حٰمۤ ۚ

Ḥā mīm.

Ha Mim

تَنْزِيْلٌ مِّنَ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ ۚ

tanzīlum minar-raḥmānir-raḥīm(i).

(Yi Qur'an) kelixi Ala nan ma, naxan hinnEma, naxan hinnEma.

كِتٰبٌ فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ قُرْاٰنًا عَرَبِيًّا لِّقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَۙ

kitābun fuṣṣilat āyātuhū qur'ānan ‘arabiyyal liqaumiy ya‘lamūn(a).

Kitaabui naxan xa masen gni yaba xi, a xaranma arabu xui ra, mixie bE naxee a kolon,

بَشِيْرًا وَّنَذِيْرًاۚ فَاَعْرَضَ اَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

basyīraw wa nażīrā(n), fa'a‘raḍa akṡaruhum fahum lā yasma‘ūn(a).

naxan fa xibaaru fangni ra a nun marasi ra, kOnO e gbegbe naxa e makuya a ra e mu e ramE.

وَقَالُوْا قُلُوْبُنَا فِيْٓ اَكِنَّةٍ مِّمَّا تَدْعُوْنَآ اِلَيْهِ وَفِيْٓ اٰذَانِنَا وَقْرٌ وَّمِنْۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ اِنَّنَا عٰمِلُوْنَ

wa qālū qulūbunā fī akinnatim mimmā tad‘ūnā ilaihi wa fī āżāninā waqruw wa mim baininā wa bainika ḥijābun fa‘mal innanā ‘āmilūn(a).

E naxa a fala, "Muxu bOgnE bara balan wo naxan xilixi moxo bE a nun moxo tuli bara balan, a nun moxo nun wo tagi tE nan na, na nan a ra wo xa (wo waxOn gni) raba, won fan fama nE (wo waxOn gni) raba de."

قُلْ اِنَّمَآ اَنَا۟ بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ يُوْحٰىٓ اِلَيَّ اَنَّمَآ اِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَاسْتَقِيْمُوْٓا اِلَيْهِ وَاسْتَغْفِرُوْهُ ۗوَوَيْلٌ لِّلْمُشْرِكِيْنَۙ

qul innamā ana basyarum miṡlukum yūḥā ilayya annamā ilāhukum ilāhuw wāḥidun fastaqīmū ilaihi wastagfirūh(u), wa wailul lil-musyrikīn(a).

Wo xa a fala (Muhammad), "N tan adama nan n na alo wo tan, a masenxi nE n bE wo xa Ala nan Ala SEmbE birin na, na nan a ra wo na a batufe a nun wo xa diɲɛ maxOrin.

الَّذِيْنَ لَا يُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ هُمْ كٰفِرُوْنَ

allażīna lā yu'tūnaz-zakāta wa hum bil-ākhirati hum kāfirūn(a).

(naxan xili) mixe naxee mu zakat fima e man mu tinma duniE ra.

اِنَّ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَهُمْ اَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُوْنٍ ࣖ

innal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lahum ajrun gairu mamnūn(in).

Nɔndi na a ra, mixi naxan danxaniyaxi, a fe fanyi raba, a baraayi gbegbe sɔtɔma nɛ.»

۞ قُلْ اَىِٕنَّكُمْ لَتَكْفُرُوْنَ بِالَّذِيْ خَلَقَ الْاَرْضَ فِيْ يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُوْنَ لَهٗٓ اَنْدَادًا ۗذٰلِكَ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ ۚ

qul a'innakum latakfurūna bil-lażī khalaqal-arḍa fī yaumaini wa taj‘alūna lahū andādā(n), żālika rabbul-‘ālamīn(a).

Wo xa a fala, "A lanma wo xa danxaniya Ala ma naxan bOxi daxi waxati firin bun ma, wo fan bara wo bore mali a bE? A tan nan na duniE birin Ala ra."

وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبٰرَكَ فِيْهَا وَقَدَّرَ فِيْهَآ اَقْوَاتَهَا فِيْٓ اَرْبَعَةِ اَيَّامٍۗ سَوَاۤءً لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ

wa ja‘ala fīhā rawāsiya min fauqihā wa bāraka fīhā wa qaddara fīhā aqwātahā fī arba‘ati ayyām(in), sawā'al lis-sā'ilīn(a).

