مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ
maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).
ئۇلارنىڭ مىسالى ئوت ياققانلارغا ئوخشايدۇ، ئوت ئەتراپىنى يورۇتقاندىن كېيىن، ئاللاھ ئۇلارنىڭ نۇرىنى ئۆچۈرۈۋېتىپ، ئۇلارنى قاراڭغۇلۇقتا قويۇپ بېرىدۇ، ئۇلار كۆرەلمەيدۇ.
اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ
au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).
ياكى ئاسماندىن قاتتىق يامغۇر ياغقان، قاراڭغۇلۇق، گۈلدۈرماما ۋە چاقماق بىلەن بىللە كەلگەن (ئۇلارغا) ئوخشايدۇ، ئۇلار ئۆلۈمدىن قورقۇپ، گۈلدۈرمامىنىڭ ئاۋازىدىن قېچىش ئۈچۈن قۇلاقلىرىنى بارماقلىرى بىلەن توسۇۋالغان. ئاللاھ كاپىرلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ
yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
چاقماق ئۇلارنىڭ كۆزلىرىنى چاقماققا چۈشۈرۈۋېتەيلا دەپ قالدى. قاچان (چاقماق چاقسا) ئۇلار چاقماقنىڭ ئاستىدا ماڭىدۇ، قاراڭغۇلۇق چۈشكەندە توختاپ قالىدۇ. ئەگەر ئاللاھ خالىسا ئىدى، ئۇلارنىڭ ئاڭلاش ۋە كۆرۈش قۇۋۋىتىنى يوق قىلاتتى. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ھەممە نەرسىگە قادىردۇر.
۞ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْيٖٓ اَنْ يَّضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوْضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَيَقُوْلُوْنَ مَاذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًا ۘ يُضِلُّ بِهٖ كَثِيْرًا وَّيَهْدِيْ بِهٖ كَثِيْرًا ۗ وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفٰسِقِيْنَۙ
innallāha lā yastaḥyī ay yaḍriba maṡalam mā ba‘ūḍatan famā fauqahā, fa'ammal- lażīna āmanū faya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa ammal-lażīna kafarū fayaqūlūna māżā arādallāhu bihāżā maṡalā(n), yuḍillu bihī kaṡīraw wa yahdī bihī kaṡīrā(n), wa mā yuḍillu bihī illal-fāsiqīn(a).
ھەقىقەتەن، ئاللاھ پاشا ياكى ئۇنىڭدىنمۇ كىچىكرەك نەرسىنى مىسال كەلتۈرۈشتىن تارتىنمايدۇ. ئىمان ئېيتقانلار بۇنىڭ ئاللاھ تەرىپىدىن كەلگەن ھەقىقەت ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ. كاپىرلار بولسا: «ئاللاھ بۇ مىسال بىلەن نېمىنى ئىرادە قىلدى؟» دەيدۇ. ئۇ بۇ (مەسىل) بىلەن نۇرغۇن كىشىلەرنى ئازدۇردى، نۇرغۇن كىشىلەرنى ھىدايەت قىلدى. ئۇ بۇ (مەسىل) بىلەن پەقەت پاسىقلارنىلا ئازدۇرىدۇ.
وَمَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا كَمَثَلِ الَّذِيْ يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ اِلَّا دُعَاۤءً وَّنِدَاۤءً ۗ صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ
wa maṡalul-lażīna kafarū kamaṡalil-lażī yan‘iqu bimā lā yasma‘u illā du‘ā'aw wa nidā'ā(n), ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā ya‘qilūn(a).
كاپىرلارنىڭ (دەۋەتچىلىرىنىڭ) مىسالى (چوپانغا) ئوخشايدۇ، ئۇ (ھايۋانلارغا) پەقەت قىچقىرىش ۋە چىرقىراشتىن باشقا نەرسە ئاڭلىمايدىغان، گاس، گاچا ۋە كور بولغاچقا چۈشەنمەيدۇ.
مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ
maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).
