مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ

maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).

Уларҙың миҫалы ут яғып, тирә-яғын яҡтыртҡандан һуң, Аллаһы Тәғәлә уларҙың нурын тартып алып, ҡараңғылыҡта ҡалдырған, күрә алмаған кешеләргә оҡшаш.

اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ

au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).

Йәки (кешегә һуғылған) күктән ҡараңғылыҡ, күк күкрәп, йәшен менән оҙатылған көслө ямғыр кеүек. Ҡолаҡтарын бармаҡтары менән тығалар, үлемдән ҡурҡҡанға күк күкрәгән тауыштан (ҡасалар). Аллаһ Тәғәлә кафырҙарҙы ла үҙ эсенә ала.

يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ

yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).

Йәшен уларҙың күҙенә эләгә яҙҙы. Ҡасан ғына (йәшен) балҡыһа, уның аҫтында йөрөйҙәр, өҫтөнә ҡараңғы төшһә, туҡтайҙар. Аллаһ теләһә, уларҙың ишетеү һәләтен дә, күреү һәләтен дә тартып алыр ине. Ысынлап та, Аллаһ һәр нәмәгә ҡөҙрәтле.

۞ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْيٖٓ اَنْ يَّضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوْضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَيَقُوْلُوْنَ مَاذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًا ۘ يُضِلُّ بِهٖ كَثِيْرًا وَّيَهْدِيْ بِهٖ كَثِيْرًا ۗ وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفٰسِقِيْنَۙ

innallāha lā yastaḥyī ay yaḍriba maṡalam mā ba‘ūḍatan famā fauqahā, fa'ammal- lażīna āmanū faya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa ammal-lażīna kafarū fayaqūlūna māżā arādallāhu bihāżā maṡalā(n), yuḍillu bihī kaṡīraw wa yahdī bihī kaṡīrā(n), wa mā yuḍillu bihī illal-fāsiqīn(a).

Ысынлап та, Аллаһы Тәғәлә кәзәгә йәки унан да бәләкәйерәк нәмәгә миҫал яһауҙан тартынмай. Иман килтергән кешеләргә килгәндә, улар был Аллаһтан килгән хәҡиҡәт икәнен белә. Әммә кәферҙәр: «Был ҡисса менән Аллаһ нимә әйтергә теләне?» Шул (ҡисса) менән ул күп кешеләрҙе аҙаштырҙы, шул (шулай уҡ) күп кешеләргә тура юл бирҙе. Әммә Ул был (ҡисса) менән яуыздарҙан башҡа бер кемде лә аҙаштырмай;

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا كَمَثَلِ الَّذِيْ يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ اِلَّا دُعَاۤءً وَّنِدَاۤءً ۗ صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

wa maṡalul-lażīna kafarū kamaṡalil-lażī yan‘iqu bimā lā yasma‘u illā du‘ā'aw wa nidā'ā(n), ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā ya‘qilūn(a).

Ә кафырҙар өсөн был ҡисса саҡырыуҙан һәм илауҙан башҡа бер нәмә лә ишетмәгән (хайуандарға) ҡысҡырған (көтөүсе) кеүек. (Улар) һаңғырау, телһеҙ һәм һуҡыр, шуға аңламай.

مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ

maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).

Үҙ малын Аллаһ юлында сарыф иткән кеше тураһындағы ҡисса ете һабаҡ үҫкән орлоҡ кеүек, һәр һабаҡта йөҙ орлоҡ бар. Аллаһ теләгән кеше өсөн күпләп арттыра, Аллаһ бөтә нәмәне үҙ эсенә алған, белеүсе.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْاَذٰىۙ كَالَّذِيْ يُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا ۗ لَا يَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tubṭilū ṣadaqātikum bil-manni wal-ażā, kal-lażī yunfiqu mālahū ri'ā'an-nāsi wa lā yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), fa maṡaluhū kamaṡali ṣafwānin ‘alaihi turābun fa'aṣābahū wābilun fatarakahū ṣaldā(n), lā yaqdirūna ‘alā syai'im mimmā kasabū, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Саҙаҡағыҙҙы телгә алып, (алыусының хистәрен рәнйетеп) боҙмағыҙ, кешеләргә маҡтанып, Аллаһҡа һәм Әхирәт көнөнә ышанмаған өсөн малын таратып биргән кеше кеүек. Миҫал (ул кешенең) өҫтөндә туҙан һалынған шыма таш кеүек, шунан таш өҫтөнә көслө ямғыр яуһа, таш яңынан шыма булып ҡала. Улар эшләгән эштәренән бер ниндәй ҙә файҙа алмайҙар. Аллаһ кафырҙарҙы тура юлға күндермәй.

وَمَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَتَثْبِيْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۢ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَيْنِۚ فَاِنْ لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ

wa maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahumubtigā'a marḍātillāhi wa taṡbītam min anfusihim kamaṡali jannatim birabwatin aṣābahā wābilun fa'ātat ukulahā ḍi‘fain(i), fa'illam yuṣibhā wābilun faṭall(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).

Ә малдарын Аллаһтың ризалығын эҙләү һәм йәнен нығытыу өсөн сарыф иткән кешеләр тураһындағы ҡисса, ҡалҡыулыҡта урынлашҡан баҡсаға оҡшаш, уны көслө ямғыр һыуландыра, һуңынан баҡса ике тапҡырға күберәк емеш бирә. Әгәр ҙә көслө ямғыр уны һыу һибмәһә, тимәк, ҡыуыш (хатта етерлек). Аллаһ һеҙҙең ҡылған эштәрегеҙҙе күреп тора.

اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ

ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).

Һеҙҙең арала берәйһенең аҫтында йылғалар аҡҡан, төрлө емеш-еләк үҫкән финик, йөҙөм ағастары баҡсаһы булыуын теләрме, ә һуңынан ҡартлыҡ килеп, уны бәләкәй балалар менән ҡалдырырға теләйме? Шунан утты үҙ эсенә алған көслө ел уны ҡолата һәм ул янып бөтә. Аллаһ һеҙгә аяттарын шулай аңлата, һеҙ уйланырһығыҙ.

اِنَّ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

innal-lażīnasytarawul-kufra bil-īmāni lay yaḍurrullāha syai'ā(n), wa lahum ‘ażābun alīm(un).

Ысынлап та, иман менән көфөрҙө һатып алыусылар Аллаһҡа һис бер зыян килтермәйәсәк, һәм улар ауыр ғазап кисерәсәк.

اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ

innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).

Ысынлап та, донъяуи тормош тураһындағы ҡисса тап Беҙ күктән төшөргән һыу (ямғыр) кеүек, унан һуң ерҙәге үҫемлектәр мул үҫә (шул һыу арҡаһында), уларҙың ҡайһы берҙәрен кеше һәм мал ашай. Ер тулыһынса биҙәлгән һәм биҙәлгәнгә тиклем, унда йәшәүселәр үҙҙәрен мотлаҡ уға эйә булырмын тип уйлағансы, уға төндә йәки көндөҙ Беҙҙең язабыҙ килер һәм Беҙ уны кисә шытып сыҡмаған кеүек, ураҡ менән ҡырҡылған уңыш кеүек итербеҙ. Беҙ уйланыусы халыҡҡа аяттарҙы (ҡөҙрәтебеҙҙе) шулай аңлатабыҙ.

لَهٗ دَعْوَةُ الْحَقِّۗ وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَجِيْبُوْنَ لَهُمْ بِشَيْءٍ اِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ اِلَى الْمَاۤءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهٖۗ وَمَا دُعَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ

lahū da‘watul-ḥaqq(i), wal-lażīna yad‘ūna min dūnihī lā yastajībūna lahum bisyai'in illā kabāsiṭi kaffaihi ilal-mā'i liyabluga fāhu wa mā huwa bibāligih(ī), wa mā du‘ā'ul-kāfirīna illā fī ḍalāl(in).

Тик Аллаһҡа ғына хаҡ доға. Улар Аллаһтан башҡа табынған һындар уларға бер нәмә лә бирә алмай, улар (һыу) ауыҙына барып етһен өсөн ҡултыҡ аҫтын һыуға асҡан кешенән айырылмай. Һыу ауыҙына барып етмәһә лә. Ә кәферҙәрҙең доғалары бушҡа .

اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَالَتْ اَوْدِيَةٌ ۢ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا ۗوَمِمَّا يُوْقِدُوْنَ عَلَيْهِ فِى النَّارِ ابْتِغَاۤءَ حِلْيَةٍ اَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهٗ ۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ەۗ فَاَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاۤءً ۚوَاَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِى الْاَرْضِۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ ۗ

anzala minas-samā'i mā'an fa sālat audiyatum biqadarihā faḥtamalas-sailu zabadar rābiyā(n), wa mimmā yūqidūna ‘alaihi fin-nāribtigā'a ḥilyatin au matā‘in zabadum miṡluh(ū), każālika yaḍribullāhul-ḥaqqa wal-bāṭil(a), fa ammaz-zabadu fa yażhabu jufā'ā(n), wa ammā mā yanfa‘un-nāsa fa yamkuṡu fil-arḍ(i), każālika yaḍribullāhul-amṡāl(a).

Аллаһ Тәғәлә күктән һыу (ямғыр) төшөргән, шуға күрә ул (һыу) үҙәндә ҙурлығына ҡарап аға, артабан ағым йөҙөп йөрөгән күбек йөрөтә. Ә нимәнән (металдан) утҡа иретеп, биҙәүестәр йәки эш ҡоралдары эшләйҙәр, унда (шулай уҡ) шундай күбек (ағымдағы күбек) бар. Шулай итеп, Аллаһ дөрөҫ һәм ялған тураһында ҡисса килтерә. Ә көбәккә килгәндә, ул юҡ булып юҡҡа сығасаҡ; әммә кешеләргә файҙалы нәмә ерҙә ҡаласаҡ. Шулай итеп Аллаһ Тәғәлә ҡисса килтерә.

مَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ اَعْمَالُهُمْ كَرَمَادِ ِۨاشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيْحُ فِيْ يَوْمٍ عَاصِفٍۗ لَا يَقْدِرُوْنَ مِمَّا كَسَبُوْا عَلٰى شَيْءٍ ۗذٰلِكَ هُوَ الضَّلٰلُ الْبَعِيْدُ

maṡalul-lażīna kafarū birabbihim a‘māluhum karamādinisytaddat bihir-rīḥu fī yaumin ‘āṣif(in), lā yaqdirūna mimmā kasabū ‘alā syai'(in), żālika huwaḍ-ḍalālul-ba‘īd(u).

Раббыһына ышанмаған кешеләр тураһындағы ҡисса, уларҙың эштәре көслө елле көндә көслө ел осороп алып киткән көл кеүек. Улар үҙҙәре эшләгән нәмәләрҙән (донъяла) бөтөнләй ҡөҙрәт (файҙа) юҡ. Был алыҫҡа йүнәлтелгән хата.

تُؤْتِيْٓ اُكُلَهَا كُلَّ حِيْنٍ ۢبِاِذْنِ رَبِّهَاۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ

tu'tī ukulahā kulla ḥīnim bi'iżni rabbihā, wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).

Ул (ағас) Раббыһы рөхсәте менән теләһә ниндәй ваҡытта емеш бирә. Һәм был ҡиссаны Аллаһ Тәғәлә кешеләргә гел иҫтә тотһондар өсөн яһаған.

وَّسَكَنْتُمْ فِيْ مَسٰكِنِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْاَمْثَالَ

wa sakantum fī masākinil-lażīna ẓalamū anfusahum wa tabayyana lakum kaifa fa‘alnā bihim wa ḍarabnā lakumul-amṡāl(a).

Һеҙ үҙ-үҙҙәренә золом ҡылған кешеләр урынында йәшәнегеҙ, һәм һеҙгә Беҙҙең уларға нимә эшләгәнебеҙ асыҡланды һәм һеҙгә бер нисә ҡисса килтерҙек».

لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ

lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).

Теге донъяға ышанмағандар өсөн, насар холоҡлолар өсөн; һәм Аллаһ Тәғәләнең тәбиғәте Юғары затҡа эйә. Һәм Ул ҡөҙрәтле, хикмәтле.

وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ

wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).

