِ ۗ وَنُخَوِّفُهُمْۙ فَمَا يَزِيْدُهُمْ اِلَّا طُغْيَانًا كَبِيْرًا ࣖ

wa iż qulnā laka inna rabbaka aḥāṭa bin-nās(i), wa mā ja‘alnar-ru'yal-latī araināka illā fitnatal lin-nāsi wasy-syajaratal mal‘ūnata fil-qur'ān(i), wa nukhawwifuhum, famā yazīduhum illā ṭugyānan kabīrā(n).

Eta (gogoratu) hau jaitsi genizuela: «Zure Jaunaren (ezagutzak) gizateria osoa hartzen du». Eta ez genuen erakutsi dizugun ametsa egin, gizakientzako proba gisa baizik, eta (era berean) Koraneko zuhaitz madarikatua (zaqqum). Eta beldurtu genituen, baina horrek haien desobedientzia areagotu besterik ez zuen egin.

وَاِنْ كَادُوْا لَيَفْتِنُوْنَكَ عَنِ الَّذِيْٓ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنَا غَيْرَهٗۖ وَاِذًا لَّاتَّخَذُوْكَ خَلِيْلًا

wa in kādū layaftinūnaka ‘anil-lażī auḥainā ilaika litaftariya ‘alainā gairah(ū), wa iżal lattakhażūka khalīlā(n).

Eta ia urrundu egin zaituzte (Muhammad) zuri jaitsi dizugun horretatik, Gure aurka beste zerbait asmatu dezazun; eta hala bada, lagun leial bihurtuko zaituzte.

اِذْ تَمْشِيْٓ اُخْتُكَ فَتَقُوْلُ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰى مَنْ يَّكْفُلُهٗ ۗفَرَجَعْنٰكَ اِلٰٓى اُمِّكَ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ ەۗ وَقَتَلْتَ نَفْسًا فَنَجَّيْنٰكَ مِنَ الْغَمِّ وَفَتَنّٰكَ فُتُوْنًا ەۗ فَلَبِثْتَ سِنِيْنَ فِيْٓ اَهْلِ مَدْيَنَ ەۙ ثُمَّ جِئْتَ عَلٰى قَدَرٍ يّٰمُوْسٰى

iż tamsyī ukhtuka fa taqūlu hal adullukum ‘alā may yakfuluh(ū), fa raja‘nāka ilā ummika kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzan(a), wa qatalta nafsan fa najjaināka minal-gammi wa fatannāka futūnā(n), fa labiṡta sinīna fī ahli madyan(a), ṡumma ji'ta ‘alā qadariy yā mūsā.

(Hau da) zure ahizpa paseatzen ari zela, orduan (Faraoiaren familiari) esan zion: "Erakutsi al diezazuket nork zainduko duen?". Orduan, zure amari itzuli zintugun, pozik egon zedin eta ez atsekabetu zedin. Eta behin norbait hil zenuen, orduan (zailtasun) handietatik salbatu zintugun eta hainbat (zailtasun) probatu zintugun; gero, urte batzuk bizi izan zinen Madyan herriaren artean, eta gero, Musa, izendatutako garaian etorri zinen,

قَالَا رَبَّنَآ اِنَّنَا نَخَافُ اَنْ يَّفْرُطَ عَلَيْنَآ اَوْ اَنْ يَّطْغٰى

qālā rabbanā innanā nakhāfu ay yafruṭa ‘alainā au ay yaṭgā.

Biek esan zuten: «Gure Jauna, bai, beldur gara laster zigortuko gaituela edo muga guztiak gainditzen hasiko dela».

قُلْنَا لَا تَخَفْ اِنَّكَ اَنْتَ الْاَعْلٰى

qulnā lā takhaf innaka antal-a‘lā.

Esan genuen: «Ez izan beldurrik! Bai, zuek zarete nagusi (garaile).»

قَالُوْا لَنْ نُّؤْثِرَكَ عَلٰى مَا جَاۤءَنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالَّذِيْ فَطَرَنَا فَاقْضِ مَآ اَنْتَ قَاضٍۗ اِنَّمَا تَقْضِيْ هٰذِهِ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا ۗ

qālū lan nu'ṡiraka ‘alā mā jā'anā minal-bayyināti wal-lażī faṭaranā faqḍi mā anta qāḍ(in), innamā taqḍī hāżihil-ḥayātad-dun-yā.

Haiek (magoak) esan zuten: "Ez dizuegu aukeratuko (men egingo) froga argietan (mirarietan) oinarrituta, zeintzuk etorri zaizkigun eta gu sortu gaituen (Alaren)gan. Beraz, erabaki zer erabaki nahi duzun. Izan ere, mundu honetako bizitzari buruz bakarrik erabaki dezakezu.

لَاهِيَةً قُلُوْبُهُمْۗ وَاَسَرُّوا النَّجْوَىۖ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْاۖ هَلْ هٰذَآ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْۚ اَفَتَأْتُوْنَ السِّحْرَ وَاَنْتُمْ تُبْصِرُوْنَ

lāhiyatan qulūbuhum, wa asarrun-najwal-lażīna ẓalamū, hal hāżā illā basyarum miṡlukum, afa ta'tūnas-siḥra wa antum tubṣirūn(a).

Haien bihotzak axolagabekeriaz beteta daude. Eta gaizkileek beren elkarrizketa ezkutatzen dute: "Hau (Muhammad) zu bezalako gizaki bat besterik ez da. Magia onartu al zenuten hura ikusten ari zinetela?"

بَلْ قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍۢ بَلِ افْتَرٰىهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌۚ فَلْيَأْتِنَا بِاٰيَةٍ كَمَآ اُرْسِلَ الْاَوَّلُوْنَ

bal qālū aḍgāṡu aḥlāmim baliftarāhu bal huwa syā‘ir(un), falya'tinā bi'āyatin kamā ursilal-awwalūn(a).

Esan ere egin zuten: «(Korana) amets nahasien fruitua da, edo haren (Mahomaren) asmaketen emaitza, edo poeta bat besterik ez bada ere, ekar diezagula seinale (froga) bat, aurretik bidalitako apostoluek bezala».

ۨالَّذِيْنَ اُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ بِغَيْرِ حَقٍّ اِلَّآ اَنْ يَّقُوْلُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ۗوَلَوْلَا دَفْعُ اللّٰهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَّهُدِّمَتْ صَوَامِعُ وَبِيَعٌ وَّصَلَوٰتٌ وَّمَسٰجِدُ يُذْكَرُ فِيْهَا اسْمُ اللّٰهِ كَثِيْرًاۗ وَلَيَنْصُرَنَّ اللّٰهُ مَنْ يَّنْصُرُهٗۗ اِنَّ اللّٰهَ لَقَوِيٌّ عَزِيْزٌ

allażīna ukhrijū min diyārihim bigairi ḥaqqin illā ay yaqūlū rabbunallāh(u), wa lau lā daf‘ullāhin-nāsa ba‘ḍahum biba‘ḍil lahuddimat ṣawāmi‘u wa biya‘uw wa ṣalawātuw wa masājidu yużkaru fīhasmullāhi kaṡīrā(n), wa layanṣurannallāhu may yanṣuruh(ū), innallāha laqawiyyun ‘azīz(un).

(Hau da,) beren etxeetatik eskubiderik gabe kanporatzen dituztenak, "Gure Jauna Ala da" esaten dutelako soilik. Ala-k batzuen (indarkeria) beste batzuen bidez uxatu ez balu, Alaren izena maiz aipatzen den monasterioak, elizak, sinagogak eta meskitak eraitsiko lirateke. Ala-k, zalantzarik gabe, lagunduko die Bere (erlijioa) laguntzen dutenei. Izan ere, Ala Guztiz Ahaltsua da, Guztiz Ahaltsua.

وَاِنْ يُّكَذِّبُوْكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّعَادٌ وَّثَمُوْدُ ۙ

wa iy yukażżibūka faqad każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa ‘āduw wa ṡamūd(u).

Eta (politeistek) gezurra esan badizute (Muhammad), aurrekoek ere egin zuten, Nuh, 'Ad eta Samud-ekoek (bere mezulariei ere gezurra esan zieten),

وَقَوْمُ اِبْرٰهِيْمَ وَقَوْمُ لُوْطٍ ۙ

wa qaumu ibrāhīma wa qaumu lūṭ(in).

eta (era berean) Abrahamen herria eta Luten herria,

وَّاَصْحٰبُ مَدْيَنَۚ وَكُذِّبَ مُوْسٰى فَاَمْلَيْتُ لِلْكٰفِرِيْنَ ثُمَّ اَخَذْتُهُمْۚ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ

wa aṣḥābu madyan(a), wa kużżiba mūsā fa amlaitu lil-kāfirīna ṡumma akhażtuhum, fa kaifa kāna nakīr(i).

eta Madiar bizilagunak. Eta Moisesi (baita ere) gezurra esan zioten, baina sinestegabeei barkamen-aldi bat eman nien, gero atsekabetu nituen, orduan zein handia izan zen Nire atsekabea.

وَاِنْ جَادَلُوْكَ فَقُلِ اللّٰهُ اَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ

wa in jādalūka fa qulillāhu a‘lamu bimā ta‘malūn(a).

Eta zurekin eztabaidatzen badute, esan: «Alak daki hobekien zer egiten duzuen».

فَقَالَ الْمَلَؤُا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ مَا هٰذَآ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْۙ يُرِيْدُ اَنْ يَّتَفَضَّلَ عَلَيْكُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَاَنْزَلَ مَلٰۤىِٕكَةً ۖمَّا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ ۚ

fa qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī mā hāżā illā basyarum miṡlukum, yurīdu ay yatafaḍḍala ‘alaikum, wa lau syā'allāhu la'anzala malā'ikah(tan), mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Beraz, beren herriko sinesgabeen buruzagiek esan zuten: "Pertsona hau zu bezalako gizaki bat besterik ez da, zuek baino nobleagoa izan nahi duena. Eta Ala-k nahi izan balu, aingeru bat bidaliko zukeen. Ez dugu inoiz (dei hori) entzun gure arbasoen garaian".

اِنْ هُوَ اِلَّا رَجُلٌۢ بِهٖ جِنَّةٌ فَتَرَبَّصُوْا بِهٖ حَتّٰى حِيْنٍ

in huwa illā rajulum bihī jinnatun fa tarabbaṣū bihī ḥattā ḥīn(in).

Ero bat besterik ez da, beraz, itxaron (izan pazientzia) berarekin ordua iritsi arte".

وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَكَذَّبُوْا بِلِقَاۤءِ الْاٰخِرَةِ وَاَتْرَفْنٰهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ مَا هٰذَآ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْۙ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُوْنَ مِنْهُ وَيَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُوْنَ

wa qālal-mala'u min qaumihil-lażīna kafarū wa każżabū biliqā'il-ākhirati wa atrafnāhum fil-ḥayātid-dun-yā, mā hāżā illā basyarum miṡlukum, ya'kulu mimmā ta'kulūna minhu wa yasyrabu mimmā tasyrabūn(a).

Eta esan zuten beren herriko sinesgabeen buruzagiek, Honako Bizitza ukatu zutenek eta mundu honetako bizitzan luxua eta plazera eman genienek: "Hau ez da zuek bezalako gizaki bat besterik, zuek jaten duzuena jaten du eta zuek edaten duzuena edaten du".

وَلَىِٕنْ اَطَعْتُمْ بَشَرًا مِّثْلَكُمْ اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ ۙ

wa la'in aṭa‘tum basyaram miṡlakum innakum iżal lakhāsirūn(a).

Eta, hain zuzen ere, zu bezalako jendeari obeditzen badiozu, galduta egongo zara, dudarik gabe.

اِنْ هُوَ اِلَّا رَجُلُ ِۨافْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا وَّمَا نَحْنُ لَهٗ بِمُؤْمِنِيْنَ

in huwa illā rajuluniftarā ‘alallāhi każibaw wa mā naḥnu lahū bimu'minīn(a).

Jainkoaren aurka gezurrak asmatu dituen gizona baino ez da, eta ez diogu sinetsiko.

اَمْ يَقُوْلُوْنَ بِهٖ جِنَّةٌ ۗ بَلْ جَاۤءَهُمْ بِالْحَقِّ وَاَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كٰرِهُوْنَ

am yaqūlūna bihī jinnah(tun), bal jā'ahum bil-ḥaqqi wa akṡaruhum lil-ḥaqqi kārihūn(a).

Edo esaten dute: «Pertsona hori (Mahoma) erotuta dago». Egia ekartzera etorri bazen ere, gehienek gorroto zioten egiari.

فَاتَّخَذْتُمُوْهُمْ سِخْرِيًّا حَتّٰىٓ اَنْسَوْكُمْ ذِكْرِيْ وَكُنْتُمْ مِّنْهُمْ تَضْحَكُوْنَ

fattakhażtumūhum sikhriyyan ḥattā ansaukum żikrī wa kuntum minhum taḍḥakūn(a).

Orduan, iseka-iturri bihurtu zenituen, Ni gogoratzea ahaztu zitzaizun arte, eta (beti) barre egin zenien haietaz,

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اِفْكُ ِۨافْتَرٰىهُ وَاَعَانَهٗ عَلَيْهِ قَوْمٌ اٰخَرُوْنَۚ فَقَدْ جَاۤءُوْ ظُلْمًا وَّزُوْرًا ۚ

wa qālal-lażīna kafarū in hāżā illā ifkuniftarāhu wa a‘ānahū ‘alaihi qaumun ākharūn(a), fa qad jā'ū ẓulmaw wa zūrā(n).

Eta sinesgabeek esan zuten: "Hau (Korana) berak (Mahomak) asmatutako gezurra baino ez da, beste pertsonek lagunduta". Egia esan, bidegabekeria eta gezur handia egin dute.

وَقَالُوْٓا اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ اكْتَتَبَهَا فَهِيَ تُمْلٰى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَّاَصِيْلًا

wa qālū asāṭīrul-awwalīnaktatabahā fa hiya tumlā ‘alaihi bukrataw wa aṣīlā(n).

Eta esan zuten: «(Antzinako jendearen ipuinak besterik ez dira), idazteko eskatu zizkionak, eta gero goizero eta arratsaldero irakurtzen zizkion ipuinak».

وَقَالُوْا مَالِ هٰذَا الرَّسُوْلِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِيْ فِى الْاَسْوَاقِۗ لَوْلَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُوْنَ مَعَهٗ نَذِيْرًا ۙ

wa qālū mā lihāżar-rasūli ya'kuluṭ-ṭa‘āma wa yamsyī fil-aswāq(i), lau lā unzila ‘alaihi malakun fa yakūna ma‘ahū nażīrā(n).

