اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Ысынлап та, күктәрҙе һәм ерҙе барлыҡҡа килтереүҙә, төн менән көндөң алмашыныуында, диңгеҙ аша йөҙгән караптарҙа кешелеккә файҙа килтергән нәмәләр, Аллаһ Тәғәләнең күктән ебәргән һыуы, үлгәндән һуң ерҙе уның менән тергеҙеүе, унда бөтә төр хайуандарҙы таратыуы, һәм үҙгәргән ҡоролоҡтоң һәм Ер — аңлы кешеләр өсөн, ысынлап та, ғибрәттәр бар.
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۙ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri la'āyātil li'ulil-albāb(i).
(атап әйткәндә) торғанда, ултырғанда йәки ятҡанда Аллаһты иҫкә алыусылар, һәм улар күктәрҙең һәм Ерҙең яратылыуы хаҡында уйланғандар («Раббыбыҙ, Һин быларҙың барыһын да бушҡа барлыҡҡа килтермәнең, Һиңә дан, беҙҙе йәһәннәм ғазабынан һаҡла!»
الَّذِيْنَ يَذْكُرُوْنَ اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُوْنَ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هٰذَا بَاطِلًاۚ سُبْحٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
al-lażīna yażkurūnallāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbihim wa yatafakkarūna fi khalqis-samāwāti wal-arḍ(i), rabbanā mā khalaqta hāżā bāṭilā(n), subḥānaka fa qinā ‘ażāban-nār(i).
Раббыбыҙ, ысынлап та, һин кемде йәһәннәмгә индерһәң, һис шикһеҙ, һин уны хур иттең, һәм залимға ярҙамсы юҡ.
قُلْ سِيْرُوْا فِى الْاَرْضِ ثُمَّ انْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِيْنَ
qul sīrū fil-arḍi ṡummanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mukażżibīn(a).
(Мөхәммәткә): «Ерҙе тикшерегеҙ, шунан ҡарағыҙ, ялған һөйләүселәрҙең аҙағы нимә буласағын!»
وَكَذٰلِكَ نُرِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ مَلَكُوْتَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَلِيَكُوْنَ مِنَ الْمُوْقِنِيْنَ
wa każālika nurī ibrāhīma malakūtas-samāwāti wal-arḍi wa liyakūna minal-mūqinīn(a).
Шулай итеп, Беҙ Ибраһимға (Ҡөҙрәтебеҙҙе) күктәрҙә һәм Ерҙә күрһәттек һәм ул иман килтергәндәрҙән булһын өсөн
فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ الَّيْلُ رَاٰ كَوْكَبًا ۗقَالَ هٰذَا رَبِّيْۚ فَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَآ اُحِبُّ الْاٰفِلِيْنَ
falammā janna ‘alaihil-lailu ra'ā kaukabā(n), qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla lā uḥibbul-āfilīn(a).
Төн ҡараңғыланғас, ул (Ибраһим) йондоҙ күрҙе һәм: «Был минең Раббым», — тине. Йондоҙ байығас, ул: «Мин байыуын яратмайым», — тигән.
فَلَمَّا رَاَ الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هٰذَا رَبِّيْ ۚفَلَمَّآ اَفَلَ قَالَ لَىِٕنْ لَّمْ يَهْدِنِيْ رَبِّيْ لَاَكُوْنَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّاۤلِّيْنَ
falammā ra'al-qamara bāzigan qāla hāżā rabbī, falammā afala qāla la'illam yahdinī rabbī la'akūnanna minal-qaumiḍ-ḍāllīn(a).
Шунан ай ҡалҡҡанын күреп: «Был минең Раббым», — тине. Әммә ай байығас, ул: «Әгәр ҙә Раббым мине тура юлға баҫтырмаһа, мин аҙашҡандарҙан булыр инем», — тине.
فَلَمَّا رَاَ الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هٰذَا رَبِّيْ هٰذَآ اَكْبَرُۚ فَلَمَّآ اَفَلَتْ قَالَ يٰقَوْمِ اِنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ
falammā ra'asy-syamsa bāzigatan qāla hāżā rabbī hāżā akbar(u), falammā afalat qāla yā qaumi innī barī'um mimmā tusyrikūn(a).
Һуңынан, ҡояш сығыуын күргәс: «Был минең Раббым, был бөйөк», – тине. Ҡояш байығас, Ул: «Эй, халҡым, мин һеҙҙең тиңдәштәрегеҙҙән айырылам», — тине.
وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۚ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَاَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُّخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُّتَرَاكِبًاۚ وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَّجَنّٰتٍ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّالزَّيْتُوْنَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَّغَيْرَ مُتَشَابِهٍۗ اُنْظُرُوْٓا اِلٰى ثَمَرِهٖٓ اِذَٓا اَثْمَرَ وَيَنْعِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكُمْ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
wa huwal-lażī anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī nabāta kulli syai'in fa akhrajnā minhu khaḍiran nukhriju minhu ḥabbam mutarākibā(n), wa minan nakhli min ṭal‘ihā qinwānun dāniyatuw wa jannātim min a‘nābiw waz-zaitūna war-rummāna musytabihaw wa gaira mutasyābih(in), unẓurū ilā ṡamarihī iżā aṡmara wa yan‘ih(ī), inna fī żālikum la'āyātil liqaumiy yu'minūn(a).
