Q.S Qaf (ق) - 45 Umubare w'imirongo

قۤ ۗوَالْقُرْاٰنِ الْمَجِيْدِ ۖ

qāf, wal-qur'ānil-majīd(i).

Qaf. Na Qur'ani nziza.

بَلْ عَجِبُوْٓا اَنْ جَاۤءَهُمْ مُّنْذِرٌ مِّنْهُمْ فَقَالَ الْكٰفِرُوْنَ هٰذَا شَيْءٌ عَجِيْبٌ ۚ

bal ‘ajibū an jā'ahum munżirum minhum faqālal-kāfirūna hāżā syai'un ‘ajīb(un).

(Ntibabyemera) ariko batangajwe n'uko umuburira yari yarabagezeho aturutse hagati yabo, nuko abahakana baravuga bati: “Iki ni ikintu gitangaje cyane.”

ءَاِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ۚ ذٰلِكَ رَجْعٌۢ بَعِيْدٌ

a'iżā mitnā wa kunnā turābā(n), żālika raj‘um ba‘īd(un).

Bite se niba twarapfuye tukaba ubutaka (tuzagaruka ukundi)? Ibyo ni ukugaruka gushoboka.

قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنْقُصُ الْاَرْضُ مِنْهُمْ ۚوَعِنْدَنَا كِتٰبٌ حَفِيْظٌ

qad ‘alimnā mā tanquṣul-arḍu minhum, wa ‘indanā kitābun ḥafīẓ(un).

Mu by’ukuri, tuzi icyo isi yamize mu mibiri yabo, kuko turi kumwe na yo igitabo (inyandiko) cyabitswe neza.

بَلْ كَذَّبُوْا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاۤءَهُمْ فَهُمْ فِيْٓ اَمْرٍ مَّرِيْجٍ

bal każżabū bil-ḥaqqi lammā jā'ahum fahum fī amrim marīj(in).

Mu by’ukuri, banze ukuri igihe kwabagaho (ukuri), bityo bari mu rujijo.

اَفَلَمْ يَنْظُرُوْٓا اِلَى السَّمَاۤءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنٰهَا وَزَيَّنّٰهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوْجٍ

afalam yanẓurū ilas-samā'i fauqahum kaifa banaināhā wa zayyanāhā wa mā lahā min furūj(in).

None se ntibareba ikirere kiri hejuru yabo, uburyo twacyubatse kandi tukagishushanya kandi nta n'akantu na gato gifite?

وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍۙ

wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli zaujim bahīj(in).

Kandi isi twayishyizeho, tuyiteraho imisozi ikomeye, tuyiteraho ibimera byiza,

تَبْصِرَةً وَّذِكْرٰى لِكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ

tabṣirataw wa żikrā likulli ‘abdim munīb(in).

kuba isomo n'umuburo kuri buri mugaragu ugarutse (ugandukira Allah).

وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً مُّبٰرَكًا فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ جَنّٰتٍ وَّحَبَّ الْحَصِيْدِۙ

wa nazzalnā minas-samā'i mā'am mubārakan fa'ambatnā bihī jannātiw wa ḥabbal-ḥaṣīd(i).

Kandi twamanuye amazi meza aturutse mu ijuru, kandi duteramo ibiti bitoshye n'ingano zo gusarura.

وَالنَّخْلَ بٰسِقٰتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيْدٌۙ

wan-nakhla bāsiqātil lahā ṭal‘un naḍīd(un).

N'ibiti birebire by'imikindo bifite imikenke mu mirongo,

رِّزْقًا لِّلْعِبَادِۙ وَاَحْيَيْنَا بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًاۗ كَذٰلِكَ الْخُرُوْجُ

rizqal lil-‘ibād(i), wa aḥyainā bihī baldatam maitā(n), każālikal-khurūj(u).

(nk'ibitunga abagaragu bacu), kandi twabyukije (amazi) ubwo butaka bwapfuye (bwari butaramera). Uko ni ko kuzuka (kuva mu mva) bibaho.

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوْحٍ وَّاَصْحٰبُ الرَّسِّ وَثَمُوْدُ

każżabat qablahum qaumu nūḥiw wa aṣḥābur-rassi wa ṡamūd(u).

