وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِيْنَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
wa laqad ‘alimtumul-lażīna‘tadau minkum fis-sabti faqulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).
Ni lɛɛlɛŋ, nyɛle mɛi ni tɔ̃ mla nɔ yɛ nyɛteŋ yɛ Hejɔɔmɔ Gbi lɛ nɔ lɛ, no hewɔ lɛ Wɔkɛɛ amɛ akɛ: “Nyɛfea nyɛ ŋmeii ni abuuu amɛ!”
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖٓ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تَذْبَحُوْا بَقَرَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۗ قَالَ اَعُوْذُ بِاللّٰهِ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ
wa iż qāla mūsā liqaumihī innallāha ya'murukum an tażbaḥū baqarah(tan), qālū atattakhiżunā huzuwā(n), qāla a‘ūżu billāhi an akūna minal-jāhilīn(a).
Ni (kaimɔ) beni Musa kɛɛ ewebii lɛ akɛ, "Allah fã nyɛ akɛ nyɛgbe tsina yoo." Amɛbi akɛ, “Ani obaaye wɔhe fɛo?” E (Moses) ha heto ke, "I hlaa abobaa he ngɛ Allah mi konɛ ma piɛɛ nihi nɛ a li nɔ́ ɔ a he."
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَ ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَّلَا بِكْرٌۗ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذٰلِكَ ۗ فَافْعَلُوْا مَا تُؤْمَرُوْنَ
qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā fāriḍuw wa lā bikr(un), ‘awānum baina żālik(a), faf‘alū mā tu'marūn(a).
Amɛkɛɛ, "Bi o-Nuŋtsɔ lɛ ni etsɔɔ wɔ nakai (tsina yoo) lɛ mli." E (Mose) ha heto ke, "E (Allah) de ke tsinayoo ɔ pi wemo loo gbekɛ, (se) e ngɛ teŋ. No hewɔ ɔ, pee nɔ́ nɛ a fã mo ɔ."
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاۤءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النّٰظِرِيْنَ
qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā launuhā, qāla innahū yaqūlu innahā baqaratun ṣafrā'u fāqi‘ul launuhā tasurrun-nāẓirīn(a).
Amɛkɛɛ akɛ, “Bi o-Nuŋtsɔ lɛ ni etsɔɔ wɔ nɔ ni ehiɛ su ji.” E (Mose) ha heto ke, "E (Allah) de, kaa (tsina ɔ) ji tsina yo nɛ e su ji ŋmɔŋ nɛ e sa nɛ nihi nɛ a hyɛɔ (e) ɔ bua jɔ he."
قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُوْلٌ تُثِيْرُ الْاَرْضَ وَلَا تَسْقِى الْحَرْثَۚ مُسَلَّمَةٌ لَّاشِيَةَ فِيْهَا ۗ قَالُوا الْـٰٔنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوْهَا وَمَا كَادُوْا يَفْعَلُوْنَ ࣖ
qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā żalūlun tuṡīrul-arḍa wa lā tasqil-ḥarṡ(a), musallamatul lā syiyata fīhā, qālul-'āna ji'ta bil-ḥaqqi fażabaḥūhā wa mā kādū yaf‘alūn(a).
E (Mose) ha heto ke, "E (Allah) de ke, (tsina ɔ) ji tsinayo nɛ a kɛ tsu we ní kɛ tsu we zugba a hɛ mi pɛŋ nɛ pi (hu) kɛ fɔ ŋmɔshi níhi a nɔ nu, nɛ e ngɛ he wami nɛ e be munyu ko." Amɛkɛɛ, "Amrɔ nɛɛ no lɛ otsɔɔ anɔkwale (nibii) lɛ mli." Kɛkɛ ni amɛgbe lɛ, ni eshwɛ fioo ni amɛtsu (famɔ lɛ he nii).
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Yɛ anɔkwale mli lɛ, yɛ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ bɔɔ mli lɛ, gbɛkɛ kɛ shwane tsakemɔ lɛ, lɛlɛi ni nyiɛɔ ŋshɔ lɛ nɔ kɛ (jatsui) ni he yɔɔ sɛɛnamɔ kɛha adesai, nɔ ni Allah tsu kɛjɛ ŋwɛi yɛ nu mli lɛ, no sɛɛ lɛ E-tee shikpɔŋ lɛ shi beni egbo (egbi), ni Egbɛ kooloi kɛ atatui srɔtoi lɛ eshwã mli. ŋwɛi kɛ shikpɔŋ, (enɛɛmɛi fɛɛ) ji okadii diɛŋtsɛ (ni kɔɔ Allah agbojee he) kɛha mɛi ni nuɔ shishi lɛ.
اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ بِهٖ لِغَيْرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla bihī ligairillāh(i), fa maniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).
Anɔkwale, E-gu nyɛ gbohii, lá, tsina loo kɛ (loo) kooloi ni (gbɛi) krokomɛi ni jeee Allah gbe lɛ pɛ. Shi mɔ fɛɛ mɔ ni anyɛɔ enɔ (koni eye), jeee akɛni esumɔɔ hewɔ ni jeee (hu) fe husu lɛ, no lɛ esha ko bɛ kɛha lɛ. Anɔkwale, Allah kɛ eshai keɔ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.
اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Aloo tamɔ mɔ ko ni hoɔ maŋ ko ni (etsuji) egbee shi koni ekɛha (tsũi lɛ ayiteŋ) nɔ lɛ, ekɛɛ, "Te fee tɛŋŋ ni Allah tee (maŋ) nɛɛ shi ekoŋŋ beni akpata hiɛ lɛ sɛɛ?" Kɛkɛ ni Allah gbe lɛ (mɔ lɛ) afii oha, kɛkɛ ni ete lɛ shi (ekɛ lɛ ba wala mli) ekoŋŋ. Ni (Allah) bi akɛ, "Be enyiɛ obaahi (biɛ)?" Lɛ (mɔ lɛ) ha hetoo akɛ, "Mihiɔ (biɛ) gbi kome loo gbi fã." Allah kɛɛ, "Daabi! Ohi shi afii oha. Kwɛmɔ oniyenii kɛ onumɔ ni tsakeee lɛ, shi kwɛmɔ oteji (ni ebatsɔ wui). Ni koni Wɔfee bo Wɔ hewalɛ he okadi kɛha adesai. Kwɛmɔ (teji lɛ) wui lɛ, bɔ ni Wɔkɛ amɛ to he ekoŋŋ, no sɛɛ lɛ Wɔwo amɛ loo." No hewɔ lɛ, beni ebafee faŋŋ eha lɛ lɛ, ekɛɛ akɛ, "Mile akɛ Allah ji Ofe yɛ nibii fɛɛ nɔ."
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Nɔ ni asumɔɔ lɛ he suɔmɔ lɛ feɔ fɛo yɛ gbɔmɛi ahiɛ: yei, gbekɛbii, shika tsuru kɛ jwiɛtɛi ni abua naa, okpɔŋɔi ni hi jogbaŋŋ, kooloi, kɛ ŋmɔji ni atsuɔ nii yɛ mli. No ji je nɛɛ shihilɛ mli ŋɔɔmɔ, ni Allah ŋɔɔ ji he ni hi ni abaaku sɛɛ aya.
وَّلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِ ۗوَمَنْ يَّتَّخِذِ الشَّيْطٰنَ وَلِيًّا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِيْنًا
wa la'uḍillannahum wa la'umanniyannahum wa la'āmurannahum fa layubattikunna āżānal-an‘āmi wa la'āmurannahum fa layugayyirunna khalqallāh(i), wa may yattakhiżisy-syaiṭāna waliyyam min dūnillāhi faqad khasira khusrānam mubīnā(n).
ni mikɛ amɛ baatsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ, ni matswa lamɔi ni bɛ sɛɛnamɔ shi yɛ amɛmli ni mafã amɛ ni amɛfo kooloi atoi, (kɛkɛ lɛ amɛfo amɛ diɛŋtsɛ), ni mafã amɛ koni amɛtsake Allah bɔɔ nii lɛ, (kɛkɛ lɛ amɛtsake lɛ diɛŋtsɛ).” Mɔ fɛɛ mɔ ni kɛ Satan tsuɔ nii akɛ hebulɔ kroko fe Allah lɛ, no lɛ, lɛɛlɛŋ, efiteɔ nɔ ko diɛŋtsɛ.
يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتٰبِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتٰبًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَقَدْ سَاَلُوْا مُوْسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُوْٓا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَ ۚ وَاٰتَيْنَا مُوْسٰى سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا
yas'aluka ahlul-kitābi an tunazzila ‘alaihim kitābam minas-samā'i faqad sa'alū mūsā akbara min żālika fa qālū arinallāha jahratan fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu bi ẓulmihim, ṡummattakhażul-‘ijla mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu fa ‘afaunā ‘an żālik(a), wa ātainā mūsā sulṭānam mubīnā(n).
