وَاِذْ وٰعَدْنَا مُوْسٰىٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ
wa iż wā‘adnā mūsā arba‘īna lailatan ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).
Eta (gogoratu) Moisesi berrogei gau agindu genionean. Orduan (Israelgo seme-alabek) zekorra (eskaintza gisa) egin zenuten (joan ondoren), eta (gaizkile) bihurtu zineten.
ثُمَّ عَفَوْنَا عَنْكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ ذٰلِكَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
Ṡumma ‘afaunā ‘ankum mim ba‘di żālika la‘allakum tasykurūn(a).
Gero, barkatu genizuen, esker oneko izan zaitezen.
وَاِذْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ
wa iż ātainā mūsal-kitāba wal-furqāna la‘allakum tahtadūn(a).
Eta (gogoratu), Musari Liburua eta Furqan eman genizkionean, gidatuak izan zaitezten.
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ اَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوْبُوْٓا اِلٰى بَارِىِٕكُمْ فَاقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ عِنْدَ بَارِىِٕكُمْۗ فَتَابَ عَلَيْكُمْ ۗ اِنَّهٗ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيْمُ
wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumi innakum ẓalamtum anfusakum bittikhāżikumul- ‘ijla fatūbū ilā bāri'ikum faqtulū anfusakum, żālikum khairul lakum ‘inda bāri'ikum, fatāba ‘alaikum, innahū huwat-tawwābur-raḥīm(u).
Eta (gogoratu) Musak bere herriari esan zionean: «Ene herria! Benetan bidegabea egin diozue zeuen buruari txahal baten (irudia) eskaintza gisa eginez; damutu zaitezte, beraz, zuen Sortzaileari eta hil zaitezte zeuen buruak. Hobe duzue zuen Sortzailearekin. Hark onartuko du zuen damua. Izan ere, bera da damua Onartzen duena, Errukitsuena.
وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى نَرَى اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْكُمُ الصّٰعِقَةُ وَاَنْتُمْ تَنْظُرُوْنَ
wa iż qultum yā mūsā lan nu'mina laka ḥattā narallāha jahratan fa'akhażatkumuṣ-ṣā‘iqatu wa antum tanẓurūn(a).
Eta (gogoratu) esan zenuenean: «Oi, Musa! Ez dugu zugan sinetsiko Ala argi ikusi arte», orduan tximistak jo zintuen, begira zeundela.
ثُمَّ بَعَثْنٰكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ مَوْتِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
Ṡumma ba‘aṡnākum mim ba‘di mautikum la‘allakum tasykurūn(a).
Gero, hil ondoren piztu zintugun, esker oneko izan zaitezen.
وَظَلَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰى ۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْ ۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ
wa ẓallalnā ‘alaikumul-gamāma wa anzalnā ‘alaikumul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).
Eta hodeiekin estali zintuzten, eta mann eta salwa jaitsi genizkizuen. Jan ezazue eman dizuegun janaritik. Ez digute bidegabekeriarik egin, baizik eta beren buruari.
وَاِذْ قُلْنَا ادْخُلُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَّقُوْلُوْا حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطٰيٰكُمْ ۗ وَسَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ
wa iż qulnadkhulū hāżihil-qaryata fakulū minhā ḥaiṡu syi'tum ragadaw wadkhulul- bāba sujjadaw wa qūlū ḥiṭṭatun nagfir lakum khaṭāyākum, wa sanazīdul-muḥsinīn(a).
Eta (gogoratu) esan genuenean: «Sartu lurralde honetan (Baitulmaqdis), eta jan han dauden jaki gozoak, nahi duzun bezala. Sartu haren atean makurtuz, eta esan: «Askatu gaitzazu (gure bekatuetatik)». Barkatuko dizkizuegu zuen akatsak. Eta handituko ditugu (sariak) ongia egiten dutenentzat».
فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَنْزَلْنَا عَلَى الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ ࣖ
fabaddalal-lażīna ẓalamū qaulan gairal-lażī qīla lahum fa anzalnā ‘alal-lażīna ẓalamū rijzam minas-samā'i bimā kānū yafsuqūn(a).
Orduan, bidegabeko herriak agindua ordezkatu zuen haiei eman ez zitzaien (beste agindu batekin). Beraz, zerutik hondamendia jaitsi genuen bidegabeko herriaren gainera, gauza gaiztoak (beti) egin zituztelako.
۞ وَاِذِ اسْتَسْقٰى مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۗ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ ۗ كُلُوْا وَاشْرَبُوْا مِنْ رِّزْقِ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
wa iżistasqā mūsā liqaumihī faqulnaḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fanfajarat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, kulū wasyrabū mir rizqillāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).
Eta (gogoratu) Moisesek bere herriarentzat ura eskatu zuenean, esan genuen: "Jo ezazu harkaitza zure makilarekin!". Eta hamabi iturburu sortu ziren bertatik. Leinu bakoitzak badaki bere edateko lekua. Jan eta edan Allahren janaritik (emandakotik), eta ez egin gaiztakeriarik lurrean kalterik eginez.
وَاِذْ قُلْتُمْ يٰمُوْسٰى لَنْ نَّصْبِرَ عَلٰى طَعَامٍ وَّاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْۢبِتُ الْاَرْضُ مِنْۢ بَقْلِهَا وَقِثَّاۤىِٕهَا وَفُوْمِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا ۗ قَالَ اَتَسْتَبْدِلُوْنَ الَّذِيْ هُوَ اَدْنٰى بِالَّذِيْ هُوَ خَيْرٌ ۗ اِهْبِطُوْا مِصْرًا فَاِنَّ لَكُمْ مَّا سَاَلْتُمْ ۗ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاۤءُوْ بِغَضَبٍ مِّنَ اللّٰهِ ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَانُوْا يَكْفُرُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَيَقْتُلُوْنَ النَّبِيّٖنَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۗ ذٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَّكَانُوْا يَعْتَدُوْنَ ࣖ
wa iż qultum yā mūsā lan naṣbira ‘alā ṭa‘āmiw wāḥidin fad‘u lanā rabbaka yukhrij lanā mimmā tumbitul-arḍu mim baqlihā wa qiṡṡā'ihā wa fūmihā wa ‘adasihā wa baṣalihā, qāla atastabdilūnal-lażī huwa adnā bil-lażī huwa khair(un), ihbiṭū miṣran fa inna lakum mā sa'altum, wa ḍuribat ‘alaihimuż-żillatu wal-maskanatu wa bā'ū bigaḍabim minallāh(i), żālika bi'annahum kānū yakfurūna bi'āyātillāhi wa yaqtulūnan- nabiyyīna bi gairil-ḥaqq(i), żālika bimā ‘aṣaw wa kānū ya‘tadūn(a).
Eta (gogoratu) esan zenuenean: “Oi Moises! Ezin dugu jasan janari mota bakarra (jan), beraz, eskatu zure Jaunari lurrak hazten duenetik emateko: belarrak, pepinoak, baratxuria, dilistak eta tipulak”. Hark (Moisesek) esan zuen: “Zerbait txarra eskatzen al duzue zerbait onaren truke? Zoazte hiri batera; ziur aski eskatutakoa lortuko duzue”. Orduan, lotsa eta pobreziaz jo zituzten, eta (berriro) Allahren haserrea eragin zuten. Hori (gertatu zen) Allahren seinaleak ukatu eta profetak eskubiderik gabe hil zituztelako. Hori izan zen desobedienteak eta hausleak izan zirelako.
