ثُمَّ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنْۢ بَعْدِ الْغَمِّ اَمَنَةً نُّعَاسًا يَّغْشٰى طَۤاىِٕفَةً مِّنْكُمْ ۙ وَطَۤاىِٕفَةٌ قَدْ اَهَمَّتْهُمْ اَنْفُسُهُمْ يَظُنُّوْنَ بِاللّٰهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ ۗ يَقُوْلُوْنَ هَلْ لَّنَا مِنَ الْاَمْرِ مِنْ شَيْءٍ ۗ قُلْ اِنَّ الْاَمْرَ كُلَّهٗ لِلّٰهِ ۗ يُخْفُوْنَ فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ مَّا لَا يُبْدُوْنَ لَكَ ۗ يَقُوْلُوْنَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْاَمْرِ شَيْءٌ مَّا قُتِلْنَا هٰهُنَا ۗ قُلْ لَّوْ كُنْتُمْ فِيْ بُيُوْتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِيْنَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ اِلٰى مَضَاجِعِهِمْ ۚ وَلِيَبْتَلِيَ اللّٰهُ مَا فِيْ صُدُوْرِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِيْ قُلُوْبِكُمْ ۗ وَاللّٰهُ عَلِيْمٌ ۢبِذَاتِ الصُّدُوْرِ
Ṡumma anzala ‘alaikum mim ba‘dil-gammi amanatan nu‘āsay yagsyā ṭā'ifatam minkum, wa ṭā'ifatun qad ahammathum anfusuhum yaẓunnūna billāhi gairal-ḥaqqi ẓanal-jāhiliyyah(ti), yaqūlūna hal lanā minal-amri min syai'(in), qul innal-amra kullahū lillāh(i), yukhfūna fī anfusihim mā lā yubdūna lak(a), yaqūlūna lau kāna lanā minal-amri syai'um mā qutilnā hāhunā, qul lau kuntum fī buyūtikum labarazal-lażīna kutiba ‘alaihimul-qatlu ilā maḍāji‘ihim, wa liyabtaliyallāhu mā fī ṣudūrikum wa liyumaḥḥiṣa mā fī qulūbikum, wallāhu ‘alīmum biżātiṣ-ṣudūr(i).
O kɔ, nisɔngoya y’aw minɛ ka ban tuma min na, a ye lafiya dɔ ci aw ma (sinɔgɔ cogoya la) min y’aw kulu dɔ datugu, k’a sɔrɔ kulu wɛrɛ tun be hami u yɛrɛ la; o b’a miiri ko min tɛ tiɲɛ ye Ala ta ko ra, o bɛ i n’a fɔ kunfinya miiriya. U ko: “Yala an be se ka koo dɔ kɛ nin koo la wa?” A fɔ (Muhamadu) ko: «Tiɲɛ na, koo bɛɛ be Ala bolo.» O tɛ min yira aw ra, o bɛ o dogo o jusukun na. U ko: «Ni fɛɛn dɔ tun be yen an tun be se ka min kɛ nin koo nin na, an tun tɛna faga (an tun tɛna see sɔrɔ) yan.» A fɔ (Muhamadu) ko: «Hali n’i be i ka soo, minw latigɛra ka faga, siga t’a la, u bena bɔ (o fana) u fagara yɔrɔ min na.” Ala (b’o kɛ) ka min b’i disi kɔnɔ, k’o kɔrɔbɔ ani ka min b’i dusukun na, k’o saniya. Ala le bɛ dusukunw bɛɛ lɔn.
وَاِنْ تُطِعْ اَكْثَرَ مَنْ فِى الْاَرْضِ يُضِلُّوْكَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ
wa in tuṭi‘ akṡara man fil-arḍi yuḍillūka ‘an sabīlillāh(i), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣ ūn(a).
N’aw tugura dugukolo kan mɔgɔ fanba kɔ, siga t’a la, u bena aw lafili ka bɔ Ala ka sira kan. U be tugu min kɔ, o ye miirili dɔrɔn lo ye ani u be ngalon dɔrɔn lo labɛn.
وَمَا يَتَّبِعُ اَكْثَرُهُمْ اِلَّا ظَنًّاۗ اِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِيْ مِنَ الْحَقِّ شَيْـًٔاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ ۢبِمَا يَفْعَلُوْنَ
wa mā yattabi‘u akṡaruhum illā ẓannā(n), innaẓ-ẓanna lā yugnī minal-ḥaqqi syai'ā(n), innallāha ‘alīmum bimā yaf‘alūn(a).
