وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ اِنَّ اللّٰهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوْتَ مَلِكًا ۗ قَالُوْٓا اَنّٰى يَكُوْنُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ اَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِۗ قَالَ اِنَّ اللّٰهَ اصْطَفٰىهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهٗ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۗ وَاللّٰهُ يُؤْتِيْ مُلْكَهٗ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗ وَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

wa qāla lahum nabiyyuhum innallāha qad ba‘aṡa lakum ṭālūta malikā(n), qālū annā yakūnu lahul-mulku ‘alainā wa naḥnu aḥaqqu bil-mulki minhu wa lam yu'ta sa‘atam minal-māl(i), qāla innallāhaṣṭafāhu ‘alaikum wa zādahū basṭatan fil-‘ilmi wal-jism(i), wallāhu yu'tī mulkahū may yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

او د هغوی پیغمبر هغوی ته وویل: "په حقیقت کې، الله تعالی طالوت ستاسو لپاره پاچا ټاکلی دی." هغوی ځواب ورکړ: "طالوت څنګه پر موږ واکمن شو، په داسې حال کې چې موږ له هغه څخه د پاچاهۍ ډیر حقدار وو، او هغه ته ډیر شتمني نه وه ورکړل شوې؟" (پیغمبر) ځواب ورکړ: "الله تعالی هغه ستاسو لپاره غوره کړی دی او تاسو ته یې غوره پوهه او فزیکي وړتیاوې درکړې دي." الله تعالی خپل سلطنت هر هغه چا ته ورکوي چې وغواړي، او الله تعالی پراخ او پوه دی.

شَهِدَ اللّٰهُ اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۙ وَالْمَلٰۤىِٕكَةُ وَاُولُوا الْعِلْمِ قَاۤىِٕمًاۢ بِالْقِسْطِۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ

syahidallāhu annahū lā ilāha illā huw(a), wal-malā'ikatu wa ulul-‘ilmi qā'imam bil-qisṭ(i), lā ilāha illā huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

الله تعالی اعلان کوي چې له هغه پرته بل معبود نشته؛ (همدارنګه) ملائکې او د علم خاوندان چې عدالت قایموي، له هغه پرته بل معبود نشته، چې غالب او حکمت والا دی.

وَاِذَا جَاۤءَهُمْ اَمْرٌ مِّنَ الْاَمْنِ اَوِ الْخَوْفِ اَذَاعُوْا بِهٖ ۗ وَلَوْ رَدُّوْهُ اِلَى الرَّسُوْلِ وَاِلٰٓى اُولِى الْاَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِيْنَ يَسْتَنْۢبِطُوْنَهٗ مِنْهُمْ ۗ وَلَوْلَا فَضْلُ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهٗ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطٰنَ اِلَّا قَلِيْلًا

wa iżā jā'ahum amrum minal-amni awil-khaufi ażā‘ū bih(ī), wa lau ruddūhu ilar-rasūli wa ilā ulil-amri minhum la‘alimahul-lażīna yastambiṭūnahū minhum, wa lau lā faḍlullāhi ‘alaikum wa raḥmatuhū lattaba‘tumusy-syaiṭāna illā qalīlā(n).

او که چیرې دوی ته د امنیت یا ویرې په اړه خبر ورسیږي، نو دوی (سمدلاسه) هغه خپروي. (په حقیقت کې) که چیرې دوی دا رسول او د دوی په مینځ کې اولی الامر ته وسپاري، نو یقینا هغه خلک چې غواړي حقیقت وپیژني (وبه کړای شي) له دوی (رسول اولی الامر) څخه (په رسمي ډول) معلومات ترلاسه کړي. که چیرې د الله فضل او رحمت ستاسو په وړاندې نه وای، نو تاسو به د شیطان پیروي کړې وای، پرته له یو څو کسانو څخه.

لَوْلَا يَنْهٰىهُمُ الرَّبّٰنِيُّوْنَ وَالْاَحْبَارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْاِثْمَ وَاَكْلِهِمُ السُّحْتَۗ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

lau lā yanhāhumur-rabbāniyyūna wal-aḥbāru ‘an qaulihimul-iṡma wa aklihimus-suḥt(a), labi'sa mā kānū yaṣna‘ūn(a).