(Mɛi ni yɔɔ) Wolo lɛ mli bii lɛ biɔ bo (Muhammad) ni okɛ wolo ko aba kɛjɛ ŋwɛi kɛba amɛŋɔɔ. Lɛɛlɛŋ, amɛbi Mose nɔ ko ni da fe enɛ. Amɛkɛɛ akɛ, “Tsɔɔmɔ wɔ Allah yɛ anɔkwale mli.” No hewɔ lɛ, sarawagbamɔ tswa amɛ yɛ amɛ yiwalɛ nifeemɔi lɛ ahewɔ. Kɛkɛ ni amɛjá tsinabi lɛ, beni amɛna odaseyelii ni yɔɔ faŋŋ lɛ sɛɛ, shi kɛlɛ Wɔkɛ amɛ eshai ke amɛ, ni Wɔha Mose hegbɛ diɛŋtsɛ.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَوْفُوْا بِالْعُقُوْدِۗ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيْمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّى الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيْدُ
yā ayyuhal-lażīna āmanū aufū bil-‘uqūd(i), uḥillat lakum bahīmatul-an‘āmi illā mā yutlā ‘alaikum gaira muḥilliṣ-ṣaidi wa antum ḥurum(un), innallāha yaḥkumu mā yurīd(u).
Nyɛ mɛi ni heɔ nyɛyeɔ lɛ! Tsu shiwoi ahe nii. Aŋmɛ gbɛ akɛ okwɛ kooloi, ja bɔ ni abaatsĩ tã atsɔɔ bo, ni aŋmɛɛɛ gbɛ ni okɛ gbɔbimɔ atsu nii beni oyɔɔ ihram (hajj loo umrah) mli lɛ. Anɔkwale, Allah tsɔɔ mla lɛ mli yɛ nɔ ni E-sumɔɔ naa.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوْذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيْحَةُ وَمَآ اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْۗ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوْا بِالْاَزْلَامِۗ ذٰلِكُمْ فِسْقٌۗ اَلْيَوْمَ يَىِٕسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ دِيْنِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِۗ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِيْ وَرَضِيْتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ دِيْنًاۗ فَمَنِ اضْطُرَّ فِيْ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّاِثْمٍۙ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
Ḥurrimat ‘alaikumul-maitatu wad-damu wa laḥmul-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bihī wal-munkhaniqatu wal-mauqūżatu wal-mutaraddiyatu wan-naṭīḥatu wa mā akalas-sabu‘u illā mā żakkaitum, wa mā żubiḥa ‘alan-nuṣubi wa an tastaqsimū bil-azlām(i), żālikum fisq(un), al-yauma ya'isal-lażīna kafarū min dīnikum falā takhsyauhum wakhsyaun(i), al-yauma akmaltu lakum dīnakum wa atmamtu ‘alaikum ni‘matī wa raḍītu lakumul-islāma dīnā(n), fa maniḍṭurra fī makhmaṣatin gaira mutajānifil li'iṡm(in), fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
Egu nyɛ (ni nyɛye) gbohii, lá, tsina loo, kɛ (loo) ni agbe yɛ (Allah gbɛi mli), mɛi ni agbe amɛ, mɛi ni atswa amɛ, mɛi ni gbee shi, mɛi ni atswa amɛ, kɛ mɛi ni koolooi ni yɔɔ ŋa nɔ lɛ efolɔ amɛ, ja mɛi ni oyɔɔ be ni okɛbaagbe amɛ lɛ pɛ. Ni (agu hu) mɛi ni agbeɔ amɛ ahaa amagai lɛ. Ni (agu hu) akɛ akɛ azlam (akpɔlɔi) baagbala shika babaoo, (ejaakɛ) no ji nifeemɔ gbonyo. Ŋmɛnɛ, mɛi ni heee yeee lɛ ekpa hiɛnɔkamɔ akɛ (amɛbaaye) nyɛjamɔ lɛ nɔ kunim, no hewɔ lɛ nyɛkashea amɛ gbeyei, shi moŋ nyɛshea Mi gbeyei. Gbi nɛɛ miha nyɛjamɔ lɛ eye emuu miha nyɛ, ni migbe Mijɔɔmɔi lɛ anaa miha nyɛ, ni mikpɛlɛ Islam nɔ akɛ nyɛjamɔ. Shi mɔ fɛɛ mɔ ni hɔmɔ nyɛɔ enɔ, shi jeee akɛ eesumɔ ni efee esha lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah kɛ eshai keɔ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ .
يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَآ اُحِلَّ لَهُمْۗ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِيْنَ تُعَلِّمُوْنَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فَكُلُوْا مِمَّآ اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِ ۖوَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ
yas'alūnaka māżā uḥilla lahum, qul uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa mā ‘allamtum minal-jawāriḥi mukallibīna tu‘allimūnahunna mimmā ‘allamakumullāhu fa kulū mimmā amsakna ‘alaikum ważkurusmallāhi ‘alaih(i), wattaqullāh(a), innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).