A naxa geyae ti a bE a fari ma. Na xanbi a naxa barakE sa, a naxa donse sa (a mixie bE) waxati naani bun ma, naxan nu nOma mixie xa hayi ra sOtOde.

ثُمَّ اسْتَوٰىٓ اِلَى السَّمَاۤءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْاَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا اَوْ كَرْهًاۗ قَالَتَآ اَتَيْنَا طَاۤىِٕعِيْنَ

Ṡummastawā ilas-samā'i wa hiya dukhānun faqāla lahā wa lil-arḍi'tiyā ṭau‘an au karhā(n), qālatā atainā ṭā'i‘īn(a).

Na xanbi a naxa siga koore ma, a naxa a fala a bE a nun bOxi bE, "wo firin birin fa n ma yaamari ki ma, wo tinfe ra xa na mu wo sEmbE ra." E firin birin naxa a yaabi, "moxo faxi tinfe ra."

فَقَضٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ فِيْ يَوْمَيْنِ وَاَوْحٰى فِيْ كُلِّ سَمَاۤءٍ اَمْرَهَا ۗوَزَيَّنَّا السَّمَاۤءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيْحَۖ وَحِفْظًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ

fa qaḍāhunna sab‘a samāwātin fī yaumaini wa auḥā fī kulli samā'in amrahā, wa zayyannas-samā'ad-dun-yā bimaṣābīḥa wa ḥifẓā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).

Na xanbi a naxa koore solofere daxi waxati firin bun ma, a naxa e xa fe masen koore birin kui. Na xanbi koore naxan nu na bOxi ma, moxo naxa a rafe tunbuie ra, moxo naxa a daxi ala ko moxo xa a ragata. Na nan findixi (Ala) xa yaamari ra, Sɛnbɛma, naxan fe birin kolon.

فَاِنْ اَعْرَضُوْا فَقُلْ اَنْذَرْتُكُمْ صٰعِقَةً مِّثْلَ صٰعِقَةِ عَادٍ وَّثَمُوْدَ ۗ

fa in a‘raḍū faqul anżartukum ṣā‘iqatam miṡla ṣā‘iqati ‘ādiw wa ṡamūd(a).

Xa e gbilen wo xa a fala, "N bara wo rakolon xE xE ma alo xE xE naxan 'Ad mixie nun Samud mixie bOxO."

اِذْ جَاۤءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗقَالُوْا لَوْ شَاۤءَ رَبُّنَا لَاَنْزَلَ مَلٰۤىِٕكَةً فَاِنَّا بِمَآ اُرْسِلْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

iż jā'athumur-rusulu mim baini aidīhim wa min khalfihim allā ta‘budū illallāh(a), qālū lau syā'a rabbunā la'anzala malā'ikatan fa'innā bimā ursiltum bihī kāfirūn(a).

Xɛɛrae to fa e yire kelife e ya ra a nun e xanbi ra (e naxa e xili, "wo naxa mixi yo batu fo Ala." E naxa a yaabi, «Xa muxu Marigi nu tinxi a xa a xa malekɛe xɛɛ, muxu mu tinma na masenyi ra, i naxan xɛɛxi muxu xa a masen muxu bɛ.»

فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَقَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۗ اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

fa ammā ‘ādun fastakbarū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa qālū man asyaddu minnā quwwah(tan), awalam yarau annallāhal-lażī khalaqahum huwa asyaddu minhum quwwah(tan), wa kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Na kui, Ad mixie, e naxa e yEtE matOxO duniE ma e mu nOndi kolon, e naxa a fala, "Nde sEmbE gbo won bE?" E mu a kolon a Ala nan e daxi? A sEmbE dangi e ra? E man bara tondi moxo xa tOnxO ma.

