۞ وَاِذِ اسْتَسْقٰى مُوْسٰى لِقَوْمِهٖ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۗ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْ ۗ كُلُوْا وَاشْرَبُوْا مِنْ رِّزْقِ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
wa iżistasqā mūsā liqaumihī faqulnaḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fanfajarat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, kulū wasyrabū mir rizqillāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).
Һәм (исеңдә тот), Муса үз халкы өчен су сораганда, Без: "Таягың белән ташка сук", – дидек. Шуннан соң таштан унике чишмә акты. Һәр кабилә үзенең чишмә урынын белә. Аллаһ биргән ризыклардан ашагыз һәм эчегез, һәм җир йөзендә бозыклык кылып бозыклык кылмагыз!
وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسَى الْكِتٰبَ وَقَفَّيْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ بِالرُّسُلِ ۖ وَاٰتَيْنَا عِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰتِ وَاَيَّدْنٰهُ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ اَفَكُلَّمَا جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌۢ بِمَا لَا تَهْوٰىٓ اَنْفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ ۚ فَفَرِيْقًا كَذَّبْتُمْ وَفَرِيْقًا تَقْتُلُوْنَ
wa laqad ātainā mūsal-kitāba wa qaffainā mim ba‘dihī bir-rusul(i), wa ātainā ‘īsabna maryamal-bayyināti wa ayyadnāhu birūḥil-qudus(i), afakullamā jā'akum rasūlum bimā lā tahwā anfusukumustakbartum, fafarīqan każżabtum wa farīqan taqtulūn(a).
Һәм, әлбәттә, Без Мусага китап (Тәүрат) бирдек, һәм аның артыннан рәсүлләрне җибәрдек, һәм Мәрьям улы Гыйсага хак дәлилләр бирдек, һәм аны изге рух (Җәбраил) белән куәтләдек. Ни өчен сезгә пәйгамбәр килсә, сез теләмәгән нәрсә белән мактанасыз, аннары аның кайберсен ялганлыйсыз, ә кайберләрен үтерәсез?
۞ وَلَقَدْ جَاۤءَكُمْ مُّوْسٰى بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِهٖ وَاَنْتُمْ ظٰلِمُوْنَ
wa laqad jā'akum mūsā bil-bayyināti ṡummattakhażtumul-‘ijla mim ba‘dihī wa antum ẓālimūn(a).
Әлбәттә, Муса сезгә хак дәлилләр белән килде, аннары сез бозауның сынын (корбан итеп) алдыгыз, шуның белән сез залим булдыгыз.
وَلَقَدْ اَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍۚ وَمَا يَكْفُرُ بِهَآ اِلَّا الْفٰسِقُوْنَ
wa laqad anzalnā ilaika āyātim bayyināt(in), wa mā yakfuru bihā illal-fāsiqūn(a).
Һәм, әлбәттә, Без сиңа ачык аңлатмаларны (мөһим аятьләрне) иңдердек, аларны фәкать фасыйклар гына инкяр итәр.
وَرَسُوْلًا اِلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ەۙ اَنِّيْ قَدْ جِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۙاَنِّيْٓ اَخْلُقُ لَكُمْ مِّنَ الطِّيْنِ كَهَيْـَٔةِ الطَّيْرِ فَاَنْفُخُ فِيْهِ فَيَكُوْنُ طَيْرًاۢ بِاِذْنِ اللّٰهِ ۚوَاُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ وَاُحْيِ الْمَوْتٰى بِاِذْنِ اللّٰهِ ۚوَاُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُوْنَ وَمَا تَدَّخِرُوْنَ ۙفِيْ بُيُوْتِكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَۚ
wa rasūlan ilā banī isrā'īl(a), annī qad ji'tukum bi'āyatim mir rabbikum, annī akhluqu lakum minaṭ-ṭīni kahai'atiṭ-ṭairi fa'anfukhu fihi fayakūnu ṭairam bi'iżnillāh(i), wa ubarri'ul-akmaha wal-abraṣa wa uḥyil-mautā bi'iżnillāh(i), wa unabbi'ukum bimā ta'kulūna wa mā taddakhirūna fī buyūtikum, inna fī żālika la'āyatal lakum in kuntum mu'minīn(a).
