فَمَنْ حَاۤجَّكَ فِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ اَبْنَاۤءَنَا وَاَبْنَاۤءَكُمْ وَنِسَاۤءَنَا وَنِسَاۤءَكُمْ وَاَنْفُسَنَا وَاَنْفُسَكُمْۗ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَّعْنَتَ اللّٰهِ عَلَى الْكٰذِبِيْنَ

faman ḥājjaka fīhi mim ba‘di mā jā'aka minal-‘ilmi faqul ta‘ālau nad‘u abnā'anā wa abnā'akum wa nisā'anā wa nisā'akum wa anfusanā wa anfusakum, ṡumma nabtahil fanaj‘al la‘natallāhi ‘alal-kāżibīn(a).

Белем алганнан соң кем дә булса бу мәсьәләдә синең белән бәхәсләшсә, әйт (Мөхәммәд пәйгамбәр): "Әйдәгез, балаларыбызны һәм сезнең балаларыгызны, хатыннарыбызны һәм сезнең хатыннарыгызны, үзебезне һәм сезне чакырыйк, аннары аерма ясыйк, ялганчыларга Аллаһның ләгънәте төшсен", - дип.

وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُ اِلَيْكَ ۚوَجَعَلْنَا عَلٰى قُلُوْبِهِمْ اَكِنَّةً اَنْ يَّفْقَهُوْهُ وَفِيْٓ اٰذَانِهِمْ وَقْرًا ۗوَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا جَاۤءُوْكَ يُجَادِلُوْنَكَ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اَسَاطِيْرُ الْاَوَّلِيْنَ

wa minhum may yastami‘u ilaik(a), wa ja‘alnā ‘alā qulūbihim akinnatan ay yafqahūhu wa fī āżānihim waqrā(n), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, ḥattā iżā jā'ūka yujādilūnaka yaqūlul-lażīna kafarū in hāżā illā asāṭīrul-awwalīn(a).

Аларның арасында синең (Мөхәммәд пәйгамбәрнең) укуыңны тыңлаучылар да бар, Без аларның күңелләрен яптык (аңламыйлар), колакларын пәрдәләдек. Әгәр алар барлык могҗизаларны күрсәләр дә, аңа ышанмаслар. Шуңа күрә алар синең яныңа килгәч, сине ялганларга, кәферләр: "Бу (Коръән) борынгылардан калган әкияттән башка нәрсә түгел", - диләр.

وَهُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَيَنْـَٔوْنَ عَنْهُ ۚوَاِنْ يُّهْلِكُوْنَ اِلَّآ اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُوْنَ

wa hum yanhauna ‘anhu wa yan'auna ‘anh(u), wa iy yuhlikūna illā anfusahum wa mā yasy‘urūn(a).

Алар (башкаларны) Коръән тыңлаудан тыялар һәм үзләре дә аннан ерак торалар, һәм алар сизмичә генә үзләрен һәлак итәләр.

قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ

qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).

Чыннан да, Без беләбез, аларның сүзләре сине кайгырта (кайгырма), чөнки алар сиңа ялганламыйлар, ләкин залим кешеләр Аллаһ аятьләрен инкяр итәләр.

وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ

wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).

Әгәр аларның йөзләрен кире кагулары сиңа авыр булса, (Мөхәммәд пәйгамбәр), әгәр син җирдә тишек яки күккә баскыч ясый алсаң, аларга могҗиза китер (шулай эшлә). Әгәр Аллаһ теләсә, аларның барысын да шул күрсәтмәләргә ияртер иде, шуңа күрә син беркайчан да акылсызлардан булмаска тиеш.

قُلْ اِنِّيْ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَكَذَّبْتُمْ بِهٖۗ مَا عِنْدِيْ مَا تَسْتَعْجِلُوْنَ بِهٖۗ اِنِ الْحُكْمُ اِلَّا لِلّٰهِ ۗيَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفٰصِلِيْنَ

qul innī ‘alā bayyinatim mir rabbī wa każżabtum bih(ī), mā ‘indī mā tasta‘jilūna bih(ī), inil-ḥukmu illā lillāh(i), yaquṣṣul-ḥaqqa wa huwa khairul-fāṣilīn(a).