Һәм Ул Күктән һыу төшөрә, һуңынан Беҙ уның менән һәр төрлө үҫемлектәрҙе үҫтерәбеҙ, шуға күрә Беҙ шул үҫемлектәрҙән йәшел үҫемлектәр сығарабыҙ, Беҙ шул йәшел үҫемлектәрҙән күп бөртөктәр сығарабыҙ; ә пальма ағасынан аҫылынып торған ботаҡтарҙы, йөҙөм баҡсаларын, (Беҙ шулай уҡ) оҡшаш һәм оҡшаш булмаған зәйтүн һәм гранаттарҙы ҡырҡып алдыҡ. Емеш биреп, өлгөргәс, емешкә иғтибар итегеҙ. Ысынлап та, иман килтергәндәр өсөн (Аллаһтың ҡөҙрәте тураһында) аяттар бар.
وَهُوَ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ حَتّٰٓى اِذَآ اَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنٰهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاۤءَ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ كَذٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتٰى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), ḥattā iżā aqallat saḥāban ṡiqālan suqnāhu libaladim mayyitin fa anzalnā bihil-mā'a fa akhrajnā bihī min kulliṡ-ṡamarāt(i), każālika nukhrijul-mautā la‘allakum tażakkarūn(a).
Ул, рәхмәтенең (ямғыр) килеүенән алда, һөйөнөслө хәбәр килтереүсе булараҡ, елде иҫтерә, ел болоттар килтергәндә, Беҙ уларҙы ҡоро ергә ҡыуабыҙ, шунан һуң шул ергә ямғыр яуҙырабыҙ. Һуңынан Беҙ шул ямғыр менән төрлө емеш-еләк үҫтерҙек. Бына шулай үлгәндәрҙе терелтәбеҙ, һабаҡ алырһығыҙ тип ышанам.
اِنَّ فِى اخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَّقُوْنَ
inna fikhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā khalaqallāhu fis-samāwāti wal-arḍi la'āyātil liqaumiy yattaqūn(a).
Ысынлап та, төн менән көндөң алмашыныуында һәм Аллаһтың күктәрҙә һәм Ерҙә барлыҡҡа килтергән нәмәләрендә Унан ҡурҡҡандар өсөн ғибрәттәр бар.
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
Ысынлап та, донъяуи тормош тураһындағы ҡисса тап Беҙ күктән төшөргән һыу (ямғыр) кеүек, унан һуң ерҙәге үҫемлектәр мул үҫә (шул һыу арҡаһында), уларҙың ҡайһы берҙәрен кеше һәм мал ашай. Ер тулыһынса биҙәлгән һәм биҙәлгәнгә тиклем, унда йәшәүселәр үҙҙәрен мотлаҡ уға эйә булырмын тип уйлағансы, уға төндә йәки көндөҙ Беҙҙең язабыҙ килер һәм Беҙ уны кисә шытып сыҡмаған кеүек, ураҡ менән ҡырҡылған уңыш кеүек итербеҙ. Беҙ уйланыусы халыҡҡа аяттарҙы (ҡөҙрәтебеҙҙе) шулай аңлатабыҙ.
هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ
huwal-lażī ja‘ala lakumul-laila litaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yasma‘ūn(a).
Ул төндө һеҙҙең өсөн ял итеүсе һәм көндө яҡты итеүсе. Ысынлап та, был эштә ишетеүселәр өсөн (Аллаһтың ҡөҙрәте тураһында) аяттар бар.
وَكَاَيِّنْ مِّنْ اٰيَةٍ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ يَمُرُّوْنَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُوْنَ
wa ka'ayyim min āyatin fis-samāwāti wal-arḍi yamurrūna ‘alaihā wa hum ‘anhā mu‘rḍūn(a).
Күктәрҙә лә, Ерҙә лә (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) күпме аяттар үттеләр, әммә уларҙан йөҙ сөйөрҙөләр.
اَللّٰهُ الَّذِيْ رَفَعَ السَّمٰوٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ يُدَبِّرُ الْاَمْرَ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّكُمْ تُوْقِنُوْنَ
allāhul-lażī rafa‘as-samāwāti bigairi ‘amadin taraunahā ṡummastawā ‘alal-‘arsyi wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), yudabbirul-amra yufaṣṣilul-āyāti la‘allakum biliqā'i rabbikum tūqinūn(a).
Аллаһ Тәғәлә күкте бағанаһыҙ күтәрҙе, һеҙ күрәһегеҙ, шунан тәхеткә ултырҙы. Ул ҡояшты һәм айҙы буйһондорҙо; һәр береһе алдан билдәләнгән ваҡыт буйынса әйләнә. Ул (Үҙ мәхлүктәренең) эштәрен тәртипкә килтерә, һеҙ Раббығыҙ менән осрашыуығыҙға ышаныслы булһын өсөн (Уның бөйөклөгөнөң) аяттарын аңлата.
وَهُوَ الَّذِيْ مَدَّ الْاَرْضَ وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْهٰرًا ۗوَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ جَعَلَ فِيْهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī maddal-arḍa wa ja‘ala fīhā rawāsiya wa anhārā(n), wa min kulliṡ-ṡamarāti ja‘ala fīhā zaujainiṡnaini yugsyil-lailan-nahār(a), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Ул Ерҙе йәйеп, унда тауҙар һәм йылғалар барлыҡҡа килтерҙе. Уның эсендә бөтә емештәрҙе парлап яратты. Ул төндө көнгә әйләндерә. Ысынлап та, был эштәрҙә уйлаусылар өсөн (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) ғибрәттәр бар.