ولې د دوی عالمان او راهبان دوی د دروغو ویلو او حرامو شیانو خوړلو څخه نه منع کوي؟ دا واقعیا، واقعیا بد کار دی چې دوی یې کړی دی.

وَكَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ وَلِيَقُوْلُوْا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَهٗ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

wa każālika nuṣarriful-āyāti wa liyaqūlū darasta wa linubayyinahū liqaumiy ya‘lamūn(a).

او په دې توګه موږ خپل آیتونه په وار وار بیان کړل ترڅو مشرکین ووایی چې "تاسو دا آیتونه (له اهل کتابو څخه) زده کړي دي"، او د دې لپاره چې موږ قرآن هغو کسانو ته تشریح کړو چې پوهیږي.

وَاِذْ قَالَتْ اُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُوْنَ قَوْمًاۙ ۨاللّٰهُ مُهْلِكُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًاۗ قَالُوْا مَعْذِرَةً اِلٰى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa iż qālat ummatum minhum lima ta‘iẓūna qaumā(n), allāhu muhlikuhum au mu‘ażżibuhum ‘ażāban syadīdā(n), qālū ma‘żiratan ilā rabbikum wa la‘allahum yattaqūn(a).

او (یاد کړئ) کله چې د دوی څخه یوې ډلې وویل: "ولې تاسو داسې خلکو ته نصیحت کوئ چې د الله له خوا له منځه وړل کیږي یا په سخت عذاب سره سزا ورکول کیږي؟" هغوی ځواب ورکړ: "تر څو موږ ستا د رب په وړاندې عذر (له مسؤلیت څخه خلاص) ولرو، او د دې لپاره چې دوی پرهیزګاره شي."

قُلْ اٰمِنُوْا بِهٖٓ اَوْ لَا تُؤْمِنُوْاۗ اِنَّ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهٖٓ اِذَا يُتْلٰى عَلَيْهِمْ يَخِرُّوْنَ لِلْاَذْقَانِ سُجَّدًاۙ

qul āminū bihī au lā tu'minū, innal-lażīna ūtul-‘ilma min qablihī iżā yutlā ‘alaihim yakhirrūna lil-ażqāni sujjadā(n).

(محمد صلی الله علیه وسلم) ته ووایه: "که په دې (قرآن) ایمان راوړئ یا نه، نو ایمان پرې راوړئ (دا د الله لپاره یو شان ده). په حقیقت کې، هغه کسان چې مخکې علم ورکړل شوی دی، کله چې دوی ته (قرآن) لوستل کیږي، نو خپل مخونه ټیټوي او سجده کوي."

وَمَآ اَرْسَلْنَا قَبْلَكَ اِلَّا رِجَالًا نُّوْحِيْٓ اِلَيْهِمْ فَسْـَٔلُوْٓا اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ

wa mā arsalnā qablaka illā rijālan nūḥī ilaihim fas'alū ahlaż-żikri in kuntum lā ta‘lamūn(a).

او موږ ستا (محمد صلی الله علیه وسلم) څخه مخکې (رسولان) نه دي لیږلي مګر ځینې سړي چې موږ ورته وحیې ورکړې، نو که تاسو نه پوهیږئ نو له هغه چا څخه پوښتنه وکړئ چې پوه وي.

وَّلِيَعْلَمَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ فَيُؤْمِنُوْا بِهٖ فَتُخْبِتَ لَهٗ قُلُوْبُهُمْۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَهَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ

wa liya‘lamal-lażīna ūtul-‘ilma annahul-ḥaqqu mir rabbika fa yu'minū bihī fa tukhbita lahū qulūbuhum, wa innallāha lahādil-lażīna āmanū ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).

او هغه کسان چې علم ورکړل شوی دی، ایمان راوړي چې دا (قرآن) ستا د رب له لوري حق دی، بیا ایمان راوړي او زړونه یې ورته تسلیم شي، او په یقین سره، الله د هغو کسانو لپاره لارښود دی چې په سمه لاره ایمان لري.

