۞ اِنَّمَا يَسْتَجِيْبُ الَّذِيْنَ يَسْمَعُوْنَ ۗوَالْمَوْتٰى يَبْعَثُهُمُ اللّٰهُ ثُمَّ اِلَيْهِ يُرْجَعُوْنَ
innamā yastajībul-lażīna yasma‘ūn(a), wal-mautā yab‘aṡuhumullāhu ṡumma ilaihi yurja‘ūn(a).
Mɛi ni nuɔ pɛ boɔ (Allah tsɛmɔ lɛ) toi, ni mɛi ni gboi lɛ, sɛɛ mli lɛ, Allah baate amɛ shi, no sɛɛ lɛ, amɛbaaku amɛsɛɛ amɛba E-ŋɔɔ.
قُلْ لَّآ اَقُوْلُ لَكُمْ عِنْدِيْ خَزَاۤىِٕنُ اللّٰهِ وَلَآ اَعْلَمُ الْغَيْبَ وَلَآ اَقُوْلُ لَكُمْ اِنِّيْ مَلَكٌۚ اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُۗ اَفَلَا تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ
qul lā aqūlu lakum ‘indī khazā'inullāhi wa lā a‘lamul-gaiba wa lā aqūlu lakum innī malak(un), in attabi‘u illā mā yūḥā ilayy(a), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), afalā tatafakkarūn(a).
Kɛɛmɔ (Muhammad), "Mikɛɛɛ bo akɛ Allah shikatoohe lɛ yɛ miŋɔɔ, ni mileee nɔ ni anaaa ni mikɛɛɛɛ bo akɛ ŋwɛibɔfo ji mi. Nɔ ni ajie lɛ kpo atsɔɔ mi lɛ pɛ nyiɛ sɛɛ." Kɛɛmɔ akɛ, "Ani mɛi ni shwilafoi lɛ kɛ mɛi ni naa nii lɛ fɛɛ ji ekome? Ani nyɛsusuko (enɛ) he?"
اَوَمَنْ كَانَ مَيْتًا فَاَحْيَيْنٰهُ وَجَعَلْنَا لَهٗ نُوْرًا يَّمْشِيْ بِهٖ فِى النَّاسِ كَمَنْ مَّثَلُهٗ فِى الظُّلُمٰتِ لَيْسَ بِخَارِجٍ مِّنْهَاۗ كَذٰلِكَ زُيِّنَ لِلْكٰفِرِيْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
awa man kāna maitan fa aḥyaināhu wa ja‘alnā lahū nūray yamsyī bihī fin-nāsi kamam maṡaluhū fiẓ-ẓulumāti laisa bikhārijim minhā, każālika zuyyina lil-kāfirīna mā kānū ya‘malūn(a).
Ni ani gbɔmɔ ni gbo ni no sɛɛ lɛ Wɔkɛ lɛ ba wala mli ni Wɔha lɛ la ni haa enyɛɔ enyiɛɔ gbɔmɛi lɛ ateŋ lɛ, tamɔ gbɔmɔ ni yɔɔ duŋ mli, ni enyɛɛɛ eje mli lɛ nɔŋŋ? No hewɔ lɛ ebafeɔ fɛo kɛhaa mɛi ni heee yeee lɛ nɔ ni amɛfeɔ lɛ.
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهٗ بِاِذْنِ رَبِّهٖۚ وَالَّذِيْ خَبُثَ لَا يَخْرُجُ اِلَّا نَكِدًاۗ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُوْنَ ࣖ
wal-baladuṭ-ṭayyibu yakhruju nabātuhū bi'iżni rabbih(ī), wal-lażī khabuṡa lā yakhruju illā nakidā(n), każālika nuṣarriful-āyāti liqaumiy yasykurūn(a).
Ni shikpɔŋ lɛ hi, tsei lɛ kwɛ̃ɔ babaoo yɛ Nyɔŋmɔ gbɛŋmɛɛ naa; kɛ shikpɔŋ ni ehiii lɛ, ŋmɔshi nibii ni kwɛ̃ɔ lɛ fiteɔ. Nakai ji bɔ ni Wɔtsɔɔ (Wɔ agbojee lɛ) okadii lɛ amli shii abɔ wɔhaa mɛi ni hiɛ sɔɔ nii lɛ.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).