وَفِى الْاَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجٰوِرٰتٌ وَّجَنّٰتٌ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّزَرْعٌ وَّنَخِيْلٌ صِنْوَانٌ وَّغَيْرُ صِنْوَانٍ يُّسْقٰى بِمَاۤءٍ وَّاحِدٍۙ وَّنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلٰى بَعْضٍ فِى الْاُكُلِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa fil-arḍi qiṭa‘um mutajāwirātuw wa jannātum min a‘nābiw wa zar‘uw wa nakhīlun ṣinwānuw wa gairu ṣinwāniy yusqā bimā'iw wāḥid(in), wa nufaḍḍilu ba‘ḍahā ‘alā ba‘ḍin fil-ukul(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Ерҙә йәнәш өлөштәр, йөҙөм баҡсалары, үҫемлектәр, ботаҡлы пальма ағастары һәм ботаҡһыҙҙары бар; шул уҡ һыу менән һуғарылған, әммә Беҙ тәме буйынса бер үҫемлекте икенсеһенән өҫтөнөрәк күрәбеҙ. Ысынлап та, аңлы кешеләр өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөнә) ғибрәттәр бар.
وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُوْنٍ
wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli syai'im mauzūn(in).
Ерҙе йәйҙек, өҫтөнә тауҙар ултырттыҡ һәм унда ҙурлығына ҡарап һәр нәмәне үҫтерҙек.
وَاَرْسَلْنَا الرِّيٰحَ لَوَاقِحَ فَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَسْقَيْنٰكُمُوْهُۚ وَمَآ اَنْتُمْ لَهٗ بِخٰزِنِيْنَ
wa arsalnar-riyāḥa lawāqiha fa anzalnā minas-samā'i mā'an fa asqainākumūh(u), wa mā antum lahū bikhāzinīn(a).
Беҙ никах өсөн ел ебәрҙек һәм күктән ямғыр яуҙырҙыҡ, шунан һеҙгә унан (һыуҙы) эсерҙек, ә һеҙ уны һаҡламағанһығыҙ.
يُنْۢبِتُ لَكُمْ بِهِ الزَّرْعَ وَالزَّيْتُوْنَ وَالنَّخِيْلَ وَالْاَعْنَابَ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
yumbitu lakum bihiz-zar‘a waz-zaitūna wan-nakhīla wal-a‘nāba wa min kulliṡ-ṡamarāt(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
Уның менән һеҙгә иген культуралары, зәйтүн, хөрмә, йөҙөм һәм һәр төрлө емеш-еләк үҫтерә. Ысынлап та, уйланыусы кешеләр өсөн бында ғибрәттәр бар.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ
wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Ул төндө һәм көндө, ҡояшты һәм айҙы һиңә буйһондорҙо, йондоҙҙар ҙа Уның бойороғона буйһондоролған. Ысынлап та, аҡыллы кешеләр өсөн бында ғибрәттәр бар.
وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ
wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).
һәм (Ул шулай уҡ) Ер йөҙөндә һеҙҙең өсөн төрлө төрҙәрендә һәм төҫтәрендә барлыҡҡа килтергән нәмәләрҙе идара итә. Ысынлап та, бында зикер итеүсе халыҡ өсөн ғибрәттәр бар.
وَهُوَ الَّذِيْ سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوْا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَاۚ وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa huwal-lażī sakhkharal-baḥra lita'kulū minhu laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijū minhu ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka mawākhira fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Һеҙ диңгеҙҙе (һеҙгә) буйһондорҙо, һеҙ унан яңы ит (балыҡ) ашайһығыҙ һәм унан кейергә биҙәүестәр сығараһығыҙ. Һеҙ (шулай уҡ) уның аша йөҙгән кәмәләрҙе күрәһегеҙ, Уның йомартлығын эҙләйһегеҙ һәм шөкөр итәһегеҙ.
وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ
wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).
Һеҙҙең менән бергә һелкенмәһен өсөн Ер йөҙөнә тауҙар ҡуйҙы, һеҙ тура юлға баҫыр өсөн йылғалар һәм юлдар яһаны.
وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ
wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).
Аллаһ Күктән һыу (ямғыр) яуҙырҙы һәм шул һыу менән элек үле булған ерҙе терелтте. Ысынлап та, был осраҡта Аллаһтың бөйөклөгөн тыңлаусылар өсөн ғибрәттәр бар.
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).
Һәм, ысынлап та, малсылыҡта, ысынлап та, һиңә һабаҡ бар. Беҙ һиңә уның ашҡаҙанында булғандан эсерәбеҙ (рәүешендә) бысраҡ менән ҡан араһындағы саф һөттө, уны эскән кешеләргә еңел йотола.
وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).
Ә финиктан, йөҙөмдән иҫерткес эсемлектәр, бәхет эшләйһең. Ысынлап та, аҡылы булғандар өсөн ысынлап та (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) ғибрәттәр бар.
وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ
wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).
Һәм Раббың бал ҡорттарына: «Тауҙарға, ағастарға һәм кешеләр яһаған урындарға оя яһағыҙ!»
ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
Һуңынан бөтә (төрлө) емештәрҙе ашағыҙ һәм Раббығыҙҙың (һеҙгә) еңеләйтелгән юлынан барығыҙ». Бал ҡортоноң ашҡаҙанынан төрлө төҫтәге эсемлек (бал) сыға, унда кешене дауалаусы дарыу бар Ысынлап та, уйланыусылар өсөн ошонда ғәләмәт бар.
وَاللّٰهُ اَخْرَجَكُمْ مِّنْۢ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ لَا تَعْلَمُوْنَ شَيْـًٔاۙ وَّجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَ ۙ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wallāhu akhrajakum mim buṭūni ummahātikum lā ta‘lamūna syai'ā(n), wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), la‘allakum tasykurūn(a).
Аллаһ һеҙҙе бер нәмә лә белмәйенсә әсәләрегеҙҙең ҡарынынан сығарҙы һәм һеҙгә ишетеү һәләтен, күреүҙе һәм йөрәктәрҙе бирҙе, шуға күрә һеҙ шөкөр итерһегеҙ.