قَالَ الَّذِيْ عِنْدَهٗ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتٰبِ اَنَا۠ اٰتِيْكَ بِهٖ قَبْلَ اَنْ يَّرْتَدَّ اِلَيْكَ طَرْفُكَۗ فَلَمَّا رَاٰهُ مُسْتَقِرًّا عِنْدَهٗ قَالَ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّيْۗ لِيَبْلُوَنِيْٓ ءَاَشْكُرُ اَمْ اَكْفُرُۗ وَمَنْ شَكَرَ فَاِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهٖۚ وَمَنْ كَفَرَ فَاِنَّ رَبِّيْ غَنِيٌّ كَرِيْمٌ

qālal-lażī ‘indahū ‘ilmum minal-kitābi ana ātīka bihī qabla ay yartadda ilaika ṭarfuk(a), falammā ra'āhu mustaqirran ‘indahū qāla hāżā min faḍli rabbī, liyabluwanī a'asykuru am akfur(u), wa man syakara fa'innamā yasykuru linafsih(ī), wa man kafara fa'inna rabbī ganiyyun karīm(un).

هغه چا چې د کتاب علم درلود، وویل: "زه به ستاسو د سترګو د رپېدو دمخه تخت درکړم." نو کله چې هغه (سلیمان) تخت د خپل مخ په وړاندې ولید، نو ویې ویل: "دا زما د رب له فضل څخه دی چې ما وازمایي، ایا زه شکر کوم یا ناشکري کوم. څوک چې شکر کوي، نو په حقیقت کې هغه د خپل ځان (ښه والي) شکر کوي، او څوک چې کفر کوي، نو په حقیقت کې زما رب خورا شتمن او لوی دی."

فَتِلْكَ بُيُوْتُهُمْ خَاوِيَةً ۢبِمَا ظَلَمُوْاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

fatilka buyūtuhum khāwiyatam bimā ẓalamū, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘lamūn(a).

نو دا د دوی کورونه دي چې د دوی د ظلم له امله ونړېدل، په حقیقت کې، په دې کې د هغو خلکو لپاره یوه نښه ده چې پوهیږي.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

او وروسته له هغه چې هغه (موسی علیه السلام) بالغ شو او عقل یې بشپړ کړ، موږ هغه ته حکمت (پیغمبري) او پوهه ورکړه، او په دې توګه موږ هغو کسانو ته اجر ورکوو چې نیکي کوي.

وَقَالَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللّٰهِ خَيْرٌ لِّمَنْ اٰمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ۚوَلَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الصّٰبِرُوْنَ

wa qālal-lażīna ūtul-‘ilma wailakum ṡawābullāhi khairul liman āmana wa ‘amila ṣāliḥā(n), wa lā yulaqqāhā illaṣ-ṣābirūn(a).

خو هغه کسان چې علم یې ورکړی دی وايي: "افسوس پر تاسو! پوه شئ چې د الله اجر د هغو کسانو لپاره غوره دی چې ایمان یې راوړی او ښه عملونه یې کړي دي، او دا (لوی اجر) یوازې هغه کسان ترلاسه کوي چې صبر کوي."

مَثَلُ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَوْلِيَاۤءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوْتِۚ اِتَّخَذَتْ بَيْتًاۗ وَاِنَّ اَوْهَنَ الْبُيُوْتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوْتِۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

maṡalul-lażīnattakhażū min dūnillāhi auliyā'a kamaṡalil-‘ankabūt(i), ittakhażat baitā(n), wa inna auhanal-buyūti labaitul-‘ankabūt(i), lau kānū ya‘lamūn(a).

د هغو کسانو مثال چې له الله پرته نور سرپرستان نیسي د غڼې په څیر دی چې کور جوړوي. او په حقیقت کې تر ټولو کمزوری کور د غڼې کور دی، کاشکې دوی پوهیدلی وای.

وَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِۚ وَمَا يَعْقِلُهَآ اِلَّا الْعٰلِمُوْنَ

wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nās(i), wa mā ya‘qiluhā illal-‘ālimūn(a).

او دا مثالونه موږ د انسانانو لپاره بیان کړي دي؛ او هیڅوک یې نه پوهیږي مګر هغه کسان چې پوه دي.

