اَوَكُلَّمَا عٰهَدُوْا عَهْدًا نَّبَذَهٗ فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ ۗ بَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ
awa kullamā ‘āhadū ‘ahdan nabażahū farīqum minhum, bal akṡaruhum lā yu'minūn(a).
Ва щайха щибаб нухалда гьез рагӀи кьураб мехалда гьезул цо къокъаялъ гьеб хвезабулеб бугеб? Гьеб заманалда жаниб гьезул гӀемерисел божулел гьечӀо.
۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ
laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).
ЛъикӀлъи ккола дур гьумер бакъбаккул рахъалдехун ва бакътӀерхьул рахъалдехун буссинаби гуреб, амма лъикӀлъи ккола (лъикӀлъи) Аллагьасда, Ахират къоялда, малаикзабазда, тӀахьазда, аварагзабазда божулел ва жидеего бокьулеб бечелъи гӀагарлъиялъе, бесдалазе, мискинзабазе, сапаралда ругел гӀадамазе закатчагӀазе (мусафиразе), гьардухъабазе, жидерго халкъ эркен гьабулезе кьолел чагӀазе. рагӀи кьураб мехалъ рагӀи кьолел, мискинлъиялдаги, гӀазаб-гӀакъубаялдаги, рагъул заманалдаги сабру гьабулел гӀадамал. Гьел руго хӀакъаб халкъ, гьел руго диниял гӀадамал.
بَلٰى مَنْ اَوْفٰى بِعَهْدِهٖ وَاتَّقٰى فَاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ
balā man aufā bi‘ahdihī wattaqā fa innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).
ХӀакълъунго, щив вугониги гьезул рагӀи тӀубазабурав ва такъваялда вугев чи, хӀакълъунго Аллагьасе такъва бугел рокьула.
وَاِذْ اَخَذَ اللّٰهُ مِيْثَاقَ النَّبِيّٖنَ لَمَآ اٰتَيْتُكُمْ مِّنْ كِتٰبٍ وَّحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهٖ وَلَتَنْصُرُنَّهٗ ۗ قَالَ ءَاَقْرَرْتُمْ وَاَخَذْتُمْ عَلٰى ذٰلِكُمْ اِصْرِيْ ۗ قَالُوْٓا اَقْرَرْنَا ۗ قَالَ فَاشْهَدُوْا وَاَنَا۠ مَعَكُمْ مِّنَ الشّٰهِدِيْنَ
wa iż akhażallāhu mīṡāqan-nabiyyīna lamā ātaitukum min kitābiw wa ḥikmatin ṡumma jā'akum rasūlum muṣaddiqul limā ma‘akum latu'minunna bihī wa latanṣurunnah(ū), qāla a'aqrartum wa akhażtum ‘alā żālikum iṣrī, qālū aqrarnā, qāla fasyhadū wa ana ma‘akum minasy-syāhidīn(a).
Ва (ракӀалде щвезабе), Аллагьас аварагзабаздасан къотӀи босараб мехалъ: «Дица дуе тӀехьги гӀакълуги кьураб мехалъ, цинги дуда аскӀоб бугеб жо тасдикъ гьабулев Расул вачӀараб мехалъ, мун унго-унголъунги гьесда божила ва гьесие кумек гьабила», - ян. ТӀадегӀанав Аллагьас абуна: «Мун рази вугищ ва къабул гьабулищ гьелда хурхун Диргун гьабураб къотӀи?» Гьез жаваб кьуна: «Ниж рази руго». ТӀадегӀанав Аллагьас абуна: «Гьедин батани, нужеца (аварагзабаз) нугӀлъи гьабе, дунги нужеда цадахъ нугӀлъун вукӀина», - ян.
اِلَّا الَّذِيْنَ يَصِلُوْنَ اِلٰى قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ اَوْ جَاۤءُوْكُمْ حَصِرَتْ صُدُوْرُهُمْ اَنْ يُّقَاتِلُوْكُمْ اَوْ يُقَاتِلُوْا قَوْمَهُمْ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوْكُمْ ۚ فَاِنِ اعْتَزَلُوْكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوْكُمْ وَاَلْقَوْا اِلَيْكُمُ السَّلَمَ ۙ فَمَا جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيْلًا
illal lażīna yaṣilūna ilā qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun au jā'ūkum ḥaṣirat ṣudūruhum ay yuqātilūkum au yuqātilū qaumahum, wa lau syā'allāhu lasallaṭahum ‘alaikum fa laqātalūkum, fa ini‘tazalūkum falam yuqātilūkum wa alqau ilaikumus-salam(a), famā ja‘alallāhu lakum ‘alaihim sabīlā(n).