Mbere yabo, abantu ba Nuhu, abaturage ba Rass na Samud bari barahakanye (intumwa),

وَعَادٌ وَّفِرْعَوْنُ وَاِخْوَانُ لُوْطٍۙ

wa ‘āduw wa fir‘aunu wa ikhwānu lūṭ(in).

kandi (nk'uko) abantu ba 'Adi, abantu ba Farawo n'abantu ba Luti,

وَّاَصْحٰبُ الْاَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۗ كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيْدِ

wa aṣḥābul-aikati wa qaumu tubba‘(in), kullun każżabar-rusula faḥaqqa wa‘īd(i).

ndetse (na) n'abantu ba Aikah n'abantu ba Tubba. Bose babeshye intumwa, bityo iterabwoba ryanjye (kuri bo) rirakora.

اَفَعَيِيْنَا بِالْخَلْقِ الْاَوَّلِۗ بَلْ هُمْ فِيْ لَبْسٍ مِّنْ خَلْقٍ جَدِيْدٍ ࣖ

afa ‘ayīna bil-khalqil-awwal(i), bal hum fī labsim min khalqin jadīd(in).

None se turambiwe kuremwa kwa mbere? (Oya rwose) mu by'ukuri bari mu gushidikanya ku kuremwa gushya.

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهٖ نَفْسُهٗ ۖوَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيْدِ

wa laqad khalaqnal-insāna wa na‘lamu mā tuwaswisu bihī nafsuh(ū), wa naḥnu aqrabu ilaihi min ḥablil-warīd(i).

Kandi koko, twaremye umuntu kandi tuzi icyo umutima we urimo ubwira, kandi turi hafi ye kuruta umutsi we w'inyuma.

اِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيٰنِ عَنِ الْيَمِيْنِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيْدٌ

iż yatalaqqal-mutalaqqiyāni ‘anil-yamīni wa ‘anisy-syimāli qa‘īd(un).

(Ibuka) igihe abamarayika babiri bandikaga (ibikorwa bye), umwe yicaye iburyo undi ibumoso.

مَا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَيْهِ رَقِيْبٌ عَتِيْدٌ

mā yalfiẓu min qaulin illā ladaihi raqībun ‘atīd(un).

Nta jambo na rimwe avuga ariko hari marayika umurinzi iruhande rwe uhora yiteguye (kurifata).

وَجَاۤءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ۗذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيْدُ

wa jā'at sakratul-mauti bil-ḥaqq(i), żālika mā kunta minhu taḥīd(u).

Hanyuma urupfu nyakuri rwaraje. Ni cyo washakaga kwirinda mbere na mbere.

وَنُفِخَ فِى الصُّوْرِۗ ذٰلِكَ يَوْمُ الْوَعِيْدِ

wa nufikha fiṣ-ṣūr(i), żālika yaumul-wa‘īd(i).

Impanda iravuza. Uwo munsi ni wo wari ubangamiwe.

وَجَاۤءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّعَهَا سَاۤىِٕقٌ وَّشَهِيْدٌ

wa jā'at kullu nafsim ma‘ahā sā'iquw wa syahīd(un).

Buri wese azaza ari kumwe n'umuherekeza (umumarayika) n'umuhamya (umumarayika).

لَقَدْ كُنْتَ فِيْ غَفْلَةٍ مِّنْ هٰذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاۤءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيْدٌ

laqad kunta fī gaflatim min hāżā fakasyafnā ‘anka giṭā'aka fabaṣarukal-yauma ḥadīd(un).

Mu by’ukuri, mbere wari wirengagije iki (gihe), nuko dukuramo umwenda (wari utwikiriye) amaso yawe, kugira ngo icyerekezo cyawe cy’uyu munsi kizabe gityaye cyane.

وَقَالَ قَرِيْنُهٗ هٰذَا مَا لَدَيَّ عَتِيْدٌۗ

wa qāla qarīnuhū hāżā mā ladayya ‘atīd(un).

Kandi (marayika) wari umuherekeje aravuga ati: “Iyi ni yo (inyandiko y’ibikorwa) mfite.”

اَلْقِيَا فِيْ جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيْدٍ

alqiyā fī jahannama kulla kaffārin ‘anīd(in).