وَجَعَلْنَا الَّيْلَ وَالنَّهَارَ اٰيَتَيْنِ فَمَحَوْنَآ اٰيَةَ الَّيْلِ وَجَعَلْنَآ اٰيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً لِّتَبْتَغُوْا فَضْلًا مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ وَكُلَّ شَيْءٍ فَصَّلْنٰهُ تَفْصِيْلًا
wa ja‘alnal-laila wan-nahāra āyataini fa maḥaunā āyatal-laili wa ja‘alnā āyatan-nahāri mubṣiratal litabtagū faḍlam mir rabbikum wa lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), wa kulla syai'in faṣṣalnāhu tafṣīlā(n).
Беҙ төн менән көндө (Бөйөклөгөбөҙҙөң бөйөклөгөбөҙҙөң) ике билдәһе иттек, һуңынан төн билдәһен юйҙыҡ һәм көндөң билдәһен асыҡ күрһәттек, һеҙ Раббығыҙҙан йомартлыҡ һорарһығыҙ, йылдар һанын һәм (ваҡыт) хисабын белһен өсөн. Беҙ бөтә нәмәне асыҡ итеп аңлаттыҡ.
كُلُوْا وَارْعَوْا اَنْعَامَكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ
kulū war‘au an‘āmakum, inna fī żālika la'āyātil li'ulin-nuhā.
Малдарығыҙҙы ашап, йәйләгеҙ. Ысынлап та, был осраҡта аңлы кешеләр өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөнә) ғибрәттәр бар.
وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاۤءَ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لٰعِبِيْنَ
wa mā khalaqnas-samā'a wal-arḍa wa mā bainahumā lā‘ibīn(a).
Беҙ күктәрҙе, Ерҙе һәм улар араһындағы бөтә нәмәне күңел асыу өсөн генә яралтманыҡ.
وَجَعَلْنَا فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِهِمْۖ وَجَعَلْنَا فِيْهَا فِجَاجًا سُبُلًا لَّعَلَّهُمْ يَهْتَدُوْنَ
wa ja‘alnā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bihim, wa ja‘anā fīhā fijājan subulal la‘allahum yahtadūn(a).
Беҙ был Ер йөҙөндә улар менән бергә һелкенмәһен өсөн ныҡлы тауҙар яһаныҡ һәм унда ла улар тура юлға баҫыр өсөн киң юлдар яһаныҡ.
وَجَعَلْنَا السَّمَاۤءَ سَقْفًا مَّحْفُوْظًاۚ وَهُمْ عَنْ اٰيٰتِهَا مُعْرِضُوْنَ
wa ja‘alnas-samā'a saqfam maḥfūẓā(n), wa hum ‘an āyātihā mu‘riḍūn(a).
Һәм Беҙ күк йөҙөн һаҡланған ҡыйыҡ иттек, ләкин улар һаман да (Аллаһтың бөйөклөгө) аяттарынан (ҡояш, ай, ел, болоттар һ.б.) ситләшәләр.
وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ فِيْ فَلَكٍ يَّسْبَحُوْنَ
wa huwal-lażī khalaqal-laila wan-nahāra wasy-syamsa wal-qamar(a), kullun fī falakiy yasbaḥūn(a).
Һәм Ул төндө һәм көндө, ҡояшты һәм айҙы яралтҡан. Һәр береһе үҙ орбитаһында әйләнә.
قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).
(Мөхәммәткә): «Әгәр һеҙ белһәгеҙ, Ер һәм ундағы бөтә нәмә кемдеке?»
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ
qul mar rabbus-samāwātis-sab‘i wa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).
Әйт: «Ете күктең һәм бөйөк тәхеттең хужаһы булған Раббы кем ул?»
قُلْ مَنْۢ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul mam biyadihī malakūtu kulli syai'iw wa huwa yujīru wa lā yujāru ‘alaihi in kuntum ta‘lamūn(a).
Әйт: "Бөтә нәмәнең ҡөҙрәте кемдең ҡулында, Ул һаҡлай, һәм бер нәмәне лә (Уның ғазабынан) һаҡлап булмай, әгәр һеҙ белһәгеҙ?"
يُقَلِّبُ اللّٰهُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّاُولِى الْاَبْصَارِ
yuqallibullāhul-laila wan-nahār(a), inna fī żālika la‘ibratal li'ulil-abṣār(i).
Аллаһ төн менән көндө алмаштыра. Ысынлап та, был осраҡта (үткер) күргәндәргә һабаҡ булырға тейеш.
تَبٰرَكَ الَّذِيْ جَعَلَ فِى السَّمَاۤءِ بُرُوْجًا وَّجَعَلَ فِيْهَا سِرٰجًا وَّقَمَرًا مُّنِيْرًا
tabārakal-lażī ja‘ala fis-samā'i burūjaw wa ja‘ala fīhā sirājaw wa qamaram munīrā(n).
Күктәге йондоҙҙарҙы барлыҡҡа килтергән һәм Ҡояш менән Айҙы ла яҡтыртҡан Аллаһҡа дан булһын.
وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ خِلْفَةً لِّمَنْ اَرَادَ اَنْ يَّذَّكَّرَ اَوْ اَرَادَ شُكُوْرًا
wa huwal-lażī ja‘alal-laila wan-nahāra khilfatal liman arāda ay yażżakkara au arāda syukūrā(n).
Һәм Ул (шулай уҡ) һабаҡ алырға теләгән йәки шөкөр итергә теләгән кешеләр өсөн төн менән көндө алмаштырып тора.
قَالَ رَبُّ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ مُّوْقِنِيْنَ
qāla rabbus-samāwāti wal-arḍi wa mā bainahumā, in kuntum mūqinīn(a).