Amɛbiɔ bo (Muhammad) akɛ, "Mɛni ji mla naa nɔ kɛha amɛ?" Kɛɛmɔ akɛ, "Nɔ ni mla eŋmɛ gbɛ akɛ oye (ji) niyenii kpakpa kɛ (shwɛmɔ ni amɔmɔ) kɛtsɔ kooloi ni otsɔse amɛ koni amɛgbe lɛ nɔ, ni otsɔse amɛ yɛ nɔ ni Allah tsɔɔ bo lɛ naa. No hewɔ lɛ, ye nɔ ni emɔ lɛ eha bo, ni otsĩ Allah gbɛi tã (beni ojieɔ lɛ). Ni she Allah gbeyei, quickning in Allahs very
قُلْ هَلْ اُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكَ مَثُوْبَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗمَنْ لَّعَنَهُ اللّٰهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيْرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوْتَۗ اُولٰۤىِٕكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ عَنْ سَوَاۤءِ السَّبِيْلِ
qul hal unabbi'ukum bisyarrim min żālika maṡūbatan ‘indallāh(i), mal la‘anahullāhu wa gaḍiba ‘alaihi wa ja‘ala minhumul-qiradata wal-khanāzīra wa ‘abadaṭ-ṭāgūt(a), ulā'ika syarrum makānaw wa aḍallu ‘an sawā'is-sabīl(i).
Kɛɛmɔ (Muhammad), "Ani makɛɛ bo gbɔmɛi ni amɛhe nyɔmɔwoo lɛ ehiii fe (mɛi fɔji) yɛ Allah hiɛ lɛ ahe sane? No ji, gbɔmɛi ni alomɔ amɛ ni amɛmli efu Allah, amɛteŋ (yɛ) mɛi ni afee amɛ ŋmeii kɛ tsinai kɛ (mɛi ni) jaa Thaghut." Amɛyɛ he ko ni ehiii kwraa fe tsutsu lɛ, ni amɛtsi amɛhe kɛjɛ gbɛ ni ja lɛ he fe tsutsu lɛ.
وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ
wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).
Ni kooloo kome folo po bɛ shikpɔŋ lɛ nɔ loo okpo ko ni foɔ kɛ etsitsii enyɔ, shi amɛ fɛɛ amɛji gbɔmɛi (hu) tamɔ bo. Nɔ ko bɛ ni Wɔshi yɛ Wolo lɛ mli, no lɛ abaabua amɛnaa kɛya Nyɔŋmɔ ŋɔɔ.
وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ
wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).
Ni amɛkɛ tsei kɛ kooloi (fãi) lɛ ekomɛi ha Allah, ni amɛkɛɛ yɛ amɛsusumɔ naa akɛ, "Enɛ ji Allah nɔ ni enɛ ji wɔ amagai lɛ anɔ̃." Fã ni ji amɛ amagai lɛ anɔ lɛ shɛɛɛ Allah he, ni fã ni ji Allah nɔ lɛ hu baashɛ amɛ amagai lɛ ahe. Amɛyiŋkpɛɛ lɛ ehiii kwraa.
وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ
wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).
Ni amɛkɛɛ (yɛ amɛsusumɔ naa), "Enɛɛmɛi ji kooloi kɛ okwaayeli nibii ni agu, esaaa akɛ ayeɔ, ja mɛi ni wɔsumɔɔ." Ni kooloi komɛi hu yɛ ni agu (aŋmɛɛɛ gbɛ) akɛ amɛtara nɔ, ni kooloi komɛi hu yɛ ni (kɛ agbe amɛ) ekolɛ amɛtsĩii Allah gbɛi tã, enɛ ji amale ni akɛteɔ shi awoɔ Allah. Wɔsɛɛ lɛ, Allah baawo amɛ nyɔmɔ yɛ nɔ fɛɛ nɔ ni amɛfee lɛ hewɔ.
وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ
wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).
Ni amɛkɛɛ (agbɛnɛ hu), "Nɔ ni yɔɔ kooloi nɛɛ amli lɛ ji wɔhii lɛ pɛ nɔ, eji haram kɛha wɔŋamɛi lɛ." Ni kɛji nɔ ni yɔɔ musu lɛ mli (afɔ) lɛ gbo lɛ, no lɛ mɛi fɛɛ baanyɛ (aye) lɛ. Wɔsɛɛ lɛ, Allah baawo amɛ nyɔmɔ yɛ amɛyiŋkpɛɛi lɛ ahewɔ. Anɔkwale, Allah ji Nilelɔ, Nilelɔ.
وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ
wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).
ni yɛ kooloi lɛ ateŋ lɛ, nɔ ni akɛtereɔ jatsui yɛ ni (agbɛnɛ hu) nɔ ni esa akɛ agbe lɛ hu yɛ. Ye niyenii ni Allah kɛha bo lɛ eko, ni okanyiɛ Satan gbɛ nɔ. Anɔkwa, Satan ji henyɛlɔ diɛŋtsɛ kɛha bo, .
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
ŋmɔ mli kooloi ekpaa yɛ ni amɛfee enyɔ enyɔ (enyɔ ejwɛ); tooi enyɔ kɛ abotiai enyɔ. Kɛɛmɔ akɛ, "Mɛni ji nɔ ni Allah gu yɛ hii enyɔ loo yei enyɔ ateŋ loo nɔ ni yɔɔ yei enyɔ lɛ fɛɛ musu mli? Tsɔɔmɔ mi yɛ nilee nɔ kɛji anɔkwale ji bo."
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Ni afukpɔŋɔ nɔ hu, enyɔnyɔ kɛ tsina hu hu, enyɔnyɔ. Kɛɛmɔ akɛ, "Mɛni ji nɔ ni agu yɛ hii enyɔ loo yei enyɔ ateŋ, loo nɔ ni yɔɔ yei enyɔ lɛ fɛɛ musu mli? Ani nyɛji odasefoi beni Allah to enɛ he gbɛjianɔ eha nyɛ lɛ? Namɔ ejaaa fe mɛi ni feɔ amalei amɛshiɔ Allah koni amɛkɛkudɔ gbɔmɛi ni amɛleee nɔ ko lɛ?" Anɔkwale, Allah kudɔɔɔ gbɔmɛi ni ejaaa lɛ gbɛ.
قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).
Kɛɛmɔ akɛ, "Minaaa nɔ ko yɛ nɔ ni ajie lɛ kpo atsɔɔ mi lɛ mli, nɔ ko ni agu ni aye kɛha mɛi ni sumɔɔ ni amɛye lɛ, ja kooloi gbohii ahe loo (gbohii), lá ni hoɔ, kpootoo loo - ejaakɛ no fɛɛ ji muji - loo kooloi ni agbe amɛ jeee yɛ (gbɛi ni ji) lɛ mli ejaakɛ jeee mɔ fɛɛ mɔ ni efeee lɛ ji ex husu) no lɛ, anɔkwale mli lɛ, o-Nuŋtsɔ lɛ ji Eshaifalɔ, Mɔbɔnalɔ Fe Fɛɛ.
وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).
Ni kɛha Yudafoi lɛ, Wɔgu (kooloi) fɛɛ ni yɔɔ tsitsii, ni wɔgu amɛ tsina kɛ tooi fɔ, ja nɔ ni kpɛtɛɔ amɛsɛɛ, loo nɔ ni yɔɔ amɛmli, loo nɔ ni kɛ wui efutu. Nakai ji bɔ ni Wɔto amɛhe gbɛjianɔ yɛ amɛtoigbele lɛ hewɔ. Ni lɛɛlɛŋ, Wɔji Anɔkwale Fe Fɛɛ.
اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ
innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).
Anɔkwale, mɛi ni kpooɔ Wɔ okadii lɛ ni amɛwoɔ amɛhe nɔ lɛ, agbeleee ŋwɛi shinaai lɛ ahaaa amɛ, ni amɛboteŋ Paradeiso hu mli, kɛyashi be mli ni afukpɔŋɔ baatsɔ ŋmei hiŋmɛi mli. Nakai ji bɔ ni Wɔwoɔ mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ nyɔmɔ.
وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).
Ni Samudbii lɛ (Wɔtsu) amɛnyɛmi nuu Saleh. Ekɛɛ, "O mimaŋbii! Nyɛjaa Allah! Nyɔŋmɔ ko bɛ (jamɔ) kɛha nyɛ akɛ ja Lɛ. Anɔkwale, odaseyeli ni yɔɔ faŋŋ eba nyɛŋɔɔ kɛjɛ nyɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ. Nɛkɛ (a) afukpɔŋɔ yoo ni jɛ Allah ŋɔɔ nɛɛ ji okadi kɛha nyɛ. Ha eye Allah shikpɔŋ lɛ nɔ niyenii, nyɛkayea lɛ awui, loo nɔ ni jɛ mli ba ji akɛ, nyɛbaaná piŋmɔ ni yeɔ mɔ awui."
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ
fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).