Әйт (Мөхәммәд пәйгамбәр): "Мин Раббымнан килгән хакыйкый хәбәргә (Коръәнгә) таянам, ә сез аны ялганлыйсыз. Аның килүен тизләтү минем ихтыярымда түгел. (Канунны) урнаштыру Аллаһның хакы гына. Ул хакыйкатьне аңлата һәм Ул иң яхшы хөкем итүче."

وَكَذَّبَ بِهٖ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّۗ قُلْ لَّسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيْلٍ ۗ

wa każżaba bihī qaumuka wa huwal-ḥaqq(u), qul lastu ‘alaikum biwakīl(in).

Һәм синең халкың аны (җәзаны) инкяр итәләр, гәрчә ул (җәза) хак булса да. Әйт (Мөхәммәд): "Мин сезнең эшегездә хуҗа түгел", - дип.

قُلْ يٰقَوْمِ اعْمَلُوْا عَلٰى مَكَانَتِكُمْ اِنِّيْ عَامِلٌۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَۙ مَنْ تَكُوْنُ لَهٗ عَاقِبَةُ الدَّارِۗ اِنَّهٗ لَا يُفْلِحُ الظّٰلِمُوْنَ

qul yā qaumi‘malū ‘alā makānatikum innī ‘āmil(un), fa saufa ta‘lamūn(a), man takūnu lahū ‘āqibatud-dār(i), innahū lā yufliḥuẓ-ẓālimūn(a).

Әйт (Мөхәммәд пәйгамбәр): "Ий, минем халкым! Үзегез теләгәнчә эш итегез, мин дә шулай эшлим. Соңрак белерсез, ахирәттә кемгә (иң яхшы урынга) ирешәчәген. Әлбәттә, залим кешеләр бәхеткә ирешмәсләр."

سَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَآ اَشْرَكْنَا وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ شَيْءٍۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ حَتّٰى ذَاقُوْا بَأْسَنَاۗ قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِّنْ عِلْمٍ فَتُخْرِجُوْهُ لَنَاۗ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا تَخْرُصُوْنَ

sayaqūlul-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā asyraknā wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min syai'(in), każālika każżabal-lażīna min qablihim ḥattā żāqū ba'sanā, qul hal ‘indakum min ‘ilmin fa tukhrijūhu lanā, in tattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in antum illā takhruṣūn(a).

Мөшрикләр әйтерләр: "Әгәр Аллаһ теләсә, без дә, ата-бабаларыбыз да Аңа тиңдәш кылмас идек һәм бернәрсәне дә тыймас идек". Алардан элеккегеләр дә (рәсүлләрне) ялганлаганнар, хәтта Безнең җәзабызны татыганнарына кадәр. Әйт (Мөхәммәд пәйгамбәр): "Безгә җиткерә алырлык белемегез бармы? Сез бары тик фараз гына, һәм сез бары тик фикерлисез", - дип.

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).

(Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Аллаһуның моны тыюын раслый торган шаһитләрегезне китерегез", - дип. Әгәр алар шаһитлек бирсәләр, сез дә алар белән бергә шаһитлек бирмәгез. Безнең аятьләребезне ялганга тотучыларның һәм ахырәткә ышанмаучыларның, һәм алар Аллаһны тиңдәш кыла торган кешеләрнең нәфесләренә иярмәгез.

اَنْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اُنْزِلَ الْكِتٰبُ عَلٰى طَاۤىِٕفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنَاۖ وَاِنْ كُنَّا عَنْ دِرَاسَتِهِمْ لَغٰفِلِيْنَۙ

an taqūlū innamā unzilal-kitābu ‘alā ṭā'ifataini min qablinā, wa in kunnā ‘an dirāsatihim lagāfilīn(a).

(Без Коръәнне) сез: "Бу китап бездән алдагы ике төркемгә генә (яһүдләргә һәм христианнарга) иңдерелде, һәм без аларның нәрсә укыганнарына игътибар итмибез", - дип әйтмәвегез өчен.