بَلْ هُوَ اٰيٰتٌۢ بَيِّنٰتٌ فِيْ صُدُوْرِ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَۗ وَمَا يَجْحَدُ بِاٰيٰتِنَآ اِلَّا الظّٰلِمُوْنَ

bal huwa āyātum bayyinātun fī ṣudūril-lażīna ūtul-‘ilm(a), wa mā yajḥadu bi'āyātinā illaẓ-ẓālimūn(a).

په حقیقت کې، (قرآن) هغه آیتونه دي چې د هغو کسانو په سینو کې روښانه دي چې پوه دي. زموږ له آیتونو څخه یوازې ظالمان انکار کوي.

وَمَا هٰذِهِ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَهْوٌ وَّلَعِبٌۗ وَاِنَّ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ

wa mā hāżihil-ḥayātud-dun-yā illā lahwuw wa la‘ib(un), wa innad-dāral-ākhirata lahiyal-ḥayawān(u), lau kānū ya‘lamūn(a).

او د دې دنیا ژوند یوازې ټوکې او لوبې دي. او په حقیقت کې، د آخرت ځمکه اصلي ژوند دی، کاشکې دوی پوهیدلی.

وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَاۤبِّ وَالْاَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ كَذٰلِكَۗ اِنَّمَا يَخْشَى اللّٰهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمٰۤؤُاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ غَفُوْرٌ

wa minan-nāsi wad-dawābbi wal-an‘āmi mukhtalifun alwānuhū każālik(a), innamā yakhsyallāha min ‘ibādihil-ulamā'(u), innallāha ‘azīzun gafūr(un).

او په همدې ډول (همدارنګه) په انسانانو، ژوندیو خوځنده مخلوقاتو او څارویو کې مختلف رنګونه (او ډولونه) شتون لري. د الله تعالی په بندګانو کې چې له هغه څخه ویره لري، یوازې علماء دي. په حقیقت کې، الله تعالی ډېر غالب او بخښونکی دی.

اَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ اٰنَاۤءَ الَّيْلِ سَاجِدًا وَّقَاۤىِٕمًا يَّحْذَرُ الْاٰخِرَةَ وَيَرْجُوْا رَحْمَةَ رَبِّهٖۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الَّذِيْنَ يَعْلَمُوْنَ وَالَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِ ࣖ

amman huwa qānitun ānā'al-laili sājidaw wa qā'imay yaḥżarul-ākhirata wa yarjū raḥmata rabbih(ī), qul hal yastawil-lażīna ya‘lamūna wal-lażīna lā ya‘lamūn(a), innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).

(ایا تاسو هغه مشرکان یاست چې ډیر بختور یاست) یا تاسو هغه څوک یاست چې د شپې په سجده او ولاړه عبادت کوئ، د آخرت له ویرې او د خپل رب د رحمت په تمه؟ ووایه، "ایا هغه کسان چې پوهیږي او هغه کسان چې نه پوهیږي سره مساوي دي؟" په حقیقت کې، یوازې هغه کسان چې عقل لري نصیحت ترلاسه کوي.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا قِيْلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوْا فِى الْمَجٰلِسِ فَافْسَحُوْا يَفْسَحِ اللّٰهُ لَكُمْۚ وَاِذَا قِيْلَ انْشُزُوْا فَانْشُزُوْا يَرْفَعِ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْۙ وَالَّذِيْنَ اُوْتُوا الْعِلْمَ دَرَجٰتٍۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ

yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā qīla lakum tafassaḥū fil-majālisi fafsaḥū yafsaḥillāhu lakum, wa iżā qīlansyuzū fansyuzū yarfa‘illāhul-lażīna āmanū minkum, wal-lażīna ūtul-‘ilma darajāt(in), wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).

اې هغو کسانو چې ایمان مو راوړی دی! کله چې تاسو ته وویل شي چې په مجلسونو کې ځای ورکړئ، نو ځای ورکړئ، یقینا الله به ستاسو لپاره ځای ورکړي. او کله چې وویل شي چې ولاړ شئ، نو ولاړ شئ، یقینا الله به ستاسو څخه د هغو کسانو (درجې) چې ایمان یې راوړی او هغه کسان چې علم ورکړل شوی دی، څو درجې لوړ کړي. او الله تعالی ستاسو د کارونو څخه خبر دی.