مال-مۈلكىنى ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلغان ئادەمنىڭ مىسالى يەتتە تۈپ ئۇرۇقغا ئوخشايدۇ، ھەر تۈپتە يۈز تۈپ ئۇرۇق بار. ئاللاھ خالىغان بەندىسىگە كۆپەيتىدۇ. ئاللاھ ھەممىنى كەڭ ۋە ھەممىنى بىلگۈچىدۇر.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْاَذٰىۙ كَالَّذِيْ يُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا ۗ لَا يَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tubṭilū ṣadaqātikum bil-manni wal-ażā, kal-lażī yunfiqu mālahū ri'ā'an-nāsi wa lā yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), fa maṡaluhū kamaṡali ṣafwānin ‘alaihi turābun fa'aṣābahū wābilun fatarakahū ṣaldā(n), lā yaqdirūna ‘alā syai'im mimmā kasabū, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
ئى مۆمىنلەر! سەدىقىلىرىڭلارنى تىلغا ئېلىپ، (ئالغۇچىنىڭ كۆڭلىگە ئازار بېرىش) بىلەن بۇزۇۋەتمەڭلار، اﷲ قا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە ئىشەنمەيدىغان، باشقىلارغا كۆرسىتىش ئۈچۈن مال-مۈلكىنى سەرپ قىلغان ئادەمگە ئوخشاش. (ئۇ ئادەمنىڭ مىسالى) ئۈستىگە چاڭ-توزان قاپلىغان سىلىق تاشقا ئوخشايدۇ، ئاندىن قاتتىق يامغۇر ياغسا، تاش يەنە سىلىق بولۇپ قالىدۇ. ئۇلار قىلغان ئىشلىرىدىن ھېچ نەرسىگە ئېرىشەلمەيدۇ. ئاللاھ كاپىرلارنى ھىدايەت قىلمايدۇ.
وَمَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَتَثْبِيْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۢ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَيْنِۚ فَاِنْ لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ
wa maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahumubtigā'a marḍātillāhi wa taṡbītam min anfusihim kamaṡali jannatim birabwatin aṣābahā wābilun fa'ātat ukulahā ḍi‘fain(i), fa'illam yuṣibhā wābilun faṭall(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).
ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەش ۋە روھىنى كۈچلەندۈرۈش ئۈچۈن مال-مۈلكىنى سەرپ قىلىدىغان كىشىلەرنىڭ مىسالى، ئېگىزلىكتىكى بىر باغقا ئوخشايدۇ، ئۇنى قاتتىق يامغۇر سۇغىرىيدۇ، ئاندىن ئۇ باغ ئىككى ھەسسە كۆپ مېۋە بېرىدۇ. ئەگەر قاتتىق يامغۇر سۇغىرىمىسا، (يېتەرلىك مىقداردا) شەبنەم بولىدۇ. ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلغانلىرىڭلارنى كۆرۈپ تۇرغۇچىدۇر.
اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ
ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).
ئاراڭلاردا ئاستىدىن ئۆستەڭلەر ئېقىپ تۇرىدىغان، ھەر خىل مېۋىلەر بار بولغان، ئاندىن قېرىپ قالغاندا بالىلىرى بار بولغان بىر باغقا ئىگە بولۇشنى ئارزۇ قىلىدىغان ئادەم بارمۇ؟ ئاندىن باغ ئوت بىلەن قاپلانغان كۈچلۈك شامال بىلەن ئۇچۇپ كەتتى، شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئوتقا ئايلاندى. ئاللاھ سىلەرگە ئايەتلىرىنى شۇنداق بايان قىلىدۇ، سىلەر ئۇلارنى ئويلىنىپ كۆرۈڭلار.
اِنَّ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
innal-lażīnasytarawul-kufra bil-īmāni lay yaḍurrullāha syai'ā(n), wa lahum ‘ażābun alīm(un).
شۈبھىسىزكى، ئىماننى كۇفرىغا سېتىۋالغانلار ئاللاھقا قىلچە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، ئۇلار قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ.
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
بۇ دۇنيا ھاياتىنىڭ مىسالى پەقەت بىز ئاسماندىن چۈشۈرگەن سۇغا (يامغۇرغا) ئوخشايدۇ، يەر يۈزىدىكى ئۆسۈملۈكلەر مول ئۆسىدۇ، ئۇنىڭ بىر قىسمى ئىنسانلار ۋە ھايۋانلار تەرىپىدىن يەلىدۇ. يەر يۈزى گۈزەللىشىپ، زىننەتلەنگەن ۋە ئاھالىسى چوقۇم ئۇنىڭغا ئىگە بولىدىغانلىقىنى ئويلىغاندا، بىزنىڭ ئازابىمىز كېچىسى ياكى كۈندۈزى كېلىدۇ، بىز ئۇنى (ئۆسۈملۈكلەرنى) خۇددى تۈنۈگۈن ئۆسمىگەندەك يىغىۋېلىنغان زىرائەتكە ئايلاندۇرىمىز. بىز (قۇدرىتىمىزنىڭ) ئايەتلىرىنى پىكىر يۈرگۈزىدىغان قەۋمگە مۇشۇنداق چۈشەندۈرىمىز.