Ул (Муса) яуап бирҙе: «Әгәр һеҙ Уға иман килтерһәгеҙ, күктәрҙе, ерҙе һәм улар араһындағы нәмәләрҙе барлыҡҡа килтергән Алла (был һеҙҙең Аллағыҙ».
قَالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَاۗ اِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُوْنَ
qāla rabbul-masyriqi wal-magribi wa mā bainahumā, in kuntum ta‘qilūn(a).
Ул (Муса) әйтте: «Әгәр һеҙ аңлаһағыҙ, көнсығыш менән көнбайышты һәм улар араһындағы нәмәләрҙе идара иткән Раббы».
وَمِنْ رَّحْمَتِهٖ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa mir raḥmatihī ja‘ala lakumul-laila wan-nahāra litaskunū fīhi wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Һәм тап Үҙенең рәхмәте арҡаһында Ул һеҙҙең өсөн төндәрҙе һәм көндөҙ яралтты, һеҙ төндә ял итегеҙ һәм Уның йомартлығынан (көндөҙ) бер аҙ эҙләрһегеҙ һәм Уға шөкөр итерһегеҙ.
خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّلْمُؤْمِنِيْنَ ࣖ ۔
khalaqallāhus-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), inna fī żālika la'āyatal lil-mu'minīn(a).
Аллаһ күктәрҙе һәм Ерҙе хаҡлыҡ менән яралтҡан. Ысынлап та, иман килтергәндәр өсөн (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) ғибрәттәр бар.
وَلَىِٕنْ سَاَلْتَهُمْ مَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُوْلُنَّ اللّٰهُ ۗفَاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ
wa la'in sa'altahum man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa sakhkharasy-syamsa wal-qamara layaqūlunnallāh(u), fa'annā yu'fakūn(a).
Һәм уларҙан: «Күктәрҙе һәм Ерҙе кем яралтты, Ҡояшты һәм Айҙы үҙенә буйһондорҙо?» Һис шикһеҙ, улар: «Аллаһ!» Тимәк, ни өсөн уларҙы (хәҡиҡәттән) кире борорға мөмкин.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِّتَسْكُنُوْٓا اِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَّوَدَّةً وَّرَحْمَةً ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa min āyātihī an khalaqa lakum min anfusikum azwājal litaskunū ilaihā wa ja‘ala bainakum mawaddataw wa raḥmah(tan), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Һәм Уның (бөйөклөгөнең) билдәләренән шуныһы ла бар: Ул һеҙгә үҙегеҙҙең нәҫелегеҙҙән иптәштәр яралтты, һеҙ улар менән эйелһен һәм үҙегеҙҙе тыныс тойһон өсөн, һәм Ул һеҙҙең арала мөхәббәт һәм наҙ тойғоларын яралтты. Ысынлап та, фекер йөрөтөүсе халыҡ өсөн бында (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) ғибрәттәр бар.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ خَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَاَلْوَانِكُمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّلْعٰلِمِيْنَ
wa min āyātihī khalqus-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfu alsinatikum wa alwānikum, inna fī żālika la'āyātil lil-‘ālimīn(a).
Уның аяттарынан күктәрҙе һәм Ерҙе яратыу, телдәрегеҙҙең һәм төҫтәрегеҙҙең айырмаһы бар. Ысынлап та, бында белемле халыҡ өсөн ғибрәттәр бар.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ مَنَامُكُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَاۤؤُكُمْ مِّنْ فَضْلِهٖۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ
wa min āyātihī manāmukum bil-laili wan-nahāri wabtigā'ukum min faḍlih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yasma‘ūn(a).
Төндә лә, көндөҙ ҙә йоҡлауығыҙ һәм Уның йомартлығын эҙләүегеҙ Уның аяттарынан. Ысынлап та, унда тыңлаусылар өсөн ғибрәттәр бар.
اَللّٰهُ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ فَتُثِيْرُ سَحَابًا فَيَبْسُطُهٗ فِى السَّمَاۤءِ كَيْفَ يَشَاۤءُ وَيَجْعَلُهٗ كِسَفًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلٰلِهٖۚ فَاِذَآ اَصَابَ بِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖٓ اِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُوْنَۚ
allāhul-lażī yursilur-riyāḥa fatuṡīru saḥāban fayabsuṭuhū fis-samā'i kaifa yasyā'u wa yaj‘aluhū kisafan fataral-wadqa yakhruju min khilālih(ī), fa'iżā aṣāba bihī may yasyā'u min ‘ibādihī iżā hum yastabsyirūn(a).
Аллаһ Тәғәлә елде ебәрә, шунан ел болоттарҙы ҡыбырлата һәм Аллаһ уларҙы күктә Үҙе теләгәнсә йәйә, уларҙы өйөмдәргә әйләндерә, шунан һин тишектәрҙән ямғыр сығыуын күрәһең, шуға күрә Ул уны Үҙе теләгән ҡолдарына төшөргәндә, ҡапыл улар шатлана.
وَاللّٰهُ الَّذِيْٓ اَرْسَلَ الرِّيٰحَ فَتُثِيْرُ سَحَابًا فَسُقْنٰهُ اِلٰى بَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَحْيَيْنَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ كَذٰلِكَ النُّشُوْرُ
wallāhul-lażī arsalar-riyāḥa fatuṡīru saḥāban fasuqnāhu ilā baladim mayyitin fa'aḥyainā bihil-arḍa ba‘da mautihā, każālikan-nusyūr(u).
Елде ебәреүсе Аллаһтыр; Һуңынан (ел) болоттарҙы күсерҙе, шуға күрә Беҙ болоттарҙы үле (ҡоро) ергә йүнәлттек, һуңынан ямғыр менән ерҙе үлгәндән һуң (ҡоро) терелттек. Бына шулай ул уяныу.