Һәм Исраил балаларына пәйгамбәр итеп (ул болай диде): "Мин сезгә Раббыгыздан могҗиза белән килдем, ягъни мин сезнең өчен җирдән кош формасында нәрсәдер ясадым, аннары аңа өрдем, һәм ул Аллаһ рөхсәте белән кош булды. Мин тумыштан сукырларны һәм махау белән авыручыларны савыктырдым. Аллаһ рөхсәте белән үлеләрне терелттем, һәм сезгә нәрсә ашаганыгызны һәм өегездә нәрсә саклаганыгызны сөйлим. Әгәр сез ышанучылар булсагыз, бу эштә сезнең өчен могҗиза бар.
وَمُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرٰىةِ وَلِاُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِيْ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ
wa muṣaddiqal limā baina yadayya minat-taurāti wa li'uḥilla lakum ba‘ḍal-lażī ḥurrima ‘alaikum wa ji'tukum bi'āyatim mir rabbikum, fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).
Миннән элек килгән Тәүратны раслаучы һәм сезгә тыелган кайбер нәрсәләрне хәләл итүем өчен. Һәм мин сезгә Раббыгыздан могҗиза белән килдем. Шуңа күрә Аллаһтан куркыгыз һәм миңа буйсыныгыз!
اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسٰٓى اِنِّيْ مُتَوَفِّيْكَ وَرَافِعُكَ اِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَجَاعِلُ الَّذِيْنَ اتَّبَعُوْكَ فَوْقَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ ۚ ثُمَّ اِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَاَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيْمَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ
iż qālallāhu yā ‘īsā innī mutawaffīka wa rāfi‘uka ilayya wa muṭahhiruka minal-lażīna kafarū wa jā‘ilul-lażīnattaba‘ūka fauqal-lażīna kafarū ilā yaumil-qiyāmah(ti), ṡumma ilayya marji‘ukum fa aḥkumu bainakum fīmā kuntum fīhi takhtalifūn(a).
(Исегезгә төшерегез, Аллаһ әйтте: "Ий Гыйса! Мин сине алдым, Үземә күтәрдем, кәферләрдән пакьләдем һәм сиңа ияргәннәрне кыямәт көненә кадәр кәферләрдән өстен кылдым. Аннары Миңа кайтырсыз, аннары бәхәсләшкән нәрсәгез турында хөкем итәрмен".
اَلَّذِيْنَ قَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ عَهِدَ اِلَيْنَآ اَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُوْلٍ حَتّٰى يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَاۤءَكُمْ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِيْ بِالْبَيِّنٰتِ وَبِالَّذِيْ قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوْهُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
al-lażīna qālū innallāha ‘ahida ilainā allā nu'mina lirasūlin ḥattā ya'tiyanā biqurbānin ta'kuluhun-nār(u), qul qad jā'akum rusulum min qablī bil-bayyināti wa bil-lażī qultum falima qataltumūhum in kuntum ṣādiqīn(a).
(Ягъни) "Аллаһ безгә ут белән яндырылган корбан китермичә, безгә пәйгамбәргә ышанмаска боерды", - диючеләр (яһүдләр). Әйт: "Миннән элек сезгә күп пәйгамбәр ачык дәлилләр һәм сез әйткәнне китерделәр, ләкин ни өчен сез аларны үтердегез, әгәр сез дөрес сөйләүчеләрдән булсагыз".
فَاِنْ كَذَّبُوْكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِّنْ قَبْلِكَ جَاۤءُوْ بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتٰبِ الْمُنِيْرِ
fa in każżabūka faqad kużżiba rusulum min qablika jā'ū bil-bayyināti waz-zuburi wal-kitābil-munīr(i).
Әгәр алар сиңа ялганласалар, (бел) синнән алдагы рәсүлләргә дә ялган әйтелгән иде, алар чын могҗизалар, Зәбур һәм камил аңлатма бирүче Китап китерделәр.