اَوْ تَقُوْلُوْا لَوْ اَنَّآ اُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتٰبُ لَكُنَّآ اَهْدٰى مِنْهُمْۚ فَقَدْ جَاۤءَكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ ۚفَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَصَدَفَ عَنْهَا ۗسَنَجْزِى الَّذِيْنَ يَصْدِفُوْنَ عَنْ اٰيٰتِنَا سُوْۤءَ الْعَذَابِ بِمَا كَانُوْا يَصْدِفُوْنَ

au taqūlū lau annā unzila ‘alainal-kitābu lakunnā ahdā minhum, faqad jā'akum bayyinatum mir rabbikum wa hudaw wa raḥmah(tun), faman aẓlamu mimman każżaba bi'āyātillāhi wa ṣadafa ‘anhā, sanajzil-lażīna yaṣdifūna ‘an āyātinā sū'al-‘ażābi bimā kānū yaṣdifūn(a).

яки сез: "Әгәр безгә китап иңгән булса, без алардан да туры юлда булыр идек", - дип әйтмәвегез өчен. Чыннан да, сезгә Раббыгыздан ачык аңлатма, юл күрсәтү һәм рәхмәт килде. Аллаһ аятьләрен инкяр итүче һәм алардан йөз чөерүчедән дә залимрәк кем бар? Киләчәктә, аятьләребездән йөз чөерүчеләрне каты җәза белән җәзаларбыз, чөнки алар һәрвакыт йөз чөерәләр.

اِشْتَرَوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ثَمَنًا قَلِيْلًا فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِهٖۗ اِنَّهُمْ سَاۤءَ مَاكَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

isytarau bi'āyātillāhi ṡaman qalīlan fa ṣaddū ‘an sabīlih(ī), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).

Алар Аллаһ аятьләрен аз акчага саталар һәм (кешеләрне) Аллаһ юлыннан тыялар, дөреслектә аларның эше нинди яман.

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيَاتُنَا بَيِّنٰتٍۙ قَالَ الَّذِيْنَ لَا يَرْجُوْنَ لِقَاۤءَنَا ائْتِ بِقُرْاٰنٍ غَيْرِ هٰذَآ اَوْ بَدِّلْهُ ۗ قُلْ مَا يَكُوْنُ لِيْٓ اَنْ اُبَدِّلَهٗ مِنْ تِلْقَاۤئِ نَفْسِيْ ۚاِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ ۚ اِنِّيْٓ اَخَافُ اِنْ عَصَيْتُ رَبِّيْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyināt(in), qālal-lażīna lā yarjūna liqā'ana'ti biqur'ānin gairi hāżā au baddilh(u), qul mā yakūnu lī an ubaddilahū min tilqā'i nafsī, in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), innī akhāfu in ‘aṣaitu rabbī ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Аларга аятьләребез ачык итеп укылганда, Безнең белән очрашырга өметләнмәгән кешеләр әйттеләр: "Бу Коръәннән башка китап китер яки аны алыштыр", - дип. (Мөхәммәд пәйгамбәр әйт): "Аны үз теләгем белән үзгәртү миңа дөрес түгел. Мин бары тик үземә вәхи ителгән нәрсәгә генә иярәм. Әгәр мин Раббыма гөнаһлы булсам, бөек көннең (Кыямәтнең) газабыннан куркам".

بَلْ كَذَّبُوْا بِمَا لَمْ يُحِيْطُوْا بِعِلْمِهٖ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيْلُهٗۗ كَذٰلِكَ كَذَّبَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظّٰلِمِيْنَ

bal każżabū bimā lam yuḥīṭū bi‘ilmihī wa lammā ya'tihim ta'wīluh(ū), każālika każżabal-lażīna min qablihim fanẓur kaifa kāna ‘āqibatuẓ-ẓālimīn(a).

Чынлыкта (чынлыкта), алар әле камил белмәгән һәм аңлатма алмаган нәрсәләрне инкяр итәләр. Шулай ук, алардан алдагы кешеләр дә (рәсүлне) ялганлаганнар. Шуңа күрә залим кешеләрнең нәтиҗәләренә игътибар итегез.

وَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقُلْ لِّيْ عَمَلِيْ وَلَكُمْ عَمَلُكُمْۚ اَنْتُمْ بَرِيْۤـُٔوْنَ مِمَّآ اَعْمَلُ وَاَنَا۠ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ

wa in każżabūka faqul lī ‘amalī wa lakum ‘amalukum, antum barī'ūna mimmā a‘malu wa ana barī'um mimmā ta‘malūn(a).