Kɛkɛ ni amɛgbe afukpɔŋɔ yoo lɛ, ni amɛkɛ henɔwomɔ te shi amɛwo amɛ-Nuŋtsɔ lɛ famɔ lɛ. Amɛkɛɛ: "O Saleh! Tsɔɔmɔ ohegbeyeiwoo ni okɛha wɔ lɛ, kɛji eji anɔkwale akɛ boji lɛ ateŋ mɔ kome ji bo."
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
falammā ‘atau ‘am mā nuhū ‘anhu qulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).
No hewɔ lɛ beni amɛwo amɛhe nɔ yɛ nɔ fɛɛ nɔ ni agu lɛ sɛɛ lɛ. Wɔkɛɛ amɛ akɛ, “Nyɛfee nyɛ ŋmeii ni baa nyɛhe shi.”
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
Ni kɛji Wɔsumɔɔ kulɛ, Wɔwoɔ (egbɛhe) lɛ nɔ kɛ nakai (kuku lɛ), shi ekɛ ehe fɔ̃ɔ je lɛ nɔ ni enyiɛɔ eshwelɛi (ni yɔɔ shishigbɛ) lɛ asɛɛ, no lɛ enɔkwɛmɔnɔ lɛ tamɔ gbee, kɛji oshwie lɛ ojieɔ elilɛi kpo ni kɛji oha lɛ lɛ, ejieɔ elilɛi kpo (lɛ hu). Nakai ji mɛi ni kpooɔ Wɔ kukuji lɛ abɛbua lɛ. No hewɔ lɛ, gbaa nakai saji lɛ koni eha amɛsusu nii ahe.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).
Ni lɛɛlɛŋ, Wɔkɛ hɛl baawo hɛl mli obɔ, ni wɔbaato jinn kɛ adesai babaoo ahe toigbalamɔ. Amɛyɛ tsuii, shi amɛkɛtsuuu nii koni amɛkɛnu (Allah kukuji lɛ) shishi ni amɛyɛ hiŋmɛii (shi) amɛkɛtsuuu nii koni amɛkɛna (Allah hewalɛ okadii lɛ), ni amɛyɛ toi (shi) amɛkɛtsuuu nii ni amɛkɛnu (Allah kukuji lɛ). Amɛtamɔ kooloi, ni amɛtsake fe tsutsu lɛ po. Amɛji mɛi ni bɛ hiɛdɔɔ.
وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ
wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).
Ni okɛ ohewalɛ fɛɛ asaa ohe ni okɛ hewalɛ ni oyɔɔ lɛ kɛ okpɔŋɔi anɔtaralɔi ni baanyɛ atsĩ Allah henyɛlɔi, ohenyɛlɔi kɛ mɛi krokomɛi ni jeee amɛ ni oleee amɛ lɛ akpee; shi Allah le. Nɔ fɛɛ nɔ ni obaafite yɛ Allah gbɛ nɔ lɛ, abaawo bo nyɔmɔ bɔ ni sa ni abaaye bo awui (ayeee bo awui).
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
Anɔkwale, je lɛŋ shihilɛ he abɛbua lɛ tamɔ nu (nugbɔ) ni Wɔjɛɔ ŋwɛi shwieɔ shi lɛ pɛpɛɛpɛ, no sɛɛ lɛ shikpɔŋ nɔ tsei lɛ kwɛ̃ɔ babaoo (yɛ nakai nu lɛ hewɔ), ni adesai kɛ kooloi yeɔ ekomɛi. Kɛyashi shikpɔŋ lɛ baaye ehefɛo lɛ nɔ emuu ni awula lɛ, ni enuŋtsɔmɛi lɛ baasusu akɛ amɛbaaye nɔ diɛŋtsɛ (amɛbaakpa ŋmaa lɛ), Wɔtoigbalamɔ lɛ baa amɛnɔ gbɛkɛ loo shwane mli, no sɛɛ lɛ Wɔfeɔ lɛ (tso lɛ) tamɔ tso ni atswa lɛ tsofa, tamɔ nɔ ni edako nyɛ pɛŋ. Nakai ji bɔ ni Wɔtsɔɔ okadii (Wɔ hewalɛ) lɛ mli wɔhaa gbɔmɛi ni susuɔ nii ahe lɛ.
وَيٰقَوْمِ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيْبٌ
wa yā qaumi hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun qarīb(un).
Ni Ao mimaŋ! Enɛ ji afukpɔŋɔ yoo ni jɛ Allah ŋɔɔ, akɛ naakpɛɛ nii kɛha bo, no hewɔ lɛ ha eye nii yɛ Allah shikpɔŋ lɛ nɔ, ni okɛ haomɔ ko ni baaha onine ashɛ nɔ amrɔ nɔŋŋ (toigbalamɔ) akagbala lɛ."
وَلَقَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُنَآ اِبْرٰهِيْمَ بِالْبُشْرٰى قَالُوْا سَلٰمًا ۖقَالَ سَلٰمٌ فَمَا لَبِثَ اَنْ جَاۤءَ بِعِجْلٍ حَنِيْذٍ
wa laqad jā'at rusulunā ibrāhīma bil-busyrā qālū salāmā(n), qāla salāmun famā labiṡa an jā'a bi‘ijlin ḥanīż(in).
Ni Wɔ bɔfoi (ŋwɛibɔfoi) lɛ eba Ibrahim ŋɔɔ kɛ sanekpakpa, amɛkɛɛ, "Ayekoo." Lɛ (Ibrahim) ha hetoo akɛ, “Miida bo shi (kɛha bo).” No hewɔ lɛ, etsɛɛɛ tsɔ ni Ibrahim kɛ tsina loo ni ashã ha amɛ.
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
E (Jacob) de ke, "Anɔkwale, o kɛ lɛ (Yusuf) nɛ o je ɔ ha ye ye aywilɛho wawɛɛ nɛ i hao kaa tsinahi maa ye lɛ, be mi nɛ mo hu o susuu we e he ɔ."
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Anɔkwale, amɛkɛɛ, "Kɛji ŋmɔtɔ ye lɛ, eyɛ mli akɛ wɔfata (hewalɛ) kuu lɛ he moŋ, no lɛ, lɛɛlɛŋ wɔji mɛi ni baafite nii."
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
Amɛkɛɛ: "O wɔtsɛ! Anɔkwale, wɔtee foidamɔ ni wɔshi Yusuf yɛ wɔ nibii lɛ ahe, kɛkɛ ni tsinai ye lɛ; ni nyɛheŋ wɔ nyɛyeŋ kwraa, kɛji wɔwie anɔkwale po."
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Ni maŋtsɛ lɛ kɛɛ (ekɛ emaŋbii lɛ ahiɛnyiɛlɔi lɛ), "Lɛɛlɛŋ, mila lamɔ akɛ mina tsinayei kpawo ni tsinayei kpawo ni yɔɔ ŋmɔlɔŋmɔlɔ miiye; ŋmaa tsei kpawo ni ji eŋɔli kɛ ekroko lɛ (tsei kpawo) ni egbi. O gbɔmɛi ni ehe gbɛi! Tsɔɔmɔ mi lamɔ lɛ shishi kɛji nyɛbaanyɛ nyɛtsɔɔ mi lamɔ lɛ shishi."
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
“Yosef, gbɔmɔ ni anyɛɔ akɛ he fɔ̃ɔ enɔ fe fɛɛ, tsɔɔmɔ wɔ lamɔ ni kɔɔ tsinayei kpawo ni eshwii kpawo ni tsinayei kpawo yeɔ lɛ shishi, koni maku misɛɛ kɛya maŋbii lɛ aŋɔɔ ni amɛle.”
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Ni beni gbɛfalɔi akuu lɛ shi (kɛjɛ Mizraim shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ), amɛtsɛ kɛɛ, "Lɛlɛŋ, minu Yusuf he ŋmɔlɔ, eji nyɛfolɔɔɔ mi naa akɛ mibɛ jwɛŋmɔ (yɛ anɔkwale mli lɛ, kulɛ nyɛbaabu mi jalɔ)."
وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ
wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).
Ni Ebɔ kooloi, kɛha nyɛ lɛ (yitsɔi) yɛ ni haa hulutsoo kɛ sɛɛnamɔi srɔtoi, ni nyɛyeɔ ekomɛi.
وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).
Ebɔ okpɔŋɔi, tejii, kɛ tejii eha bo koni otara nɔ kɛ nɔ ni okɛwulaa ohe. Ebɔɔ nɔ ni oleee.
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).
Ni lɛɛlɛŋ, yɛ kooloi akwɛmɔ mli lɛ, nikasemɔ ko yɛ diɛŋtsɛ kɛha bo. Wɔhaa bo ni onu nɔ ni yɔɔ emusuŋ (ni ji) mliki krɔŋŋ ni yɔɔ muji kɛ lá teŋ, ni mɛi ni nuɔ lɛ baanyɛ ami lɛ mlɛo.
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ
wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).
Ni Allah fee shĩai eha nyɛ akɛ hei ni nyɛbaanyɛ nyɛhi mli ni Efee shĩai (buui) eha nyɛ kɛjɛ kooloi ahewoloi ni nyɛnuɔ he akɛ amɛhe waaa (ni nyɛwoɔ) beni nyɛfãa gbɛ kɛ beni nyɛhiɔ shi lɛ mli ni (Efee amɛ hu) kɛjɛ too yitsɔi, afukpɔŋɔ yitsɔi kɛ too yitsɔi, shia nibii kɛha be (be).
اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
Anɔkwale, Allah egu nyɛ gbonyo, lá, tsina loo, kɛ (kooloi) ni (tsɛ gbɛi) kroko ni jeee Allah gbe lɛ pɛ, shi mɔ fɛɛ mɔ ni anyɛɔ enɔ koni (eye) jeee akɛ esumɔɔ ni (efeee) husu lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Allah ji mɔ ni kɛ eshai keɔ fe fɛɛ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.
وَمَا مَنَعَنَآ اَنْ نُّرْسِلَ بِالْاٰيٰتِ اِلَّآ اَنْ كَذَّبَ بِهَا الْاَوَّلُوْنَۗ وَاٰتَيْنَا ثَمُوْدَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوْا بِهَاۗ وَمَا نُرْسِلُ بِالْاٰيٰتِ اِلَّا تَخْوِيْفًا
wa mā mana‘anā an nursila bil-āyāti illā an każżaba bihal-awwalūn(a), wa ātainā ṡamūdan-nāqata mubṣiratan fa ẓalamū bihā, wa mā nursilu bil-āyāti illā takhwīfā(n).
Ni nɔ ko nɔ ko tsiii Wɔ gbɛ koni wɔkɛ (Wɔ hewalɛ) he okadii amaje (bo), ja akɛ nakai (okadii) lɛ ji nɔ ni gbɔmɛi ni eho lɛ emale amɛ. Ni Wɔha Samud maŋbii lɛ afukpɔŋɔ yoo (tamɔ naakpɛɛ nii) ni abaanyɛ ana, shi amɛyi (afukpɔŋɔ yoo lɛ). Ni Wɔtsuuu okadii nɛɛ shi moŋ koni wɔkɛwo mɔ he gbeyei kɛkɛ.
وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا
wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).
Ni nyɛsusuɔ akɛ amɛwɔɔɔ, shi amɛwɔɔ; ni Wɔtsɔ amɛ hiɛ kɛ sɛɛ kɛtee ninejurɔgbɛ kɛ abɛkugbɛ, yɛ be mli ni amɛ gbee lɛ gbɛɔ eniji eshwaa bu lɛ shinaa lɛ hiɛ. Ni kɛji ona amɛ lɛ, lɛɛlɛŋ obaatsi ohe (otsi ohe) kɛjɛ amɛhe ni amɛ gbeyeishemɔ baayi bo obɔ diɛŋtsɛ.
سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ
sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).
Sɛɛ mli lɛ (mɛi komɛi baakɛɛ) akɛ, "(Amɛyibɔ ji) etɛ (mɛi), nɔ ni ji ejwɛ lɛ ji gbee lɛ," ni (mɛi krokomɛi) baakɛɛ, "(Amɛyibɔ ji) enumɔ (mɛi), nɔ ni ji ekpaa lɛ ji gbee lɛ," akɛ susumɔ ni kɔɔ adebɔɔ nɔ ni fe adebɔɔ nɔ lɛ he; ni (mɔ kroko) kɛɛ, "(Amɛyibɔ) ji kpawo (mɛi), mɔ ni ji kpaanyɔ lɛ ji gbee." Kɛɛmɔ (Muhammad), "Mi-Nuŋtsɔ lɛ le amɛyibɔ jogbaŋŋ; mɔ ko mɔ ko leee amɛ (yibɔ) ja mɛi fioo komɛi pɛ." No hewɔ lɛ, nyɛ (Muhammad) nyɛkajea amɛhe ŋwane, ja kponɔgbɛ ŋwanejeei ni nyɛkabi mɔ ko mɔ ko amɛhe (oblahii lɛ).
قَالَ هِيَ عَصَايَۚ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰى غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰى
qāla hiya ‘aṣāy(a), atwakka'u ‘alaihā wa ahusysyu bihā ‘alā ganamī wa liya fīhā ma'āribu ukhrā.
Lɛ (Mose) kɛɛ, "Mitso lɛ nɛ, mikɛ mihe fɔ̃ɔ nɔ, ni mikɛtswaa (baai) kɛha (niyenii kɛha) mitooi lɛ, ni sɛɛnamɔi krokomɛi yɛ migbɛfaŋ lolo."
كُلُوْا وَارْعَوْا اَنْعَامَكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ
kulū war‘au an‘āmakum, inna fī żālika la'āyātil li'ulin-nuhā.
Ye ni oye okooloi lɛ. Anɔkwale, yɛ nakai mli lɛ, okadii (ni kɔɔ Allah agbojee he) yɛ kɛha gbɔmɛi ni nuɔ shishi.