Ani, u fanba be tugu miiriliw dɔrɔn lo kɔ. Tiɲɛn na, o miiriya tɛ tiɲɛn kɛlɛli la hali dɔɔni. Tiɲɛ na, Ala be u ka kokɛtaw bɛɛ lɔn.
وَمَا ظَنُّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَشْكُرُوْنَ ࣖ
wa mā ẓannul-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba yaumal-qiyāmah(ti), innallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡarahum lā yasykurūn(a).
Ani minw be ngalon tigɛ Ala kan labɔli loon na, olu ka jalaki ye mun lo ye? Tiɲɛ na, nilifɛnw (dilen) be Ala fɛ tiɲɛ na, nka u fanba tɛ barikada.
اَلَآ اِنَّ لِلّٰهِ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِۗ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ شُرَكَاۤءَ ۗاِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَاِنْ هُمْ اِلَّا يَخْرُصُوْنَ
alā inna lillāhi man fis-samāwāti wa man fil-arḍ(i), wa mā yattabi‘ul-lażīna yad‘ūna min dūnillāhi syurakā'(a), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa in hum illā yakhruṣūn(a).
Aw k’aw hakili to a la ko minw be sankolow la ani minw be dugukolo kan, olu bɛɛ ye Ala ka bololafɛnw ye. Minw be jɛnɲɔgɔn wɛrɛw weele minw tɛ Ala ye, olu tɛ tugu (lannaya dɔ kɔ). U be tugu jateminɛw dɔrɔn lo kɔ ani u be miirila dɔrɔn.
وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاۤءَ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ۗذٰلِكَ ظَنُّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَوَيْلٌ لِّلَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنَ النَّارِۗ
wa mā khalaqnas-samā'a wal-arḍa wa mā bainahumā bāṭilā(n), żālika ẓannul-lażīna kafarū, fawailul lil-lażīna kafarū minan-nār(i).
An ma sankolo ni dugukolo ni min bɛ o cɛ, o dan gbansan. O ye kafiriw ka miiriya ye, o la, bɔnɛ ye kafiriw ma bari u bena taga jahanama kɔnɔ.
وَلَىِٕنْ اَذَقْنٰهُ رَحْمَةً مِّنَّا مِنْۢ بَعْدِ ضَرَّاۤءَ مَسَّتْهُ لَيَقُوْلَنَّ هٰذَا لِيْۙ وَمَآ اَظُنُّ السَّاعَةَ قَاۤىِٕمَةًۙ وَّلَىِٕنْ رُّجِعْتُ اِلٰى رَبِّيْٓ اِنَّ لِيْ عِنْدَهٗ لَلْحُسْنٰىۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِمَا عَمِلُوْاۖ وَلَنُذِيْقَنَّهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ
wa la'in ażaqnāhu raḥmatam minnā mim ba‘di ḍarrā'a massathu layaqūlunna hāżā lī, wa mā aẓunnus-sā‘ata qā'imah(tan), wa la'ir ruji‘tu ilā rabbī inna lī ‘indahū lal-ḥusnā, fa lanunabbi'annal-lażīna kafarū bimā ‘amilū, wa lanużīqannahum min ‘ażābin galīẓ(in).
Ni an ye hina dɔ di a ma ka bɔ an fɛ tɔɔrɔ kɔ, siga t'a la, a bena a fɔ ko: "Nin ye ne ka joo ye, ne lanin t'a la ko sukununi loon bena kɛ. Ni ne kɔsegira ne Matigi fɛ, siga t'a la, ne bena ɲumanya sɔrɔ a fɛ." O la, tiɲɛ na, an bena kafiriw lalɔnniya u ye min kɛ, ani tiɲɛ na, an bena ɲangili jugu dɔ lase u ma.
وَاِذَا قِيْلَ اِنَّ وَعْدَ اللّٰهِ حَقٌّ وَّالسَّاعَةُ لَا رَيْبَ فِيْهَا قُلْتُمْ مَّا نَدْرِيْ مَا السَّاعَةُۙ اِنْ نَّظُنُّ اِلَّا ظَنًّا وَّمَا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِيْنَ
wa iżā qīla inna wa‘dallāhi ḥaqquw was-sā‘atu lā raiba fīhā qultum mā nadrī mas-sā‘ah(tu), in naẓunnu illā ẓannaw wa mā naḥnu bimustaiqinīn(a).
Ni a fɔra aw ye ko: «Tiɲɛ na, Ala ka layidu ye tiɲɛ ye, sigasigali tɛ kiti loon na», aw b’a jaabi ko: «An t’a lɔn lahara loon ye min ye, an be miiri dɔrɔn, an lanin t’a la.»