وَمَا يَسْتَوِى الْبَحْرٰنِۖ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَاۤىِٕغٌ شَرَابُهٗ وَهٰذَا مِلْحٌ اُجَاجٌۗ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُوْنَ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْنَ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَا ۚوَتَرَى الْفُلْكَ فِيْهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa mā yastawil-baḥrān(i), hāżā ‘ażbun furātun sā'igun syarābuhū wa hāżā milḥun ujāj(un), wa min kullin ta'kulūna laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijūna ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka fīhi mawākhira litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Ике диңгеҙ араһында бер үк түгел; был йәмһеҙ, яңы, эсергә тәмле, икенсеһе тоҙло һәм әсе. Ә (һәр диңгеҙҙән) һеҙ яңы ит ашарға мөмкин һәм һеҙ кейгән биҙәүестәр сығарырға мөмкин, һәм унда һеҙ диңгеҙ аша йөҙгән караптарҙы күрәһегеҙ, һеҙ Уның йомартлығын эҙләй алаһығыҙ һәм һеҙ шөкөр итә алаһығыҙ.
وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَاۤبِّ وَالْاَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ كَذٰلِكَۗ اِنَّمَا يَخْشَى اللّٰهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمٰۤؤُاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ غَفُوْرٌ
wa minan-nāsi wad-dawābbi wal-an‘āmi mukhtalifun alwānuhū każālik(a), innamā yakhsyallāha min ‘ibādihil-ulamā'(u), innallāha ‘azīzun gafūr(un).
Һәм шулай (шулай уҡ) кешеләр араһында, тере хәрәкәт итеүсе йән эйәләре һәм мал-тыуар араһында төрлө төҫтәр (һәм төрҙәре) бар. Аллаһтан ҡурҡҡан ҡолдар араһында тик ғалимдар ғына. Ысынлап та, Аллаһ ҡөҙрәтле, ярлыҡаусы!
وَاٰيَةٌ لَّهُمُ الْاَرْضُ الْمَيْتَةُ ۖاَحْيَيْنٰهَا وَاَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبًّا فَمِنْهُ يَأْكُلُوْنَ
wa āyatul lahumul-arḍul-maitah(tu), aḥyaināhā wa akhrajnā minhā ḥabban faminhu ya'kulūn(a).
Улар өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөнә) билдә булып үле ер тора. Беҙ ергә йән бирҙек һәм унан иген сығарҙыҡ, шуға күрә улар унан ашанылар.
وَجَعَلْنَا فِيْهَا جَنّٰتٍ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ وَّفَجَّرْنَا فِيْهَا مِنَ الْعُيُوْنِۙ
wa ja‘alnā fīhā jannātim min nakhīliw wa a‘nābiw wa fajjarnā fīhā minal-‘uyūn(i).
Беҙ уға Ер йөҙөндә хөрмә һәм йөҙөм баҡсалары эшләнек һәм уға һыулы шишмәләр ебәрҙек.
وَاٰيَةٌ لَّهُمُ الَّيْلُ ۖنَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَاِذَا هُمْ مُّظْلِمُوْنَۙ
wa āyatul lahumul-lailu naslakhu minhun-nahāra fa'iżā hum muẓlimūn(a).
Улар өсөн төн (Аллаһтың бөйөклөгө) билдәһе булып тора; Беҙ көндө (төндән) алып ташланыҡ, шунан шунда уҡ улар ҡараңғылыҡта булды,
وَاٰيَةٌ لَّهُمْ اَنَّا حَمَلْنَا ذُرِّيَّتَهُمْ فِى الْفُلْكِ الْمَشْحُوْنِۙ
wa āyatul lahum annā ḥamalnā żurriyyatahum fil-fulkil-masyḥūn(i).
Улар өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөнә) бер билдә булды: Беҙ уларҙың нәҫелдәрен йөк тулы кәмәләрҙә алып барҙыҡ.
اِنَّا زَيَّنَّا السَّمَاۤءَ الدُّنْيَا بِزِيْنَةِ ِۨالْكَوَاكِبِۙ
innā zayyannas-samā'ad-dun-yā bizīnatinil-kawākib(i).
Ысынлап та, Беҙ донъяның (иң яҡын) күген йондоҙҙар биҙәге менән биҙәнек.
فَنَظَرَ نَظْرَةً فِى النُّجُوْمِۙ
fa naẓara naẓratan fin-nujūm(i).
Шунан йондоҙҙарға күҙ һалды,
خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۚ يُكَوِّرُ الَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اَلَا هُوَ الْعَزِيْزُ الْغَفَّارُ
khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), yukawwirul-laila ‘alan-nahāri wa yukawwirun nahāra ‘alal-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), alā huwal-‘azīzul-gaffār(u).
Ул күктәрҙе һәм Ерҙе хаҡ (маҡсат) менән яралтҡан; Ул төндө көнгә, көндө төнгә буйһондорҙо һәм ҡояш менән айҙы буйһондорҙо, һәр береһе үҙ ваҡыты буйынса йүгерҙе. Иҫтәргә! Ул иң аҫыл, иң ярлыҡаусы.
اَللّٰهُ يَتَوَفَّى الْاَنْفُسَ حِيْنَ مَوْتِهَا وَالَّتِيْ لَمْ تَمُتْ فِيْ مَنَامِهَا ۚ فَيُمْسِكُ الَّتِيْ قَضٰى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْاُخْرٰىٓ اِلٰٓى اَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
allāhu yatawaffal-anfusa ḥīna mautihā wal-latī lam tamut fī manāmihā, fayumsikul-latī qaḍā ‘alaihal-mauta wa yursilul-ukhrā ilā ajalim musammā(n), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Аллаһ Тәғәлә (кешенең) үлем ваҡытында ғүмерен һәм әле үлмәгән (кешенең) ғүмерен йоҡлағанда тота; Шулай итеп, Ул үлемдәрен тәғәйенләгән (кешеләрҙең) ғүмерен һаҡлай һәм башҡаларҙың ғүмерен билдәләнгән ваҡытҡа тиклем азат итә. Ысынлап та, фекер йөрөтөүсе халыҡ өсөн Аллаһтың (бөйөклөгөнөң) аяттары ошонда бар.