нужеда гьоркьоб цо халкъалдаса цӀуни гьарулел чагӀи гурони ва гьеб халкъалда гьоркьоб къотӀи-къай (ракълилаб) букӀун бугин яги нужехъе рачӀарал гӀадамал гурони ва гьезул ракӀал нужеда данде рагъизе яги жидерго халкъгун рагъизе бокьун гьечӀолъи лъалел чагӀи гурони. Аллагьасе бокьани, гьес гьезие къуват кьелаан нужеда дандечӀезе, гьединлъидал гьел нужеда данде рагъизе рукӀана. Амма гьез мун живго тун вугони, дуда данде рагъичӀони, дуе рекъел (капитуляция) гьабичӀони, Аллагьас дуе нух рагьун гьечӀо (гьел кквезе ва чӀвазе).
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَوْفُوْا بِالْعُقُوْدِۗ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيْمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّى الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيْدُ
yā ayyuhal-lażīna āmanū aufū bil-‘uqūd(i), uḥillat lakum bahīmatul-an‘āmi illā mā yutlā ‘alaikum gaira muḥilliṣ-ṣaidi wa antum ḥurum(un), innallāha yaḥkumu mā yurīd(u).
Я, иман лъурал гӀадамал! Кьурал рагӀаби тӀуразе. Дуе боцӀи-панз кквезе бегьула, дуда рехсезе бугеб къагӀидаялъ гурони, чанахъанлъиги бегьуларо ихрамалда (хӀежалда яги гӀумраялда) вугеб мехалъ. ХӀакълъунго, ТӀадегӀанав Аллагьас жиндиего бокьухъе шаргӀ чӀезабулеб буго.
وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهٗ ۚوَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ بِالْقِسْطِۚ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَاۚ وَاِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوْا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبٰىۚ وَبِعَهْدِ اللّٰهِ اَوْفُوْاۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَۙ
wa lā taqrabū mālal-yatīmi illā bil-latī hiya aḥsanu ḥattā yabluga asyuddah(ū), wa auful-kaila wal-mīzāna bil-qisṭ(i), lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, wa iżā qultum fa‘dilū wa lau kāna żā qurbā, wa bi‘ahdillāhi aufū, żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum tażakkarūn(a).
Бесдал чиясул магӀишаталде гӀагарлъуге, цӀикӀкӀун пайдаяб къагӀидаялъ гурони, гьев балугълъиялде вахинегӀан. Ва ритӀухъго камил гьаре тадбиралги таращалги. Нилъеца инсанасул ресалда рекъон къварилъи лъоларо. КӀалъалеб мехалъ, (дур) гӀагарлъи букӀаниги, ракӀбацӀцӀадго кӀалъай ва Аллагьасул рагӀи тӀубай. Гьедин амру гьабулеб буго гьес нужеда ракӀалде щвезабеян».
الَّذِيْنَ عَاهَدْتَّ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُوْنَ عَهْدَهُمْ فِيْ كُلِّ مَرَّةٍ وَّهُمْ لَا يَتَّقُوْنَ
allażīna ‘āhatta minhum ṡumma yanquḍūna ‘ahdahum fī kulli marratiw wa hum lā yattaqūn(a).
(Ай) нужергун къотӀи-къаялдалъун рухьарал чагӀи, цинги щибаб рагӀи кьураб мехалъ гьез жидерго рагӀиялъе хиянатлъи гьабула, гьел (Аллагьасдаса) хӀинкъулареб мехалъ.
اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ ثُمَّ لَمْ يَنْقُصُوْكُمْ شَيْـًٔا وَّلَمْ يُظَاهِرُوْا عَلَيْكُمْ اَحَدًا فَاَتِمُّوْٓا اِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ اِلٰى مُدَّتِهِمْۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ
illal-lażīna ‘āhattum minal-musyrikīna ṡumma lam yanquṣūkum syai'aw wa lam yuẓāhirū ‘alaikum aḥadan fa atimmū ilaihim ‘ahdahum ilā muddatihim, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).
нужергун къотӀи-къай гьабурал мушрикзаби гурони, гьез (къотӀи-къаялъул магӀна) дагьабниги дагь гьабичӀел яги (яги) нужеда тушманлъи гьабулев чиясе кумек гьабичӀел, цинги гьезие кьураб рагӀи тӀубазабе заман лъугӀизегӀан. ХӀакълъунго, Аллагьасе рокьула диниял гӀадамал.