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ يٰقَوْمِ اذْكُرُوْا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَعَلَ فِيْكُمْ اَنْۢبِيَاۤءَ وَجَعَلَكُمْ مُّلُوْكًاۙ وَّاٰتٰىكُمْ مَّا لَمْ يُؤْتِ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ
wa iż qāla mūsā liqaumihī yā qaumiżkurū ni‘matallāhi ‘alaikum iż ja‘ala fīkum ambiyā'a wa ja‘alakum mulūkā(n), wa ātākum mā lam yu'ti aḥadam minal-‘ālamīn(a).
Eta (gogoratu) Moisesek bere herriari esan zionean: «Ene herria! Gogoratu Allahk zuen alde egin zuela, zuen artean profetak izendatu zituenean, herri libre bihurtu zintuztenean eta beste inori eman ez zitzaiona eman zizuenean».
يٰقَوْمِ ادْخُلُوا الْاَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِيْ كَتَبَ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوْا عَلٰٓى اَدْبَارِكُمْ فَتَنْقَلِبُوْا خٰسِرِيْنَ
yā qaumidkhulul-arḍal-muqaddasatal-latī kataballāhu lakum wa lā tartaddū ‘alā adbārikum fa tanqalibū khāsirīn(a).
Oi, ene herria! Sartu Alak zuentzat izendatu duen lurralde santuan (Palestinan), eta ez itzuli (etsaiaren beldurrez), bestela zuek izango zarete galtzaileak.
قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِنَّ فِيْهَا قَوْمًا جَبَّارِيْنَۖ وَاِنَّا لَنْ نَّدْخُلَهَا حَتّٰى يَخْرُجُوْا مِنْهَاۚ فَاِنْ يَّخْرُجُوْا مِنْهَا فَاِنَّا دٰخِلُوْنَ
qālū yā mūsā inna fīhā qauman jabbārīn(a), wa innā lan nadkhulahā ḥattā yakhrujū minhā, fa iy yakhrujū minhā fa innā dākhilūn(a).
Esan zuten: «Oi, Musa! Egia esan, lurralde horretan jende oso indartsua eta krudela dago, ez gara bertan sartuko haiek alde egin arte. Haiek handik alde egiten badute, gu ere sartuko gara».
قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِيْنَ يَخَافُوْنَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوْا عَلَيْهِمُ الْبَابَۚ فَاِذَا دَخَلْتُمُوْهُ فَاِنَّكُمْ غٰلِبُوْنَ ەۙ وَعَلَى اللّٰهِ فَتَوَكَّلُوْٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
qāla rajulāni minal-lażīna yakhāfūna an‘amallāhu ‘alaihimadkhulū ‘alaihimul-bāb(a), fa iżā dakhaltumūhu fa innakum gālibūn(a), wa ‘alallāhi fa tawakkalū in kuntum mu'minīn(a).
Allahk mesede egin zien bi gizon jainkozalek esan zuten: "Eraso iezaiezu atetik (herrialdetik). Sartzen bazarete, irabaziko duzue. Eta jarri zuen konfiantza Allahgan bakarrik, sinestunak bazarete".
قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِنَّا لَنْ نَّدْخُلَهَآ اَبَدًا مَّا دَامُوْا فِيْهَا ۖفَاذْهَبْ اَنْتَ وَرَبُّكَ فَقَاتِلَآ اِنَّا هٰهُنَا قٰعِدُوْنَ
qālū yā mūsā innā lan nadkhulahā abadam mā dāmū fīhā, fażhab anta wa rabbuka fa qātilā innā hāhunā qā‘idūn(a).
Esan zuten: «Oi, Musa! Ez gara bertan sartuko beraiek bertan dauden bitartean. Zoaz, beraz, zure Jaunarekin eta borrokatu biok. Gera gaitezen hemen».
قَالَ رَبِّ اِنِّيْ لَآ اَمْلِكُ اِلَّا نَفْسِيْ وَاَخِيْ فَافْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ
qāla rabbi innī lā amliku illā nafsī wa akhī fafruq bainanā wa bainal-qaumil-fāsiqīn(a).
Hark (Moisesek) esan zuen: «Ene Jauna, neure buruaren eta nire anaiaren gaineko kontrola dut nik bakarrik. Bereizi gaitzazu, beraz, gaizto horiengandik».
قَالَ فَاِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ اَرْبَعِيْنَ سَنَةً ۚيَتِيْهُوْنَ فِى الْاَرْضِۗ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ
qāla fa innahā muḥarramatun ‘alaihim arba‘īna sanah(tan), yatīhūna fil-arḍ(i), falā ta'sa ‘alal qaumil-fāsiqīn(a).
(Alak) esan zuen: «(Hala bada), (lurra) debekatuta dago berrogei urtez, (denbora horretan) nahasita ibiliko dira lurrean. Beraz, ez zaitez (Moises) atsekabetu (hauen patuaz pentsatuz) jende gaizto horiengatik».
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).
Haien ondoren, Moises bidali genien gure frogak Faraoiarengana eta bere herriko buruzagiengana, baina frogak ukatu zituzten. Beraz, erreparatu kalte egiten dutenei zer gertatzen zaien.
وَقَالَ مُوْسٰى يٰفِرْعَوْنُ اِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ
wa qāla mūsa yā fir‘aunu innī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).
Eta Musak esan zuen: «Oi, Faraoia! Egia esan, mundu guztien Jaunaren mezularia naiz,
حَقِيْقٌ عَلٰٓى اَنْ لَّآ اَقُوْلَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِيَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ
Ḥaqīqun ‘alā allā aqūla ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), qad ji'tukum bibayyinatim mir rabbikum fa arsil ma‘iya banī isrā'īl(a).
Ala-ri buruzko egia esatera behartuta nago. Egia esan, zuen Jaunarengandik froga argiak ekarri dizkizuet; beraz, utzi Israelgo seme-alabak nirekin joaten».
قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰيَةٍ فَأْتِ بِهَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
qāla in kunta ji'ta bi'āyatin fa'ti bihā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).
Hark (Faraoiak) erantzun zuen: «Egia bada frogak ekartzen dituzula, erakutsi egiazaleetako bat zarela».
فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ ۖ
fa alqā ‘aṣāhu fa iżā hiya ṡu‘bānum mubīn(un).
Orduan (Moisesek) bere makila bota zuen, eta bat-batean makila suge handi bihurtu zen.
وَّنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَاۤءُ لِلنّٰظِرِيْنَ ࣖ
wa naza‘a yadahū fa iżā hiya baiḍā'u lin-nāẓirīn(a).
Eta eskua luzatu zuen, bat-batean zuri (distiratsu) bihurtu zen ikusi zutenentzat.
قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌۙ
qālal-mala'u min qaumi fir‘auna inna hāżā lasāḥirum ‘alīm(un).
Faraoiaren herriko buruzagiek esan zuten: «Gizon hau benetako azti trebea da,
يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ ۚ فَمَاذَا تَأْمُرُوْنَ
yurīdu ay yukhrijakum min arḍikum, fa māżā ta'murūn(a).