اِذْ قَالَ اللّٰهُ يٰعِيْسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِيْ عَلَيْكَ وَعَلٰى وَالِدَتِكَ ۘاِذْ اَيَّدْتُّكَ بِرُوْحِ الْقُدُسِۗ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِى الْمَهْدِ وَكَهْلًا ۚوَاِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتٰبَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ ۚوَاِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّيْنِ كَهَيْـَٔةِ الطَّيْرِ بِاِذْنِيْ فَتَنْفُخُ فِيْهَا فَتَكُوْنُ طَيْرًاۢ بِاِذْنِيْ وَتُبْرِئُ الْاَكْمَهَ وَالْاَبْرَصَ بِاِذْنِيْ ۚوَاِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتٰى بِاِذْنِيْ ۚوَاِذْ كَفَفْتُ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ عَنْكَ اِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ اِنْ هٰذَآ اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ
iż qālallāhu yā ‘īsabna maryamażkur ni‘matī ‘alaika wa ‘alā wālidatik(a), iż ayyattuka birūḥil-qudus(i), tukallimun-nāsa fil-mahdi wa kahlā(n), wa iż ‘allamtukal-kitāba wal-ḥikmata wat-taurāta wal-injīl(a), wa iż takhluqu minaṭ-ṭīni kahai'atiṭ-ṭairi bi'iżnī fa tanfukhu fīhā fa takūnu ṭairam bi'iżnī wa tubri'ul-akmaha wal-abraṣa bi'iżnī, wa iż tukhrijul-mautā bi'iżnī, wa iż kafaftu banī isrā'īla ‘anka iż ji'tahum bil-bayyināti fa qālal-lażīna kafarū minhum in hāżā illā siḥrum mubīn(un).
Аллаһ әйтте: "Ий Мәрьям улы Гайсә! Сиңа һәм анаңа биргән нигъмәтләремне искә төшер, мин сине изге рух белән ныгыттым. Син бишектә һәм балигъ булган чагыңда кешеләр белән сөйләшә идең. Һәм сиңа язуны, хикмәтне, Тәүратны һәм Инҗилне өйрәткәнемне искә төшер. Һәм син Минем рөхсәтем белән җирдән кош ясадың, аннары аңа өрдең, аннары ул Минем рөхсәтем белән (чын кош) булды. Һәм Минем рөхсәтем белән тумыштан сукыр һәм махаулы кешене савыктырганыңны искә төшер. Һәм Минем рөхсәтем белән үлекләрне (кабердән терелткәнеңне) искә төшер. Һәм Исраил балаларын (сине үтерү теләкләреннән) тыюымны искә төшер, син аларга ачык хәбәр китергәндә, аларның арасындагы көферләр: "Бу чын сихердән башка нәрсә түгел", - диделәр.
قَالَ اللّٰهُ اِنِّيْ مُنَزِّلُهَا عَلَيْكُمْ ۚ فَمَنْ يَّكْفُرْ بَعْدُ مِنْكُمْ فَاِنِّيْٓ اُعَذِّبُهٗ عَذَابًا لَّآ اُعَذِّبُهٗٓ اَحَدًا مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ ࣖ
qālallāhu innī munazziluhā ‘alaikum, famay yakfur ba‘du minkum fa innī u‘ażżibuhū ‘ażābal lā u‘ażzibuhū aḥadam minal-‘ālamīn(a).
Аллаһ әйтә: "Дөреслектә, Мин сезгә тәлинкәне җибәрермен, ләкин (тәлинкә җибәрелгәннән соң) арагыздан кем дә булса көферлек кылса, Мин аны кешеләрдән беркемгә дә (барлык табигатькә) бирмәгән җәза белән җәзалаячакмын".
وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).
Сәмуд халкына кардәшләре Салихны җибәрдек. Ул әйтте: "Ий халкым! Аллаһка гыйбадәт кылыгыз! Сезнең өчен Аллаһтан башка илаһ юк. Әлбәттә, сезгә Раббыгыздан ачык дәлил килде. Аллаһтан булган бу дөя сезнең өчен галәмәттер. Аны Аллаһ җирендә ашатыгыз, аңа зарар итмәгез, юкса сезгә рәнҗетүче газап булыр".