كَيْفَ يَكُوْنُ لِلْمُشْرِكِيْنَ عَهْدٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَعِنْدَ رَسُوْلِهٖٓ اِلَّا الَّذِيْنَ عَاهَدْتُّمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِۚ فَمَا اسْتَقَامُوْا لَكُمْ فَاسْتَقِيْمُوْا لَهُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِيْنَ
kaifa yakūnu lil-musyrikīna ‘ahdun ‘indallāhi wa ‘inda rasūlihī illal-lażīna ‘āhattum ‘indal-masjidil-ḥarām(i), famastaqāmū lakum fastaqīmū lahum, innallāha yuḥibbul-muttaqīn(a).
Аллагьасулгун ва Гьесул Аварагасулгун мушриказулгун къотӀи-къай (хӀинкъи гьечӀеб) кин букӀинеб, КӀудияб мажгиталда аскӀоб нужеца къотӀи-къай гьабурал чагӀазулгун гурони, гьединлъидал гьез нужедехун ритӀухъаб гӀамал гьабулебгӀан мехалъ, нужецаги гьездехун ритӀухъаб гӀамал гьабе. ХӀакълъунго, Аллагьасе рокьула диниял гӀадамал.
قَالَ لَنْ اُرْسِلَهٗ مَعَكُمْ حَتّٰى تُؤْتُوْنِ مَوْثِقًا مِّنَ اللّٰهِ لَتَأْتُنَّنِيْ بِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يُّحَاطَ بِكُمْۚ فَلَمَّآ اٰتَوْهُ مَوْثِقَهُمْ قَالَ اللّٰهُ عَلٰى مَا نَقُوْلُ وَكِيْلٌ
qāla lan ursilahū ma‘akum ḥattā tu'tūni mauṡiqam minallāhi lata'tunnanī bihī illā ayyuḥāṭa bikum, falammā ātauhu mauṡiqahum qālallāhu ‘alā mā naqūlu wakīl(un).
Гьес (Якъубица) абуна: «Дица гьев нужеда цадахъ виччаларо, нужеца Аллагьасул цӀаралдалъун дида гьедизегӀан, нужеца гьев дихъе чӀванкъотӀун тӀадвуссинавизе вугин, нуж сверун ккун гьечӀони». Гьез гьа бан хадуб гьес (Якъубица) абуна: «Нижеца бицунеб жоялъе Аллагь нугӀ вуго», - ян.
الَّذِيْنَ يُوْفُوْنَ بِعَهْدِ اللّٰهِ وَلَا يَنْقُضُوْنَ الْمِيْثَاقَۙ
al-lażīna yūfūna bi‘ahdillāhi wa lā yanquḍūnal-mīṡāq(a).
(Ай) Аллагьасул рагӀи тӀубазабулел ва гьеб хвезабичӀел чагӀи.
وَاَوْفُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ اِذَا عَاهَدْتُّمْ وَلَا تَنْقُضُوا الْاَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيْدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللّٰهَ عَلَيْكُمْ كَفِيْلًا ۗاِنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُوْنَ
wa aufū bi‘ahdillāhi iżā ‘āhattum wa lā tanquḍul-aimāna ba‘da taukīdihā wa qad ja‘altumullāha ‘alaikum kafīlā(n), innallāha ya‘lamu mā taf‘alūn(a).
Аллагьасе кьураб рагӀиги цӀуне, рагӀи кьолеб мехалъ, гьа хвезабуге, гьеб рагӀи кьун хадуб, дуца Аллагь нугӀлъун гьавун (гьеб гьаялъе). ХӀакълъунго Аллагьасда лъала нужеца гьабулебщинаб.
وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ
wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).
Ва жиндирго щулаго бухьараб рищни-къул нахъеги тӀиритӀизегӀан рагьулей чӀужугӀадан гӀадин вукӀунге. Нужеца нужерго гьа (къотӀи) нужедаго гьоркьоб гуккизе алатлъун гьабула, щай гурелъул цо къокъа букӀуна цогидаб къокъаялдаса гӀемераб. Аллагьас гӀицӀго гьелдалъун нужер хӀалбихьулеб бугин, хӀакълъунго къиямасеб къоялъ гьес нужее бичӀчӀизабила цебе нужеца дагӀба балеб букӀараб жо.
وَلَا تَشْتَرُوْا بِعَهْدِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًاۗ اِنَّمَا عِنْدَ اللّٰهِ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
wa lā tasytarū bi‘ahdillāhi ṡamanan qalīlā(n), innamā ‘indallāhi huwa khairul lakum in kuntum ta‘lamūn(a).
Нужеца Аллагьасулгун гьабураб къотӀи-къай учузаб багьаялъухъ бичуге, щай гурелъул Аллагьасда цебе бугеб жо нужее лъикӀаб букӀуна, нужеда лъалеб батани.