Eta esan zuten: «Zergatik jaten du Mezulariak (Muhammad) janaria eta ibiltzen da merkatuetan? Zergatik ez zaio aingeru bat bidaltzen (aingeruak) berarekin batera ohartarazteko,

اَوْ يُلْقٰىٓ اِلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ تَكُوْنُ لَهٗ جَنَّةٌ يَّأْكُلُ مِنْهَاۗ وَقَالَ الظّٰلِمُوْنَ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا رَجُلًا مَّسْحُوْرًا

au yulqā ilaihi kanzun au takūnu lahū jannatuy ya'kulu minhā, wa qālaẓ-ẓālimūna in tattabi‘ūna illā rajulam masḥūrā(n).

Edo (zergatik ez) aberastasuna bidaliko zaio edo (zergatik ez) baratze bat izan berarentzat, (produktuetatik) jan dezan?” Eta bidegabeko jendeak esan zuen: “Sorginduta dagoen gizon bati jarraitzen ari zarete”.

اُنْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوْا لَكَ الْاَمْثَالَ فَضَلُّوْا فَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ سَبِيْلًا ࣖ

unẓur kaifa ḍarabū lakal-amṡāla fa ḍallū falā yastaṭī‘ūna sabīlā(n).

Begira, nola egiten dituzten parabolak zuei buruz, beraz, okertzen dira, ez dira gai (aurkitzeko) modurik (zure apostolutzari aurre egiteko).

وَمَآ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ اِلَّآ اِنَّهُمْ لَيَأْكُلُوْنَ الطَّعَامَ وَيَمْشُوْنَ فِى الْاَسْوَاقِۗ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً ۗ اَتَصْبِرُوْنَۚ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيْرًا ࣖ ۔

wa mā arsalnā qablaka minal-mursalīna illā innahum laya'kulūnaṭ-ṭa‘āma wa yamsyūna fil aswāq(i), wa ja‘alnā ba‘ḍakum liba‘ḍin fitnah(tan), ataṣbirūn(a), wa kāna rabbuka baṣīrā(n).

Eta ez genuen mezularirik bidali zure aurretik (Muhammad), janaria jan eta merkatuetan ibili ez zirenak izan ezik. Eta zuetako batzuk beste batzuentzat proba bihurtu genituen. Pazientzia izango duzue? Eta zuen Jauna Dena Ikusten duena da.

وَكَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا مِّنَ الْمُجْرِمِيْنَۗ وَكَفٰى بِرَبِّكَ هَادِيًا وَّنَصِيْرًا

wa każālika ja‘alnā likulli nabiyyin ‘aduwwam minal-mujrimīn(a), wa kafā birabbika hādiyaw wa naṣīrā(n).

Horrela, profeta bakoitzarentzat, bekatarien etsaiak egin ditugu. Baina zure Jauna nahikoa da gidari eta laguntzaile gisa.

وَاِذَا رَاَوْكَ اِنْ يَّتَّخِذُوْنَكَ اِلَّا هُزُوًاۗ اَهٰذَا الَّذِيْ بَعَثَ اللّٰهُ رَسُوْلًا

wa iżā ra'auka iy yattakhiżūnaka illā huzuwā(n), ahāżal-lażī ba‘aṡallāhu rasūlā(n).

Eta zu (Muhammad) ikusten zaituztenean, iseka egiten dizute (esanez): "Hau al da Allah-k Mezulari gisa bidali zuen gizona?

اِنْ كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنْ اٰلِهَتِنَا لَوْلَآ اَنْ صَبَرْنَا عَلَيْهَاۗ وَسَوْفَ يَعْلَمُوْنَ حِيْنَ يَرَوْنَ الْعَذَابَ مَنْ اَضَلُّ سَبِيْلًا

in kāda layuḍillunā ‘an ālihatinā lau lā an ṣabarnā ‘alaihā, wa saufa ya‘lamūna ḥīna yaraunal-‘ażāba man aḍallu sabīlā(n).

Egia esan, gure gurtzatik desbideratuko gintuzke, hura gurtzen jarraitu ez bagenu». Eta jakingo dute, zigorra ikusten dutenean, nork desbideratzen duen gehien bidetik.

فَلَا تُطِعِ الْكٰفِرِيْنَ وَجَاهِدْهُمْ بِهٖ جِهَادًا كَبِيْرًا

falā tuṭi‘il-kāfirīna wa jāhidhum bihī jihādan kabīrā(n).

Beraz, ez obeditu sinesgabeei, eta borrokatu haien aurka harekin (Koranarekin) borroka handiz.

وَلَهُمْ عَلَيَّ ذَنْۢبٌ فَاَخَافُ اَنْ يَّقْتُلُوْنِ ۚ

wa lahum ‘alayya żambun fa akhāfu ay yaqtulūn(i).

Haien aurka bekatu egin nuelako, hilko ninduten beldur nintzen.

قَالَ اِنَّ رَسُوْلَكُمُ الَّذِيْٓ اُرْسِلَ اِلَيْكُمْ لَمَجْنُوْنٌ

qāla inna rasūlakumul-lażī ursila ilaikum lamajnūn(un).

Esan zuen (Faraoiak): «Egia esan, zuri bidali dizuten Mezularia ero bat zen».

قَالَ لَىِٕنِ اتَّخَذْتَ اِلٰهًا غَيْرِيْ لَاَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُوْنِيْنَ

qāla la'inittakhażta ilāhan gairī la'aj‘alannaka minal-masjūnīn(a).

Hark (Faraoiak) esan zuen: "Egia esan, ni ez den beste Jainko bat gurtzen baduzu, kartzelan sartuko zaitut".

قَالَ لِلْمَلَاِ حَوْلَهٗٓ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌ ۙ

qāla lil-mala'i ḥaulahū inna hāżā lasāḥirun ‘alīm(un).

(Faraoiak) inguruko buruzagiei esan zien: «Egia esan, (Moises) azti trebea izan behar du,

يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ بِسِحْرِهٖۖ فَمَاذَا تَأْمُرُوْنَ

yurīdu ay yukhrijakum min arḍikum bisiḥrih(ī), fa māżā ta'murūn(a).

Bere magiarekin zure lurraldetik kanporatu nahi zaitu; beraz, zer proposatzen duzu?”

كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوْحِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۚ

każżabat qaumu nūḥinil-mursalīn(a).

Noeren herriak gezurra esan zien apostoluei.

۞ قَالُوْٓا اَنُؤْمِنُ لَكَ وَاتَّبَعَكَ الْاَرْذَلُوْنَ ۗ

qālū anu'minu laka wattaba‘akal-arżalūn(a).

Esan zuten: «Zuregan sinetsi behar al dugu, zure jarraitzaileak jende mespretxagarria badira?»

قَالَ وَمَا عِلْمِيْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ۚ

qāla wa mā ‘ilmī bimā kānū ya‘malūn(a).

Hark (Nuh) erantzun zuen: «Ez dakit zer egiten ari diren».

قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ تَنْتَهِ يٰنُوْحُ لَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْمَرْجُوْمِيْنَۗ

qālū la'illam tantahi yā nūḥu latakūnanna minal-marjūmīn(a).

Esan zuten: «Noe! Ez baduzu amore ematen, harrikatuko zaituztenen artean egongo zara».

قَالَ رَبِّ اِنَّ قَوْمِيْ كَذَّبُوْنِۖ

qāla rabbi inna qaumī każżabūn(i).

Esan zuen (Noek): «Ene Jauna, egia esan, nire herriak gezurra esan dit;

قَالُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْنَآ اَوَعَظْتَ اَمْ لَمْ تَكُنْ مِّنَ الْوٰعِظِيْنَ ۙ

qālū sawā'un ‘alainā awa‘aẓta am lam takum minal-wā‘iẓīn(a).