Ni lɛɛlɛŋ, Wɔkɛ hɛl baawo hɛl mli obɔ, ni wɔbaato jinn kɛ adesai babaoo ahe toigbalamɔ. Amɛyɛ tsuii, shi amɛkɛtsuuu nii koni amɛkɛnu (Allah kukuji lɛ) shishi ni amɛyɛ hiŋmɛii (shi) amɛkɛtsuuu nii koni amɛkɛna (Allah hewalɛ okadii lɛ), ni amɛyɛ toi (shi) amɛkɛtsuuu nii ni amɛkɛnu (Allah kukuji lɛ). Amɛtamɔ kooloi, ni amɛtsake fe tsutsu lɛ po. Amɛji mɛi ni bɛ hiɛdɔɔ.
لِيَمِيْزَ اللّٰهُ الْخَبِيْثَ مِنَ الطَّيِّبِ وَيَجْعَلَ الْخَبِيْثَ بَعْضَهٗ عَلٰى بَعْضٍ فَيَرْكُمَهٗ جَمِيْعًا فَيَجْعَلَهٗ فِيْ جَهَنَّمَۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ
liyamīzallāhul-khabīṡa minaṭ-ṭayyibi wa yaj‘alal-khabīṡa ba‘ḍahū ‘alā ba‘ḍin fa yarkumahū jamī‘an fa yaj‘alahū fī jahannam(a), ulā'ika humul-khāsirūn(a).
koni Allah agbala mɛi fɔji (kui) lɛ kɛ mɛi kpakpai lɛ ateŋ ni eha mɛi fɔji (kui) lɛ ekomɛi afee nɔ ni fe ekrokomɛi lɛ, no sɛɛ lɛ E-baabua amɛ fɛɛ naa, ni ekɛ amɛ awo hɛl. Amɛji mɛi ni fiteɔ nii.
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّسْتَمِعُوْنَ اِلَيْكَۗ اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَلَوْ كَانُوْا لَا يَعْقِلُوْنَ
wa minhum may yastami‘ūna ilaik(a), afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma wa lau kānū lā ya‘qilūn(a).
Ni mɛi ni boɔ bo (Muhammad) toi lɛ yɛ amɛteŋ. Shi ani obaanyɛ oha mumuii anu nii eyɛ mli akɛ amɛnuuu shishi?
وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّنْظُرُ اِلَيْكَۗ اَفَاَنْتَ تَهْدِى الْعُمْيَ وَلَوْ كَانُوْا لَا يُبْصِرُوْنَ
wa minhum may yanẓuru ilaik(a), afa anta tahdil-‘umya wa lau kānū lā yubṣirūn(a).
Ni mɛi ni kwɛɔ bo lɛ hu yɛ amɛteŋ. Shi ani obaanyɛ okɛ gbɛtsɔɔmɔ aha shwilafoi, eyɛ mli akɛ amɛbooo amɛjwɛŋmɔ toi?
اُولٰۤىِٕكَ لَمْ يَكُوْنُوْا مُعْجِزِيْنَ فِى الْاَرْضِ وَمَا كَانَ لَهُمْ مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ مِنْ اَوْلِيَاۤءَ ۘ يُضٰعَفُ لَهُمُ الْعَذَابُ ۗمَا كَانُوْا يَسْتَطِيْعُوْنَ السَّمْعَ وَمَا كَانُوْا يُبْصِرُوْنَ
ulā'ika lam yakūnū mu‘jizīna fil-arḍi wa mā kāna lahum min dūnillāhi min auliyā'(a), yuḍā‘afu lahumul-‘ażāb(u), mā kānū yastaṭī‘ūnas-sam‘a wa mā kānū yubṣirūn(a).