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا صَرْصَرًا فِيْٓ اَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيْقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَخْزٰى وَهُمْ لَا يُنْصَرُوْنَ

fa arsalnā ‘alaihim rīḥan ṣarṣaran fī ayyāmin naḥisātil linużīqahum-‘ażābal khizyi fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akhzā wa hum lā yunṣarūn(a).

Na kui moxo naxa foye xungbe ra mini e ma lOxE nde kui, barima moxo nu wama e xa duniE tOrE xungbe to. Na waxati, ɲaxankatɛ naxan fama rabade faxɛ xanbi ra, a findima yagi nan na e bɛ, e mu mali sɔtɔma.

وَاَمَّا ثَمُوْدُ فَهَدَيْنٰهُمْ فَاسْتَحَبُّوا الْعَمٰى عَلَى الْهُدٰى فَاَخَذَتْهُمْ صٰعِقَةُ الْعَذَابِ الْهُوْنِ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ ۚ

wa ammā ṡamūdu fa hadaināhum fastaḥabbul-‘amā ‘alal-hudā fa akhażathum ṣā‘iqatul-‘ażābil-hūni bimā kānū yaksibūn(a).

A nun Samud mixe, moxo naxa e ra kira ma sen kOnO e naxa dunxui rafan e ma kira kobi ra, na nan a ra e naxa e bOxO tE xOrOxOE ra e naxan nabaxi.

وَنَجَّيْنَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَكَانُوْا يَتَّقُوْنَ ࣖ

wa najjainal-lażīna āmanū wa kānū yattaqūn(a).

A nun moxo danxaniyatOee ratangama nE barima e findixi mixi tinxinxie nan na.

وَيَوْمَ يُحْشَرُ اَعْدَاۤءُ اللّٰهِ اِلَى النَّارِ فَهُمْ يُوْزَعُوْنَ

wa yauma yuḥsyaru a‘dā'ullāhi ilan-nāri fahum yūza‘ūn(a).

A nun (wo xa ratu) lOxE (naxan) Ala yaxuie nu xaninxi yahannama e nu fatan.

حَتّٰىٓ اِذَا مَا جَاۤءُوْهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَاَبْصَارُهُمْ وَجُلُوْدُهُمْ بِمَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

Ḥattā iżā mā jā'ūhā syahida ‘alaihim sam‘uhum wa abṣāruhum wa julūduhum bimā kānū ya‘malūn(a).

Na kui, e na yahannama li, e tuli, e ya, nun e fate xa findi seede ra e naxan nabaxi.

وَقَالُوْا لِجُلُوْدِهِمْ لِمَ شَهِدْتُّمْ عَلَيْنَا ۗقَالُوْٓا اَنْطَقَنَا اللّٰهُ الَّذِيْٓ اَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَّهُوَ خَلَقَكُمْ اَوَّلَ مَرَّةٍۙ وَّاِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ

wa qālū lijulūdihim lima syahittum ‘alainā, qālū anṭaqanallāhul-lażī anṭaqa kulla syai'iw wa huwa khalaqakum awwala marrah(tin), wa ilaihi turja‘ūn(a).

E naxa a fala e fate ma, «Wo findixi seede nan na muxu bɛ munfe ra?» (Skin) e naxa a yabi, "Naxan moxo rafamanE wOyEn fe ra ala nan a ra, naxan fe birin daxi wOyEn fe ra, a tan nan wo daxi a singe ra a tan gbansan nan wo gbilen ma."

وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُوْنَ اَنْ يَّشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَآ اَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُوْدُكُمْ وَلٰكِنْ ظَنَنْتُمْ اَنَّ اللّٰهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيْرًا مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa mā kuntum tastatirūna ay yasyhada ‘alaikum sam‘ukum wa lā abṣārukum wa lā julūdukum wa lākin ẓanantum annallāha lā ya‘lamu kaṡīram mimmā ta‘malūn(a).

A nun wo mu nOma wo nOxun de wo xa seedeɲɔxɔya ra wo tuli matife ra, wo tofe ra, a nun wo fate ra ) hali wo a maɲɔxunma a Ala mu fe gbegbe kolon wo naxan nabama.

وَذٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ الَّذِيْ ظَنَنْتُمْ بِرَبِّكُمْ اَرْدٰىكُمْ فَاَصْبَحْتُمْ مِّنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa żālikum ẓannukumul-lażī ẓanantum birabbikum ardākum fa aṣbaḥtum minal-khāsirīn(a).

A nun wo xa ma gnErE nan a ra wo naxan falaxi wo Marigi (na ma gnErE) nan wo kanaxi, na nan a ra wo na lOxEe ya ma.

فَاِنْ يَّصْبِرُوْا فَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّسْتَعْتِبُوْا فَمَا هُمْ مِّنَ الْمُعْتَبِيْنَ

fa iy yaṣbirū fan-nāru maṡwal lahum, wa iy yasta‘tibū famā hum minal-mu‘tabīn(a).

Hali e to e xaxili ti (a nun yahannama ɲaxankatɛ) na tɛmui yahannama nan e xa banxi ra, xa e kinikini maxandi, e mu na mixie ya ma naxee lanma e xa kinikini sɔtɔ.

۞ وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَاۤءَ فَزَيَّنُوْا لَهُمْ مَّا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۚ اِنَّهُمْ كَانُوْا خٰسِرِيْنَ ࣖ

wa qayyaḍnā lahum quranā'a fa zayyanū lahum mā baina aidīhim wa mā khalfahum wa ḥaqqa ‘alaihimul-qaulu fī umamin qad khalat min qablihim minal-jinni wal-ins(i), innahum kānū khāsirīn(a).

A nun man moxo naxa e bore sugandi e bE (senE) naxee fe birin matOxO ma naxan na e ya ra a nun naxan na e xanbi ra, a nun e fari ɲaxankatE kiiti nan luxi a nun mixi forie naxee nu na e ya ra kelife (banxie) jin nun adamadie. Nɔndi ra, e findixi mixie nan na naxee lɔɛma.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَا تَسْمَعُوْا لِهٰذَا الْقُرْاٰنِ وَالْغَوْا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُوْنَ

wa qālal-lażīna kafarū lā tasma‘ū lihāżal-qur'āni walgau fīhi la‘allakum taglibūn(a).

Naxee mu danxaniyaxi, e a falama, "Wo naxa wo tuli mati yi Al Qur'an xaran gni ra, wo naxa xui ramini a ma, ala ko wo xa e bOxO."

فَلَنُذِيْقَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا عَذَابًا شَدِيْدًاۙ وَّلَنَجْزِيَنَّهُمْ اَسْوَاَ الَّذِيْ كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

fa lanużīqannal-lażīna kafarū ‘ażāban syadīdā(n), wa lanajziyannahum aswa'al-lażī kānū ya‘malūn(a).

Na kui, won fama ɲaxankatɛ xungbe sade mixie ma naxee mu danxaniyaxi, won man fama nɛ e sare fide ɲaxankatɛ xungbe ra e naxan nabaxi.

ذٰلِكَ جَزَاۤءُ اَعْدَاۤءِ اللّٰهِ النَّارُ لَهُمْ فِيْهَا دَارُ الْخُلْدِ ۗجَزَاۤءً ۢبِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

Żālika jazā'u a‘dā'illāhin-nāru lahum fīhā dārul-khuld(i), jazā'am bimā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

Na nan findixi sare ra (naxan na) Ala xa yaxuie yaxuie ra (naxan xili) yahannama; E fama lude naa abadan, e xa sare fi e xa mu tinfe ra muxu xa tɔnxumae ma.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا رَبَّنَآ اَرِنَا الَّذَيْنِ اَضَلّٰنَا مِنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ اَقْدَامِنَا لِيَكُوْنَا مِنَ الْاَسْفَلِيْنَ

wa qālal-lażīna kafarū rabbanā arinal-lażaini aḍallānā minal-jinni wal-insi naj‘alhumā taḥta aqdāminā liyakūnā minal-asfalīn(a).

Naxee mu danxaniyaxi e a falama, "Moxo Marigi, i xa yi mixi firin masen moxo bE naxee moxo ratantanxi, na nan na ki (na) jinn nun adamadie, ala ko moxo xa e firin birin sa moxo sEngni bun ma ala ko yi mixi firin xa findi mixi xunxuri ra.