وَّيُعَذِّبَ الْمُنٰفِقِيْنَ وَالْمُنٰفِقٰتِ وَالْمُشْرِكِيْنَ وَالْمُشْرِكٰتِ الظَّاۤنِّيْنَ بِاللّٰهِ ظَنَّ السَّوْءِۗ عَلَيْهِمْ دَاۤىِٕرَةُ السَّوْءِۚ وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَۗ وَسَاۤءَتْ مَصِيْرًا
wa yu‘ażżibal-munāfiqīna wal-munāfiqāti wal-musyrikīna wal-musyrikātiẓ-ẓānnīna billāhi ẓannas-sau'(i), ‘alaihim dā'iratus-sau'(i), wa gaḍiballāhu ‘alaihim wa la‘anahum wa a‘adda lahum jahannam(a), wa sā'at maṣīrā(n).
ani a ye filankafow ɲangi, cɛɛw ni musow, ani (ani) musiriw, cɛɛw ni musow minw tun be ni miiriya jugu ye Ala koo la. U bena yɛlɛma jugu sɔrɔ (ɲangili) ani Ala bena dimi u kɔrɔ k’u danga ani ka jahanama labɛn u ye. Ani (jahanama) ye yɔrɔ jugu ye ka kɔsegi yɔrɔ min na.
بَلْ ظَنَنْتُمْ اَنْ لَّنْ يَّنْقَلِبَ الرَّسُوْلُ وَالْمُؤْمِنُوْنَ اِلٰٓى اَهْلِيْهِمْ اَبَدًا وَّزُيِّنَ ذٰلِكَ فِيْ قُلُوْبِكُمْ وَظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِۚ وَكُنْتُمْ قَوْمًاۢ بُوْرًا
bal ẓanantum allay yanqalibar-rasūlu wal-mu'minūna ilā ahlīhim abadaw wa zuyyina żālika fī qulūbikum wa ẓanantum ẓannas-sau'(i), wa kuntum qaumam būrā(n).
Tiɲɛ na (a daminɛ na) aw tun b’a miiri ko Ciden ni lanabagaw tɛna segi u ka denbayamɔgɔw ma abada abada, k’a to aw ka nin cɛɲa ɲɔgɔn mɛn aw dusukunw na, ani aw tun ye mɔgɔ bɔ mɔgɔ la ni miiriya juguw ye, o la, aw kɛra jama ye min tununa.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اجْتَنِبُوْا كَثِيْرًا مِّنَ الظَّنِّۖ اِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ اِثْمٌ وَّلَا تَجَسَّسُوْا وَلَا يَغْتَبْ بَّعْضُكُمْ بَعْضًاۗ اَيُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ يَّأْكُلَ لَحْمَ اَخِيْهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوْهُۗ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ تَوَّابٌ رَّحِيْمٌ
yā ayyuhal-lażīna āmanujtanibū kaṡīram minaẓ-ẓann(i), inna ba‘daẓ-ẓanni iṡmuw wa lā tajassasū wa lā yagtab ba‘ḍukum ba‘ḍā(n), ayuḥibbu aḥadukum ay ya'kula laḥma akhīhi maitan fa karihtumūh(u), wattaqullāh(a), innallāha tawwābur raḥīm(un).
Aw larabagaw! Aw k’aw yɛrɛ mabɔ miiriya jugu caaman na, tiɲɛn na, miiriya jugu dɔw ye jurumuw ye ani aw kana tɔɔw jalaki ani aw kana a to aw si ka mɔgɔw lɔgɔbɔ. Yala aw ra dɔ b’a fɛ k’a balemacɛ sanin sogo domu wa? Tiɲɛn lo, o b’i kɔniya. Aw ye siran Ala ɲa, tiɲɛ na, Ala ye nimisa sɔnbaga ye, makaribaga ye.
اِنْ هِيَ اِلَّآ اَسْمَاۤءٌ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ اِنْ يَّتَّبِعُوْنَ اِلَّا الظَّنَّ وَمَا تَهْوَى الْاَنْفُسُۚ وَلَقَدْ جَاۤءَهُمْ مِّنْ رَّبِّهِمُ الْهُدٰىۗ
in hiya illā asmā'un sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā anzalallāhu bihā min sulṭān(in), iy yattabi‘ūna illaẓ-ẓanna wa mā tahwal-anfus(u), wa laqad jā'ahum mir rabbihimul-hudā.
O tɔgɔw tɛ foyi ye ni aw ni aw bɛmaw ka tɔgɔ minw lalaga; Ala ma dalilu si jigi o ye. U be tugu miirili dɔrɔn lo kɔ ani u ka negelakow be min fɛ. Tiɲɛn na, ɲɛminɛli bɔra u Matigi lo yɔrɔ.