Әгәр алар сине (әй Мөхәммәд) ялганласалар, әйт: "Минем гамәлләрем миңа, сезнең гамәлләрегез сезгә. Мин эшләгән эш өчен сез җаваплы түгел, мин дә сезнең эшләгән эшегез өчен җаваплы түгел".

۞ وَيَسْتَنْۢبِـُٔوْنَكَ اَحَقٌّ هُوَ ۗ قُلْ اِيْ وَرَبِّيْٓ اِنَّهٗ لَحَقٌّ ۗوَمَآ اَنْتُمْ بِمُعْجِزِيْنَ ࣖ

wa yastambi'ūnaka aḥaqqun huw(a), qul ī wa rabbī innahū laḥaqq(un), wa mā antum bimu‘jizīn(a).

Һәм алар синнән сорыйлар (Мөхәммәд галәйһиссәләм): "Бу (вәгъдә ителгән җәза) хакмы?" - дип. Әйт: "Әйе, Раббым белән ант итәм, әлбәттә, (җәза) хак, һәм сез аннан кача алмассыз".

وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ يُضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْٓ اِلَيْهِ مَنْ اَنَابَۖ

wa yaqūlul-lażīna kafarū lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha yuḍillu may yasyā'u wa yahdī ilaihi man anāb(a).

Иман китермәгән кешеләр әйттеләр: "Ни өчен аңа (Мөхәммәдкә) Раббысыннан могҗиза (могҗиза) иңдерелмәгән иде?" (Мөхәммәдкә) әйт: "Аллаһ теләгән кешене адаштыра һәм тәүбә итүчеләрне туры юлга күндерә".

وَلَوْ اَنَّ قُرْاٰنًا سُيِّرَتْ بِهِ الْجِبَالُ اَوْ قُطِّعَتْ بِهِ الْاَرْضُ اَوْ كُلِّمَ بِهِ الْمَوْتٰىۗ بَلْ لِّلّٰهِ الْاَمْرُ جَمِيْعًاۗ اَفَلَمْ يَا۟يْـَٔسِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْ لَّوْ يَشَاۤءُ اللّٰهُ لَهَدَى النَّاسَ جَمِيْعًاۗ وَلَا يَزَالُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا تُصِيْبُهُمْ بِمَا صَنَعُوْا قَارِعَةٌ اَوْ تَحُلُّ قَرِيْبًا مِّنْ دَارِهِمْ حَتّٰى يَأْتِيَ وَعْدُ اللّٰهِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيْعَادَ ࣖ

wa lau anna qur'ānan suyyirat bihil-jibālu au quṭṭi‘at bihil-arḍu au kullima bihil-mautā, bal lillāhil-amru jamī‘ā(n), afalam yai'asil-lażīna āmanū allau yasyā'ullāhu lahadan-nāsa jamī‘ā(n), wa lā yazālul-lażīna kafarū tuṣībuhum bimā ṣana‘ū qāri‘atun au taḥullu qarībam min dārihim ḥattā ya'tiya wa‘dullāh(i), innallāha lā yukhliful-mī‘ād(a).

Әгәр таулар селкенерлек, җир ярылырлык, яки үлекләр сөйләшерлек бер уку (Изге китап) булса иде (ул Коръән булыр иде ). Чынлыкта, барлык эшләр дә Аллаһныкы. Мөэминнәр белмиләрме, әгәр Аллаһ теләсә, Аллаһ барлык кешеләргә дә туры юл күрсәтер иде. Ә көферләргә һәрвакыт үз гамәлләре яки өйләре янында булган бәла-казалар килеп торды, Аллаһ вәгъдәсе килгәнче (Мәккәне яулап алу). Әлбәттә, Аллаһ вәгъдәләрен бозмый.

وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَسْتَ مُرْسَلًا ۗ قُلْ كَفٰى بِاللّٰهِ شَهِيْدًاۢ بَيْنِيْ وَبَيْنَكُمْۙ وَمَنْ عِنْدَهٗ عِلْمُ الْكِتٰبِ ࣖ

wa yaqūlul-lażīna kafarū lasta mursalā(n), qul kafā billāhi syahīdam bainī wa bainakum, wa man ‘indahū ‘ilmul-kitāb(i).

Иман китермәгән кешеләр: "Син (Мөхәммәд пәйгамбәр) түгел", - диләр. Әйт: "Минем белән сезнең арада шаһит буларак Аллаһ һәм китап белеме булган кешеләр җитә".