وَاِلٰى مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَاۤءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَاۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَۚ
wa ilā madyana akhāhum syu‘aibā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum fa auful-kaila wal-mīzāna wa lā tabkhasun-nāsa asy-yā'ahum wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā, żālikum khairul lakum in kuntum mu'minīn(a).
Мәдйән халкына аларның кардәшләре Шөгаебне җибәрдек. Ул әйтте: "Ий халкым! Аллаһыга гыйбадәт кылыгыз. Сезнең өчен Аңардан башка илаһ юк. Сезгә Раббыгыздан ачык дәлилләр килде. Үлчәүләрне һәм үлчәүләрне төгәл үтәгез, һәм беркемгә дә зарар китермәгез. Җирне яхшы итеп яратылганнан соң, аңа зыян китермәгез. Әгәр сез ышанучылар булсагыз, бу сезнең өчен хәерлерәк."
تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ
tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).
Бу шәһәрләр (Без аларны юк иттек), сезгә аларның хәбәрләрен сөйлибез. Аларның рәсүлләре аларга ачык дәлилләр белән килделәр, ләкин алар элек ялганлаган нәрсәләргә дә ышанмадылар. Әнә шулай Аллаһ көферләрнең күңелләрен мөһерли.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).
Алардан соң Мусаны могҗизаларыбыз белән Фиргавенгә һәм аның халкының зурларына җибәрдек, алар дәлилләрне ялган диделәр. Зыян күрүчеләргә нәрсә буласына игътибар ит.
حَقِيْقٌ عَلٰٓى اَنْ لَّآ اَقُوْلَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِيَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ
Ḥaqīqun ‘alā allā aqūla ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), qad ji'tukum bibayyinatim mir rabbikum fa arsil ma‘iya banī isrā'īl(a).
Мин Аллаһ турында дөресен сөйләргә бурычлымын. Чыннан да, мин сиңа Раббыңнан ачык дәлилләр белән килдем, шуңа күрә Исраил балаларын минем белән җибәр.
قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰيَةٍ فَأْتِ بِهَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
qāla in kunta ji'ta bi'āyatin fa'ti bihā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).
Ул (Фиргавен) җавап бирде: "Әгәр дә син дәлил китерсәң, дөрес булса, син дөрес кешеләрдән икәнеңне күрсәт".
فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ ۖ
fa alqā ‘aṣāhu fa iżā hiya ṡu‘bānum mubīn(un).
Аннары (Муса) таягын ташлады, һәм кинәт таяк чын зур еланга әйләнде.
وَّنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَاۤءُ لِلنّٰظِرِيْنَ ࣖ
wa naza‘a yadahū fa iżā hiya baiḍā'u lin-nāẓirīn(a).
Һәм кулын чыгарды, кинәт ул кулын күргәннәр өчен агарып агарды.
۞ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنْ اَلْقِ عَصَاكَۚ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُوْنَۚ
wa auḥainā ilā mūsā an alqi ‘aṣāk(a), fa iżā hiya talqafu mā ya'fikūn(a).
Без Мусага: "Таягыңны ташла!" – дип вәхий кылдык. Шул вакытта ул аларның ялган сүзләрен йотып бетерде.
وَقَطَّعْنٰهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ اَسْبَاطًا اُمَمًاۗ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اِذِ اسْتَسْقٰىهُ قَوْمُهٗٓ اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۚ فَانْۢبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًاۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْۗ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰىۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ
wa qaṭṭa‘nāhumuṡnatai ‘asyrata asbāṭan umamā(n), wa auḥainā ilā mūsā iżistasqāhu qaumuhū aniḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fambajasat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, wa ẓallalnā ‘alaihimul-gamāma wa anzalnā ‘alaihimul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).
Без аларны унике кабиләгә бүлдек, һәрберсе күп санлы иде. Муса пәйгамбәргә, аның халкы су сорагач, аңа вәхий кылдык: "Таягың белән ташка сук!" Шуннан соң ул таштан унике чишмә акты. Һәр кабилә үзенең су эчәр урынын белә. Без аларны болытлар белән күләгәләдек һәм аларга манн һәм салва җибәрдек. (Без әйттек: "Сезгә биргән ризыклардан ашагыз". Алар Безгә золым итмәделәр, ләкин алар һәрвакыт үзләренә золым иттеләр.