«Nork nahi zaitu zure lurraldetik kanporatu?» (Faraoiak galdetu zuen): «Orduan, zer proposatzen duzu?»
قَالُوْآ اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَاَرْسِلْ فِى الْمَدَاۤىِٕنِ حٰشِرِيْنَۙ
qālū arjih wa akhāhu wa arsil fil-madā'ini ḥāsyirīn(a).
(Buruzagiek) erantzun zuten: "Atxilotu (aldi baterako) bera eta bere anaia eta bidali hainbat pertsona hirietara biltzera (magoak),
يَأْتُوْكَ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ
ya'tūka bikulli sāḥirin ‘alīm(in).
azti trebe guztiak zuregana ekar ditzaten.”
وَجَاۤءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوْٓا اِنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِيْنَ
wa jā'as-saḥaratu fir‘auna qālū inna lanā la'ajran in kunnā naḥnul-gālibīn(a).
Eta magoak Faraoiarengana joan ziren. Galdetu zioten: «(Saria) jasoko al dugu, irabazten badugu?»
قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ
qāla na‘am wa innakum laminal-muqarrabīn(a).
Hark (Faraoiak) erantzun zuen: "Bai, egia esan, (nire) hurbilen artean egon behar duzu".
قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِمَّآ اَنْ تُلْقِيَ وَاِمَّآ اَنْ نَّكُوْنَ نَحْنُ الْمُلْقِيْنَ
qālū yā mūsā immā an tulqiya wa immā an nakūna naḥnul-mulqīn(a).
Esan zuten (magoak): «Oi, Musa! Zuk botako duzu lehenengo, ala guk?»
قَالَ اَلْقُوْاۚ فَلَمَّآ اَلْقَوْا سَحَرُوْٓا اَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوْهُمْ وَجَاۤءُوْ بِسِحْرٍ عَظِيْمٍ
qāla alqū, falammā alqau saḥarū a‘yunan-nāsi wastarhabūhum wa jā'ū bisiḥrin ‘aẓīm(in).
Hark (Moisesek) erantzun zuen: «Bota ezazu (lehenengo)!». Bota ondoren, herriaren begiak sorgindu eta beldurtu egin zituzten, magia handia (harrigarria) erakutsi baitzuten.
۞ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنْ اَلْقِ عَصَاكَۚ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُوْنَۚ
wa auḥainā ilā mūsā an alqi ‘aṣāk(a), fa iżā hiya talqafu mā ya'fikūn(a).
Eta Moisesi jaitsi genion: "Bota zure makila!" Eta bat-batean irentsi zituen haien gezur guztiak.
فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَۚ
fa waqa‘al-ḥaqqu wa baṭala mā kānū ya‘malūn(a).
Orduan egia frogatu zen, eta egin zuten guztia alferrikakoa izan zen.
فَغُلِبُوْا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوْا صٰغِرِيْنَۚ
fa gulibū hunālika wanqalabū ṣāgirīn(a).
Beraz, leku hartan garaituak izan ziren eta herri mespretxagarri bihurtu ziren.
وَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰجِدِيْنَۙ
wa ulqiyas-saḥaratu sājidīn(a).
Eta magoak berehala erori eta ahozpeztu ziren.
قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ
qālū āmannā birabbil-‘ālamīn(a).
Esan zuten: «Mundu guztien Jaunarengan sinesten dugu,
رَبِّ مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ
rabbi mūsā wa hārūn(a).
(hau da) Moisesen eta Aaronen Jauna».
قَالَ فِرْعَوْنُ اٰمَنْتُمْ بِهٖ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْۚ اِنَّ هٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوْهُ فِى الْمَدِيْنَةِ لِتُخْرِجُوْا مِنْهَآ اَهْلَهَاۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ
qāla fir‘aunu āmantum bihī qabla an āżana lakum, inna hāżā lamakrum makartumūhu fil-madīnati litukhrijū minhā ahlahā, fa saufa ta‘lamūn(a).
Faraoiak esan zuen: «Zergatik sinesten duzu harengan baimena eman aurretik? Izan ere, hau hiri honetan prestatu duzun trikimailu bat da, bertako biztanleak kanporatzeko. Geroago jakingo dituzu (zure ekintzen ondorioak)»
لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَ
la'uqaṭṭi‘anna aidiyakum wa arjulakum min khilāfin ṡumma la'uṣallibannakum ajma‘īn(a).
Eskuak eta oinak gurutzatuta moztuko dizkizuet (eskuineko eskua eta ezkerreko oina edo alderantziz), eta gero gurutziltzatuko zaituztet guztiok».
قَالُوْٓا اِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَۙ
qālū innā ilā rabbinā munqalibūn(a).
(Magoak) erantzun zuten: «Bai, gure Jaunarengana itzuliko gara».
وَمَا تَنْقِمُ مِنَّآ اِلَّآ اَنْ اٰمَنَّا بِاٰيٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاۤءَتْنَا ۗرَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّتَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ ࣖ
wa mā tanqimu minnā illā an āmannā bi'āyāti rabbinā lammā jā'atnā, rabanā afrig ‘alainā ṣabraw wa tawaffanā muslimīn(a).
Eta ez zenuten mendekurik hartu gure aurka, baizik eta guregana etorri zirenean gure Jaunaren bertsoetan sinetsi genuelako". (Otoitz egin zuten), "Gure Jauna, eman iezaguzu pazientzia eta hil zaitez musulman gisa (Zuri amore emanez)."
وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰى وَقَوْمَهٗ لِيُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ وَيَذَرَكَ وَاٰلِهَتَكَۗ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَنَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْۚ وَاِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ
wa qālal-mala'u min qaumi fir‘auna atażaru mūsā wa qaumahū liyufsidū fil-arḍi wa yażaraka wa ālihatak(a), qāla sanuqattilu abnā'ahum wa nastaḥyī nisā'ahum, wa innā fauqahum qāhirūn(a).
Eta Faraoiaren herriko buruzagiek esan zuten: «Utziko al diezue Moisesi eta bere herriari lurralde honetan (Egipto) hondamena eragitea eta zuek eta zuen jainkoak abandonatzea?» (Faraoiak) erantzun zuen: «Haien semeak hilko ditugu eta haien alabak bizirik utziko ditugu, eta, hain zuzen ere, botere osoa dugu haien gainean».
قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اسْتَعِيْنُوْا بِاللّٰهِ وَاصْبِرُوْاۚ اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ ۗيُوْرِثُهَا مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ
qāla mūsā liqaumihista‘īnū billāhi waṣbirū, innal-arḍa lillāh(i), yūriṡuhā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).
Musak bere herriari esan zion: «Eskatu laguntza Allahri eta izan pazientzia. Egia esan, lur hau Allahrena da; bere zerbitzarien artean nahi duenari emango dio oinordetzan. Eta amaiera (ona) Allahren beldur direnentzat da».
قَالُوْٓا اُوْذِيْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَأْتِيَنَا وَمِنْۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا ۗقَالَ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ يُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ ࣖ
qālū ūżīnā min qabli an ta'tiyanā wa mim ba‘di mā ji'tanā, qāla ‘asā rabbukum ay yuhlika ‘aduwwakum wa yastakhlifakum fil-arḍi fa yanẓura kaifa ta‘malūn(a).