Erantzun zuten: «Berdin zaigu aholkuak ematea edo ez ematea,

كَذَّبَتْ ثَمُوْدُ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat ṡamūdul-mursalīn(a).

Samudeko jendeak gezurra esan zien apostoluei.

قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِيْنَ ۙ

qālū innamā anta minal-musaḥḥarīn(a).

Esan zuten: «Egia esan, sorgindutako horietako bat zara;

مَآ اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَاۙ فَأْتِ بِاٰيَةٍ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

mā anta illā basyarum miṡlunā, fa'ti bi'āyatin in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

gu bezalako gizakia zara; orduan, egin mirari bat zuzenetako bat bazara».

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوْطِ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżabat qaumu lūṭinil-mursalīn(a).

Loteko jendeak gezurra esan zien apostoluei,

قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ تَنْتَهِ يٰلُوْطُ لَتَكُوْنَنَّ مِنَ الْمُخْرَجِيْنَ

qālū la'illam tantahi yā lūṭu latakūnanna minal-mukhrajīn(a).

Erantzun zuten: «Oi Lut! Gelditzen ez bazara, kanporatuen artean egongo zara».

رَبِّ نَجِّنِيْ وَاَهْلِيْ مِمَّا يَعْمَلُوْنَ

rabbi najjinī wa ahlī mimmā ya‘malūn(a).

(Lutek otoitz egin zuen): "Jauna, salba nazazu ni eta nire familia egiten dituzten ekintzetatik".

كَذَّبَ اَصْحٰبُ لْـَٔيْكَةِ الْمُرْسَلِيْنَ ۖ

każżaba aṣḥābul-aikatil-mursalīn(a).

Aikahko jendeak apostoluei gezurra eman zien;

قَالُوْٓا اِنَّمَآ اَنْتَ مِنَ الْمُسَحَّرِيْنَ ۙ

qālū innamā anta minal-musaḥḥarīn(a).

Esan zuten: «Sorgindutako jendea baino ez zarete».

وَمَآ اَنْتَ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَا وَاِنْ نَّظُنُّكَ لَمِنَ الْكٰذِبِيْنَ ۚ

wa mā anta illā basyarum miṡlunā wa in naẓunnuka laminal-kāżibīn(a).

Eta gu bezalako gizakia zara, eta, hain zuzen ere, uste dugu gezurra esaten dutenen artean zaudela.

فَاَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ ۗ

fa asqiṭ ‘alainā kisafam minas-samā'i in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Beraz, bidali zerutik puska bat gure gainera, zuzenetako bat bazara".

فَلَمَّا جَاۤءَتْهُمْ اٰيٰتُنَا مُبْصِرَةً قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ ۚ

falammā jā'athum āyātunā mubṣiratan qālū hāżā siḥrum mubīn(un).

Beraz, Gure mirari argiak haiengana iritsi zirenean, esan zuten: "Hau benetako magia da".

قَالُوا اطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَنْ مَّعَكَۗ قَالَ طٰۤىِٕرُكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ تُفْتَنُوْنَ

qāluṭ ṭayyarnā bika wa bimam ma‘ak(a), qāla ṭā'irukum ‘indallāhi bal antum qaumun tuftanūn(a).

Erantzun zuten: «Patu txarra izan dugu zu eta zurekin zauden jendearen ondorioz». Hark (Saleh) esan zuen: «Zuen patua Ala-rekin dago (ez gara kausa), baina zuek probatzen ari zaren herria zarete».

قَالُوْا تَقَاسَمُوْا بِاللّٰهِ لَنُبَيِّتَنَّهٗ وَاَهْلَهٗ ثُمَّ لَنَقُوْلَنَّ لِوَلِيِّهٖ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ اَهْلِهٖ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ

qālū taqāsamū billāhi lanubayyitannahū wa ahlahū ṡumma lanaqūlanna liwaliyyihī mā syahidnā mahlika ahlihī wa innā laṣādiqūn(a).

Esan zuten: «Zin egin ezazue Ala-ren izenean gauez erasoko diegula berari eta bere familiari, eta gero bere oinordekoei esango diegu ez dugula bere familiaren suntsipena ikusi eta egiazkoak garela».

۞ فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْٓا اٰلَ لُوْطٍ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۙ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

famā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijū āla lūṭim min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

Bere herriaren erantzuna ez zen beste bat izan esatea baino: "Kanporatu Lut eta bere familia zuen lurraldetik; izan ere, santutzat hartzen duten pertsonak dira".

وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُنْ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā takun fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Eta ez zaitez haiengatik triste egon, eta ez zaitez (zure bularra) estu sentitu haien ahalegin engainagarriengatik".

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّفْتَرًىۙ وَّمَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِيْٓ اٰبَاۤىِٕنَا الْاَوَّلِيْنَ

falammā jā'ahum mūsā bi'āyātinā bayyinātin qālū mā hāżā illā siḥrum muftarā(n), wa mā sami‘nā bihāżā fī ābā'inal-awwalīn(a).

Moises gure benetako miraria ekarri zienean, esan zuten: "Hau magia asmatua da, eta ez dugu inoiz horrelakorik entzun gure arbasoen artean".

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Beraz, egia (Korana) Gugandik iritsi zitzaienean, esan zuten: "Zergatik ez zitzaion eman (Mahomari) lehenago Moisesi eman zitzaion bezala?" Ez al dute ukatu (ere) lehenago Moisesi eman zitzaiona? Esaten zuten: "(Moises eta Aaron) bi azti ziren, laguntzaile". Eta (ere) esan zuten: "Egia esan, ez dugu haietako inorengan sinesten".

فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوا اقْتُلُوْهُ اَوْ حَرِّقُوْهُ فَاَنْجٰىهُ اللّٰهُ مِنَ النَّارِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

famā kāna jawāba qaumihī illā an qaluqtulūhu au ḥarriqūhu fa anjāhullāhu minan-nār(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).

Beraz, ez zen bere herriaren (Ibrahim) erantzunik izan, "Hil ezazue edo erre ezazue" esateaz gain, orduan Ala-k sutik salbatu zuen. Izan ere, honetan badira seinaleak (Alaren handitasunarenak) sinesten dutenentzat.

اَىِٕنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ وَتَقْطَعُوْنَ السَّبِيْلَ ەۙ وَتَأْتُوْنَ فِيْ نَادِيْكُمُ الْمُنْكَرَ ۗفَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوا ائْتِنَا بِعَذَابِ اللّٰهِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

a'innakum lata'tūnar-rijāla wa taqṭa‘ūnas-sabīl(a), wa ta'tūna fī nādīkumul-munkar(a), famā kāna jawāba qaumihī illā an qālu'tinā bi‘ażābillāhi in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Egokia al da zuentzat gizonengana joatea, iruzur egitea eta gaiztakeria egitea zuen bilguneetan?” Beraz, bere herriaren erantzuna ez zen besterik izan esatea: “Ekarri iezaguzue Allahren zigorra, zuzenen artean bazaudete”.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا رَجُلٌ يُّرِيْدُ اَنْ يَّصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُكُمْ ۚوَقَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّآ اِفْكٌ مُّفْتَرًىۗ وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālū mā hāżā illā rajuluy yurīdu ay yaṣuddakum ‘ammā kāna ya‘budu ābā'ukum, wa qālū mā hāżā illā ifkum muftarā(n), wa qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Eta Gure bertso argiak irakurri zizkietenean, esan zuten: "Pertsona honek ez du ezer gehiago nahi zuen arbasoek gurtzen zutena eragoztea baino", eta esan zuten: "Hau (Korana) gezur asmatu bat baino ez da". Eta sinesgabeek egiari buruz esan zuten, egia (Korana) iritsi zitzaienean: "Hau magia argia baino ez da".

وَكَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۙ وَمَا بَلَغُوْا مِعْشَارَ مَآ اٰتَيْنٰهُمْ فَكَذَّبُوْا رُسُلِيْۗ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيْرِ ࣖ

wa każżabal-lażīna min qablihim, wa mā balagū mi‘syāra mā ātaināhum fakażżabū rusulī, fakaifa kāna nakīr(i).

Eta aurrekoek (apostoluek) gezurra esan zuten, baina hauek (Mekako sinesgabeek) ez zuten oraindik jaso aurrekoei eman genien hamarrena ere, baina nire apostoluei gezurra esan zieten. Beraz, (ikusi) zein izugarriak diren nire haserrearen ondorioak.

وَاِنْ يُّكَذِّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَۗ وَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ

wa iy yukażżibūka faqad kużżibat rusulum min qablik(a), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Eta (ohartarazi ondoren) gezurra esan badizute, orduan, egia esan, zure aurreko mezulariei ere gezurra esan diete. Eta Allahri bakarrik itzuliko zaio dena.

وَاِنْ يُّكَذِّبُوْكَ فَقَدْ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَبِالزُّبُرِ وَبِالْكِتٰبِ الْمُنِيْرِ

wa iy yukażżibūka faqad każżabal-lażīna min qablihim, jā'athum rusuluhum bil-bayyināti wa biz-zuburi wa bil-kitābil-munīr(i).

Eta gezurra esan badizute, orduan, aurrekoek ere gezurra esan zuten (mezulariak); bere apostoluak benetako informazioarekin (mirariak), zubur-ekin eta azalpen perfektuak ematen zituzten liburuekin etorri zirenean.

اِذْ اَرْسَلْنَآ اِلَيْهِمُ اثْنَيْنِ فَكَذَّبُوْهُمَا فَعَزَّزْنَا بِثَالِثٍ فَقَالُوْٓا اِنَّآ اِلَيْكُمْ مُّرْسَلُوْنَ

iż arsalnā ilaihimuṡnaini fa każżabūhumā fa ‘azzaznā biṡāliṡin faqālū innā ilaikum mursalūn(a).

(Hau da) bi mezulari bidali genizkienean, eta biak ukatu zituztenean; orduan hirugarren batekin indartu genituen, eta hirurek esan zuten: "Egia esan, gu gara zuengana bidalitakoak".

قَالُوْا مَآ اَنْتُمْ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُنَاۙ وَمَآ اَنْزَلَ الرَّحْمٰنُ مِنْ شَيْءٍۙ اِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَكْذِبُوْنَ

qālū mā antum illā basyarum miṡlunā, wa mā anzalar-raḥmānu min syai'(in), in antum illā takżibūn(a).

(Lurraldeko jendeak) erantzun zuten: "Gu bezalako gizakiak zarete, eta (Alak) Errukitsuenak ez du ezer agerian utzi; gezurtiak besterik ez zarete".

قَالُوْٓا اِنَّا تَطَيَّرْنَا بِكُمْۚ لَىِٕنْ لَّمْ تَنْتَهُوْا لَنَرْجُمَنَّكُمْ وَلَيَمَسَّنَّكُمْ مِّنَّا عَذَابٌ اَلِيْمٌ

qālū innā taṭayyarnā bikum, la'il lam tantahū lanarjumannakum wa layamassannakum minnā ‘ażābun alīm(un).

Haiek erantzun zuten: «Egia esan, zoritxarra izan dugu zuengatik. Egia esan, (guri deitzeari) uzten ez badiozue, harrika hilko zaitugu eta guregandik sufrimendu mingarria sentituko duzue».

يٰحَسْرَةً عَلَى الْعِبَادِۚ مَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

yā ḥasratan ‘alal-‘ibād(i), mā ya'tīhim mir rasūlin illā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Zenbat damu zuten morroi hauek, mezulari bat haiengana etortzen zen bakoitzean, beti iseka egiten zioten.

وَمَا عَلَّمْنٰهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنْۢبَغِيْ لَهٗ ۗاِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ وَّقُرْاٰنٌ مُّبِيْنٌ ۙ

wa mā ‘allamnāhusy-syi‘ra wa mā yambagī lah(ū), in huwa illā żikruw wa qur'ānum mubīn(un).

Eta ez genion poesia irakatsi (Mahoma), eta poesia ez zen egokia berarentzat. Korana ez da irakaspen eta liburu argi bat baino.

وَيَقُوْلُوْنَ اَىِٕنَّا لَتَارِكُوْٓا اٰلِهَتِنَا لِشَاعِرٍ مَّجْنُوْنٍ ۗ

wa yaqūlūna a'innā latārikū ālihatinā lisyā‘irim majnūn(in).

eta esan zuten: «Gure gurtza utziko al dugu poeta ero baten ondorioz?»

قَالُوا ابْنُوْا لَهٗ بُنْيَانًا فَاَلْقُوْهُ فِى الْجَحِيْمِ

qālubnū lahū bun-yānan fa'alqūhu fil-jaḥīm(i).

Esan zuten: «Egin iezaiozu eraikin bat (sutondo bat) hari (Abraham erretzeko); eta gero bota ezazu su bizian».

وَعَجِبُوْٓا اَنْ جَاۤءَهُمْ مُّنْذِرٌ مِّنْهُمْ ۖوَقَالَ الْكٰفِرُوْنَ هٰذَا سٰحِرٌ كَذَّابٌۚ

wa ‘ajibū an jā'ahum munżirum minhum, wa qālal-kāfirūna hāżā sāḥirun każżāb(un).

Eta harrituta geratu ziren haien artetik ohartarazle bat (mezularia) etorri zitzaiela ikustean; eta sinesgabeek esan zuten: "Gizon hau gezur asko esaten dituen azti bat da".

وَانْطَلَقَ الْمَلَاُ مِنْهُمْ اَنِ امْشُوْا وَاصْبِرُوْا عَلٰٓى اٰلِهَتِكُمْ ۖاِنَّ هٰذَا لَشَيْءٌ يُّرَادُ ۖ

wanṭalaqal-mala'u minhum animsyū waṣbirū ‘alā ālihatikum, inna hāżā lasyai'uy yurād(u).

Orduan, haien buruzagiek (esanez) joan ziren: "Zoazte eta jarraitu (gurtzen) zuen jainkoak, benetan gauza desiragarria da hau.

مَا سَمِعْنَا بِهٰذَا فِى الْمِلَّةِ الْاٰخِرَةِ ۖاِنْ هٰذَآ اِلَّا اخْتِلَاقٌۚ

mā sami‘nā bihāżā fil-millatil-ākhirah(ti), in hāżā illakhtilāq(un).

Ez dugu inoiz horrelakorik entzuten azken erlijioetan; hau (Alaren alde egitea) ez da asmatutako (gezurra) baino,

اِنْ كُلٌّ اِلَّا كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ ࣖ

in kullun illā każżabar-rusula faḥaqqa ‘iqāb(i).