لَهٗ دَعْوَةُ الْحَقِّۗ وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَجِيْبُوْنَ لَهُمْ بِشَيْءٍ اِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ اِلَى الْمَاۤءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهٖۗ وَمَا دُعَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ
lahū da‘watul-ḥaqq(i), wal-lażīna yad‘ūna min dūnihī lā yastajībūna lahum bisyai'in illā kabāsiṭi kaffaihi ilal-mā'i liyabluga fāhu wa mā huwa bibāligih(ī), wa mā du‘ā'ul-kāfirīna illā fī ḍalāl(in).
پەقەت ئاللاھقىلا ئىبادەت قىلىنىدۇ. ئۇلارنىڭ ئاللاھتىن باشقا ئىبادەت قىلغان بۇتلىرى ئۇلارغا ھېچ نەرسە بېرەلمەيدۇ، ئۇلار قولىنى سۇغا ئېچىپ، سۇ ئاغزىغا يېتىدىغان ئادەمدىن پەرقلەنمەيدۇ. گەرچە سۇ ئاغزىغا يېتەلمىگەن بولسىمۇ. كاپىرلارنىڭ دۇئاسى بىكارغا كېتىدۇ.
اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَالَتْ اَوْدِيَةٌ ۢ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا ۗوَمِمَّا يُوْقِدُوْنَ عَلَيْهِ فِى النَّارِ ابْتِغَاۤءَ حِلْيَةٍ اَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهٗ ۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ەۗ فَاَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاۤءً ۚوَاَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِى الْاَرْضِۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ ۗ
anzala minas-samā'i mā'an fa sālat audiyatum biqadarihā faḥtamalas-sailu zabadar rābiyā(n), wa mimmā yūqidūna ‘alaihi fin-nāribtigā'a ḥilyatin au matā‘in zabadum miṡluh(ū), każālika yaḍribullāhul-ḥaqqa wal-bāṭil(a), fa ammaz-zabadu fa yażhabu jufā'ā(n), wa ammā mā yanfa‘un-nāsa fa yamkuṡu fil-arḍ(i), każālika yaḍribullāhul-amṡāl(a).
ئاللاھ ئاسماندىن يامغۇر ياغدۇردى، ئۇ (سۇ) ۋادىدا ئۆزىنىڭ چوڭ-كىچىكلىكىگە قاراپ ئېقىپ، ئاندىن ئېقىم سۇ ئۈستىدە كۆپۈك ئېلىپ يۈردى. ئۇلار ئوتتا ئېرىتىپ زىبۇزىننەت ياكى قورال-سايمانلارنى ياسىغان نەرسىلەردىنمۇ شۇنداق كۆپۈك (ئېقىم كۆپۈكى) بار. ئاللاھ راست ۋە يالغاننى مىسال قىلىپ كەلتۈردى. كۆپۈككە كەلسەك، ئۇ ھېچ نەرسە ئەمەس ھالدا يوقىلىدۇ. ئىنسانلارغا پايدىلىق بولغان نەرسە زېمىندا قالىدۇ. ئاللاھ مۇنداق مىسال كەلتۈردى.
مَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ اَعْمَالُهُمْ كَرَمَادِ ِۨاشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيْحُ فِيْ يَوْمٍ عَاصِفٍۗ لَا يَقْدِرُوْنَ مِمَّا كَسَبُوْا عَلٰى شَيْءٍ ۗذٰلِكَ هُوَ الضَّلٰلُ الْبَعِيْدُ
maṡalul-lażīna kafarū birabbihim a‘māluhum karamādinisytaddat bihir-rīḥu fī yaumin ‘āṣif(in), lā yaqdirūna mimmā kasabū ‘alā syai'(in), żālika huwaḍ-ḍalālul-ba‘īd(u).
پەرۋەردىگارىغا ئىشەنمەيدىغان كىشىلەرنىڭ مىسالى، ئۇلارنىڭ ئەمەللىرى قاتتىق شاماللىق كۈندە قاتتىق شامال ئۇچۇرۇپ كەتكەن كۈلگە ئوخشايدۇ. ئۇلار (دۇنيادا) قىلغان ئىشلىرىدىن ھېچقانداق پايدا ئالالمايدۇ. بۇ چوڭقۇر خاتالىقتۇر.