(Moisesen herriak) esan zuten: «(Faraoiak) zapaldu gintuen zu guregana etorri aurretik eta zu etorri ondoren». (Moisesek) erantzun zuen: «Zorionez, zuen Jaunak zuen etsaiak suntsituko ditu eta kalifa izendatuko zaituzte lurrean; orduan ikusiko du nola moldatzen zareten».
وَلَقَدْ اَخَذْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِيْنَ وَنَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ
wa laqad akhażnā āla fir‘auna bis-sinīna wa naqṣim minaṡ-ṡamarāti la‘allahum yażżakkarūn(a).
Eta, egia esan, Faraoia eta bere herria zigortu ditugu lehorte eta fruitu falta urte askotan (erakarriz), ikasgai bat ikas dezaten.
فَاِذَا جَاۤءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ ۚوَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّطَّيَّرُوْا بِمُوْسٰى وَمَنْ مَّعَهٗۗ اَلَآ اِنَّمَا طٰۤىِٕرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
fa iżā jā'athumul-ḥasanatu qālū lanā hāżihī, wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaṭṭayyarū bimūsā wa mam ma‘ah(ū), alā innamā ṭā'iruhum ‘indallāhi wa lākinna aksṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Gero, ongia (oparotasuna) iristen zaienean, esaten dute: "Hau gure (ahaleginen) ondorioz da". Eta arazoetan baziren, Moisesi eta bere jarraitzaileei leporatzen zieten zorigaitzaren errua. Jakin ezazue haien patua Allahren eskuetan dagoela, baina gehienek ez dakite.
وَقَالُوْا مَهْمَا تَأْتِنَا بِهٖ مِنْ اٰيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَاۙ فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ
wa qālū mahmā ta'tinā bihī min āyatil litasḥaranā bihā, famā naḥnu laka bimu'minīn(a).
Eta (Moisesi) esan zioten: «Edozein froga ekartzen diguzun sorginkeria egiteko, ez dizugu sinetsiko».
فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوْفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ اٰيٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍۗ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ
fa arsalnā ‘alaihimuṭ-ṭūfāna wal-jarāda wal-qummala waḍ-ḍafādi‘a wad-dama āyātim mufaṣṣalāt(in), fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).
Beraz, ekaitzak, matxinsaltoak, zorriak, igelak eta odola (edateko ura odol bihurtzen zena) bidali genizkien seinale argi gisa, baina harroputz izaten jarraitu zuten eta bekatari herria izan ziren.
وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوْا يٰمُوْسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ لَىِٕنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۚ
wa lammā waqa‘a ‘alihimur-rijzu qālū yā mūsad‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), la'in kasyafta ‘annar-rijza lanu'minanna laka wa lanursilanna ma‘aka banī isrā'īl(a).
Eta zigorra jaso zutenean (azaldu dena), esan zuten: "Oi, Musa! Eskatu iezaguzu zure Jaunari, zuri egindako promesaren arabera. Zigor hau guregandik kentzen baduzu, zugan sinetsiko dugu eta Israelgo seme-alabak zurekin joaten utziko ditugu".
فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ اِلٰٓى اَجَلٍ هُمْ بَالِغُوْهُ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ
falammā kasyafnā ‘anhumur-rijza ilā ajalin hum bāligūhu iżā hum yankuṡūn(a).
Baina zigorra kendu genienean bete behar zuten denbora-mugara arte, beren promesa hautsi zuten.
فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ
fantaqamnā minhum fa agraqnāhum fil-yammi bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).
Beraz, batzuk zigortu genituen, eta gero itsasoan ito genituen, gure seinaleak ukatu eta gure seinaleei jaramonik egin ez zietelako.
وَاَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِيْنَ كَانُوْا يُسْتَضْعَفُوْنَ مَشَارِقَ الْاَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَاۗ وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنٰى عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَۙ بِمَا صَبَرُوْاۗ وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهٗ وَمَا كَانُوْا يَعْرِشُوْنَ
wa auraṡnal-qaumal-lażīna kānū yustaḍ‘afūna masyāriqal-arḍi wa magāribahal-latī bāraknā fīhā, wa tammat kalimatu rabbikal-ḥusnā ‘alā banī isrā'īl(a), bimā ṣabarū, wa dammarnā mā kāna yaṣna‘u fir‘aunu wa qaumuhū wa mā kānū ya‘risyūn(a).
Eta lurraren ekialdeko eta mendebaldeko zatiak utzi genizkien zapaldutako herriei, bedeinkatu genituenak. Eta zure Jaun onaren hitza bete da (promesa gisa) Israelgo seme-alabentzat, haien pazientziagatik. Eta suntsitu egin genuen Faraoiak eta bere herriak sortu zutena eta eraiki zutena.
فَمَآ اٰمَنَ لِمُوْسٰىٓ اِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِّنْ قَوْمِهٖ عَلٰى خَوْفٍ مِّنْ فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهِمْ اَنْ يَّفْتِنَهُمْ ۗوَاِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِى الْاَرْضِۚ وَاِنَّهٗ لَمِنَ الْمُسْرِفِيْنَ
famā āmana limūsā illā żurriyyatum min qaumihī ‘alā khaufim min fir‘auna wa mala'ihim ay yaftinahum, wa inna fir‘auna la‘ālin fil-arḍ(i), wa innahū laminal-musrifīn(a).
Beraz, inork ez zuen Moisesengan sinesten, bere herriko ondorengoek izan ezik, Faraoiak eta bere buruzagiek (jendeak) torturatuko zituztela beldur baitziren. Eta, hain zuzen ere, Faraoiak tirania egin zuen lurrean, eta benetan mugak hausten zituztenetako bat izan zen.
وَقَالَ مُوْسٰى يٰقَوْمِ اِنْ كُنْتُمْ اٰمَنْتُمْ بِاللّٰهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوْٓا اِنْ كُنْتُمْ مُّسْلِمِيْنَ
wa qāla mūsā yā qaumi in kuntum āmantum billāhi fa ‘alaihi tawakkalū in kuntum muslimīn(a).
Eta Musak esan zuen: «Ene herria! Alagan sinesten baduzue, jarri zuen konfiantza Harengan, benetan musulmanak bazarete (men egin).»
فَقَالُوْا عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَا ۚرَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِّلْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ
fa qālū ‘alallāhi tawakkalnā, rabbanā lā taj‘alnā fitnatal lil-qaumiẓ-ẓālimīn(a).
Orduan esan zuten: «Alarengan jartzen dugu gure konfiantza. Jauna, ez gaitzazu kalumniatzaile bihurtu bidegabeko jende baten alde,
وَنَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ
wa najjinā biraḥmatika minal-qaumil-kāfirīn(a).
eta salba gaitzazu zure errukiaren bidez sinesgabeengandik».
وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰى وَاَخِيْهِ اَنْ تَبَوَّاٰ لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوْتًا وَّاجْعَلُوْا بُيُوْتَكُمْ قِبْلَةً وَّاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَۗ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِيْنَ
wa auḥainā ilā mūsā wa akhīhi an tabawwa'ā liqaumikumā bimiṣra buyūtaw waj‘alū buyūtakum qiblataw wa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), wa basysyiril-mu'minīn(a).
Eta Moisesi eta bere anaiari hau erakutsi genien: «Hartu Egipton hainbat etxe zuen herriarentzat (bizileku gisa), egin zuen etxeak gurtza-leku, egin otoitz eta egin zoriontsu sinestunak».