وَلَا تَقْرَبُوْا مَالَ الْيَتِيْمِ اِلَّا بِالَّتِيْ هِيَ اَحْسَنُ حَتّٰى يَبْلُغَ اَشُدَّهٗۖ وَاَوْفُوْا بِالْعَهْدِۖ اِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْـُٔوْلًا
wa lā taqrabū mālal-yatīmi illā bil-latī hiya aḥsanu ḥattā yabluga asyuddah(ū), wa aufū bil-‘ahd(i), innal-‘ahda kāna mas'ūlā(n).
Бесдал чиясул бечелъиялде гӀагарлъуге, гьев кӀудияв гӀезегӀан лъикӀаб (пайдаяб) къагӀидаялъ гурони, кьураб рагӀиги тӀубазабе, щай гурелъул гьел рагӀабазул жавабчилъи чӀванкъотӀун дуца кьезе бугелъул.
وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُوْنَ ۙ
wal-lażīna hum li'amānātihim wa ‘ahdihim rā‘ūn(a).
Ва (унго-унголъунги талихӀал) руго жидерго аманат ва къотӀи-къаял цӀунулел,
وَلَقَدْ كَانُوْا عَاهَدُوا اللّٰهَ مِنْ قَبْلُ لَا يُوَلُّوْنَ الْاَدْبَارَ ۗوَكَانَ عَهْدُ اللّٰهِ مَسْـُٔوْلًا
wa laqad kānū ‘āhadullāha min qablu lā yuwallūnal-adbār(a), wa kāna ‘ahdullāhi mas'ūlā(n).
Ва хӀакълъунго, гьез цебеккунго рагӀи кьун букӀана Аллагьасе, жал нахъе (нахъехун) руссинарилан. Ва Аллагьасулгун гьабураб къотӀи-къаялъул жаваб кьезе буго.
مِنَ الْمُؤْمِنِيْنَ رِجَالٌ صَدَقُوْا مَا عَاهَدُوا اللّٰهَ عَلَيْهِ ۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ قَضٰى نَحْبَهٗۙ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّنْتَظِرُ ۖوَمَا بَدَّلُوْا تَبْدِيْلًاۙ
minal-mu'minīna rijālun ṣadaqū mā ‘āhadullāha ‘alaih(i), faminhum man qaḍā naḥbah(ū), wa minhum may yantaẓir(u), wa mā baddalū tabdīlā(n).
Муъминзабазда гьоркьор руго жидеца Аллагьасе кьураб рагӀи цӀунулелги. Гьезда гьоркьор руго гъоркье ккаралги, гьезда гьоркьор руго (гьелдаго цадахъ) балагьун чӀаралги ва гьез (жидерго рагӀи) дагьабниги хисизабуларелги.
اِنَّ الَّذِيْنَ يُبَايِعُوْنَكَ اِنَّمَا يُبَايِعُوْنَ اللّٰهَ ۗيَدُ اللّٰهِ فَوْقَ اَيْدِيْهِمْ ۚ فَمَنْ نَّكَثَ فَاِنَّمَا يَنْكُثُ عَلٰى نَفْسِهٖۚ وَمَنْ اَوْفٰى بِمَا عٰهَدَ عَلَيْهُ اللّٰهَ فَسَيُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا ࣖ
innal-lażīna yubāyi‘ūnaka innamā yubāyi‘ūnallāh(a), yadullāhi fauqa aidīhim, faman nakaṡa fa'innamā yankuṡu ‘alā nafsih(ī), wa man aufā bimā ‘āhada ‘alaihullāha fa sayu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).
Дуе (МухӀамадие) байгӀат гьабулел чагӀаз, хӀакъикъаталдаги гьез гӀицӀго Аллагьасе байгӀат гьабулеб букӀин. Аллагьасул квер гьезул кверазда тӀад бугелъул, рагӀи хвезабурав чияс жиндирго (рагӀи) хвезабула; Аллагьасе кьураб рагӀи тӀубазабурав чиясе гьесие кӀудияб кири кьела.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَ تَقُوْلُوْنَ مَا لَا تَفْعَلُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lima taqūlūna mā lā taf‘alūn(a).
Я, иман лъурал гӀадамал! Гьабулареб жо щай бицунеб?
كَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللّٰهِ اَنْ تَقُوْلُوْا مَا لَا تَفْعَلُوْنَ
kabura maqtan ‘indallāhi an taqūlū mā lā taf‘alūn(a).
(Гьеб) Аллагьасда цебе гӀорхъолъа араб рихараб жо ккола, дуца гьабулареб жо абуни.
وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رٰعُوْنَۖ
wal-lażīna hum li'amānātihim wa ‘ahdihim rā'ūn(a).
Ва жидерго мандатги рагӀиги цӀунулел чагӀи,