تُؤْتِيْٓ اُكُلَهَا كُلَّ حِيْنٍ ۢبِاِذْنِ رَبِّهَاۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ
tu'tī ukulahā kulla ḥīnim bi'iżni rabbihā, wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).
(دەرەخ) پەرۋەردىگارىنىڭ ئىزنى بىلەن ھەر ۋاقىت مېۋىسىنى بېرىدۇ. ئاللاھ ئىنسانلارغا ۋەز-نەسىھەت قىلسۇن دەپ بۇ مىساللارنى بايان قىلىدۇ.
وَّسَكَنْتُمْ فِيْ مَسٰكِنِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْاَمْثَالَ
wa sakantum fī masākinil-lażīna ẓalamū anfusahum wa tabayyana lakum kaifa fa‘alnā bihim wa ḍarabnā lakumul-amṡāl(a).
سىلەر ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان بىر قەۋمنىڭ ئورنىدا ياشىدىڭلار، ئۇلارغا قانداق قىلغانلىقىمىز سىلەرگە ئېنىق بولدى، سىلەرگە بىر قانچە مىسال كەلتۈردۇق».
لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ
lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).
ئاخىرەتكە ئىشەنمەيدىغانلارنىڭ ئەخلاقى ناچار بولىدۇ، ئاللاھ ئەڭ ئۇلۇغ تەبىئەتكە ئىگە. ئۇ قۇدرەتلىك ۋە ھېكمەتلىك.
وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ
wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).
چىڭ ئېگىرىۋېتىلگەن يىپىنى يېشىپ، ئۇ يەنە چېچىلىپ كېتىدىغان ئايالغا ئوخشاش بولماڭلار. سىلەر بىر گۇرۇھنىڭ سانى يەنە بىر گۇرۇھتىن كۆپ بولغاچقا، قەسەمىڭلارنى ئۆز ئاراڭلاردىكى ئالدامچىلىق قورالى قىلىۋالىسىلەر. ئاللاھ سىلەرنى پەقەت شۇنىڭ بىلەن سىنايدۇ، قىيامەت كۈنى چوقۇم سىلەرگە ئىلگىرى ئىختىلاپ قىلغان نەرسىلەرنى بايان قىلىدۇ.
وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ
wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).
ئاللاھ ئىلگىرى ئامان-ئېسەن ۋە تىنچ بىر زېمىننى مىسال كەلتۈردى، ئۇ زېمىنغا ھەممە يەردىن مول مىقداردا يېمەكلىكلەر كەلگەن، لېكىن ئۇنىڭ ئاھالىسى ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىنى ئىنكار قىلغان، شۇڭا ئاللاھ ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن ئاچلىق ۋە قورقۇنچ ئاپىتىنى چۈشۈرگەن.
وَدَخَلَ جَنَّتَهٗ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖۚ قَالَ مَآ اَظُنُّ اَنْ تَبِيْدَ هٰذِهٖٓ اَبَدًاۙ
wa dakhala jannatahū wa huwa ẓālimul linafsih(ī), qāla mā aẓunnu an tabīda hāżihī abadā(n).
ئۇ (تەكەببۇرلۇق ۋە ئىشەنمەسلىك بىلەن) ئۆزىنى مەغلۇپ قىلغان ھالدا باغچىسىغا كىردى ۋە: «مەن بۇ باغنىڭ ھەرگىز يوقىلىپ كەتمەيدىغانلىقىنى ئويلىغان ئىدىم» دېدى.
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا
waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).
ئۇلارغا (ئىنسانلارغا) دۇنيا ھاياتىنى مىسال قىلىپ بەرگىن، ئۇ (يامغۇر) غا ئوخشايدۇ، بىز ئاسماندىن ياغدۇردۇق، ئۇ (يامغۇر) يەر يۈزىدىكى ئۆسۈملۈكلەرنى ئوزۇقلاندۇردى، ئاندىن (ئۆسۈملۈكلەر) شامال ئۇچۇرۇپ قۇرۇپ كەتتى. ئاللاھ ھەممە نەرسىگە قادىردۇر.
وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا
wa laqad ṣarrafnā fī hāżal-qur'āni lin-nāsi min kulli maṡal(in), wa kānal-insānu akṡara syai'in jadalā(n).
