يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا
yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).
O pòpolo! Teme o teu Segnô ch’o t’à creou da unna persoña (Adam), e (Allah) o l’à creou a seu compagna (Eva) da (lê mæximo); e da tutti doî Allah o l’à produto tanti òmmi e dònne. Temmâ Allah into Quæ nomme ve domandæ un con l’atro, e (mantëgnî) e relaçioin de famiggia. De fæto, Allah o ti guarda e o ti guarda delongo.
وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ
wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).
E o l’é Lê ch’o t’à creou da un mæximo (Adam), donca (pe ti) gh’é un pòsto pe stâ e un pòsto pe conservâte. De fæto, emmo spiegou i segni (da Nòstra grandessa) à quelli che san.
۞ هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَاۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ ۚفَلَمَّآ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
huwal-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw waja‘ala minhā zaujahā liyaskuna ilaihā, falammā tagasysyāhā ḥamalat ḥamlan khafīfan fa marrat bih(ī), falammā aṡqalad da‘awallāha rabbahumā la'in ātaitanā ṣāliḥan lanakūnanna minasy-syākirīn(a).
O l’é Lê ch’o t’à creou da unn’anima (Adam) e da quella o l’à creou o seu compagno, pe fâlo ëse contento de lê. Coscì dòppo ch'o l'aiva mescciou, (seu moggê) a l'à conçepio un utero leggio, e a l'é anæta avanti à sentise legia (pe quarche tempo). Dapeu, quande o s'é sentio pesante, tutti doî (maî e moggê) an domandou à Allah, o seu Segnô (dixendo): «Se Ti ne dai un figgeu pio, de seguo ghe saiemmo delongo grati».
خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ نُّطْفَةٍ فَاِذَا هُوَ خَصِيْمٌ مُّبِيْنٌ
khalaqal-insāna min nuṭfatin fa iżā huwa khaṣīmum mubīn(un).
O l’aiva creou l’òmmo da-o semen, e o l’aiva trasformou inte un vero desbarasso.
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْ بَنِيْنَ وَحَفَدَةً وَّرَزَقَكُمْ مِّنَ الطَّيِّبٰتِۗ اَفَبِالْبَاطِلِ يُؤْمِنُوْنَ وَبِنِعْمَتِ اللّٰهِ هُمْ يَكْفُرُوْنَۙ
wallāhu ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa ja‘ala lakum min azwājikum banīna wa ḥafadataw wa razaqakum minaṭ-ṭayyibāt(i), afabil-bāṭili yu'minūna wa bini‘matillāhi yakfurūn(a).
E Allah o l’à fæto pe voscià di coniugi tra de voscià mæximi, e da-i vòstri coniugi o ve l’à dæto di figgi e di nevi, e o ve l’à fornio de cöse boñe. Perché creddan inta fäscitæ e denegan i favô de Allah?
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنْ كُنْتُمْ فِيْ رَيْبٍ مِّنَ الْبَعْثِ فَاِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُّضْغَةٍ مُّخَلَّقَةٍ وَّغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْۗ وَنُقِرُّ فِى الْاَرْحَامِ مَا نَشَاۤءُ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوْٓا اَشُدَّكُمْۚ وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّتَوَفّٰى وَمِنْكُمْ مَّنْ يُّرَدُّ اِلٰٓى اَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْۢ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْـًٔاۗ وَتَرَى الْاَرْضَ هَامِدَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَاَنْۢبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍ
yā ayyuhan-nāsu in kuntum fī raibim minal-ba‘ṡi fa innā khalaqnākum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma min ‘alaqatin ṡumma mim muḍgatim mukhallaqatiw wa gairi mukhallaqatil linubayyina lakum, wa nuqirru fil-arḥāmi mā nasyā'u ilā ajalim musamman ṡumma nukhrijukum ṭiflan ṡumma litablugū asyuddakum, wa minkum may yutawaffā wa minkum may yuraddu ilā arżalil-‘umuri likailā ya‘lama ba‘da ‘ilmin syai'ā(n), wa taral-arḍa hāmidatan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat wa ambatat min kulli zaujim bahīj(in).
O pòpolo! Se ti dubi (in sciô giorno da) resurreçion, aloa de fæto t’emmo creou da-a pua, dapeu da unna goccia de semen, dapeu da un còllo de sangue, dapeu da un tòcco de carne ch’o l’é perfetto e ch’o l’é imperfetto, pe poei spiegâte; e ti l’emmo fissou into ventre segondo a Nòstra voentæ fin à un tempo predeterminou, dapeu ti l’emmo portou feua comme di bambini, dapeu (ciattin à pittin) ti l’æ razzonto l’etæ adulta, e quarchedun de ti o l’é passou e (quarchedun) de ti o l’é tornou à unn’etæ assæ vegia (senilitæ), coscì ch’o no conosceiva ciù ninte ch’o conosceiva ninte. E ti veddi che a tæra a l’é secca, aloa quande ghe mandemmo l’ægua (piövia), a tæra a vëgne viva e a vëgne fertile e a cresce varie meñe de belle ciante (ciante).