Amɛnyɛŋ amɛtsi (Allah piŋmɔ) lɛ naa yɛ shikpɔŋ nɔ, ni amɛnaŋ yelikɛbualɔ ko kɛjɛ Allah he. Akɛ toigbalamɔ lɛ toi enyɔ aha amɛ. Amɛnyɛŋ amɛnu (anɔkwale lɛ) ni amɛnyɛŋ amɛna (lɛ).
۞ مَثَلُ الْفَرِيْقَيْنِ كَالْاَعْمٰى وَالْاَصَمِّ وَالْبَصِيْرِ وَالسَّمِيْعِۗ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ ࣖ
maṡalul-farīqaini kal-a‘mā wal-aṣammi wal-baṣīri was-samī‘(i), hal yastawiyāni maṡalā(n), afalā tażakkarūn(a).
Abɛbua ni kɔɔ kui enyɔ lɛ ahe (mɛi ni heee yeee kɛ heyelilɔi), tamɔ gbɔmɛi ni shwilafoi kɛ mumuii kɛ gbɔmɛi ni nyɛɔ amɛnaa nii ni amɛnuɔ nii. Ani kui enyɔ lɛ fɛɛ ji ekome? No sɛɛ lɛ, ani okɛ nikasemɔ ko tsuuu nii?
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ قُلِ اللّٰهُ ۗقُلْ اَفَاتَّخَذْتُمْ مِّنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَ لَا يَمْلِكُوْنَ لِاَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّاۗ قُلْ هَلْ يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ەۙ اَمْ هَلْ تَسْتَوِى الظُّلُمٰتُ وَالنُّوْرُ ەۚ اَمْ جَعَلُوْا لِلّٰهِ شُرَكَاۤءَ خَلَقُوْا كَخَلْقِهٖ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْۗ قُلِ اللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ
qul mar rabbus-samāwāti wal-arḍ(i), qulillāh(u), qul afattakhażtum min dūnihī auliyā'a lā yamlikūna li'anfusihim naf‘aw wa lā ḍarrā(n), qul hal yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), am hal tastawiẓ-ẓulumātu wan-nūr(u), am ja‘alū lillāhi syurakā'a khalaqū kakhalqihī fa tasyābahal-khalqu ‘alaihim, qulillāhu khāliqu kulli syai'iw wa huwal-wāḥidul-qahhār(u).
Kɛɛmɔ (Muhammad) akɛ, "Namɔ ji ŋwɛi kɛ shikpɔŋ Nuŋtsɔ?" Kɛɛmɔ akɛ, “Nyɔŋmɔ.” Kɛɛmɔ akɛ, "Ani esa akɛ nyɛŋɔ hebulɔi krokomɛi ni jeee Allah, be mli ni amɛnyɛŋ amɛkɛ sɛɛnamɔ aba loo amɛtsi awuiyeli naa amɛ diɛŋtsɛ amɛhe?" Kɛɛmɔ akɛ, "Ani shwilafoi kɛ mɛi ni naa nii lɛ yeɔ egbɔ? Aloo duŋ lɛ kɛ la lɛ yeɔ egbɔ? Ani amɛkɛ Allah ni baanyɛ abɔ nii tamɔ E-bɔɔ nii lɛ feɔ ekome bɔni afee ni bɔɔ nii enyɔ lɛ afee ekome yɛ amɛhiɛ?" Kɛɛmɔ akɛ, "Allah ji nibii fɛɛ Bɔlɔ ni Lɛ ji Nyɔŋmɔ Ofe, Ofe."
۞ اَفَمَنْ يَّعْلَمُ اَنَّمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ اَعْمٰىۗ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُولُوا الْاَلْبَابِۙ
afamay ya‘lamu annamā unzila ilaika mir rabbikal-ḥaqqu kaman huwa a‘mā, innamā yatażakkaru ulul-albāb(i).
No hewɔ lɛ, ani mɛi ni le akɛ nɔ ni o-Nuŋtsɔ lɛ ejie lɛ kpo etsɔɔ bo lɛ ji anɔkwale lɛ tamɔ mɛi ni shwilafoi lɛ? Mɛi ni yɔɔ jwɛŋmɔ lɛ pɛ baakai, .