اِنَّ الَّذِيْنَ قَالُوْا رَبُّنَا اللّٰهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوْا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةُ اَلَّا تَخَافُوْا وَلَا تَحْزَنُوْا وَاَبْشِرُوْا بِالْجَنَّةِ الَّتِيْ كُنْتُمْ تُوْعَدُوْنَ

innal-lażīna qālū rabbunallāhu ṡummastaqāmū tatanazzalu ‘alaihimul-malā'ikatu allā takhāfū wa lā taḥzanū wa absyirū bil-jannatil-latī kuntum tū‘adūn(a).

Naxee a falama, "Won Marigi Ala nan e ra" e na e xa tide ra sEmbE so, na xanbi malekEe fama nE gorode e yire (e a falama), "Wo naxa gaxu, wo naxa nimisa, wo xa sEwa (wo xa sOtO) ariyan na naxan laayidixi wo bE."

نَحْنُ اَوْلِيَاۤؤُكُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَفِى الْاٰخِرَةِ ۚوَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَشْتَهِيْٓ اَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيْهَا مَا تَدَّعُوْنَ ۗ

naḥnu auliyā'ukum fil-ḥayātid-dun-yā wa fil-ākhirah(ti), wa lakum fīhā mā tasytahī anfusukum wa lakum fīhā mā tadda‘ūn(a).

Moxo nan wo makantama yi duniE kui a nun a xanbi ra; a kui ( koore) wo wama naxan xOn na sOtO ma a nun wo naxan maxOrinxE sOtO ma.

نُزُلًا مِّنْ غَفُوْرٍ رَّحِيْمٍ ࣖ

nuzulam min gafūrir raḥīm(in).

A findixi duuti nan na (wo bE) kelife (Allah) naxan dignEma, a nun a xa hinnEma.

وَمَنْ اَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّنْ دَعَآ اِلَى اللّٰهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَّقَالَ اِنَّنِيْ مِنَ الْمُسْلِمِيْنَ

wa man aḥsanu qaulam mimman da‘ā ilallāhi wa ‘amila ṣāliḥaw wa qāla innanī minal-muslimīn(a).

A nun nde xa wOyEn fan gni dangi mixi ra naxan Ala xili ma a nun wali fangni raba fe a falafe ra, "N tan nan na musulumie ya ma (naxee e yEtE fima)?"

وَلَا تَسْتَوِى الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ۗاِدْفَعْ بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذِيْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهٗ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهٗ وَلِيٌّ حَمِيْمٌ

wa lā tastawil-ḥasanatu wa las-sayyi'ah(tu), idfa‘ bil-latī hiya aḥsanu fa'iżal-lażī bainaka wa bainahū ‘adāwatun ka'annahū waliyyun ḥamīm(un).

Fe fanyi nun fe ɲaaxi fan mu lan. Wo xa (fe ɲaaxi) rabolo kira fanyi xɔn, alako mixi naxan na wo nun a tagi yaxuie ra, a xa lu alɔ bore tinxinxi.

وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا الَّذِيْنَ صَبَرُوْاۚ وَمَا يُلَقّٰىهَآ اِلَّا ذُوْ حَظٍّ عَظِيْمٍ

wa mā yulaqqāhā illal-lażīna ṣabarū, wa mā yulaqqāhā illā żū ḥaẓẓin ‘aẓīm(in).

A nun (na fe fan gni) mu fama fide fo mixi naxee dimEdixi a nun e mu fama fide fo mixi naxee bara sEmbE sOtO.

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ هُوَ السَّمِيْعُ الْعَلِيْمُ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū huwas-samī‘ul-‘alīm(u).

Xa SentanE wo tOrO ma tOnxO ma, wo xa Ala maxOrin a xa wo makanta. A tan nan fe birin ramE ma, a fe birin kolon.

وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ

wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).

A nun a xa xunnakeli tOnxOma ndee nan ya: kOE, yanyi, soge a nun kike. Wo naxa wo sunbu soge ya ra, wo naxa wo sunbu kike ra, wo xa wo sunbu Ala ya ra naxan e daxi, xa wo a batuma gbansan.

