يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا

yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).

O bantu! Boma Mfumu na nge yina gangaka nge na muntu mosi (Adamu), ye (Allah) gangaka nduku na yandi (Eva) na (yandi mosi); mpi na kati na bo zole Allah basisaka babakala ti bankento mingi. Beno wa Allah boma na zina na yandi ya beno ke yulaka beno na beno, mpi (beno tanina) bangwisana ya dibuta. Ya kieleka, Allah ke kebaka mpi ke kebaka beno ntangu yonso.

وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ

wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).

Mpi yandi muntu gangaka nge na muntu mosi (Adami), yo yina (sambu na nge) kele ti kisika ya kulala mpi kisika ya kubumba bima. Ya kieleka, Beto me tendula bidimbu (ya bunene na Beto) na bantu yina me zaba.

۞ هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَاۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ ۚفَلَمَّآ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

huwal-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw waja‘ala minhā zaujahā liyaskuna ilaihā, falammā tagasysyāhā ḥamalat ḥamlan khafīfan fa marrat bih(ī), falammā aṡqalad da‘awallāha rabbahumā la'in ātaitanā ṣāliḥan lanakūnanna minasy-syākirīn(a).

Yandi muntu gangaka nge na moyo mosi (Adami) mpi na kati na yo Yandi gangaka nkwelani na yandi, sambu yandi sepela ti yandi. Yo yina na nima ya yandi vukisaka yo, (nkento na yandi) bakaka divumu ya petepete, mpi yandi landaka kuwa petepete (na mwa ntangu). Na nima ntangu yandi waka kilo, bo zole (bakala ti nkento) lombaka Allah, Mfumu na bo (na kutubaka nde) : « Kana Nge pesa beto mwana ya luzitu, ya kieleka beto ta pesa matondo ntangu yonso ».

خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ

khalaqal-insāna min nuṭfatin fa iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).

Yandi gangaka muntu na masa ya babakala, mpi yandi kumaka muntu ya kewakanaka ve pwelele.

وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ

wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).

Mpi Allah salaka nge nduku (bakala to nkento) na kati ya mutindu na nge mosi mpi yandi salaka bana ti bana sambu na nge na nduku na nge, mpi yandi pesaka nge madia ya mbote. Sambu na nki bo ke kwikilaka na luvunu mpi ke buyaka balusakumunu ya Allah?

يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَّغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْۗ وَنُقِرُّ فِى الْاَرْحَامِ مَا نَشَاۤءُ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْٓا اَشُدَّكُمْۚ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰى وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْۢ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ وَتَرَى الْاَرْضَ هَامِدَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَاَنْۢبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍ

yā ayyuhan-nāsu in kuntum fī raibim minal-ba‘ṡi fa innā khalaqnākum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma min ‘alaqatin ṡumma mim muḍgatim mukhallaqatiw wa gairi mukhallaqatil linubayyina lakum, wa nuqirru fil-arḥāmi mā nasyā'u ilā ajalim musamman ṡumma nukhrijukum ṭiflan ṡumma litablugū asyuddakum, wa minkum may yutawaffā wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likailā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), wa taral-arḍa hāmidatan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat wa ambatat min kulli zaujim bahīj(in).

O bantu! Kana beno ke tula ntembe (kilumbu ya) lufutumuku, pana kieleka Beto me ganga beno na putulu, na nima na ditonsi ya masa ya babakala, na nima na kitini ya menga, na nima na kitini ya musuni yina kele ya kukuka mpi yina kele ya kukonda kukuka, sambu Beto tendudila beno; mpi Beto tulaka beno na divumu na kulanda luzolo na Beto tii na ntangu mosi ya bo me yidika na ntwala, na nima Beto basisaka beno bonso babebe, na nima (malembe-malembe) beno kumaka bambuta, mpi bankaka na kati na beno fwaka mpi (bankaka) na kati na beno vutukaka na kimununu mingi (kinunu), na mpila nde yandi zabaka diaka ve ata kima mosi. Mpi beno ke mona nde ntoto me yuma, ebuna ntangu Beto ke tinda masa (mvula) na zulu na yo, ntoto ke kuma na luzingu mpi ke kuma ti bima mingi mpi ke yela mitindu mingi ya banti (banti) ya kitoko.