وَقَالَ مُوْسٰى رَبَّنَآ اِنَّكَ اٰتَيْتَ فِرْعَوْنَ وَمَلَاَهٗ زِيْنَةً وَّاَمْوَالًا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ رَبَّنَا لِيُضِلُّوْا عَنْ سَبِيْلِكَ ۚرَبَّنَا اطْمِسْ عَلٰٓى اَمْوَالِهِمْ وَاشْدُدْ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُوْا حَتّٰى يَرَوُا الْعَذَابَ الْاَلِيْمَ
wa qāla mūsā rabbanā innaka ātaita fir‘auna wa mala'ahū zīnataw wa amwālan fil-ḥayātid-dun-yā, rabbanā liyuḍillū ‘an sabīlik(a), rabbanaṭmis ‘alā amwālihim wasydud ‘alā qulūbihim falā yu'minū ḥattā yarawul-‘ażābal-alīm(a).
Eta Musak esan zuen: «Gure Jauna, Faraoiari eta bere herriko buruzagiei bitxiak eta aberastasunak eman dizkiezu munduko bizitzan. Gure Jauna, (ondorioz) zure bidetik desbideratu dute (jendea). Jauna, suntsitu haien aberastasunak eta itxi haien bihotzak, zigor mingarria ikusi arte sinetsi ez dezaten».
قَالَ قَدْ اُجِيْبَتْ دَّعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيْمَا وَلَا تَتَّبِعٰۤنِّ سَبِيْلَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ
qāla qad ujībad da‘watukumā fastaqīmā wa lā tattabi‘ānni sabīlal-lażīna lā ya‘lamūn(a).
Ala-k esan zuen: «Egia esan, zuen eskaera onartu da, beraz, mantendu biok bide zuzenean eta ez jarraitu inoiz ez dakitenen bidea».
۞ وَجَاوَزْنَا بِبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُوْدُهٗ بَغْيًا وَّعَدْوًا ۗحَتّٰىٓ اِذَآ اَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قَالَ اٰمَنْتُ اَنَّهٗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا الَّذِيْٓ اٰمَنَتْ بِهٖ بَنُوْٓا اِسْرَاۤءِيْلَ وَاَنَا۠ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ
wa jāwaznā bibanī isrā'īlal-baḥra fa atba‘ahum fir‘aunu wa junūduhū bagyaw wa ‘adwā(n), ḥattā iżā adrakahul-garaqu qāla āmantu annahū lā ilāha illal-lażī āmanat bihī banū isrā'īla wa ana minal-muslimīn(a).
Eta Israelgo seme-alabak itsasoaren bestaldean salbatu genituen, eta gero Faraoiak eta bere armadak jarraitu zien, zapaldu eta zapaltzeko. Beraz, Fir'aun ia ito zenean, esan zuen: "Uste dut ez dagoela beste jainkorik Israelgo seme-alabek sinesten duten Jainkoa baino, eta ni musulmanetako bat naiz (errendizioa)."
اٰۤلْـٰٔنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِيْنَ
Āl'āna wa qad ‘aṣaita qablu wa kunta minal-mufsidīn(a).
Zergatik orain bakarrik (uste duzu), egia esan denbora luzez desobediente izan zarenean, eta kaltea egiten dutenetako bat zarenean.
فَالْيَوْمَ نُنَجِّيْكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُوْنَ لِمَنْ خَلْفَكَ اٰيَةً ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ النَّاسِ عَنْ اٰيٰتِنَا لَغٰفِلُوْنَ ࣖ
fal yauma nunajjīka bibadanika litakūna liman khalfaka āyah(tan), wa inna kaṡīram minan-nāsi ‘an āyātinā lagāfilūn(a).
Beraz, gaur zure gorputza salbatu dugu, zure ondoren etorriko direnentzat ikasgai izan zaitezen; baina jende gehienak ez ditu gure seinaleak (indarra) kontuan hartzen.
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِفَتٰىهُ لَآ اَبْرَحُ حَتّٰٓى اَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ اَوْ اَمْضِيَ حُقُبًا
wa iż qāla mūsā lifatāhu lā abraḥu ḥattā abluga majma‘al-baḥraini au amḍiya ḥuqubā(n).
Eta (gogoratu) Musak bere morroiari esan zionean: «Ez naiz geldituko (oinez) bi itsasoen elkargunera iritsi arte; edo (jarraituko dut) urte askotan ibiliko».
فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوْتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِى الْبَحْرِ سَرَبًا
falammā balagā majma‘a bainihimā nasiyā ḥūtahumā fattakhaża sabīlahū fil-baḥri sarabā(n).
Beraz, bi itsasoen elkargunera iritsi zirenean, arraina ahaztu zuten, eta honek salto egin eta itsasora joan zen.
فَلَمَّا جَاوَزَا قَالَ لِفَتٰىهُ اٰتِنَا غَدَاۤءَنَاۖ لَقَدْ لَقِيْنَا مِنْ سَفَرِنَا هٰذَا نَصَبًا
falammā jāwazā qāla lifatāhu ātinā gadā'anā laqad laqīnā min safarinā hāżā naṣabā(n).
Beraz, (leku hartatik) igaro zirenean, Moisesek bere morroiari esan zion: «Ekarri iezaguzu janaria, benetan nekatuta gaude bidaiaz».
قَالَ اَرَاَيْتَ اِذْ اَوَيْنَآ اِلَى الصَّخْرَةِ فَاِنِّيْ نَسِيْتُ الْحُوْتَۖ وَمَآ اَنْسٰىنِيْهُ اِلَّا الشَّيْطٰنُ اَنْ اَذْكُرَهٗۚ وَاتَّخَذَ سَبِيْلَهٗ فِى الْبَحْرِ عَجَبًا
qāla ara'aita iż awainā ilaṣ-ṣakhrati fa innī nasītul-ḥūt(a), wa mā ansānīhu illasy-syaiṭanu an ażkurah(ū), wattakhaża sabīlahū fil-baḥri ‘ajabā(n).
Hark (bere morroiak) erantzun zion: "Badakizu harkaitzean aterpe bila genbiltzala, arraina ahaztu zitzaidala (zure buruari buruz hitz egitea) eta ezerk ez zidala ahaztu gogoratzea Satanas izan ezik, eta (arraina) itsasora joan zen modu oso arraro batean?"
قَالَ ذٰلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِۖ فَارْتَدَّا عَلٰٓى اٰثَارِهِمَا قَصَصًاۙ
qāla żālika mā kunnā nabg(i), fartaddā ‘alā āṡārihimā qaṣaṣā(n).
Hark (Moisesek) esan zuen: «Hori da bilatzen ari garen lekua». Orduan biak itzuli ziren, hasierako urratsei jarraituz.
فَوَجَدَا عَبْدًا مِّنْ عِبَادِنَآ اٰتَيْنٰهُ رَحْمَةً مِّنْ عِنْدِنَا وَعَلَّمْنٰهُ مِنْ لَّدُنَّا عِلْمًا
fa wajadā ‘abdam min ‘ibādinā ātaināhu raḥmatam min ‘indinā wa ‘allamnāhu mil ladunnā ‘ilmā(n).
Orduan, biek gure zerbitzarien artean morroi bat aurkitu zuten, zeinari errukia eman genion gure aldetik, eta zeinari jakinduria irakatsi genion gure aldetik.