لَوْمَا تَأْتِيْنَا بِالْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

lau mā ta'tīnā bil-malā'ikati in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).

Әгәр син тәкъва кешеләрдән булсаң, ни өчен безгә фәрештә китермәдең?"

وَلَقَدْ نَعْلَمُ اَنَّهُمْ يَقُوْلُوْنَ اِنَّمَا يُعَلِّمُهٗ بَشَرٌۗ لِسَانُ الَّذِيْ يُلْحِدُوْنَ اِلَيْهِ اَعْجَمِيٌّ وَّهٰذَا لِسَانٌ عَرَبِيٌّ مُّبِيْنٌ

wa laqad na‘lamu annahum yaqūlūna innamā yu‘allimuhū basyar(un), lisānul-lażī yulḥidūna ilaihi a‘jamiyyuw wa hāżā lisānun ‘arabiyyum mubīn(un).

Без беләбез, алар: "Коръәнне аңа бер кеше генә өйрәтте", – дигәннәрен. Алар аны өйрәнүдә гаепләгән кешенең теле "әҗәм", ләкин ул (Коръән) ачык гарәп телендә.

وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ رَسُوْلٌ مِّنْهُمْ فَكَذَّبُوْهُ فَاَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظٰلِمُوْنَ

wa laqad jā'ahum rasūlum minhum fa każżabūhu fa akhażahumul-‘ażābu wa hum ẓālimūn(a).

Аларга үзләреннән пәйгамбәр килде, ләкин алар аны ялганчы диделәр, шуңа күрә алар җәһәннәм белән җәзаландылар һәм залим булдылар.

وَقَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْاَرْضِ يَنْۢبُوْعًاۙ

wa qālū lan nu'mina laka ḥattā tafjura lanā minal-arḍi yambū‘ā(n).

Алар әйттеләр: "(Мөхәммәд пәйгамбәр), син безгә җирдән су чыгармыйча, без сиңа ышанмыйбыз."

اَوْ تَكُوْنَ لَكَ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْاَنْهٰرَ خِلٰلَهَا تَفْجِيْرًاۙ

au takūna laka jannatum min nakhīliw wa ‘inabin fa tufajjiral-anhāra khilālahā tafjīrā(n).

яки хөрмә һәм йөзем бакчаң булса, тиз агучы елганы шул бакча аша агызсаң,

اَوْ تُسْقِطَ السَّمَاۤءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفًا اَوْ تَأْتِيَ بِاللّٰهِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ قَبِيْلًاۙ

au tusqiṭas-samā'a kamā za‘amta ‘alainā kisafan au ta'tiya billāhi wal-malā'ikati qabīlā(n).

яки син әйткәнчә, күкне өстебезгә кисәкләргә төшерәсең, яки Аллаһны һәм фәрештәләрне безнең белән очраштырмас борын,

اَوْ يَكُوْنَ لَكَ بَيْتٌ مِّنْ زُخْرُفٍ اَوْ تَرْقٰى فِى السَّمَاۤءِ ۗوَلَنْ نُّؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّٰى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتٰبًا نَّقْرَؤُهٗۗ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّيْ هَلْ كُنْتُ اِلَّا بَشَرًا رَّسُوْلًا ࣖ

au yakūna laka baitum min zukhrufin au tarqā fis-samā'(i), wa lan nu'mina liruqiyyika ḥattā tunazzila ‘alainā kitāban naqra'uh(ū), qul subḥāna rabbī hal kuntu illā basyarar rasūlā(n).

яки алтыннан өең булсын, яки күккә күтәрелсәң. Син безгә укырга китап төшермәгәнче, без синең күккә күтәрелүеңә ышанмаячакбыз." (Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Раббым һәр кимчелектән пакь, мин пәйгамбәр булган кеше түгелмен?"

مَا يَأْتِيْهِمْ مِّنْ ذِكْرٍ مِّنْ رَّبِّهِمْ مُّحْدَثٍ اِلَّا اسْتَمَعُوْهُ وَهُمْ يَلْعَبُوْنَ ۙ

mā ya'tīhim min żikrim mir rabbihim muḥdaṡin illastama‘ūhu wa hum yal‘abūn(a).

Алар Аллаһтан һәр яңа аять иңгәндә, алар аны тыңлыйлар һәм уйнап тыңлыйлар.