فَاِنِ اسْتَكْبَرُوْا فَالَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ يُسَبِّحُوْنَ لَهٗ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُوْنَ ۩

fa inistakbarū fal-lażīna ‘inda rabbika yusabbiḥūna lahū bil-laili wan-nahāri wa hum lā yas'amūn(a).

Xa e yEtE matOxO, na kui (malekEe) naxee na wo Marigi fEma e a matOxO ma kOE nun yanyi, kOnO e mu taganma.

وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنَّكَ تَرَى الْاَرْضَ خَاشِعَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْۗ اِنَّ الَّذِيْٓ اَحْيَاهَا لَمُحْيِ الْمَوْتٰى ۗاِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ

wa min āyātihī annaka taral-arḍa khāsyi‘atan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat, innal-lażī aḥyāhā lamuḥyil-mautā, innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

A nun a xa tOnxOmae ya ma, wo a toxi nE a bOxi bara xara a man bara xOrOxO, kOnO xa moxo tunE sa a fari, a fama nE sEgEde a man fama nE bOxi sOtOde. Awa, (Allah) naxan a rakelima a nOma mixi faxaxie rakelide; Nondi ra, a tan nan na fe birin sɛnbɛ ra.

اِنَّ الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اٰيٰتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَاۗ اَفَمَنْ يُّلْقٰى فِى النَّارِ خَيْرٌ اَمَّنْ يَّأْتِيْٓ اٰمِنًا يَّوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِعْمَلُوْا مَا شِئْتُمْ ۙاِنَّهٗ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

innal-lażīna yulḥidūna fī āyātinā lā yakhfauna ‘alainā, afamay yulqā fin-nāri khairun am may ya'tī āminay yaumal-qiyāmah(ti), i‘malū mā syi'tum, innahū bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Na kui, mixi naxee mu tinma muxu xa tɔnxumae ra, e mu nɔxunxi muxu ma. Naxee wolixi yahannama, nee nan fan, ka mixi naxee minima yahannama kiiti lɔxɔɛ? Wo xa wo waxɔnfe raba! A tan nan wo xa fe birin toma.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِالذِّكْرِ لَمَّا جَاۤءَهُمْ ۗوَاِنَّهٗ لَكِتٰبٌ عَزِيْزٌ ۙ

innal-lażīna kafarū biż-żikri lammā jā'ahum, wa innahū lakitābun ‘azīz(un).

Nɔndi ra, mixi naxee mu tinma Al Qur’an ma a to so e yi ra (e fama nɛ tɔɔrɔde), a nun yati (Al Qur’an) findixi buki xungbe nan na,

لَّا يَأْتِيْهِ الْبَاطِلُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهٖ ۗتَنْزِيْلٌ مِّنْ حَكِيْمٍ حَمِيْدٍ

lā ya'tīhil-bāṭilu mim baini yadaihi wa lā min khalfih(ī), tanzīlum min ḥakīmin ḥamīd(in).

naxan) wule mu fama sOtOde a singe ra xa na mu a xanbi ra ( waxati dangixi a nun waxati naxan fama), naxan kelixi Ala nan ma, xaxilima xungbe, naxan matOxO ma.

مَا يُقَالُ لَكَ اِلَّا مَا قَدْ قِيْلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ ۗاِنَّ رَبَّكَ لَذُوْ مَغْفِرَةٍ وَّذُوْ عِقَابٍ اَلِيْمٍ

mā yuqālu laka illā mā qad qīla lir-rusuli min qablik(a), inna rabbaka lażū magfiratiw wa żū ‘iqābin alīm(in).

Naxan falaxi (kafirie ra) wo bE a mu findixi sese ra fo naxan falaxi xOnEe bE wo ya ra. N ma di, wo Marigi bara diɲɛ nun ɲaxankatɛ xɔrɔxɔɛ fi wo ma.