۞ وَاِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهٗ وَاقِعٌۢ بِهِمْۚ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ ࣖ
wa iż nataqnal-jabala fauqahum ka'annahum ẓullatuw wa ẓannū annahū wāqi‘um bihim, khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).
Һәм (исегезгә төшерегез), без тауны алар өстенә күтәргән вакытта, гүя (тауны) болыт күләгәләгән кебек иде, һәм алар (тауның) өсләренә төшәчәгенә ышанганнар иде. (Һәм Без аларга: "Без сезгә биргәнне нык тотыгыз һәм андагыны һәрвакыт исегездә тотыгыз, шаять, тәкъва кешеләр булырсыз", - дидек.
اَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَاُ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوْحٍ وَّعَادٍ وَّثَمُوْدَ ەۙ وَقَوْمِ اِبْرٰهِيْمَ وَاَصْحٰبِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكٰتِۗ اَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ
alam ya'tihim naba'ul-lażīna min qablihim qaumi nūḥiw wa ‘ādiw wa ṡamūd(a), wa qaumi ibrāhīma wa aṣḥābi madyana wal-mu'tafikāt(i), atathum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānallāhu liyaẓlimahum wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).
Аларга үзләреннән алдагы кешеләрнең, Нух, Гад, Сәмуд, Ибраһим өммәтләренең, Мәдйән өммәтләренең һәм һәлак ителгән шәһәрләрнең халкының хәбәрләре килмәдеме? Аларга ачык дәлилләр белән рәсүлләр килде. Аллаһ аларга золым итмәде, ләкин алар үзләренә золым иттеләр.
وَلَقَدْ اَهْلَكْنَا الْقُرُوْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوْاۙ وَجَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ وَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا ۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ
wa laqad ahlaknal-qurūna min qablikum lammā ẓalamū, wa jā'athum rusuluhum bil-bayyināti wa mā kānū liyu'minū, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).
Әлбәттә, сездән элек яшәгән кешеләрне дә, пәйгамбәрләре хак хәбәр белән килгәннәр иде, ләкин алар һич тә ышанмаганнары өчен, золым иткәннәре өчен һәлак иттек. Шулай итеп, гөнаһ кылучыларны җәзалыйбыз.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهٖ رُسُلًا اِلٰى قَوْمِهِمْ فَجَاۤءُوْهُمْ بِالْبَيِّنٰتِ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا بِهٖ مِنْ قَبْلُ ۗ كَذٰلِكَ نَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِ الْمُعْتَدِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihī rusulan ilā qaumihim fa jā'ūhum bil-bayyināti famā kānū liyu'minū bimā każżabū bihī min qabl(u), każālika naṭba‘u ‘alā qulūbil-mu‘tadīn(a).
Аннары (Нух пәйгамбәрдән соң) Без аларның (үзләренең) кавеменә берничә пәйгамбәр җибәрдек, аларга рәсүлләр ачык дәлилләр белән килделәр, ләкин алар ышанмадылар, чөнки элек ялганга тоткан иделәр. Шулай итеп, Без бозыклык кылучыларның күңелләрен мөһерлибез.
ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى وَهٰرُوْنَ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ بِاٰيٰتِنَا فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ
Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā wa hārūna ilā fir‘auna wa mala'ihī bi'āyātinā fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).
Соңра алар артыннан Муса белән Һарунны Фиргавенгә һәм аның халкының зурларына могҗизаларыбыз белән җибәрдек. Алар тәкәбберләнделәр һәм гөнаһлы булдылар.
وَيٰقَوْمِ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيْبٌ
wa yā qaumi hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun qarīb(un).
Ий халкым! Бу дөя Аллаһтан сезгә могҗиза буларак китерелгән, шуңа күрә аны Аллаһ җирендә ашатыгыз һәм сезне шунда ук һәлак итәчәк бернинди дә бәла-каза белән борчымагыз."
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَا وَسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍۙ
wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā wa sulṭānim mubīn(in).