لَاهِيَةً قُلُوْبُهُمْۗ وَاَسَرُّوا النَّجْوَىۖ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْاۖ هَلْ هٰذَآ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْۚ اَفَتَأْتُوْنَ السِّحْرَ وَاَنْتُمْ تُبْصِرُوْنَ

lāhiyatan qulūbuhum, wa asarrun-najwal-lażīna ẓalamū, hal hāżā illā basyarum miṡlukum, afa ta'tūnas-siḥra wa antum tubṣirūn(a).

Аларның күңелләре гафләттә. Залимнәр яшерен сөйләшәләр: "Бу (Мөхәммәд пәйгамбәр) сезнең кебек бер кеше генә. Сез сихерне күреп торып кабул иттегезме?"

بَلْ قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍۢ بَلِ افْتَرٰىهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌۚ فَلْيَأْتِنَا بِاٰيَةٍ كَمَآ اُرْسِلَ الْاَوَّلُوْنَ

bal qālū aḍgāṡu aḥlāmim baliftarāhu bal huwa syā‘ir(un), falya'tinā bi'āyatin kamā ursilal-awwalūn(a).

Хәтта алар: "(Коръән) буталчык төшләр җимеше, яки аның (Мөхәммәд пәйгамбәрнең) уйдырмалары нәтиҗәсе, яки ул гади генә шагыйрь булса да, безгә элек җибәрелгән рәсүлләр кебек могҗиза (дәлил) китерсен", - диделәр.

مَآ اٰمَنَتْ قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَاۚ اَفَهُمْ يُؤْمِنُوْنَ

mā āmanat qablahum min qaryatin ahlaknāhā, afahum yu'minūn(a).

Алардан элек Без һәлак иткән шәһәр кешеләре иман китермәделәр (без дәлилләр китерсәк тә). Әйә алар иман китерерләрме?

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَآ اِلَّآ اِفْكُ ِۨافْتَرٰىهُ وَاَعَانَهٗ عَلَيْهِ قَوْمٌ اٰخَرُوْنَۚ فَقَدْ جَاۤءُوْ ظُلْمًا وَّزُوْرًا ۚ

wa qālal-lażīna kafarū in hāżā illā ifkuniftarāhu wa a‘ānahū ‘alaihi qaumun ākharūn(a), fa qad jā'ū ẓulmaw wa zūrā(n).

Имансызлар әйттеләр: "Бу (Коръән) аның (Мухәммәд пәйгамбәрнең) уйлап чыгарган ялганыннан башка нәрсә түгел, аңа башка кешеләр дә ярдәм итәләр", - дип. Әлбәттә, алар хаксызлык һәм зур ялган эш кылдылар.

وَيَضِيْقُ صَدْرِيْ وَلَا يَنْطَلِقُ لِسَانِيْ فَاَرْسِلْ اِلٰى هٰرُوْنَ

wa yaḍīqu ṣadrī wa lā yanṭaliqu lisānī fa arsil ilā hārūn(a).

күкрәгем кысылган кебек тоелсын һәм телем җөпсез булсын өчен, Һарунны (минем белән) җибәр.

قَالَ رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ مُّوْقِنِيْنَ

qāla rabbus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, in kuntum mūqinīn(a).

Ул (Муса) җавап бирде: "Күкләрне, җирне һәм алар арасындагы нәрсәләрне яраткан Аллаһ (ул сезнең Аллаһыгыз, әгәр сез Аңа ышансагыз".

فَاِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تَعْمَلُوْنَ ۚ

fa in ‘aṣauka faqul innī barī'um mimmā ta‘malūn(a).

Әгәр алар сиңа каршы килсәләр, син аларга әйт: "Чынлыкта, мин синең кылган эшеңә җаваплы түгел".

وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُنْ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ

wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā takun fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).

Алар өчен кайгырма, һәм аларның хәйләләреннән (күкрәгеңне) тар итмә."

اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ

innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).

Әлбәттә, син үлекләргә ишеттерә алмыйсың һәм (һәм) саңгырауларга да кычкыруны ишеттерә алмыйсың, әгәр алар йөзләрен ялганга тотсалар.

وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِى الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ

wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).