قَالَ لَهٗ مُوْسٰى هَلْ اَتَّبِعُكَ عَلٰٓى اَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا
qāla lahū mūsā hal attabi‘uka ‘alā an tu‘allimani mimmā ‘ullimta rusydā(n).
Musak esan zion: «Jarraitu al diezazuket gidaritza irakatsi didazun (benetako ezagutza)?»
قَالَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا
qāla innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).
Hark erantzun zuen: «Egia esan, ez duzu pazientziarik izango nirekin.
وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلٰى مَا لَمْ تُحِطْ بِهٖ خُبْرًا
wa kaifa taṣbiru ‘alā mā lam tuḥiṭ bihī khubrā(n).
Eta nola izango zara pazientzia zerbaitekin, horri buruzko ezagutza nahikorik ez baduzu?”
قَالَ سَتَجِدُنِيْٓ اِنْ شَاۤءَ اللّٰهُ صَابِرًا وَّلَآ اَعْصِيْ لَكَ اَمْرًا
qāla satajidunī in syā'allāhu ṣābiraw wa lā a‘ṣī laka amrā(n).
Hark (Moisesek) esan zuen: «Jainkoak nahi badu, pertsona pazientziatsua aurkituko nauzu, eta ez dizut ezertan aurka egingo».
قَالَ فَاِنِ اتَّبَعْتَنِيْ فَلَا تَسْـَٔلْنِيْ عَنْ شَيْءٍ حَتّٰٓى اُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا ࣖ
qāla fa inittaba‘tanī falā tas'alnī ‘an syai'in ḥattā uḥdiṡa laka minhu żikrā(n).
Esan zuen: «Nire atzetik bazaude, ez galdetu ezeri buruz, azaldu arte.
فَانْطَلَقَاۗ حَتّٰٓى اِذَا رَكِبَا فِى السَّفِيْنَةِ خَرَقَهَاۗ قَالَ اَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ اَهْلَهَاۚ لَقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا اِمْرًا
fanṭalaqā, ḥattā iżā rakibā fis-safīnati khara ahā, qāla akharaqtahā litugriqa ahlahā, laqad ji'ta syai'an imrā(n).
Beraz, biak aurrera jarraitu zuten txalupara igo ziren arte eta hark zulo bat egin zuen bertan. Hark (Moisesek) esan zuen: "Zergatik egin duzue zulo bat txalupan? Bertan bizi zirenak ito al zenituzten?". Bai, bekatu handia egin duzue.
قَالَ اَلَمْ اَقُلْ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا
qāla alam aqul innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).
Esan zuen: «Ez al dizut esan ez zinela gai izango nirekin pazientzia izateko?»
قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِيْ بِمَا نَسِيْتُ وَلَا تُرْهِقْنِيْ مِنْ اَمْرِيْ عُسْرًا
qāla lā tu'ākhiżnī bimā nasītu wa lā turhiqnī min amrī ‘usrā(n).
Hark (Moisesek) esan zuen: «Ez zigortu nire ahanzturagatik eta ez zamatu nire arazoetan arazorik».
فَانْطَلَقَا ۗحَتّٰٓى اِذَا لَقِيَا غُلٰمًا فَقَتَلَهٗ ۙقَالَ اَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً؈ۢبِغَيْرِ نَفْسٍۗ لَقَدْ جِئْتَ شَيْـًٔا نُّكْرًا ۔
fanṭalaqā, ḥattā iżā laqiyā gulāman fa qatalah(ū), qāla aqatalta nafsan zakiyyatam bigairi nafs(in), laqad ji'ta syai'an nukrā(n).
Biak oinez joan ziren; harik eta biak gizon gazte batekin topo egin zuten arte, eta hark hil egin zuen. Hark (Moisesek) esan zuen: "Zergatik hiltzen duzu arima garbi bat, beste pertsona bat hil duelako ez? Egia esan, oso gaizki egin duzue".
۞ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكَ اِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيْعَ مَعِيَ صَبْرًا
qāla alam aqul laka innaka lan tastaṭī‘a ma‘iya ṣabrā(n).
Esan zuen: «Ez al dizut esan ezingo zenuela nirekin jasan?»
قَالَ اِنْ سَاَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍۢ بَعْدَهَا فَلَا تُصٰحِبْنِيْۚ قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَّدُنِّيْ عُذْرًا
qāla in sa'altuka ‘an syai'im ba‘dahā falā tuṣāḥibnī, qad balagta mil ladunnī ‘użrā(n).
Hark (Moisesek) esan zuen: «Honen ondoren zerbaiti buruz galdetzen badizut, ez utzi gehiago zurekin joaten, egia esan, pazientzia izan duzu nire aitzakiak onartzeko».
فَانْطَلَقَا ۗحَتّٰىٓ اِذَآ اَتَيَآ اَهْلَ قَرْيَةِ ِۨاسْتَطْعَمَآ اَهْلَهَا فَاَبَوْا اَنْ يُّضَيِّفُوْهُمَا فَوَجَدَا فِيْهَا جِدَارًا يُّرِيْدُ اَنْ يَّنْقَضَّ فَاَقَامَهٗ ۗقَالَ لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ اَجْرًا
fanṭalaqā, ḥattā iżā atayā ahla qaryatinistaṭ‘amā ahlahā fa abau ay yuḍayyifūhumā fa wajadā fīhā jidāray yurīdu ay yaqaḍḍa fa aqāmah(ū), qāla lau syi'ta lattakhażta ‘alaihi ajrā(n).
Beraz, biak aurrera jarraitu zuten; beraz, biak herrialde bateko biztanleengana iritsi zirenean, biek eskatu zuten biztanleekin ostatu hartzeko, baina hauek (herrialde horretako biztanleek) ez zuten ostatu eman nahi izan, orduan biek aurkitu zuten etxeen hormak ia erortzen ari zirela (herrialde horretan), eta zuzendu egin zituen. Hark (Moisesek) esan zuen: "Nahi baduzue, zalantzarik gabe, saria eska dezakezue horren truke".
قَالَ هٰذَا فِرَاقُ بَيْنِيْ وَبَيْنِكَۚ سَاُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيْلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًا
qāla hāżā firāqu bainī wa bainik(a), sa'unabbi'uka bita'wīli mā lam tastaṭī‘ ‘alaihi ṣabrā(n).
Esan zuen: «Hau da zure eta nire arteko bereizketa; jasan ezin izan dituzun ekintzen azalpena emango dizut».
اَمَّا السَّفِيْنَةُ فَكَانَتْ لِمَسٰكِيْنَ يَعْمَلُوْنَ فِى الْبَحْرِ فَاَرَدْتُّ اَنْ اَعِيْبَهَاۗ وَكَانَ وَرَاۤءَهُمْ مَّلِكٌ يَّأْخُذُ كُلَّ سَفِيْنَةٍ غَصْبًا
ammas-safīnatu fa kānat limasākīna ya‘malūna fil-baḥri fa arattu an a‘ībahā, wa kāna warā'ahum malikuy ya'khużu kulla safīnatin gaṣbā(n).
Orain, itsasontzia itsasoan lan egiten zuten pertsona pobreena zen; suntsitzeko asmoa nuen, haien aurretik errege bat baitzegoen itsasontzi guztiak bahituko zituena.