Әлбәттә, Без Мусаны ачык дәлилләребез һәм могҗизаларыбыз белән җибәрдек.
اِذْهَبُوْا بِقَمِيْصِيْ هٰذَا فَاَلْقُوْهُ عَلٰى وَجْهِ اَبِيْ يَأْتِ بَصِيْرًا ۚوَأْتُوْنِيْ بِاَهْلِكُمْ اَجْمَعِيْنَ ࣖ
iżhabū biqamīṣī hāżā fa alqūhu ‘alā wajhi abī ya'ti baṣīrā(n), wa'tūnī bi'ahlikum ajma‘īn(a).
Бар, минем бу киемемне ал да, әтиемнең йөзенә сөрт, ул күрәчәк; һәм бөтен гаиләгезне минем янга алып килегез.
فَلَمَّآ اَنْ جَاۤءَ الْبَشِيْرُ اَلْقٰىهُ عَلٰى وَجْهِهٖ فَارْتَدَّ بَصِيْرًاۗ قَالَ اَلَمْ اَقُلْ لَّكُمْۙ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
falammā an jā'al-basyīru alqāhu ‘alā wajihihī fartadda baṣīrā(n), qāla alam aqul lakum, innī a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).
Яхшы хәбәр китерүче килгәч, (киеме белән) йөзенә сөртте һәм (Якуп) күрде. Ул (Якуп) әйтте: "Мин сезгә әйтмәдемме, мин Аллаһтан сез белмәгән нәрсәләрне беләмен дип?"
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اَنْ اَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُمٰتِ اِلَى النُّوْرِ ەۙ وَذَكِّرْهُمْ بِاَيّٰىمِ اللّٰهِ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّكُلِّ صَبَّارٍ شَكُوْرٍ
wa laqad arsalnā mūsā bi'āyātinā an akhrij qaumaka minaẓ-ẓulumāti ilan-nūr(i), wa żakkirhum bi'ayyāmillāh(i), inna fī żālika la'āyātil likulli ṣabbārin syakūr(in).
Һәм, әлбәттә, Без Мусаны могҗизаларыбыз белән җибәрдек (һәм аңа боердык: "Кавемеңне караңгылыктан якты яктылыкка чыгар һәм аларга Аллаһ көннәрен искә төшер." Чыннан да, бу эштә сабыр итүче һәм шөкер итүче һәркем өчен (Аллаһның кодрәтенә) дәлилләр бар.
قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ اِنْ نَّحْنُ اِلَّا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَمُنُّ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَمَا كَانَ لَنَآ اَنْ نَّأْتِيَكُمْ بِسُلْطٰنٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗوَعَلَى اللّٰهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُوْنَ
qālat lahum rusuluhum in naḥnu illā basyarum miṡlukum wa lākinnallāha yamunnu ‘alā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wa mā kāna lanā an na'tiyakum bisulṭānin illā bi'iżnillāh(i), wa ‘alallāhi falyatawakkalil-mu'minūn(a).
Аларга рәсүлләре әйттеләр: "Без дә сезнең кебек кешеләр, ләкин Аллаһ бәндәләреннән теләгән бәндәләренә юмартлык бирә. Аллаһ рөхсәтеннән башка сезгә бернинди дәлил китерергә безгә лаек түгел. Мөэминнәр фәкать Аллаһка гына тәвәккәл итсеннәр".
وَاٰتَيْنٰهُمْ اٰيٰتِنَا فَكَانُوْا عَنْهَا مُعْرِضِيْنَۙ
wa ātaināhum āyātinā fa kānū ‘anhā mu‘riḍīn(a).
Без аларга дәлилләребез белән килдек, ләкин алар һәрвакыт ул могҗизалардан баш тарталар,
بِالْبَيِّنٰتِ وَالزُّبُرِۗ وَاَنْزَلْنَآ اِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ اِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
bil-bayyināti waz-zubur(i), wa anzalnā ilaikaż-żikra litubayyina lin-nāsi mā nuzzila ilaihim wa la‘allahum yatafakkarūn(a).