۞ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا عَبْدًا مَّمْلُوْكًا لَّا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّمَنْ رَّزَقْنٰهُ مِنَّا رِزْقًا حَسَنًا فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَّجَهْرًاۗ هَلْ يَسْتَوٗنَ ۚ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
Ḍaraballāhu maṡalan ‘abdam mamlūkal lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa mar razaqnāhu minnā rizqan ḥasanan fa huwa yunfiqu minhu sirraw wa jahrā(n), hal yastawūn(a), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
Allah fee tsulɔ ko ni yɔɔ mɔ kroko hegbɛ shishi, ni bɛ hewalɛ ni ekɛbaafee nɔ ko lɛ he nɔkwɛmɔnɔ, kɛ mɔ ko ni Wɔha lɛ niyenii kpakpa, no sɛɛ lɛ efite nakai niyenii lɛ eko yɛ teemɔŋ kɛ faŋŋ mli. Ani amɛ fɛɛ amɛji ekome? Yijiemɔ fɛɛ jɛ Allah nɔ, shi amɛteŋ mɛi babaoo leee.
وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلَيْنِ اَحَدُهُمَآ اَبْكَمُ لَا يَقْدِرُ عَلٰى شَيْءٍ وَّهُوَ كَلٌّ عَلٰى مَوْلٰىهُ ۗ اَيْنَمَا يُوَجِّهْهُّ لَا يَأْتِ بِخَيْرٍ ۖهَلْ يَسْتَوِيْ هُوَۙ وَمَنْ يَّأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَهُوَ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ ࣖ
wa ḍaraballāhu maṡalar rajulaini aḥaduhumā abkamu lā yaqdiru ‘alā syai'iw wa huwa kallun ‘alā maulāh(u), ainamā yuwajjihhu lā ya'ti bikhair(in), hal yastawī huw(a), wa may ya'muru bil-‘adli wa huwa ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Ni Allah (hu) kɛ abɛbua ko ni kɔɔ hii enyɔ komɛi ahe ha, ni amɛteŋ mɔ kome ji mumu, enyɛɛɛ nɔ ko efee, ni eji jatsu kɛha mɔ ni kwɛɔ enɔ lɛ. He fɛɛ he ni abaatsu lɛ yɛ lɛ, enyɛŋ ekɛ nɔ kpakpa ko aba. Ani ekɛ mɔ ni fãa jalɛsaneyeli ni yɔɔ gbɛ ni ja nɔ lɛ yeɔ egbɔ?
۞ وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلًا رَّجُلَيْنِ جَعَلْنَا لِاَحَدِهِمَا جَنَّتَيْنِ مِنْ اَعْنَابٍ وَّحَفَفْنٰهُمَا بِنَخْلٍ وَّجَعَلْنَا بَيْنَهُمَا زَرْعًاۗ
waḍrib lahum maṡalar rajulaini ja‘alnā li'aḥadihimā jannataini min a‘nābiw wa ḥafafnāhumā binakhliw wa ja‘alnā bainahumā zar‘ā(n).
Ni nyɛhaa (Muhammad) amɛ nɔkwɛmɔnɔ, hii enyɔ, ni amɛteŋ mɔ kome (mɔ ni heee yeee) Wɔha amɛ wain ŋmɔji enyɔ ni Wɔkɛ ŋmei tsei bɔle abɔɔi enyɔ lɛ fɛɛ he ni wɔfee ŋmɔ yɛ amɛteŋ (bɔɔi lɛ).
قُلْ اِنَّمَآ اُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِۖ وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاۤءَ اِذَا مَا يُنْذَرُوْنَ
qul innamā unżirukum bil-waḥy(i), wa lā yasma‘uṣ-ṣummud-du‘ā'a iżā mā yunżarūn(a).
Kɛɛmɔ (O Muhammad), "Mibɔɔ bo kɔkɔ yɛ kpojiemɔ naa pɛ." Shi mumuii lɛ nuuu tsɛmɔ lɛ he kɛ́ abɔ amɛ kɔkɔ.