وَاَمَّا الْغُلٰمُ فَكَانَ اَبَوَاهُ مُؤْمِنَيْنِ فَخَشِيْنَآ اَنْ يُّرْهِقَهُمَا طُغْيَانًا وَّكُفْرًا ۚ
wa ammal-gulāmu fa kāna abawāhu mu'minaini fa khasyīnā ay yurhiqahumā ṭugyānaw wa kufrā(n).
Eta gazteari dagokionez (sinestuna), bere bi gurasoak sinestunak ziren, eta beldur ginen gurasoak bidetik okertzera eta sinesgaitz izatera behartuko ote zituen.
فَاَرَدْنَآ اَنْ يُّبْدِلَهُمَا رَبُّهُمَا خَيْرًا مِّنْهُ زَكٰوةً وَّاَقْرَبَ رُحْمًا
fa aradnā ay yubdilahumā rabbuhumā khairam minhu zakātaw wa aqraba ruḥmā(n).
Orduan, Jainkoak beste (haur) batekin ordezkatzen badute, zeinaren garbitasuna (haur hori) baino hobea eta (bere gurasoentzat) maiteagoa den.
وَاَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلٰمَيْنِ يَتِيْمَيْنِ فِى الْمَدِيْنَةِ وَكَانَ تَحْتَهٗ كَنْزٌ لَّهُمَا وَكَانَ اَبُوْهُمَا صَالِحًا ۚفَاَرَادَ رَبُّكَ اَنْ يَّبْلُغَآ اَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِّنْ رَّبِّكَۚ وَمَا فَعَلْتُهٗ عَنْ اَمْرِيْۗ ذٰلِكَ تَأْوِيْلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَّلَيْهِ صَبْرًاۗ ࣖ
wa ammal-jidāru fa kāna ligulāmaini yatīmaini fil-madīnati wa kāna taḥtahū kanzul lahumā wa kāna abūhumā ṣāliḥā(n), fa arāda rabbuka ay yablugā asyuddahumā wa yastakhrijā kanzahumā raḥmatam mir rabbik(a), wa mā fa‘altuhū ‘an amrī, żālika ta'wīlu mā lam tasṭī‘ ‘alaihi ṣabrā(n).
Eta harresiari dagokionez, hiriko bi umezurtz mutilena zen, eta azpian altxor bat zegoen haiena, eta haien aita gizon zuzena zen. Beraz, zure Jaunak nahi izan zuen heldutasunera iristea eta beren altxorra zure Jaunaren erruki gisa ateratzea. Ez nuen neure borondatez egin. Hori da pazientziarik gabe zeunden egintzen froga».
وَهَلْ اَتٰىكَ حَدِيْثُ مُوْسٰى ۘ
wa hal atāka ḥadīṡu mūsā.
Eta Moisesen istorioa iritsi al zaizu?
اِذْ رَاٰ نَارًا فَقَالَ لِاَهْلِهِ امْكُثُوْٓا اِنِّيْٓ اٰنَسْتُ نَارًا لَّعَلِّيْٓ اٰتِيْكُمْ مِّنْهَا بِقَبَسٍ اَوْ اَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدًى
iż ra'ā nāran fa qāla li'ahlihimkuṡū innī ānastu nāral la‘allī ātīkum minhā biqabasin au ajidu ‘alan-nāri hudā(n).
Sua ikusi zuenean (Moisesek), bere familiari esan zien: "Gelditu (hemen), sua ikusten dut, ea sugar txiki bat ekarri ahal dizuedan edo suaren lekuan gidaritza jasoko dudan".
فَلَمَّآ اَتٰىهَا نُوْدِيَ يٰمُوْسٰٓى ۙ
falammā atāhā nūdiya yā mūsā.
Beraz, harengana (suaren lekura) iritsi zenean, deitu zioten: "Oi Musa!
اِنِّيْٓ اَنَا۠ رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَۚ اِنَّكَ بِالْوَادِ الْمُقَدَّسِ طُوًى ۗ
innī ana rabbuka fakhla‘ na‘laika innaka bil-wādil-muqaddasi ṭuwā(n).
Egia esan, ni naiz zure Jainkoa, beraz, utzi zure bi madarikazioak. Izan ere, benetan haran santuan zaude, Tuwa.
وَاَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِمَا يُوْحٰى
wa anakhtartuka fastami‘ limā yūḥā.
Eta aukeratu zaituztet, beraz, entzun zer agertuko zaizun.
اِنَّنِيْٓ اَنَا اللّٰهُ لَآ اِلٰهَ اِلَّآ اَنَا۠ فَاعْبُدْنِيْۙ وَاَقِمِ الصَّلٰوةَ لِذِكْرِيْ
innanī anallāhu lā ilāha illā ana fa‘budnī, wa aqimiṣ-ṣalāta liżikrī.
Egia esan, ni naiz Ala, ez dago Niz beste jainkorik, beraz, gurtu Nazazu eta egin otoitzak Ni gogoratzeko.
اِنَّ السَّاعَةَ اٰتِيَةٌ اَكَادُ اُخْفِيْهَا لِتُجْزٰى كُلُّ نَفْسٍۢ بِمَا تَسْعٰى
innas-sā‘ata ātiyatun akādu ukhfīhā litujzā kullu nafsim bimā tas‘ā.
Egia esan, Ordua dator, sekretuan gordeko dut, bakoitzak irabazi duenaren arabera ordaindua izan dadin.
فَلَا يَصُدَّنَّكَ عَنْهَا مَنْ لَّا يُؤْمِنُ بِهَا وَاتَّبَعَ هَوٰىهُ فَتَرْدٰى
falā yaṣuddannaka ‘anhā mal lā yu'minu bihā wattaba‘a hawāhu fa tardā.
Beraz, ez zaitezte (Azken Eguna) baztertu bertan sinesten ez dutenek eta beren nahiak jarraitzen dituztenek, zuek galtzera eramaten zaituztenek".
وَمَا تِلْكَ بِيَمِيْنِكَ يٰمُوْسٰى
wa mā tilka biyamīnika yā mūsā.
"Eta zer duzu eskuineko eskuan, Musa?"
قَالَ هِيَ عَصَايَۚ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰى غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰى
qāla hiya ‘aṣāy(a), atwakka'u ‘alaihā wa ahusysyu bihā ‘alā ganamī wa liya fīhā ma'āribu ukhrā.
Hark (Moisesek) esan zuen: «Hau da nire makila, bertan atseden hartzen dut, eta harekin hostoak ateratzen ditut nire ahuntzentzat, eta oraindik onura gehiago dago niretzat».
قَالَ اَلْقِهَا يٰمُوْسٰى
qāla alqihā yā mūsā.
Esan zuen (Allah-ek): "Bota ezazu, Musa!"
فَاَلْقٰىهَا فَاِذَا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعٰى
fa alqāhā fa iżā hiya ḥayyatun tas‘ā.
Orduan (Moisesek) makila bota zuen, eta bat-batean suge bihurtu zen, azkar narrastaka zihoana.
قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْۗ سَنُعِيْدُهَا سِيْرَتَهَا الْاُوْلٰى
qāla khużhā wa lā takhaf, sanu‘īduhā sīratahal-ūlā.