وَلَوْ جَعَلْنٰهُ قُرْاٰنًا اَعْجَمِيًّا لَّقَالُوْا لَوْلَا فُصِّلَتْ اٰيٰتُهٗ ۗ ءَاَ۬عْجَمِيٌّ وَّعَرَبِيٌّ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هُدًى وَّشِفَاۤءٌ ۗوَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرٌ وَّهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًىۗ اُولٰۤىِٕكَ يُنَادَوْنَ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍ ࣖ

wa lau ja‘alnāhu qur'ānan a‘jamiyyal laqālū lau lā fuṣṣilat āyātuh(ū), a'a‘jamiyyuw wa ‘arabiyy(un), qul huwa lil-lażīna āmanū hudaw wa syifā'(un), wal-lażīna lā yu'minūna fī āżānihim waqruw wa huwa ‘alaihim ‘amā(n), ulā'ika yunādauna mim makānim ba‘īd(in).

A nun man xa moxo nu bara al Qur'an findi xui gbEtE ra naxan mu findixi arabu xui ra, e nu a falama nE, "munfe ra ayat mu fasarixi?" A lan ma (Al Qur'an) xa lu xui gbEtE kui naxan mu findixi Arabu xui ra Arabue bE? Wo xa a fala, "Al Qur'an findixi kira nan na a nun yalan nan na danxaniyatEe bE. A nun mixi naxee mu danxaniyaxi e tuli ma sElExun, a nun (Alqur'an) findixi dimi nan na e bE. E findixi mixie nan na naxee xilixi kelife yire makuye."

وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ فَاخْتُلِفَ فِيْهِ ۗوَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ ۗوَاِنَّهُمْ لَفِيْ شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيْبٍ

wa laqad ātainā mūsal-kitāba fakhtulifa fīh(i), wa lau lā kalimatun sabaqat mir rabbika laquḍiya bainahum, wa innahum lafī syakkim minhu murīb(in).

A nun man, moxo naxa buki so munsa yi ra (Torah) a nun a naxa lan a ma. Xa wo Marigi xa natɛ singe mu nu na, danxaniyataree nu bara faxa. A nun man e nu siikExi na fe ma.

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهٖ ۙوَمَنْ اَسَاۤءَ فَعَلَيْهَا ۗوَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ۔

man ‘amila ṣāliḥan fa linafsih(ī), wa man asā'a fa ‘alaihā, wa mā rabbuka biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Naxan fe fangni raba, a xa ( sare) a yEtE nan bE a nun naxan fe kobi raba, a xa yunubi findixi a yEtE nan gbe ra. A nun wo Marigi mu tOrOma (a) xa walikEe ra fefe ma.

۞ اِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ ۗوَمَا تَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٰتٍ مِّنْ اَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖ ۗوَيَوْمَ يُنَادِيْهِمْ اَيْنَ شُرَكَاۤءِيْۙ قَالُوْٓا اٰذَنّٰكَ مَا مِنَّا مِنْ شَهِيْدٍ ۚ

ilaihi yuraddu ‘ilmus-sā‘ah(ti), wa mā takhruju min ṡamarātim min akmāmihā wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa yauma yunādīhim aina syurakā'ī, qālū āżannāka mā minnā min syahīd(in).

A tan nan na kiti lOxE kolon gni gbilen ma a yi. Bogise yo mu minima a xa wurie kui, ginE yo mu di barima, fo a xa kolonɲi nan a ra. Na lOxE naxan ma a (ala) e xili ma, "n boree na minden?" E naxa a yaabi, «Muxu bara a fala i bɛ, mixi yo mu na muxu ya ma naxan nɔma seede bade a booree na i yi ra.»

وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَدْعُوْنَ مِنْ قَبْلُ وَظَنُّوْا مَا لَهُمْ مِّنْ مَّحِيْصٍ

wa ḍalla ‘anhum mā kānū yad‘ūna min qablu wa ẓannū mā lahum mim maḥīṣ(in).

E nu naxan batuma na naxa lOE e yi ra, e naxa a kolon a kira yo mu na e yi ra (Ala xa ɲaxankatE).