مُسْتَكْبِرِيْنَۙ بِهٖ سٰمِرًا تَهْجُرُوْنَ

mustakbirīn(a), bihī sāmiran tahjurūn(a).

na kudikumisa mpi kutuba mambu ya mbi sambu na yo (Quran) ntangu beno ke solula na mpimpa.

ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهٗ مِنْ سُلٰلَةٍ مِّنْ مَّاۤءٍ مَّهِيْنٍ ۚ

Ṡumma ja‘ala naslahū min sulālatim mim mā'im mahīn(in).

Kansi sambu na inki bo (bantu ya kukonda lukwikilu) ke tuba nde: “Yandi (Muhammad) me sala yo.” Ve, Qur’an kele kieleka (yina me katuka) na Mfumu na nge, sambu nge kebisa bantu yina me kwendaka ntete ve kutala muntu mosi yina kebisaka nge na ntwala na nge; yo yina bo lenda baka lutwadisu.

وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ اَزْوَاجًاۗ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖۗ وَمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُّعَمَّرٍ وَّلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهٖٓ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍۗ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرٌ

wallāhu khalaqakum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma ja‘alakum azwājā(n), wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa mā yu‘ammaru mim mu‘ammariw wa lā yunqaṣu min ‘umurihī illā fī kitāb(in), inna żālika ‘alallāhi yasīr(un).

Ya kieleka, Satana kele mbeni na nge, yo yina baka yandi bonso mbeni, sambu na kieleka Satana ke binga kaka kimvuka na yandi sambu bo kuma bantu ya ke zingaka na bilungi ya tiya.

فَاطِرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّمِنَ الْاَنْعَامِ اَزْوَاجًاۚ يَذْرَؤُكُمْ فِيْهِۗ لَيْسَ كَمِثْلِهٖ شَيْءٌ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ

fāṭirus-samāwāti wal-arḍ(i), ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa minal-an‘āmi azwājā(n), yażra'ukum fīh(i), laisa kamiṡlihī syai'(un), wa huwas-samī‘ul-baṣīr(u).

Pene-pene ya zulu me pasuka katuka na zulu (sambu na bunene ya Allah) ye ba wanzio me kumisa lukumu na bo na Mfumu na bo ye me lomba ndolula sambu na bantu ya ntoto. Kuvila ve, ya kieleka, Allah kele Muntu ya ke lolulaka, ya ke wilaka bantu mawa.

وَقَدْ خَلَقَكُمْ اَطْوَارًا

wa qad khalaqakum aṭwārā(n).

Yandi (Noa) tubaka nde: "O Mfumu na mono, mono ke bingaka bantu na mono mpimpa ti mwini, .

اَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِّنْ مَّنِيٍّ يُّمْنٰى

alam yaku nuṭfatam mim maniyyiy yumnā.

Mpi yandi vandaka na kivuvu nde ntangu me lunga sambu na kupesa mbote ya nsuka (na inza), .

فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۗ

fa ja‘ala minhuz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.

na Mfumu na nge na kilumbu yina bo ta kula nge.

وَّخَلَقْنٰكُمْ اَزْوَاجًاۙ

wa khalaqnākum azwājā(n).

Mawa na kilumbu yina, sambu na bantu yina ke buyaka (kieleka)!

فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ مِمَّ خُلِقَ

falyanẓuril-insānu mimma khuliq(a).

(disongidila) Farao ti Samudi?

خُلِقَ مِنْ مَّاۤءٍ دَافِقٍۙ

khuliqa mim mā'in dāfiq(in).

Ya kieleka, bantu ya ke kwikilaka ve (ntangu yonso) ke tubaka luvunu, .

يَّخْرُجُ مِنْۢ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَاۤىِٕبِۗ

yakhruju mim bainiṣ-ṣulbi wat-tarā'ib(i).

ata Allah ziungaka bo na nima (yo yina bo lendaka ve kutina).

وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىٓ ۙ

wa mā khalaqaż-żakara wal-unṡā.

muntu yina ke sukulaka yo (moyo yina) kele kibeni ti kiese, .