هُوَ الَّذِيْ يُرِيْكُمْ اٰيٰتِهٖ وَيُنَزِّلُ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ رِزْقًا ۗوَمَا يَتَذَكَّرُ اِلَّا مَنْ يُّنِيْبُ
huwal-lażī yurīkum āyātihī wa yunazzilu lakum minas-samā'i rizqā(n), wa mā yatażakkaru illā may yunīb(u).
Ул һеҙгә Үҙенең аяттарын (ҡөҙрәтен) күрһәтә һәм һеҙҙең өсөн Күктән ризыҡ индерә. Һәм ғибрәт алғандарҙан башҡа (Аллаһҡа) әйләнеп ҡайтыусылар түгел.
لَخَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ اَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
lakhalqus-samāwāti wal-arḍi akbaru min khalqin-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā ya‘lamūn(a).
Ысынлап та, күктәрҙең һәм Ерҙең яратылыуы кешеләрҙе яратыуҙан бөйөгөрәк, әммә кешеләрҙең күбеһе быны белмәй.
اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
allāhul-lażī ja‘ala lakumul-laila litaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), innallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Аллаһ Тәғәлә һеҙҙең өсөн төндө ял итһен өсөн яралтҡан; (һәм көндө яҡты ит). Ысынлап та, Аллаһтың кешеләргә бүләк иткән бүләктәре бар, әммә кешеләрҙең күбеһе шөкөр итмәй.
وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ مِنْ فَوْقِهَا وَبٰرَكَ فِيْهَا وَقَدَّرَ فِيْهَآ اَقْوَاتَهَا فِيْٓ اَرْبَعَةِ اَيَّامٍۗ سَوَاۤءً لِّلسَّاۤىِٕلِيْنَ
wa ja‘ala fīhā rawāsiya min fauqihā wa bāraka fīhā wa qaddara fīhā aqwātahā fī arba‘ati ayyām(in), sawā'al lis-sā'ilīn(a).
Ул уның өсөн уның өҫтөндә ныҡлы тауҙар яралтты. Һуңынан Ул фатиха бирҙе һәм дүрт миҙгелдә (унда йәшәүселәргә) ризыҡ билдәләне, ризыҡ мохтаждарға (ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерергә) етерлек.
وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ
wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).
Һәм Уның бөйөклөгөнөң ҡайһы бер билдәләре – төн, көн, ҡояш һәм ай. Ҡояшҡа баш эймәгеҙ, айға ла түгел, ә уларҙы барлыҡҡа килтергән Аллаһҡа баш эйегеҙ, әгәр ҙә һеҙ Уға ғына ғибәҙәт ҡылһағыҙ.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖٓ اَنَّكَ تَرَى الْاَرْضَ خَاشِعَةً فَاِذَآ اَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاۤءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْۗ اِنَّ الَّذِيْٓ اَحْيَاهَا لَمُحْيِ الْمَوْتٰى ۗاِنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
wa min āyātihī annaka taral-arḍa khāsyi‘atan fa iżā anzalnā ‘alaihal-mā'ahtazzat wa rabat, innal-lażī aḥyāhā lamuḥyil-mautā, innahū ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Һәм Уның аяттары (бөйөклөгө) араһында һин Ерҙең ҡоро һәм ҡоро булыуын күрәһең, әммә әгәр Беҙ уға ямғыр яуҙырһаҡ, ул, һис шикһеҙ, хәрәкәт итер һәм уңдырышлы булыр. Ысынлап та, уны терелтеүсе (Аллаһ), һис шикһеҙ, үлеләрҙе лә терелтә ала; Ысынлап та, Ул һәр нәмәгә ҡөҙрәтле.
سَنُرِيْهِمْ اٰيٰتِنَا فِى الْاٰفَاقِ وَفِيْٓ اَنْفُسِهِمْ حَتّٰى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ اَنَّهُ الْحَقُّۗ اَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ اَنَّهٗ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيْدٌ
sanurīhim āyātinā fil-āfāqi wa fī anfusihim ḥattā yatabayyana lahum annahul-ḥaqq(u), awalam yakfi birabbika annahū ‘alā kulli syai'in syahīd(un).
Беҙ уларға Ҡөрьәндең хаҡ икәнлеге асыҡ булһын өсөн, һәр мөйөштә һәм үҙҙәрендә аяттарыбыҙҙы күрһәтербеҙ. Раббыңдың һәр нәмәгә шаһит булыуы (һеҙгә) етмәйме ни?
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ خَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيْهِمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ ۗوَهُوَ عَلٰى جَمْعِهِمْ اِذَا يَشَاۤءُ قَدِيْرٌ ࣖ
wa min āyātihī khalqus-samāwāti wal-arḍi wa mā baṡṡa fīhimā min dābbah(tin), wa huwa ‘alā jam‘ihim iżā yasyā'u qadīr(un).
Һәм Уның аяттары (бөйөклөгө) араһында күктәрҙе һәм Ерҙе һәм улар өҫтөнә йәйеп йәйгән һөйрәлеүсе йән эйәләрен яралтыуы ла бар. Һәм Ул Ҡөҙрәтле, Үҙе теләгән ваҡытта барыһын да йыя.