Син сукырларны адашу юлыннан туры юлга күндерә алмассың. Син ишеттерә алмассың, фәкать Безнең аятьләребезгә ышанучылар, аннары тәүбә итеп, ислам динен кабул итүчеләргә.

فَلَمَّا جَاۤءَهُمُ الْحَقُّ مِنْ عِنْدِنَا قَالُوْا لَوْلَآ اُوْتِيَ مِثْلَ مَآ اُوْتِيَ مُوْسٰىۗ اَوَلَمْ يَكْفُرُوْا بِمَآ اُوْتِيَ مُوْسٰى مِنْ قَبْلُۚ قَالُوْا سِحْرٰنِ تَظٰهَرَاۗ وَقَالُوْٓا اِنَّا بِكُلٍّ كٰفِرُوْنَ

falammā jā'ahumul-ḥaqqu min ‘indinā qālū lau lā ūtiya miṡla mā ūtiya mūsā, awalam yakfurū bimā ūtiya mūsā min qabl(u), qālū siḥrāni taẓāharā, wa qālū innā bikullin kāfirūn(a).

Аларга Безнең тарафыбыздан хак Коръән килгәч, алар әйттеләр: "Ни өчен аңа (Мөхәммәд пәйгамбәргә) элек Мусага бирелгән кебек бирелмәгән?" Алар элек Мусага бирелгәнне дә инкяр итмәделәрме? Алар: "(Муса белән Һарун) ярдәм иткән ике сихерче иде", - диделәр. Һәм алар: "Без аларның берсенә дә ышанмыйбыз", - диделәр.

قُلْ فَأْتُوْا بِكِتٰبٍ مِّنْ عِنْدِ اللّٰهِ هُوَ اَهْدٰى مِنْهُمَآ اَتَّبِعْهُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

qul fa'tū bikitābim min ‘indillāhi huwa ahdā minhumā attabi‘hu in kuntum ṣādiqīn(a).

(Мөхәммәд пәйгамбәр) әйт: "Әгәр сез дөрес сөйләүчеләрдән булсагыз, Аллаһтан сезгә икесеннән дә (Тәүрат һәм Коръәннән дә) яхшырак юл күрсәтүче китап китерегез, мин аңа иярермен".

اَمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرٰىهُ ۚ بَلْ هُوَ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ لِتُنْذِرَ قَوْمًا مَّآ اَتٰىهُمْ مِّنْ نَّذِيْرٍ مِّنْ قَبْلِكَ لَعَلَّهُمْ يَهْتَدُوْنَ

am yaqūlūnaftarāhu balhuwal-ḥaqqu mir rabbika litunżira qaumam mā atāhum min nażīrim min qablika la‘allahum yahtadūn(a).

Ни өчен алар (иман китермәүчеләр): "Ул (Мөхәммәд пәйгамбәр) аны үзе уйлап чыгарды", – диләр? Юк, Коръән – Раббыңнан килгән хак китап, син синнән элек кисәтүче килмәгән кешеләрне куркытмаклыгың өчен; һәм алар туры юлга күнекмәк өчен.

وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ يُّنَبِّئُكُمْ اِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍۙ اِنَّكُمْ لَفِيْ خَلْقٍ جَدِيْدٍۚ

wa qālal-lażīna kafarū hal nadullukum ‘alā rajuliy yunabbi'ukum iżā muzziqtum kulla mumazzaq(in), innakum lafī khalqin jadīd(in).

Кяферләр (үз юлдашларына) әйттеләр: "Сезгә тәннәрегез тулысынча юк ителгәч, сез, әлбәттә, яңа мәхлукат белән тереләчәксез дип хәбәр итүче бер кешене күрсәтикме?"

اَفْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَمْ بِهٖ جِنَّةٌ ۗبَلِ الَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ فِى الْعَذَابِ وَالضَّلٰلِ الْبَعِيْدِ

aftarā ‘alallāhi każiban am bihī jinnah(tun), balil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati fil-‘ażābi waḍ-ḍalālil-ba‘īd(i).

Ул Аллаһка ялган сөйлиме, әллә акылдан язганмы?” (Юк), ләкин ахирәттә ышанмаучылар күпкә зуррак газапта һәм адашуда.

وَيَقُوْلُوْنَ مَتٰى هٰذَا الْوَعْدُ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

wa yaqūlūna matā hāżal-wa‘du in kuntum ṣādiqīn(a).