Guztiek gezurra esan zieten apostoluei, beraz, merezi dute Nire zigorra sentitzea.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّالْاَحْزَابُ مِنْۢ بَعْدِهِمْ ۖوَهَمَّتْ كُلُّ اُمَّةٍۢ بِرَسُوْلِهِمْ لِيَأْخُذُوْهُ وَجَادَلُوْا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوْا بِهِ الْحَقَّ فَاَخَذْتُهُمْ ۗفَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wal-aḥzābu mim ba‘dihim, wa hammat kullu ummatim birasūlihim liya'khużūhu wa jādalū bil-bāṭili liyudḥiḍū bihil-ḥaqqa fa'akhażtuhum, fa kaifa kāna ‘iqāb(i).

Haien aurretik, Noeren herriak eta haien ondorengo talde aliatuek gezurra esan zuten (apostoluari) eta komunitate guztiek konspiratu (iruzur) egin zuten beren apostoluaren aurka hura atxilotzeko eta arrazoi faltsuekin argudiatu zuten egia suntsitzeko; horregatik preso hartu nituen (zigorrarekin). Beraz, zein (mingarria) izango da Nire zigorra?

اِلٰى فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَقَارُوْنَ فَقَالُوْا سٰحِرٌ كَذَّابٌ

ilā fir‘auna wa hāmāna wa qārūna faqālū sāḥirun każżāb(un).

Faraoiari, Hamani eta Karuni; orduan esan zuten: «(Moises) aztia eta gezurtia zen».

فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوا اقْتُلُوْٓا اَبْنَاۤءَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ وَاسْتَحْيُوْا نِسَاۤءَهُمْ ۗوَمَا كَيْدُ الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ

falammā jā'ahum bil-ḥaqqi min ‘indinā qāluqtulū abnā'al-lażīna āmanū ma‘ahū wastaḥyū nisā'ahum, wa mā kaidul-kāfirīna illā fī ḍalāl(in).

Beraz, guregandik egia ekarriz etorri zitzaienean (Moises), esan zuten: "Hil itzazue berarekin sinesten dutenen semeak eta barkatu haien alaben bizitzak". Baina sinesgabeen engainua alferrikakoa izan zen.

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُوْنِيْٓ اَقْتُلْ مُوْسٰى وَلْيَدْعُ رَبَّهٗ ۚاِنِّيْٓ اَخَافُ اَنْ يُّبَدِّلَ دِيْنَكُمْ اَوْ اَنْ يُّظْهِرَ فِى الْاَرْضِ الْفَسَادَ

wa qāla fir‘aunu aqtul mūsā walyad‘u rabbah(ū), innī akhāfu ay yubaddila dīnakum au ay yuẓhira fil-arḍil-fasād(a).

Eta Faraoiak esan zien (bere funtzionarioei): «Utzi iezadazue Moises hiltzen eta bere Jaunari erregutzen agintzen. Izan ere, beldur naiz zuen erlijioa aldatuko ote duen edo lurrari kalterik egingo ote dion».

وَقَالَ رَجُلٌ مُّؤْمِنٌۖ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ اِيْمَانَهٗٓ اَتَقْتُلُوْنَ رَجُلًا اَنْ يَّقُوْلَ رَبِّيَ اللّٰهُ وَقَدْ جَاۤءَكُمْ بِالْبَيِّنٰتِ مِنْ رَّبِّكُمْ ۗوَاِنْ يَّكُ كَاذِبًا فَعَلَيْهِ كَذِبُهٗ ۚوَاِنْ يَّكُ صَادِقًا يُّصِبْكُمْ بَعْضُ الَّذِيْ يَعِدُكُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ

wa qāla rajulum mu'min(um), min āli fir‘auna yaktumu īmānahū ataqtulūna rajulan ay yaqūla rabbiyallāhu wa qad jā'akum bil-bayyināti mir rabbikum, wa iy yaku kāżiban fa ‘alaihi każibuh(ū), wa iy yaku ṣādiqay yuṣibkum ba‘ḍul-lażī ya‘idukum, innallāha lā yahdī man huwa musrifun każżāb(un).

Eta Faraoiaren familiako sinestun batek, bere fedea ezkutatu zuenak, esan zuen: «Hilko al duzue norbait, “Nire Jauna Ala da” esan duelako? Zuen Jaunarengandik froga argiak ekarri dizkizuete. Gezurtia bada, bere gezurraren zama jasango du. Egiazkoa bada, mehatxatu zaituen hondamendietako batzuk gertatuko zaizkizue. Ala ez da gidatzen mugak hausten dituztenak eta gezurtiak.

اَسْبَابَ السَّمٰوٰتِ فَاَطَّلِعَ اِلٰٓى اِلٰهِ مُوْسٰى وَاِنِّيْ لَاَظُنُّهٗ كَاذِبًا ۗوَكَذٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوْۤءُ عَمَلِهٖ وَصُدَّ عَنِ السَّبِيْلِ ۗوَمَا كَيْدُ فِرْعَوْنَ اِلَّا فِيْ تَبَابٍ ࣖ

asbābas-samāwāti fa aṭṭali‘a ilā ilāhi mūsā wa innī la'aẓunnuhū kāżibā(n), wa każālika zuyyina lifir‘auna sū'u ‘amalihī wa ṣudda ‘anis-sabīl(i), wa mā kaidu fir‘auna illā fī tabāb(in).

(hau da) zeruko ateak, Moisesen Jainkoa ikus dezadan, baina oraindik gezurti gisa ikusten dut". Eta horrela ederra bihurtu zen Fir'aunentzat bere egintza txarrek, eta (bide zuzenetik) itxi egin zioten, eta Faraoiaren engainuak galera baino ez zuen ekarri.

وَمَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ

wa mā ya'tīhim min nabiyyin illā kānū bihī yastahzi'ūn(a).

Eta profeta bat haiengana etortzen zen bakoitzean, beti iseka egiten zioten.

وَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ قَالُوْا هٰذَا سِحْرٌ وَّاِنَّا بِهٖ كٰفِرُوْنَ

wa lammā jā'ahumul-ḥaqqu qālū hāżā siḥruw wa innā bihī kāfirūn(a).

Baina egia (Korana) iritsi zitzaienean, esan zuten: "Hau magia da eta, egia esan, ukatzen dugu".

اَمْ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْ هٰذَا الَّذِيْ هُوَ مَهِيْنٌ ەۙ وَّلَا يَكَادُ يُبِيْنُ

am ana khairum min hāżal-lażī huwa mahīn(un), wa lā yakādu yubīn(u).

Ez al naiz ni gizon apal hau (Moises) baino hobea, ia ez baitaki (bere hitzak) azaltzen?

فَلَوْلَآ اُلْقِيَ عَلَيْهِ اَسْوِرَةٌ مِّنْ ذَهَبٍ اَوْ جَاۤءَ مَعَهُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ مُقْتَرِنِيْنَ

falau lā ulqiya ‘alaihi aswiratum min żahabin au jā'a ma‘ahul-malā'ikatu muqtarinīn(a).

Orduan, zergatik ez zeramatzan (Moisesek) urrezko eskumuturrekoak edo aingeru bat berarekin etorri?”

ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوْا مُعَلَّمٌ مَّجْنُوْنٌۘ

Ṡumma tawallau ‘anhu wa qālū mu‘allamum majnūn(un).

gero, aldendu egin ziren eta esan zuten: «(Besteengandik) irakaspenak onartzen dituen eta ero bat da».

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ ۗ قُلْ اِنِ افْتَرَيْتُهٗ فَلَا تَمْلِكُوْنَ لِيْ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗهُوَ اَعْلَمُ بِمَا تُفِيْضُوْنَ فِيْهِۗ كَفٰى بِهٖ شَهِيْدًا ۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْ ۗ وَهُوَ الْغَفُوْرُ الرَّحِيْمُ

am yaqūlūnaftarāh(u), qul iniftaraituh(ū), falā tamlikūna lī minallāhi syai'ā(n), huwa a‘lamu bimā tufīḍūna fīh(i), kafā bihī syahīdam bainī wa bainakum, wa huwal-gafūrur-raḥīm(u).