شۈبھىسىزكى، بىز بۇ قۇرئاندا كىشىلەرگە ئۇنى تۈرلۈك مىساللار بىلەن قايتا-قايتا چۈشەندۈردۇق. لېكىن ئىنسانلار ئەڭ كۆپ مۇنازىرىلىشىدىغانلاردۇر.
قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمٰتِ رَبِّيْ لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ اَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰتُ رَبِّيْ وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهٖ مَدَدًا
qul lau kānal-baḥru midādal likalimāti rabbī lanafidal-baḥru qabla an tanfada kalimāṭu rabbī wa lau ji'nā bimiṡlihī madadā(n).
(ئى مۇھەممەد!) ئېيتقىنكى، «ئەگەر دېڭىز پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرىنى يېزىش ئۈچۈن سىيا بولسا، پەرۋەردىگارىمنىڭ سۆزلىرى تاماملىنىشتىن بۇرۇن دېڭىز تۈگەپ كېتەتتى، گەرچە بىز ئۇنىڭغا ئوخشاش نەرسىلەرنى قوشۇمچە قىلساقمۇ».
۞ اَللّٰهُ نُوْرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ مَثَلُ نُوْرِهٖ كَمِشْكٰوةٍ فِيْهَا مِصْبَاحٌۗ اَلْمِصْبَاحُ فِيْ زُجَاجَةٍۗ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُّوْقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُّبٰرَكَةٍ زَيْتُوْنَةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَّلَا غَرْبِيَّةٍۙ يَّكَادُ زَيْتُهَا يُضِيْۤءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌۗ نُوْرٌ عَلٰى نُوْرٍۗ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُوْرِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ۙ
allāhu nūrus-samāwāti wal-arḍ(i), maṡalu nūrihī kamisykātin fīhā miṣbāḥ(un), al-miṣbāḥu fī zujājah(tin), az-zujājatu ka'annahā kaukabun durriyyuy yūqadu min syajaratim mubārakatin zaitūnatil lā syarqiyyatiw wa lā garbiyyah(tin), yakādu zaituhā yuḍī'u wa lau lam tamsashu nār(un), nūrun ‘alā nūr(in), yahdillāhu linūrihī may yasyā'(u), wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nās(i), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).
ئاللاھ ئاسمانلارنىڭ ۋە زېمىننىڭ نۇرىدۇر. ئۇنىڭ نۇرىنىڭ مىسالى، ئىچىدە چىراغ بار بولغان، تېشىلمايدىغان بىر تۆشۈككە ئوخشايدۇ. ئۇنىڭ چىرىغى ئەينەك قاچىدا، ئۇنىڭ ئەينەك قاچىسى پارلاق يۇلتۇزغا ئوخشايدۇ، ئۇنىڭغا مەۋھۇم زەيتۇن دەرىخىدىن ياغ يېقىلىدۇ. ئۇنىڭ مېيى شەرققە ۋە غەربكە تەۋە ئەمەس، پەقەت ئوتقا تەگمىسىمۇ، دېگۈدەك يورۇقلۇق بېرىدۇ. نۇر ئۈستىگە نۇر (قات-قات) بولىدۇ، ئاللاھ خالىغان كىشىنى ئۆزىنىڭ نۇرىغا يېتەكلەيدۇ، ئاللاھ ئىنسانلارغا مىساللارنى كەلتۈرىدۇ. ئاللاھ ھەممە نەرسىنى بىلىدۇ.
وَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِۚ وَمَا يَعْقِلُهَآ اِلَّا الْعٰلِمُوْنَ
wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nās(i), wa mā ya‘qiluhā illal-‘ālimūn(a).
بۇ مىساللارنى بىز ئىنسانلارغا كەلتۈردۇق، پەقەت بىلىملىك كىشىلەرلا چۈشىنىدۇ.
ضَرَبَ لَكُمْ مَّثَلًا مِّنْ اَنْفُسِكُمْۗ هَلْ لَّكُمْ مِّنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ شُرَكَاۤءَ فِيْ مَا رَزَقْنٰكُمْ فَاَنْتُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌ تَخَافُوْنَهُمْ كَخِيْفَتِكُمْ اَنْفُسَكُمْۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
Ḍaraba lakum maṡalam min anfusikum, hal lakum mim mā malakat aimānukum min syurakā'a fī mā razaqnākum fa'antum fīhi sawā'un takhāfūnahum kakhīfatikum anfusakum, każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘qilūn(a).
ئۇ سىلەرگە ئۆزۈڭلاردىن مىساللار كەلتۈرىدۇ. سىلەرنىڭ قۇللىرىڭلارنىڭ ئىچىدىن بىز سىلەرگە بەرگەن رىزىققا سىلەر بىلەن شېرىك بولۇپ، بۇ ئىشتا ئۇلار بىلەن باراۋەر بولۇپ، قوشنىڭلاردىن قورققاندەك ئۇلاردىن قورقساڭلار بولامدۇ؟ چۈشىنىدىغان قەۋم ئۈچۈن ئايەتلەرنى شۇنداق تەپسىلىي بايان قىلىمىز.
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَلَىِٕنْ جِئْتَهُمْ بِاٰيَةٍ لَّيَقُوْلَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ اَنْتُمْ اِلَّا مُبْطِلُوْنَ
wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡal(in), wa la'in ji'tahum bi'āyatil layaqūlannal-lażīna kafarū in antum illā mubṭilūn(a).
بۇ قۇرئاندا بىز ئىنسانلارغا تۈرلۈك مىساللارنى بايان قىلدۇق. ئەگەر سەن ئۇلارغا بىرەر ئايەت كەلتۈرسەڭ، كاپىرلار: «سىلەر پەقەت يالغان سۆزلىگۈچىلەرسىلەر» دەيدۇ.
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَۚ
wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡalil la‘allahum yatażakkarūn(a).
شۈبھىسىزكى، بىز بۇ قۇرئاندا ئىنسانلار ئىبرەت ئالسۇن دەپ، ئۇلارغا تۈرلۈك مىساللارنى بايان قىلدۇق.
اَوْ تَقُوْلَ لَوْ اَنَّ اللّٰهَ هَدٰىنِيْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ ۙ
au taqūla lau annallāha hadānī lakuntu minal-muttaqīn(a).
ياكى (كىمكى) «ئەگەر ئاللاھ مېنى ھىدايەت قىلغان بولسا، مەن تەقۋادارلاردىن بولاتتىم» دېمىسۇن.
اَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ وَاَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلٰى عِلْمٍ وَّخَتَمَ عَلٰى سَمْعِهٖ وَقَلْبِهٖ وَجَعَلَ عَلٰى بَصَرِهٖ غِشٰوَةًۗ فَمَنْ يَّهْدِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ اللّٰهِ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
afa ra'aita manittakhaża ilāhahū hawāhu wa aḍallahullāhu ‘alā ‘ilmiw wa khatama ‘alā sam‘ihī wa qalbihī wa ja‘ala ‘alā baṣarihī gisyāwah(tan), famay yahdīhi mim ba‘dillāh(i), afalā tażakkarūn(a).
نەپسى خاھىشىنى ئىلاھ قىلغان، ئاللاھ ئۇنى بىلىپ تۇرۇپ ئازدۇرغان، قۇلىقىنى ۋە قەلبىنى پېچەتلىگەن ۋە كۆزىگە پەردە تارتقان ئادەمنى كۆردۈڭمۇ؟ ئاللاھ (ئۇنى ئازدۇرغاندىن كېيىن) ئۇنى كىم توغرا يولغا باشلىيالايدۇ؟ (ئەمسە) سىلەر ۋەز-نەسىھەت ئالمايسىلەرمۇ؟
كَمَثَلِ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيْبًا ذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۚ
kamaṡalil-lażīna min qablihim qarīban żāqū wabāla amrihim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).
(ئۇلار) ئۆزلىرىدىن بۇرۇن ئۆتكەنلەرگە (يەنى يەھۇدىيلارغا) ئوخشاش، قىلمىشلىرى تۈپەيلىدىن يامان ئاقىۋەتكە ئۇچرىغان. ئۇلار قاتتىق ئازابقا دۇچار بولىدۇ.
لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَّرَاَيْتَهٗ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
lau anzalnā hāżal-qur'āna ‘alā jabalil lara'aitahū khāsyi‘am mutaṣaddi‘am min khasy-yatillāh(i), wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nāsi la‘allahum yatafakkarūn(a).
ئەگەر بىز بۇ قۇرئاننى بىرەر تاغقا چۈشۈرسەك، ئۇنىڭ ئاللاھتىن قورققانلىقتىن ئېگىلىپ، يېرىلىپ كەتكەنلىكىنى كۆرەتتىڭ. بىز بۇ مىساللارنى ئىنسانلار ئۈچۈن، ئۇلارنىڭ پىكىر يۈرگۈزۈشى ئۈچۈن كەلتۈردۇق.