مُسْتَكْبِرِيْنَۙ بِهٖ سٰمِرًا تَهْجُرُوْنَ
mustakbirīn(a), bihī sāmiran tahjurūn(a).
vantandose e parlando de poule vile contra de lê (o Coran) quande se conversa de neutte.
ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهٗ مِنْ سُلٰلَةٍ مِّنْ مَّاۤءٍ مَّهِيْنٍ ۚ
Ṡumma ja‘ala naslahū min sulālatim mim mā'im mahīn(in).
alloa O l’à fæto a seu progenie da l’essensa de l’ægua bassa (semen).
وَاللّٰهُ خَلَقَكُمْ مِّنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُّطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ اَزْوَاجًاۗ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ اُنْثٰى وَلَا تَضَعُ اِلَّا بِعِلْمِهٖۗ وَمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُّعَمَّرٍ وَّلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهٖٓ اِلَّا فِيْ كِتٰبٍۗ اِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرٌ
wallāhu khalaqakum min turābin ṡumma min nuṭfatin ṡumma ja‘alakum azwājā(n), wa mā taḥmilu min unṡā wa lā taḍa‘u illā bi‘ilmih(ī), wa mā yu‘ammaru mim mu‘ammariw wa lā yunqaṣu min ‘umurihī illā fī kitāb(in), inna żālika ‘alallāhi yasīr(un).
E Allah o t’à creou da-a tæra rossa e dapeu da-o semen, dapeu o t’à fæto in cobbie (masccio e femina). Nisciuña dònna a conçepisce e a parto, se no co-a seu conoscensa. E a vitta de unna persoña a no l'é esteisa e a seu etæ a no l'é reduta, ma (a l'é stæta determinâ) into Libbro (Lauh Mahfuzh). De fæto, questo o l’é façile pe Allah.
فَاطِرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّمِنَ الْاَنْعَامِ اَزْوَاجًاۚ يَذْرَؤُكُمْ فِيْهِۗ لَيْسَ كَمِثْلِهٖ شَيْءٌ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ
fāṭirus-samāwāti wal-arḍ(i), ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa minal-an‘āmi azwājā(n), yażra'ukum fīh(i), laisa kamiṡlihī syai'(un), wa huwas-samī‘ul-baṣīr(u).
(Allah) Creatô do çê e da tæra. O t’à fæto di compagni da-a vòstra mæxima qualitæ, e di compagni da-a qualitæ de bestie (anche). O t’à fæto moltiplicâ inte quella mainea. No gh’é ninte comme Lê. E O l’é o Tutto-Sente, Onni-Vidente.
وَقَدْ خَلَقَكُمْ اَطْوَارًا
wa qad khalaqakum aṭwārā(n).
E de fæto, O t’à creou in fase.
اَلَمْ يَكُ نُطْفَةً مِّنْ مَّنِيٍّ يُّمْنٰى
alam yaku nuṭfatam mim maniyyiy yumnā.
No l'ea in origine solo che unna goccia de semen ch'a vegniva versâ (into ventre),
فَجَعَلَ مِنْهُ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىۗ
fa ja‘ala minhuz-zaujainiż-żakara wal-unṡā.
alloa o l’à fæto da lê unna cobbia masccio e femina.
وَّخَلَقْنٰكُمْ اَزْوَاجًاۙ
wa khalaqnākum azwājā(n).
E ti l’emmo creou in cobbie,
فَلْيَنْظُرِ الْاِنْسَانُ مِمَّ خُلِقَ
falyanẓuril-insānu mimma khuliq(a).
Coscì che l’òmmo o conscidere da quello ch’o l’é stæto creou.
خُلِقَ مِنْ مَّاۤءٍ دَافِقٍۙ
khuliqa mim mā'in dāfiq(in).
O l'é stæto creou da unna sciortia de semen,
يَّخْرُجُ مِنْۢ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَاۤىِٕبِۗ
yakhruju mim bainiṣ-ṣulbi wat-tarā'ib(i).
che ne vëgne feua da tra a scheña e o peto.
وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىٓ ۙ
wa mā khalaqaż-żakara wal-unṡā.
pe-a creaçion de l’òmmo e da dònna,