Hark (Allah-ek) esan zuen: "Eutsi iezaiozu eta ez izan beldurrik, bere jatorrizko egoerara itzuliko dugu".
وَاضْمُمْ يَدَكَ اِلٰى جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ اٰيَةً اُخْرٰىۙ
waḍmum yadaka ilā janāḥika takhruj baiḍā'a min gairi sū'in āyatan ukhrā.
eta eskua besape azpian jarri, zuri (distiratsu) aterako da akatsik gabe, beste mirari bat bezala,
لِنُرِيَكَ مِنْ اٰيٰتِنَا الْكُبْرٰى ۚ
linuriyaka min āyātinal-kubrā.
gure seinale handienetako batzuk erakuts diezazkizuegun,
اِذْهَبْ اِلٰى فِرْعَوْنَ اِنَّهٗ طَغٰى ࣖ
iżhab ilā fir‘auna innahū ṭagā.
Zoaz Faraoiarengana; benetan gainditu du muga».
قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِيْ صَدْرِيْ ۙ
qāla rabbisyraḥ lī ṣadrī.
Esan zuen (Moisesek): «Jauna, zabaldu nire bularra,
وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّنْ لِّسَانِيْ ۙ
waḥlul ‘uqdatam mil lisānī.
eta kendu zurruntasuna nire mihiari,
وَاجْعَلْ لِّيْ وَزِيْرًا مِّنْ اَهْلِيْ ۙ
waj‘al lī wazīram min ahlī.
eta egin nazazu nire familiaren morroi,
اشْدُدْ بِهٖٓ اَزْرِيْ ۙ
usydud bihī azrī.
indartu nire indarra berarekin (berarekin)
وَاَشْرِكْهُ فِيْٓ اَمْرِيْ ۙ
wa asyrik-hu fī amrī.
eta egin ezazu lagun nire arazoetan,
كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيْرًا ۙ
kai nusabbiḥaka kaṡīrā(n).
hainbeste goraipatu ahal izateko,
اِنَّكَ كُنْتَ بِنَا بَصِيْرًا
innaka kunta binā baṣīrā(n).
Egia esan, Zu zara dena ikusten duena (gure egoera).
قَالَ قَدْ اُوْتِيْتَ سُؤْلَكَ يٰمُوْسٰى
qāla qad ūtīta su'laka yā mūsā.
Esan zuen (Allah-ek): «Egia esan, zure eskaera onartu da, Musa!»
وَاَوْحَيْنَآ اِلٰٓى اُمِّ مُوْسٰٓى اَنْ اَرْضِعِيْهِۚ فَاِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَاَلْقِيْهِ فِى الْيَمِّ وَلَا تَخَافِيْ وَلَا تَحْزَنِيْ ۚاِنَّا رَاۤدُّوْهُ اِلَيْكِ وَجَاعِلُوْهُ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ
wa auḥainā ilā mūsā an arḍi‘īh(i), fa'iżā khifti ‘alaihi fa'alqīhi fil yammi wa lā takhāfī wa lā taḥzanī, innā rāddūhu ilaiki wa jā‘ilūhu minal-mursalīn(a).
Eta Moisesen amari inspirazioa eman genion: «Xurgatu ezazu (Moises), eta berataz kezkatuta bazaude, bota ezazu ibaira (Nilora). Ez izan beldurrik eta ez egon triste, itzuliko dizuegu eta mezularietako bat bihurtuko dugu».
فَالْتَقَطَهٗٓ اٰلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُوْنَ لَهُمْ عَدُوًّا وَّحَزَنًاۗ اِنَّ فِرْعَوْنَ وَهَامٰنَ وَجُنُوْدَهُمَا كَانُوْا خٰطِـِٕيْنَ
faltaqaṭahū ālu fir‘auna liyakūna lahum ‘aduwwaw wa ḥazanā(n), inna fir‘auna wa hāmāna wa junūdahumā kānū khāṭi'īn(a).
Beraz, Faraoiaren familiak hartu zuen, (etorkizunean) etsai eta atsekabe bihur zedin. Izan ere, Faraoia, Haman eta haien armada izan ziren errudunak.
وَقَالَتِ امْرَاَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِّيْ وَلَكَۗ لَا تَقْتُلُوْهُ ۖعَسٰٓى اَنْ يَّنْفَعَنَآ اَوْ نَتَّخِذَهٗ وَلَدًا وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ
wa qālatimra'atu fir‘auna qurratu ‘ainil lī wa lak(a), lā taqtulūh(u), ‘asā ay yanfa‘anā au nattakhiżahū waladaw wa hum lā yasy‘urūn(a).
Eta Fir'aunen emazteak esan zuen: "(Nire) bihotzerako eta zuretzat kontsolamendua da. Ez hil, zorionez baliagarria izango zaigu edo haur gisa hartuko dugu", konturatu gabe.
وَاَصْبَحَ فُؤَادُ اُمِّ مُوْسٰى فٰرِغًاۗ اِنْ كَادَتْ لَتُبْدِيْ بِهٖ لَوْلَآ اَنْ رَّبَطْنَا عَلٰى قَلْبِهَا لِتَكُوْنَ مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ
wa aṣbaḥa fu'ādu ummi mūsā fārigā(n), in kādat latubdī bihī lau lā ar rabaṭnā ‘alā qalbihā litakūna minal-mu'minīn(a).
Eta Musaren amaren bihotza hustu egin zen. Ia-ia agerian utzi zuen (Moisesen sekretua), bihotza indartu ez bagenio, (Allahren promesan) sinesten dutenen artean egon zedin.
وَقَالَتْ لِاُخْتِهٖ قُصِّيْهِۗ فَبَصُرَتْ بِهٖ عَنْ جُنُبٍ وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ ۙ
wa qālat li'ukhtihī quṣṣīh(i), fabaṣurat bihī ‘an junubiw wa hum lā yasy‘urūn(a).
Eta hark (Moisesen amak) Moisesen ahizpei esan zien: «Jarraitu hari (Moisesi).» Urrutitik ikusi zuen, baina haiek ez ziren konturatu.
۞ وَحَرَّمْنَا عَلَيْهِ الْمَرَاضِعَ مِنْ قَبْلُ فَقَالَتْ هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰٓى اَهْلِ بَيْتٍ يَّكْفُلُوْنَهٗ لَكُمْ وَهُمْ لَهٗ نٰصِحُوْنَ
wa ḥarramnā ‘alaihil-marāḍi‘a min qablu faqālat hal adullukum ‘alā ahli baitiy yakfulūnahū lakum wa hum lahū nāṣiḥūn(a).
Eta (Moises) aurretik edoskitzea nahi zuten emakumeei edoskitzea eragotzi genion; orduan (Moisesen anaiak) esan zuen: "Erakutsiko dizuet hura zainduko duen eta ondo tratatuko duen familia bat?"
فَرَدَدْنٰهُ اِلٰٓى اُمِّهٖ كَيْ تَقَرَّ عَيْنُهَا وَلَا تَحْزَنَ وَلِتَعْلَمَ اَنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
faradadnāhu ilā ummihī kai taqarra ‘ainuhā wa lā taḥzana wa lita‘lama anna wa‘dallāhi ḥaqquw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Beraz, (Moises) bere amari itzuli genion, pozik egon zedin eta ez atsekabetu zedin, eta jakin zezan Allahren promesa egia dela, baina gehienek ez dakite.