(Без аларны могҗизалар һәм китаплар белән җибәрдек. Һәм сиңа Зикерне (Коръәнне) җибәрдек, кешеләргә аларга вәхий ителгәнне аңлатмаклыгың өчен һәм алар фикерләсеннәр өчен,
وَمَا مَنَعَنَآ اَنْ نُّرْسِلَ بِالْاٰيٰتِ اِلَّآ اَنْ كَذَّبَ بِهَا الْاَوَّلُوْنَۗ وَاٰتَيْنَا ثَمُوْدَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوْا بِهَاۗ وَمَا نُرْسِلُ بِالْاٰيٰتِ اِلَّا تَخْوِيْفًا
wa mā mana‘anā an nursila bil-āyāti illā an każżaba bihal-awwalūn(a), wa ātainā ṡamūdan-nāqata mubṣiratan fa ẓalamū bihā, wa mā nursilu bil-āyāti illā takhwīfā(n).
Безне сезгә могҗизалар җибәрүдән бернәрсә дә тыя алмады, ләкин аларны элеккеге кешеләр ялганга чыгарганнар иде. Без Сәмуд халкына күренеп торган бер дөя бирдек, ләкин алар (дөяне) эзәрлекләделәр. Без бу могҗизаларны куркыту өчен генә җибәрдек.
وَلَقَدْ اٰتَيْنَا مُوْسٰى تِسْعَ اٰيٰتٍۢ بَيِّنٰتٍ فَسْـَٔلْ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اِذْ جَاۤءَهُمْ فَقَالَ لَهٗ فِرْعَوْنُ اِنِّيْ لَاَظُنُّكَ يٰمُوْسٰى مَسْحُوْرًا
wa laqad ātainā mūsā tis‘a āyātim bayyinātin fas'al banī isrā'īla iż jā'ahum fa qāla lahū fir‘aunu innī la'aẓunnuka yā mūsā masḥūrā(n).
Һәм, әлбәттә, Без Мусага тугыз ачык могҗиза бирдек, Исраил балаларыннан сорагыз. Муса аларга килгәч, Фиргавен аңа әйтте: "Ий Муса! Мин синең сихердән интегүеңне уйлыйм".
وَمَا تِلْكَ بِيَمِيْنِكَ يٰمُوْسٰى
wa mā tilka biyamīnika yā mūsā.
"И Муса, уң кулыңдагы нәрсә?"
قَالَ هِيَ عَصَايَۚ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰى غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰى
qāla hiya ‘aṣāy(a), atwakka'u ‘alaihā wa ahusysyu bihā ‘alā ganamī wa liya fīhā ma'āribu ukhrā.
Муса әйтте: "Бу минем таягым, мин аңа таянам, һәм аның белән кәҗәләрем өчен (яфракларны) йолкыйм, һәм минем өчен тагын да күбрәк файда бар".
فَاَلْقٰىهَا فَاِذَا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعٰى
fa alqāhā fa iżā hiya ḥayyatun tas‘ā.
Соңра (Муса) таягын ташлады, һәм ул кинәт еланга әйләнде, ул тиз шуышып йөри.
قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْۗ سَنُعِيْدُهَا سِيْرَتَهَا الْاُوْلٰى
qāla khużhā wa lā takhaf, sanu‘īduhā sīratahal-ūlā.
Аллаһ әйтте: "Аны тот һәм курыкма, Без аны баштагы хәленә кайтарырбыз,
وَاضْمُمْ يَدَكَ اِلٰى جَنَاحِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاۤءَ مِنْ غَيْرِ سُوْۤءٍ اٰيَةً اُخْرٰىۙ
waḍmum yadaka ilā janāḥika takhruj baiḍā'a min gairi sū'in āyatan ukhrā.
һәм кулыңны култыгың астына тык, ул кулыңнан ак (якты) булып чыгар, бернинди кимчелексез, тагын бер могҗиза кебек.
فَأْتِيٰهُ فَقُوْلَآ اِنَّا رَسُوْلَا رَبِّكَ فَاَرْسِلْ مَعَنَا بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ەۙ وَلَا تُعَذِّبْهُمْۗ قَدْ جِئْنٰكَ بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّكَ ۗوَالسَّلٰمُ عَلٰى مَنِ اتَّبَعَ الْهُدٰى
fa'tiyāhu fa qūlā innā rasūlā rabbika fa arsil ma‘anā banī isrā'īl(a), wa lā tu‘ażżibhum, qad ji'nāka bi'āyatim mir rabbik(a), was-salāmu ‘alā manittaba‘al-hudā.