اَفَلَمْ يَسِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ فَتَكُوْنَ لَهُمْ قُلُوْبٌ يَّعْقِلُوْنَ بِهَآ اَوْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۚ فَاِنَّهَا لَا تَعْمَى الْاَبْصَارُ وَلٰكِنْ تَعْمَى الْقُلُوْبُ الَّتِيْ فِى الصُّدُوْرِ
afalam yasīrū fil-arḍi fa takūna lahum qulūbuy ya‘qilūna bihā au āżānuy yasma‘ūna bihā, fa innahā lā ta‘mal-abṣāru wa lākin ta‘mal-qulūbul-latī fiṣ-ṣudūr(i).
No hewɔ lɛ ani amɛnyiɛko shikpɔŋ lɛ nɔ pɛŋ, koni amɛtsuii (yiŋtoi) anu shishi, amɛtoi anu? Yɛ anɔkwale mli lɛ, jeee hiŋmɛii ji nɔ ni shwila, shi nɔ ni shwila ji tsui ni yɔɔ tsitsi lɛ mli lɛ.
اَمْ تَحْسَبُ اَنَّ اَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُوْنَ اَوْ يَعْقِلُوْنَۗ اِنْ هُمْ اِلَّا كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ سَبِيْلًا ࣖ
am taḥsabu anna akṡarahum yasma‘ūna au ya‘qilūn(a), in hum illā kal-an‘āmi bal hum aḍallu sabīlā(n).
Aloo osusuɔ akɛ amɛteŋ mɛi babaoo nuɔ loo amɛnuɔ shishi? Amɛtamɔ kooloi pɛpɛɛpɛ, ni amɛtsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ po.
وَلَوْ نَزَّلْنٰهُ عَلٰى بَعْضِ الْاَعْجَمِيْنَ ۙ
wa lau nazzalnāhū ‘alā ba‘ḍil-a‘jamīn(a).
Ni eji Wɔkɛ (Qur’an lɛ) ba shi kɛtee kui ni jeee Arabbii lɛ ekomɛi anɔ kulɛ, .
اِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ
innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).
Lɛlɛŋ, onyɛŋ oha gbohii lɛ anu ni (loo) oha mumuii lɛ anu foomɔ, kɛji amɛku amɛsɛɛ.
وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِى الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ
wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).
Ni onyɛŋ otsɔɔ shwilafoi gbɛ kɛjɛ amɛtɔmɔi lɛ amli. Onyɛŋ oha (mɔ ko mɔ ko) anu, ja mɛi ni heɔ Wɔ kukuji lɛ amɛyeɔ, no sɛɛ lɛ amɛbaa amɛhe shi.
فَاِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتٰى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاۤءَ اِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِيْنَ
fa innaka lā tusmi‘ul-mautā wa lā tusmi‘uṣ-ṣummad-du‘ā'a iżā wallau mudbirīn(a).
No hewɔ lɛ, lɛɛlɛŋ, onyɛŋ oha gbohii lɛ anu, ni oha mumuii lɛ anu bolɔmɔ lɛ, kɛji amɛku amɛsɛɛ.
وَمَآ اَنْتَ بِهٰدِ الْعُمْيِ عَنْ ضَلٰلَتِهِمْۗ اِنْ تُسْمِعُ اِلَّا مَنْ يُّؤْمِنُ بِاٰيٰتِنَا فَهُمْ مُّسْلِمُوْنَ ࣖ
wa mā anta bihādil-‘umyi ‘an ḍalālatihim, in tusmi‘u illā may yu'minu bi'āyātinā fahum muslimūn(a).
Ni onyɛŋ otsɔɔ mɛi ni shwilafoi (amɛtsuii ahiŋmɛii) lɛ gbɛ kɛjɛ amɛtɔmɔ lɛ mli. Ni nyɛnyɛŋ nyɛbo (Nyɔŋmɔ gbɛtsɔɔmɔi) toi ja mɛi ni heɔ Wɔ kukuji lɛ amɛyeɔ lɛ, no lɛ amɛji mɛi ni baa amɛhe shi (Wɔ).
وَمَا يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ۙ
wa mā yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u).