(Allah aravuga ati), "Nimujugunye mwembi muri Gehinomu abantu bose batumvira cyane kandi bakomeye,

مَنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُّرِيْبٍۙ

mannā‘il lil-khairi mu‘tadim murīb(in).

utinya cyane gukora ibikorwa byiza, urenga imipaka kandi ushidikanya,

ۨالَّذِيْ جَعَلَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ فَاَلْقِيٰهُ فِى الْعَذَابِ الشَّدِيْدِ

allażī ja‘ala ma‘allāhi ilāhan ākhara fa'alqiyāhu fil-‘ażābisy-syadīd(i).

wifatanya n'izindi mana na Allah, hanyuma akamushyira mu bihano bikomeye."

۞ قَالَ قَرِيْنُهٗ رَبَّنَا مَآ اَطْغَيْتُهٗ وَلٰكِنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍۢ بَعِيْدٍ

qāla qarīnuhū rabbanā mā aṭgaituhū wa lākin kāna fī ḍalālim ba‘īd(in).

(Satani) wari kumwe na we yaravuze ati: “Nyagasani, sinamuyobeje ariko na we ubwe yari mu buyobe bukomeye.”

قَالَ لَا تَخْتَصِمُوْا لَدَيَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ اِلَيْكُمْ بِالْوَعِيْدِ

qāla lā takhtaṣimū ladayya wa qad qaddamtu ilaikum bil-wa‘īd(i).

(Allah) aravuga ati: “Ntimukagire impaka imbere yanjye, kandi mu by’ukuri, nabanje kubatera ubwoba.

مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَمَآ اَنَا۠ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيْدِ ࣖ

mā yubaddalul-qaulu ladayya wa mā ana biẓallāmil lil-‘abīd(i).

Ibyemezo byanjye ntibishobora guhinduka kandi sinkora nabi abagaragu banjye.”

يَوْمَ نَقُوْلُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَـْٔتِ وَتَقُوْلُ هَلْ مِنْ مَّزِيْدٍ

yauma naqūlu lijahannama halimtala'ti wa taqūlu hal mim mazīd(in).

(Wibuke) umunsi (igihe) twabajije Jahanam tuti “Ese uhaze?” Arasubiza ati “Hari ikindi kintu cyiyongereyeho?”

وَاُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِيْنَ غَيْرَ بَعِيْدٍ

wa uzlifatil-jannatu lil-muttaqīna gaira ba‘īd(in).

Mu gihe Paradizo yegerejwe abantu b’abakiranutsi ahantu hatari kure yabo.

هٰذَا مَا تُوْعَدُوْنَ لِكُلِّ اَوَّابٍ حَفِيْظٍۚ

hāżā mā tū‘adūna likulli awwābin ḥafīẓ(in).

(Babwiwe bati), “Uyu ni wo mugisha mwasezeranijwe, (ni ukuvuga) kuri buri mugaragu uhora yicuza (kuri Allah) kandi agakurikiza (amategeko ye yose).

مَنْ خَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَاۤءَ بِقَلْبٍ مُّنِيْبٍۙ

man khasyiyar-raḥmāna bil-gaibi wa jā'a biqalbim munīb(in).

(Uwo ni) utinya Allah Nyirimpuhwe nyinshi, nubwo atagaragara (kuri we) kandi akaza afite umutima wicuza,

ۨادْخُلُوْهَا بِسَلٰمٍ ۗذٰلِكَ يَوْمُ الْخُلُوْدِ

udkhulūhā bisalām(in), żālika yaumul-khulūd(i).

Injira (mu ijuru) mu mutekano kandi mu mahoro. Uwo ni wo munsi w'iteka ryose.

لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ فِيْهَا وَلَدَيْنَا مَزِيْدٌ

lahum mā yasyā'ūna fīhā wa ladainā mazīd(un).

Babonamo icyo bifuza, kandi kuri twe hari ikindi kintu.

وَكَمْ اَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِّنْ قَرْنٍ هُمْ اَشَدُّ مِنْهُمْ بَطْشًا فَنَقَّبُوْا فِى الْبِلَادِۗ هَلْ مِنْ مَّحِيْصٍ

wa kam ahlaknā qablahum min qarnin hum asyaddu minhum baṭsyan fanaqqabū fil-bilād(i), hal mim maḥīṣ(in).