لَا يَسْـَٔمُ الْاِنْسَانُ مِنْ دُعَاۤءِ الْخَيْرِۖ وَاِنْ مَّسَّهُ الشَّرُّ فَيَـُٔوْسٌ قَنُوْطٌ

lā yas'amul-insānu min du‘ā'il-khair(i), wa im massahusy-syarru fa ya'ūsun qanūṭ(un).

Adamadie mu taganma fe fanyi maxandife ra, gbaloe na e li, e xaxili kanama nɛ, e xaxili fan ɲɔnma nɛ.

وَلَىِٕنْ اَذَقْنٰهُ رَحْمَةً مِّنَّا مِنْۢ بَعْدِ ضَرَّاۤءَ مَسَّتْهُ لَيَقُوْلَنَّ هٰذَا لِيْۙ وَمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةًۙ وَّلَىِٕنْ رُّجِعْتُ اِلٰى رَبِّيْٓ اِنَّ لِيْ عِنْدَهٗ لَلْحُسْنٰىۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِمَا عَمِلُوْاۖ وَلَنُذِيْقَنَّهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ

wa la'in ażaqnāhu raḥmatam minnā mim ba‘di ḍarrā'a massathu layaqūlunna hāżā lī, wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imah(tan), wa la'ir ruji‘tu ilā rabbī inna lī ‘indahū lal-ḥusnā, fa lanunabbi'annal-lażīna kafarū bimā ‘amilū, wa lanużīqannahum min ‘ażābin galīẓ(in).

A nun man xa won bara kinikini a ma won ma tOrE dangi xanbi, a fama nE a falade, "Yi nan n ma tinxinyi ra, n mu laxi a ra a marakeli lOxE fama nE. Xa n gbilen n Marigi yire, n fama nE fe fangni sOtOde a yi ra." Na kui, won fama nE kafirie ra kolon de e naxan nabaxi, a nun won fama nE ɲaxankatE xungbe sade e fari.

وَاِذَآ اَنْعَمْنَا عَلَى الْاِنْسَانِ اَعْرَضَ وَنَاٰ بِجَانِبِهٖۚ وَاِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُوْ دُعَاۤءٍ عَرِيْضٍ

wa iżā an‘amnā ‘alal-insāni a‘raḍa wa na'ā bijānibih(ī), wa iżā massahusy-syarru fażū du‘ā'in ‘arīḍ(in).

A nun moxo to mixi mali, a gbilen ma a yEtE ra (a yEtE igboxi ra); kɔnɔ gbaloe na a li, a Ala maxandima ki fanyi ra.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كَانَ مِنْ عِنْدِ اللّٰهِ ثُمَّ كَفَرْتُمْ بِهٖ مَنْ اَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِيْ شِقَاقٍۢ بَعِيْدٍ

qul ara'aitum in kāna min ‘indillāhi ṡumma kafartum bihī man aḍallu mimman huwa fī syiqāqim ba‘īd(in).

Wo xa a fala, "Wo a ma gnOxun ma nE xa (Al Qur'an) kelixi Ala nan ma, wo fa a tondi. N de nan a ra naxan dangi mixi ra naxan na kira makuye (nOndi ma)?"

سَنُرِيْهِمْ اٰيٰتِنَا فِى الْاٰفَاقِ وَفِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّۗ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ

sanurīhim āyātinā fil-āfāqi wa fī anfusihim ḥattā yatabayyana lahum annahul-ḥaqq(u), awalam yakfi birabbika annahū ‘alā kulli syai'in syahīd(un).

Won won ma tOnxOmae masen ma e bE yire birin a nun e yEtE kui, ala ko e xa a kolon a Al Qur'an findixi nOndi nan na. A mu lanma (wo bE) wo Marigi xa findi seede ra fe birin ma?

اَلَآ اِنَّهُمْ فِيْ مِرْيَةٍ مِّنْ لِّقَاۤءِ رَبِّهِمْ ۗ اَلَآ اِنَّهٗ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيْطٌ ࣖ

alā innahum fī miryatim mil liqā'i rabbihim, alā innahū bikulli syai'im muḥīṭ(un).

Wo xa ratu, e na siikE kui e Marigi tofe ra. Wo xa ratu, a tan nan fe birin makotoxi.