Aitzitik, diote: «Berak (Mahomak) asmatu du (Korana).» Esan: «Nik asmatu banu, ez zenukete Allahren zigorretik babesteko ahalmenik izango. Hark daki hobekien zer esaten duzuen horri buruz. Nahikoa da nire eta zuen arteko lekuko gisa. Barkatzailea da, Errukitsuena».

قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ اٰلِهَتِنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū aji'tanā lita'fikanā ‘an ālihatinā fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Erantzun zuten: «Gure jainkoak (gurtzeari) uzteko etorri al zarete? Orduan, zintzoen artean bazaude, ekarri iezaguzu mehatxatu diguzun zigorra».

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّاَصْحٰبُ الرَّسِّ وَثَمُوْدُ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa aṣḥābur-rassi wa ṡamūd(u).

Haien aurretik, Noeren herriak, Rass eta Samud-eko biztanleek ukatu egin zituzten (apostoluak),

وَعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ وَاِخْوَانُ لُوْطٍۙ

wa ‘āduw wa fir‘aunu wa ikhwānu lūṭ(in).

eta (era berean) 'Ad-eko jendea, Faraoiaren jendea eta Lut-eko jendea,

وَّاَصْحٰبُ الْاَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۗ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيْدِ

wa aṣḥābul-aikati wa qaumu tubba‘(in), kullun każżabar-rusula faḥaqqa wa‘īd(i).

eta (baita ere) Aikahko jendea eta Tubba'ko jendea. Horiek guztiek gezurra esan diete apostoluei, beraz, Nire mehatxua (haientzat) aplikatzen da.

فَتَوَلّٰى بِرُكْنِهٖ وَقَالَ سٰحِرٌ اَوْ مَجْنُوْنٌ

fa tawallā biruknihī wa qāla sāḥirun au majnūn(un).

Baina berak (Faraoiak) eta bere armadak alde batera begiratu eta esan zuten: "Azti bat edo ero bat da".

كَذٰلِكَ مَآ اَتَى الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ رَّسُوْلٍ اِلَّا قَالُوْا سَاحِرٌ اَوْ مَجْنُوْنٌ

każālika mā atal-lażīna min qablihim mir rasūlin illā qālū sāḥirun au majnūn(un).

Horrela, Mezulari bat aurrekoengana etortzen zenean, (bere jendeak) esaten zuten: "Azti bat edo ero bat da".

اَمْ يَقُوْلُوْنَ شَاعِرٌ نَّتَرَبَّصُ بِهٖ رَيْبَ الْمَنُوْنِ

am yaqūlūna syā‘irin natarabbaṣu bihī raibal-manūn(i).

Esan ere egin zuten: «Poeta bat da, istripu bat gertatzeko zain gaude».

اَمْ يَقُوْلُوْنَ تَقَوَّلَهٗۚ بَلْ لَّا يُؤْمِنُوْنَۚ

am yaqūlūna taqawwalah(ū), bal lā yu'minūn(a).

Edo esaten al dute: «Haien laguna da (Mahoma)?» Ez! Haiek dira sinesten ez dutenak.

وَاِنْ يَّرَوْا اٰيَةً يُّعْرِضُوْا وَيَقُوْلُوْا سِحْرٌ مُّسْتَمِرٌّ

wa iy yarau āyatay yu‘riḍū wa yaqūlū siḥrum mustamirr(un).

Eta (politeistek) seinale (mirari) bat ikusten badute, alde batera buelta eman eta esaten dute: "(Hau) etengabeko magia da".

۞ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ فَكَذَّبُوْا عَبْدَنَا وَقَالُوْا مَجْنُوْنٌ وَّازْدُجِرَ

każżabat qablahum qaumu nūḥin fakażżabū ‘abdanā wa qālū majnūnuw wazdujir(a).

Haien aurretik, Noeren jendeak ere gezurra esan zuen (mezulariak), beraz, gure zerbitzariari (Nuh) gezurra esan zioten eta esan zuten: "Ero bat da!" Orduan, mehatxuekin uxatu zuen.

كَذَّبَتْ عَادٌ فَكَيْفَ كَانَ عَذَابِيْ وَنُذُرِ

każżabat ‘ādun fa kaifa kāna ‘ażābī wa nużur(i).

Ad-eko jendeak ere ukatu egin zuen. Beraz, zein izugarria den Nire zigorra eta Nire abisua!

كَذَّبَتْ ثَمُوْدُ بِالنُّذُرِ

każżabat ṡamūdu bin-nużur(i).

Samud herriak ere ukatu egin zuen abisua.

فَقَالُوْٓا اَبَشَرًا مِّنَّا وَاحِدًا نَّتَّبِعُهٗٓ ۙاِنَّآ اِذًا لَّفِيْ ضَلٰلٍ وَّسُعُرٍ

fa qālū abasyaram minnā wāḥidan nattabi‘uh(ū), innā iżal lafī ḍalāliw wa su‘ur(in).

Beraz, esan zuten: «Nola jarraituko diogu gure artean dagoen (arrunt) gizaki bati? Egia esan, orduan benetan bidetik joan gara eta erotuta gaude.

ءَاُلْقِيَ الذِّكْرُ عَلَيْهِ مِنْۢ بَيْنِنَا بَلْ هُوَ كَذَّابٌ اَشِرٌ

a'ulqiyaż-żikru ‘alaihi mim baininā bal huwa każżābun asyir(un).

Errebelazio hori gure artean agertu al zitzaion? Zalantzarik gabe, oso gezurtia (eta) harroputz bat da (Saleh).

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوْطٍ ۢبِالنُّذُرِ

każżabat qaumu lūṭim bin-nużur(i).

Lut herriak ere ukatu egin zuen abisua.

لِلْفُقَرَاۤءِ الْمُهٰجِرِيْنَ الَّذِيْنَ اُخْرِجُوْا مِنْ دِيَارِهِمْ وَاَمْوَالِهِمْ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانًا وَّيَنْصُرُوْنَ اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الصّٰدِقُوْنَۚ

lil-fuqarā'il-muhājirīnal-lażīna ukhrijū min diyārihim wa amwālihim yabtagūna faḍlam minallāhi wa riḍwānaw wa yanṣurūnallāha wa rasūlah(ū), ulā'ika humuṣ-ṣādiqūn(a).

(Harrapakina ere) beren jaioterrietatik kanporatuak izan ziren eta beren ondasunak atzean utzi zituzten Allahren grazia eta (Haren) plazera eskatzeko eta (Alaren) eta Bere Mezulariaren) laguntza lortzeko. Horiek dira benetako pertsonak.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوْا عَدُوِّيْ وَعَدُوَّكُمْ اَوْلِيَاۤءَ تُلْقُوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَقَدْ كَفَرُوْا بِمَا جَاۤءَكُمْ مِّنَ الْحَقِّۚ يُخْرِجُوْنَ الرَّسُوْلَ وَاِيَّاكُمْ اَنْ تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ رَبِّكُمْۗ اِنْ كُنْتُمْ خَرَجْتُمْ جِهَادًا فِيْ سَبِيْلِيْ وَابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِيْ تُسِرُّوْنَ اِلَيْهِمْ بِالْمَوَدَّةِ وَاَنَا۠ اَعْلَمُ بِمَآ اَخْفَيْتُمْ وَمَآ اَعْلَنْتُمْۗ وَمَنْ يَّفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاۤءَ السَّبِيْلِ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżū ‘aduwwī wa ‘aduwwakum auliyā'a tulqūna ilaihim bil-mawaddati wa qad kafarū bimā jā'akum minal-ḥaqq(i), yukhrijūnar-rasūla wa iyyākum an tu'minū billāhi rabbikum, in kuntum kharajtum jihādan fī sabīlī wabtigā'a marḍātī tusirrūna ilaihim bil-mawaddah(ti), wa ana a‘lamu bimā akhfaitum wa mā a‘lantum, wa may yaf‘alhu minkum faqad ḍalla sawā'as-sabīl(i).