Ni shwilafoi kɛ mɛi ni naa nii lɛ jeee ekome, .
وَلَا الظُّلُمٰتُ وَلَا النُّوْرُۙ
wa laẓ-ẓulumātu wa lan-nūr(u).
ni jeee (agbɛnɛ hu) duŋ ni yeɔ emuu tamɔ la, .
وَلَا الظِّلُّ وَلَا الْحَرُوْرُۚ
wa laẓ-ẓillu wa lal-ḥarūr(u).
ni nɔ ni yɔɔ shade lɛ kɛ nɔ ni mli edɔ lɛ jeee ekome, .
وَمَا يَسْتَوِى الْاَحْيَاۤءُ وَلَا الْاَمْوَاتُۗ اِنَّ اللّٰهَ يُسْمِعُ مَنْ يَّشَاۤءُ ۚوَمَآ اَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَّنْ فِى الْقُبُوْرِ
wa mā yastawil-aḥyā'u wa lal-amwāt(u), innallāha yusmi‘u may yasyā'(u), wa mā anta bimusmi‘im man fil-qubūr(i).
ni jeee (ni) gbɔmɛi ni hiɛ ka lɛ kɛ gbɔmɛi ni egboi lɛ ji ekome. Anɔkwale, Allah haa mɔ ni Esumɔɔ lɛ toiboo ni bo (Muhammad) nyɛŋ afee gbɔmɛi ni yɔɔ gbonyobu lɛ mli lɛ toiboo.
اَفَمَنْ شَرَحَ اللّٰهُ صَدْرَهٗ لِلْاِسْلَامِ فَهُوَ عَلٰى نُوْرٍ مِّنْ رَّبِّهٖ ۗفَوَيْلٌ لِّلْقٰسِيَةِ قُلُوْبُهُمْ مِّنْ ذِكْرِ اللّٰهِ ۗ اُولٰۤىِٕكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
afaman syaraḥallāhu ṣadrahū lil-islāmi fahuwa ‘alā nūrim mir rabbih(ī), fawailul lil-qāsiyati qulūbuhum min żikrillāh(i), ulā'ika fī ḍalālim mubīn(in).
No hewɔ lɛ ani mɛi ni Allah egbele amɛtsuii eha Islam ni amɛná la kɛjɛ amɛ-Nuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ lɛ (tamɔ mɛi ni amɛtsuii wa)? No hewɔ lɛ, kpoo aha mɛi ni amɛtsuii wa kɛha Allah kaimɔ lɛ. Amɛyɛ tɔmɔ ni yɔɔ faŋŋ mli.
ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَّجُلًا فِيْهِ شُرَكَاۤءُ مُتَشٰكِسُوْنَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِّرَجُلٍ هَلْ يَسْتَوِيٰنِ مَثَلًا ۗ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
Ḍaraballāhu maṡalar rajulan fīhi syurakā'u mutasyākisūna wa rajulan salamal lirajulin hal yastawiyāni maṡalā(n), al-ḥamdu lillāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
Allah feɔ nɔkwɛmɔnɔ (ni ji) nuu (tsulɔ) ni gbɔmɛi babaoo ni yɔɔ ekomefeemɔ mli ni béi yɔɔ mli lɛ yɔɔ mli, kɛ nyɔŋ ni ji mɔ kome (pɛ) nibii fɛɛ. Ani tsuji enyɔ lɛ yɛ shihilɛ kome mli? Yijiemɔ aha Allah, shi amɛteŋ mɛi babaoo leee.
وَمَا يَسْتَوِى الْاَعْمٰى وَالْبَصِيْرُ ەۙ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَلَا الْمُسِيْۤئُ ۗقَلِيْلًا مَّا تَتَذَكَّرُوْنَ
wa mā yastawil-a‘mā wal-baṣīr(u), wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa lal-musī'(u), qalīlam mā tatażakkarūn(a).
Ni mɛi ni shwilafoi lɛ kɛ mɛi ni naa nii lɛ jeee ekome, ni asaŋ mɛi ni heɔ yeɔ ni amɛfeɔ nibii kpakpai lɛ kɛ mɛi ni feɔ nibii fɔji lɛ jeee ekome. Nɔ ko fioo pɛ okaseɔ.
اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).
No hewɔ lɛ ani bo (Muhammad) obaanyɛ oha mumui anu nii, aloo (obaanyɛ) oha gbɛtsɔɔmɔ aha mɔ ni shwilafo (yɛ tsui mli) kɛ mɔ ni kã he ehiɔ tɔmɔ ni yɔɔ faŋŋ mli lɛ?
اَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ وَاَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلٰى عِلْمٍ وَّخَتَمَ عَلٰى سَمْعِهٖ وَقَلْبِهٖ وَجَعَلَ عَلٰى بَصَرِهٖ غِشٰوَةًۗ فَمَنْ يَّهْدِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ اللّٰهِ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
afa ra'aita manittakhaża ilāhahū hawāhu wa aḍallahullāhu ‘alā ‘ilmiw wa khatama ‘alā sam‘ihī wa qalbihī wa ja‘ala ‘alā baṣarihī gisyāwah(tan), famay yahdīhi mim ba‘dillāh(i), afalā tażakkarūn(a).
No hewɔ lɛ ani ona mɔ ko ni kɛ eshwelɛi fee enyɔŋmɔ ni Allah ha etsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ kɛ E-nilee, ni Allah etswa etoi kɛ etsui naa ni ekɛ nɔ ko ewo ehiŋmɛi nɔ pɛŋ? No hewɔ lɛ, namɔ baanyɛ aha lɛ gbɛtsɔɔmɔ yɛ Allah sɛɛ (eŋmɛ lɛ gbɛ ni etsɔ gbɛ ni ejaaa nɔ?) Mɛni hewɔ okɛ nikasemɔ ko tsuuu nii?
اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗوَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَتَمَتَّعُوْنَ وَيَأْكُلُوْنَ كَمَا تَأْكُلُ الْاَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ
innallāha yudkhilul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), wal-lażīna kafarū yatamatta‘ūna wa ya'kulūna kamā ta'kulul-an‘āmu wan-nāru maṡwal lahum.
Anɔkwale, Allah baaŋmɛ mɛi ni heɔ amɛyeɔ ni amɛtsuɔ nibii kpakpai lɛ awo paradeiso ni faai hoɔ yɛ shishi lɛ mli. Ni mɛi ni heee yeee lɛ náa (je lɛ mli) miishɛɛ ni amɛyeɔ nii tamɔ kooloi yeɔ nii; ni (wɔsɛɛ lɛ) hɛl baafee amɛshihilɛhe.
مَثَلُ الَّذِيْنَ حُمِّلُوا التَّوْرٰىةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوْهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ اَسْفَارًاۗ بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ
maṡalul-lażīna ḥummilut-taurāta ṡumma lam yaḥmilūhā kamaṡalil-ḥimāri yaḥmilu asfārā(n), bi'sa maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātillāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Abɛbua ni kɔɔ gbɔmɛi ni aha amɛ nitsumɔ akɛ amɛwo Torah lɛ, shi no sɛɛ lɛ amɛwooo (amɛkatsuuu he nii) lɛ he lɛ tamɔ teji ni hiɛ wolo ni mli wa. Ehiii kwraa ji gbɔmɛi ni kpooɔ Allah kukuji lɛ ahe abɛbua lɛ. Ni Allah tsɔɔɔ mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ gbɛ.
اَفَمَنْ يَّمْشِيْ مُكِبًّا عَلٰى وَجْهِهٖٓ اَهْدٰىٓ اَمَّنْ يَّمْشِيْ سَوِيًّا عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
afamay yamsyī mukibban ‘alā wajhihī ahdā ammay yamsyī sawiyyan ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Ani mɔ ni shwieɔ ehiɛ nɔ lɛ ji mɔ ni atsɔɔ lɛ gbɛ fe fɛɛ (yɛ jalɛ mli) loo mɔ ni nyiɛɔ gbɛ ni ja nɔ shiŋŋ lɛ?