وَمِنْ اٰيٰتِهِ الْجَوَارِ فِى الْبَحْرِ كَالْاَعْلَامِ ۗ
wa min āyātihil-jawāri fil-baḥri kal-a‘lām(i).
Һәм Уның (бөйөклөгөнә) аяттар араһында диңгеҙҙә тауҙар кеүек йөҙөүсе кәмәләр ҙә бар.
اِنَّ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّلْمُؤْمِنِيْنَۗ
inna fis-samāwāti wal-arḍi la'āyātil lil-mu'minīn(a).
Ысынлап та, күктәрҙә һәм Ерҙә мөьминдәр өсөн (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) ғибрәттәр бар.
وَفِيْ خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِنْ دَاۤبَّةٍ اٰيٰتٌ لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَۙ
wa fī khalqikum wa mā yabuṡṡu min dābbatin āyātul liqaumiy yūqinūn(a).
Һеҙҙе барлыҡҡа килтереүҙә лә, Ер йөҙөндә таралған хәрәкәт итеүсе йән эйәләрендә лә иман килтергән халыҡ өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөн күрһәткән) ғибрәттәр бар.
وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ رِّزْقٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ اٰيٰتٌ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wakhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā anzalallāhu minas-samā'i mir rizqin fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa taṣrīfir-riyāḥi āyātul liqaumiy ya‘qilūn(a).
ә төн менән көндөң алмашыныуында һәм Аллаһтың күктән ебәргән ямғырында, һуңынан шул (ямғыр һыуы) менән ер үлгәндән һуң (ҡороп) терелтә; һәм ел уртаһында аңлы халыҡ өсөн (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) ғәләмәттәр ҙә бар.
۞ اَللّٰهُ الَّذِيْ سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيْهِ بِاَمْرِهٖ وَلِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَۚ
allāhul-lażī sakhkhara lakumul-baḥra litajriyal-fulku fīhi bi'amrihī wa litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
Үҙенең бойороғо менән диңгеҙҙә кәмәләр йөҙөп йөрөһөн өсөн, һәм һеҙ Уның йомартлығын эҙләрһегеҙ һәм шөкөр итеүегеҙ өсөн диңгеҙҙе һеҙгә буйһондороусы Аллаһтыр.
وَسَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مِّنْهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa sakhkhara lakum mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi jamī‘am minh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
Һәм Ул күктәрҙәге һәм Ерҙәге бөтә нәмәне Үҙенән (рәхмәт булараҡ) һеҙгә буйһондорҙо. Ысынлап та, уйланыусы халыҡ өсөн бында ғибрәттәр бар.
اَفَلَمْ يَنْظُرُوْٓا اِلَى السَّمَاۤءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنٰهَا وَزَيَّنّٰهَا وَمَا لَهَا مِنْ فُرُوْجٍ
afalam yanẓurū ilas-samā'i fauqahum kaifa banaināhā wa zayyanāhā wa mā lahā min furūj(in).
Тимәк, улар өҫтөндәге күккә ҡарамаймы, нисек Беҙ уны төҙөгәнбеҙ һәм биҙәгәнбеҙ һәм унда әҙ генә ярыҡ та юҡ?
وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍۢ بَهِيْجٍۙ
wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli zaujim bahīj(in).
Ерҙе йәйеп, өҫтөнә көслө тауҙар ултырттыҡ, гүзәл үҫемлектәр ултырттыҡ.
وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً مُّبٰرَكًا فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ جَنّٰتٍ وَّحَبَّ الْحَصِيْدِۙ
wa nazzalnā minas-samā'i mā'am mubārakan fa'ambatnā bihī jannātiw wa ḥabbal-ḥaṣīd(i).
Беҙ күктән бәрәкәтле һыу төшөрҙөк һәм уның менән йәм-йәшел ағастар һәм ураҡ өсөн иген үҫтерҙек.
وَالنَّخْلَ بٰسِقٰتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيْدٌۙ
wan-nakhla bāsiqātil lahā ṭal‘un naḍīd(un).
Ә өйөм-өйөм сәскәлектәре булған бейек финик пальмалары.
وَفِى الْاَرْضِ اٰيٰتٌ لِّلْمُوْقِنِيْنَۙ
wa fil-arḍi āyātul lil-mūqinīn(a).
Ер йөҙөндә иман килтергәндәр өсөн (Аллаһтың бөйөклөгө тураһында) аяттар бар.
اَنَّا صَبَبْنَا الْمَاۤءَ صَبًّاۙ
annā ṣababnal-mā'a ṣabbā(n).
Беҙ (күктән) мул һыу ҡойҙоҡ,
ثُمَّ شَقَقْنَا الْاَرْضَ شَقًّاۙ
Ṡumma syaqaqnal-arḍa syaqqā(n).
һуңынан Ерҙе икегә ярҙыҡ;
وَّزَيْتُوْنًا وَّنَخْلًاۙ
wa zaitūnaw wa nakhlā(n).
зәйтүн, һәм финик пальмалары,
مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْۗ
matā‘al lakum wa li'an‘āmikum.
(Быларҙың барыһы ла) һеҙҙең рәхәтлек һәм малдарығыҙ өсөн.
وَاِلَى السَّمَاۤءِ كَيْفَ رُفِعَتْۗ
wa ilas-samā'i kaifa rufi‘at.
Ә күктәр нисек юғары күтәрелә?
وَاِلَى الْجِبَالِ كَيْفَ نُصِبَتْۗ
wa ilal-jibāli kaifa nuṣibat.
Ә тауҙар нисек ҡоролған?
وَاِلَى الْاَرْضِ كَيْفَ سُطِحَتْۗ
wa ilal-arḍi kaifa suṭiḥat.
Ә ер нисек йәйелгән?