Шулай итеп, сез икегез дә аның (Фиргавен) янына барыгыз һәм әйтегез: "Дөреслектә, без икебез дә Раббыңның илчеләре, шуңа күрә Исраил балаларын безнең белән җибәрегез һәм аларны җәфаламагыз. Чыннан да, без сезгә Раббыгыздан (рәсүл булуыбыз турында) дәлилләр белән килдек. Һәм күрсәтмәләрне үтәүчеләргә котылу насыйп булды".
وَاَلْقِ مَا فِيْ يَمِيْنِكَ تَلْقَفْ مَا صَنَعُوْاۗ اِنَّمَا صَنَعُوْا كَيْدُ سٰحِرٍۗ وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ اَتٰى
wa alqi mā fī yamīnika talqaf mā ṣana‘ū, innamā ṣana‘ū kaidu sāḥir(in), wa lā yufliḥus-sāḥiru ḥaiṡu atā.
Уң кулыңдагыны ташла, алар ясаган нәрсәләрне йотып җибәрәчәк. Алар ясаган нәрсә бары тик сихер генә иде. Сихерче, кая гына барса да, җиңә алмас.
وَلَقَدْ اَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنْ اَسْرِ بِعِبَادِيْ فَاضْرِبْ لَهُمْ طَرِيْقًا فِى الْبَحْرِ يَبَسًاۙ لَّا تَخٰفُ دَرَكًا وَّلَا تَخْشٰى
wa laqad auḥainā ilā mūsā an asri bi‘ibādī faḍrib lahum ṭarīqan fil-baḥri yabasā(n), lā takhāfu darakaw wa lā takhsyā.
Әлбәттә, Без Мусага вәхий кылдык: "Колдашларым (Исраил балалары) белән төнлә юлга чык һәм аларга диңгездә коры юл яса, (сине) куып җитүдән курыкма һәм (батып китүдән) курыкма".
وَعَلَيْهَا وَعَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُوْنَ ࣖ
wa ‘alaihā wa ‘alal-fulki tuḥmalūn(a).
аларга (терлекләргә) һәм корабларга йөкләнәсез.
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ
wa laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī fa qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), afalā tattaqūn(a).
Әлбәттә, Без Нухны үз кавеменә пәйгамбәр итеп җибәрдек, ул әйтте: "Ий халкым, Аллаһка гыйбадәт кылыгыз, сезнең өчен Аннан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк, ни өчен сез Аңардан курыкмыйсыз?"
فَاِذَا اسْتَوَيْتَ اَنْتَ وَمَنْ مَّعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ نَجّٰىنَا مِنَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ
fa iżastawaita anta wa mam ma‘aka ‘alal-fulki fa qulil-ḥamdu lillāhil-lażī najjānā minal-qaumiẓ-ẓālimīn(a).
Син һәм синең белән бергә булган кешеләр көймәдә утырганда: "Безне залимнәрдән коткарган Аллаһка мактау булсын", - диегез.
وَلَىِٕنْ اَطَعْتُمْ بَشَرًا مِّثْلَكُمْ اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ ۙ
wa la'in aṭa‘tum basyaram miṡlakum innakum iżal lakhāsirūn(a).
Һәм, чыннан да, әгәр дә сез үзегез кебек кешеләргә буйсынсагыз, сез, һичшиксез, зыян күрәчәксез.
ثُمَّ اَرْسَلْنَا مُوْسٰى وَاَخَاهُ هٰرُوْنَ ەۙ بِاٰيٰتِنَا وَسُلْطٰنٍ مُّبِيْنٍۙ
Ṡumma arsalnā mūsā wa akhāhu hārūn(a), bi'āyātinā wa sulṭānim mubīn(in).
Соңра Мусаны һәм аның кардәше Һарунны ачык могҗизаларыбыз һәм могҗизаларыбыз белән җибәрдек.