Oi zuek, sinesten duzuenoi! Ez egin nire etsaiak eta zuen etsaiak lagun leial, errukiaz (Mahomaren berriak) helarazteko; nahiz eta zuei helarazi zitzaizuen egia ukatu duten. Mezularia eta zu zeu kanporatu zituzten, Alagan, zuen Jaunagan, sinetsi zenutelako. Benetan nire bidetik ahalegintzen bazarete eta nire atsegina bilatzen baduzue (ez egin hori), isilpean (Mahomaren berriak) kontatzen badiezue, errukiaz, eta hobeto dakit zer ezkutatzen duzuen eta zer agerian uzten duzuen. Eta zuen artean hori egiten duenak, orduan, egia esan, bide zuzenetik aldendu da.

وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ لِمَ تُؤْذُوْنَنِيْ وَقَدْ تَّعْلَمُوْنَ اَنِّيْ رَسُوْلُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْۗ فَلَمَّا زَاغُوْٓا اَزَاغَ اللّٰهُ قُلُوْبَهُمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ

wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumi lima tu'żūnanī wa qad ta‘lamūna annī rasūlullāhi ilaikum, falammā zāgū azāgallāhu qulūbahum, wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).

Eta (gogoratu) Musak bere herriari esan zionean: «Ene herria! Zergatik min egiten didazue, badakizuenez ni naizela zuentzat benetan Allahren mezularia?». Orduan, (egitik) aldendu zirenean, Allahk alde batera utzi zituen haien bihotzak. Eta Allahk ez ditu gaiztoak gidatzen.

مَآ اَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُوْنٍ

mā anta bini‘mati rabbika bimajnūn(in).

zure Jaunaren graziari esker, zu (Muhammad) ez zara ero bat.

وَاِنْ يَّكَادُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَيُزْلِقُوْنَكَ بِاَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُوْلُوْنَ اِنَّهٗ لَمَجْنُوْنٌ ۘ

wa iy yakādul-lażīna kafarū layuzliqūnaka bi'abṣārihim lammā sami‘uż żikra wa yaqūlūna innahū lamajnūn(un).

Eta, egia esan, sinestun horiek ia begiak galduko dizkizute, Korana entzuten dutenean eta esaten dutenean: "Benetan eroa da (Mahoma)."

وَّمَا هُوَ بِقَوْلِ شَاعِرٍۗ قَلِيْلًا مَّا تُؤْمِنُوْنَۙ

wa mā huwa biqauli syā‘ir(in), qalīlam mā tu'minūn(a).

eta ez dira poeta baten hitzak (Korana). Fede gutxi duzu harengan.

وَلَا بِقَوْلِ كَاهِنٍۗ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

wa lā biqauli kāhin(in), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Eta ezta aztien hitzak ere. Oso gutxi ikas dezakezu berarengandik.

وَّاَنَّهٗ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللّٰهِ يَدْعُوْهُ كَادُوْا يَكُوْنُوْنَ عَلَيْهِ لِبَدًاۗ ࣖ

wa annahū lammā qāma ‘abdullāhi yad‘ūhu kādū yakūnūna ‘alaihi libadā(n).

Eta, hain zuzen ere, Allahren zerbitzaria (Mahoma) hura gurtzeko (otoitza egiteko) altxatu zenean, (jinn-ak) inguruan bildu ziren haren.

وَمَا صَاحِبُكُمْ بِمَجْنُوْنٍۚ

wa mā ṣāḥibukum bimajnūn(in).

Eta zure laguna (Mahoma) ez da eroa.

اِنَّ الَّذِيْنَ اَجْرَمُوْا كَانُوْا مِنَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يَضْحَكُوْنَۖ

innal-lażīna ajramū kānū minal-lażīna āmanū yaḍḥakūn(a).

Egia esan, bekatariak dira sinestunei barre egiten zietenak.

وَاِذَا مَرُّوْا بِهِمْ يَتَغَامَزُوْنَۖ

wa iżā marrū bihim yatagāmazūn(a).

Eta (sinestunek) haien aurretik pasatzen direnean, elkarri keinu egiten diote,

وَاِذَا انْقَلَبُوْٓا اِلٰٓى اَهْلِهِمُ انْقَلَبُوْا فَكِهِيْنَۖ

wa iżanqalabū ilā ahlihimunqalabū fakihīn(a).

eta beren herrira itzuli zirenean, pozik itzuli ziren.

وَاِذَا رَاَوْهُمْ قَالُوْٓا اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ لَضَاۤلُّوْنَۙ

wa iżā ra'auhum qālū inna hā'ulā'i laḍāllūn(a).

Eta (sinestunei) begiratzen dietenean, esaten dute: «Benetan, oker dauden pertsonak dira».

وَمَآ اُرْسِلُوْا عَلَيْهِمْ حٰفِظِيْنَۗ

wa mā ursilū ‘alaihim ḥāfiẓīn(a).

nahiz eta (bekatari horiek) ez izan (sinestunen) zaindari gisa bidaliak.

وَمَا نَقَمُوْا مِنْهُمْ اِلَّآ اَنْ يُّؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ الْعَزِيْزِ الْحَمِيْدِۙ

wa mā naqamū minhum illā ay yu'minū billāhil-‘azīzil-ḥamīd(i).

Eta sinestunak torturatzen dituzte soilik (sinestunak) Allahgan, Ahalguztidunarengan, Goraipagarrienarengan sinesten duelako.

فَكَذَّبُوْهُ فَعَقَرُوْهَاۖ فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْۢبِهِمْ فَسَوّٰىهَاۖ

fa każżabūhu fa ‘aqarūhā fa damdama ‘alaihim rabbuhum biżambihim fa sawwāhā.

Baina gezurra esan eta hil egin zuten, eta Jainkoak suntsitu egin zituen beren bekatuengatik, eta gero erabat suntsitu zituen (lurretik erabat).

عَبْدًا اِذَا صَلّٰىۗ

‘abdan iżā ṣallā.

zerbitzari bat otoitza egiten duenean,

اَرَاَيْتَ اِنْ كَانَ عَلَى الْهُدٰىٓۙ

ara'aita in kāna ‘alal-hudā.

Zer iruditzen zaizu (otoitz egitea debekatuta dagoena) egian (gidaritzan) badago,

اَوْ اَمَرَ بِالتَّقْوٰىۗ

au amara bit-taqwā.

Edo (Allah) beldurtzeko esan dizu?

اِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْاَبْتَرُ ࣖ

inna syāni'aka huwal-abtar(u).

Egia esan, zuek gorroto zaituztetenak dira (Allahren errukitik) bananduta daudenak.

وَّامْرَاَتُهٗ ۗحَمَّالَةَ الْحَطَبِۚ

wamra'atuh(ū), ḥammālatal-ḥaṭab(i).

Eta (baita ere) bere emaztea, egurra eramaten zuena (kalumniak zabaltzen zituena).