Kandi abantu bangahe twarimbuye mbere yabo, (nubwo) bari bafite imbaraga kurusha aba (abantu bakurikiyeho). Bamaze gushakisha ibihugu byinshi. Ese hari uburyo bwo kurokoka (gusenyuka)?

اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَذِكْرٰى لِمَنْ كَانَ لَهٗ قَلْبٌ اَوْ اَلْقَى السَّمْعَ وَهُوَ شَهِيْدٌ

inna fī żālika lażikrā liman kāna lahū qalbun au alqas-sam‘a wa huwa syahīd(un).

Mu by’ukuri, muri ibi hagomba kubaho umuburo ku bafite umutima cyangwa abakoresha amatwi yabo, mu gihe babyibonera.

وَلَقَدْ خَلَقْنَا السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍۖ وَّمَا مَسَّنَا مِنْ لُّغُوْبٍ

wa laqad khalaqnas-samāwāti wal-arḍa wa mā bainahumā fī sittati ayyām(in), wa mā massanā mil lugūb(in).

Kandi koko, twaremye ijuru n'isi n'ibiri hagati yabyo mu bihe bitandatu, kandi ntabwo twumvise tunaniwe na gato.

فَاصْبِرْ عَلٰى مَا يَقُوْلُوْنَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوْعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ الْغُرُوْبِ ۚ

faṣbir ‘alā mā yaqūlūna wa sabbiḥ biḥamdi rabbika qabla ṭulū‘isy-syamsi wa qablal-gurūb(i).

Bityo rero ihangane n'ibyo bavuga kandi uhimbaze Nyagasani wawe mbere y'uko izuba rirasa kandi ritararenga.

وَمِنَ الَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَاَدْبَارَ السُّجُوْدِ

wa minal-laili fasabbiḥhu wa adbāras-sujūd(i).

Kandi umuheshe icyubahiro nijoro na nyuma ya buri sengesho.

وَاسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ الْمُنَادِ مِنْ مَّكَانٍ قَرِيْبٍ

wastami‘ yauma yunādil-munādi mim makānin qarīb(in).

Kandi wumve (guhamagara) umunsi (igihe) umuhamagara (marayika) azahamagara ari hafi aho.

يَوْمَ يَسْمَعُوْنَ الصَّيْحَةَ بِالْحَقِّ ۗذٰلِكَ يَوْمُ الْخُرُوْجِ

yauma yasma‘ūnaṣ-ṣaiḥata bil-ḥaqq(i), żālika yaumul-khurūj(i).

(Uwo ni wo munsi bazumva ijwi riteye ubwoba mu by'ukuri. Uwo ni wo munsi bazavamo (bava mu mva).

اِنَّا نَحْنُ نُحْيٖ وَنُمِيْتُ وَاِلَيْنَا الْمَصِيْرُۙ

innā naḥnu nuḥyī wa numītu wa ilainal-maṣīr(u).

Mu by’ukuri, ni twe dutanga ubuzima kandi tugatera urupfu kandi ni twe dusubira (ku biremwa byose).

يَوْمَ تَشَقَّقُ الْاَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًا ۗذٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيْرٌ

yauma tasyaqqaqul-arḍu ‘anhum sirā‘ā(n), żālika ḥasyrun ‘alainā yasīr(un).

(Ni ukuvuga) ku munsi isi izacikamo kabiri, bazasohoka vuba. Ibyo ni ibintu byoroshye kuri twe.

نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَقُوْلُوْنَ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍۗ فَذَكِّرْ بِالْقُرْاٰنِ مَنْ يَّخَافُ وَعِيْدِ ࣖ

naḥnu a‘lamu bimā yaqūlūna wa mā anta ‘alaihim bijabbār(in), fażakkir bil-qur'āni may yakhāfu wa‘īd(i).

Tuzi neza ibyo bavuga, kandi wowe (Muhammadi) ntabwo uri imbaraga z'agahato kuri bo. Bityo banza uburire ukoresheje Qur'an uwo ari we wese utinya umuburo wanjye.