Алар әйттеләр: "Әгәр дөрес сөйләүчеләрдән булсагыз, бу вәгъдә кайчан була?"

وَاِذَا تُتْلٰى عَلَيْهِمْ اٰيٰتُنَا بَيِّنٰتٍ قَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّا رَجُلٌ يُّرِيْدُ اَنْ يَّصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُكُمْ ۚوَقَالُوْا مَا هٰذَآ اِلَّآ اِفْكٌ مُّفْتَرًىۗ وَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْۙ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa iżā tutlā ‘alaihim āyātunā bayyinātin qālū mā hāżā illā rajuluy yurīdu ay yaṣuddakum ‘ammā kāna ya‘budu ābā'ukum, wa qālū mā hāżā illā ifkum muftarā(n), wa qālal-lażīna kafarū lil-ḥaqqi lammā jā'ahum, in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Аларга ачык аятьләребез укылгач, алар әйттеләр: "Бу кеше сезне ата-бабаларыгыз гыйбадәт кылган нәрсәдән тыюдан башка бернәрсә дә теләми", - дип, һәм әйттеләр: "Бу (Коръән) - уйлап чыгарылган ялганнан башка нәрсә түгел". Һәм кәферләргә хаклык (Коръән) килгәч, хаклык турында әйттеләр: "Бу ачык сихердән башка нәрсә түгел".

وَقَدْ كَفَرُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُۚ وَيَقْذِفُوْنَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَّكَانٍۢ بَعِيْدٍۚ

wa qad kafarū bihī min qabl(u), wa yaqżifūna bil-gaibi mim makānim ba‘īd(in).

Алар моннан элек тә Аллаһуга ышанмадылар, һәм ерак булган яшерен нәрсәләрне дә ялганлыйлар иде.

وَاِنْ يُّكَذِّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَۗ وَاِلَى اللّٰهِ تُرْجَعُ الْاُمُوْرُ

wa iy yukażżibūka faqad kużżibat rusulum min qablik(a), wa ilallāhi turja‘ul-umūr(u).

Әгәр алар сиңа (син аларны кисәткәннән соң) ялганласалар, синнән алдагы пәйгамбәрләр дә ялганланганнар. Һәм барлык эшләр дә Аллаһка кайтарылачак.

وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ جَاۤءَهُمْ نَذِيْرٌ لَّيَكُوْنُنَّ اَهْدٰى مِنْ اِحْدَى الْاُمَمِۚ فَلَمَّا جَاۤءَهُمْ نَذِيْرٌ مَّا زَادَهُمْ اِلَّا نُفُوْرًاۙ

wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in jā'ahum nażīrul layakūnunna ahdā min iḥdal-umam(i), falammā jā'ahum nażīrum mā zādahum illā nufūrā(n).

Алар Аллаһ исеме белән каты ант итәләр, әгәр аларга кисәтүче пәйгамбәр килсә, алар башка өммәтләргә караганда туры юлга күнелерләр иде, ләкин аларга кисәтүче пәйгамбәр килгәч, ул аларны арттырмады, ләкин алар (хакыйкатьтән) ныграк адаштылар.

وَمَا عَلَّمْنٰهُ الشِّعْرَ وَمَا يَنْۢبَغِيْ لَهٗ ۗاِنْ هُوَ اِلَّا ذِكْرٌ وَّقُرْاٰنٌ مُّبِيْنٌ ۙ

wa mā ‘allamnāhusy-syi‘ra wa mā yambagī lah(ū), in huwa illā żikruw wa qur'ānum mubīn(un).

Без аңа (Мөхәммәд пәйгамбәргә) шигырь өйрәтмәдек һәм аңа шигырь туры килми иде. Коръән ачык дәрес һәм китаптан башка нәрсә түгел.

فَلَا يَحْزُنْكَ قَوْلُهُمْ ۘاِنَّا نَعْلَمُ مَا يُسِرُّوْنَ وَمَا يُعْلِنُوْنَ

falā yaḥzunka qauluhum, innā na‘lamu mā yusirrūna wa mā yu‘linūn(a).

(Ий Мөхәммәд, аларның сүзләре сине кайгыртмасын.) Чыннан да, Без аларның яшергән һәм ачык кылган эшләрен беләбез.