Ә тығыҙ итеп үрелгән ебен сискән ҡатын кеүек булмағыҙ, ул тағы ла таралып китһен өсөн. Антығыҙҙы (килешеүегеҙҙе) үҙ-ара алдашыу ҡоралы итәһегеҙ, сөнки икенсе төркөмдән күберәк һанлы бер төркөм бар. Аллаһ һеҙҙе шуның менән генә һынай, һәм, һис шикһеҙ, Ҡиәмәт көнөндә Ул һеҙгә элек бәхәсләшкән нәмәләрегеҙҙе аңлатыр.

وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ

wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).

Аллаһ элек имен һәм тыныс булған ерҙе миҫал итеп күрһәтте, уға ризыҡ күпләп килде, әммә унда йәшәүселәр Аллаһтың ниғмәттәрен инҡар итте, шуға күрә Аллаһ уларға аслыҡ һәм ҡурҡыу афәтен яуҙырҙы, сөнки улар ҡылған эштәре арҡаһында.

وَدَخَلَ جَنَّتَهٗ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖۚ قَالَ مَآ اَظُنُّ اَنْ تَبِيْدَ هٰذِهٖٓ اَبَدًاۙ

wa dakhala jannatahū wa huwa ẓālimul linafsih(ī), qāla mā aẓunnu an tabīda hāżihī abadā(n).

Һәм ул үҙенең баҡсаһына үҙ-үҙенә зыян килтереү ҡарашы менән ингән (сөнки ул тәкәббер һәм кафыр булған); тип әйтте: «Был баҡса мәңге юҡҡа сығыр тип уйламайым,

وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا

waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).

Һәм уларға (кешеләргә) донъя тормошо тураһында бер ҡисса яһа, Беҙ күктән төшөргән һыу (ямғыр) кеүек, Ерҙәге үҫемлектәрҙе ашламаһын өсөн, һуңынан (үҫемлектәр) ел осороп киткәндә ҡорой. Аллаһ һәр нәмәгә ҡөҙрәтле.

وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا

wa laqad ṣarrafnā fī hāżal-qur'āni lin-nāsi min kulli maṡal(in), wa kānal-insānu akṡara syai'in jadalā(n).

Һәм, ысынлап та, Беҙ уны кешеләргә был Ҡөрьәндә ҡат-ҡат төрлө ҡиссалар менән аңлаттыҡ. Әммә иң күп бәхәсләшеүселәр – кешеләр.

قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمٰتِ رَبِّيْ لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ اَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰتُ رَبِّيْ وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهٖ مَدَدًا

qul lau kānal-baḥru midādal likalimāti rabbī lanafidal-baḥru qabla an tanfada kalimāṭu rabbī wa lau ji'nā bimiṡlihī madadā(n).

Әйт: «Әгәр ҙә диңгеҙ Раббымдың һүҙҙәрен яҙыу өсөн буяу булһа, Раббымдың һүҙҙәре тамамланғансы бөтөр ине, хатта Беҙ уға оҡшаш һүҙҙәрҙе өҫтәмә итеп килтерһәк тә».

۞ اَللّٰهُ نُوْرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ مَثَلُ نُوْرِهٖ كَمِشْكٰوةٍ فِيْهَا مِصْبَاحٌۗ اَلْمِصْبَاحُ فِيْ زُجَاجَةٍۗ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُّوْقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُّبٰرَكَةٍ زَيْتُوْنَةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَّلَا غَرْبِيَّةٍۙ يَّكَادُ زَيْتُهَا يُضِيْۤءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌۗ نُوْرٌ عَلٰى نُوْرٍۗ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُوْرِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ۙ

allāhu nūrus-samāwāti wal-arḍ(i), maṡalu nūrihī kamisykātin fīhā miṣbāḥ(un), al-miṣbāḥu fī zujājah(tin), az-zujājatu ka'annahā kaukabun durriyyuy yūqadu min syajaratim mubārakatin zaitūnatil lā syarqiyyatiw wa lā garbiyyah(tin), yakādu zaituhā yuḍī'u wa lau lam tamsashu nār(un), nūrun ‘alā nūr(in), yahdillāhu linūrihī may yasyā'(u), wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nās(i), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).

Күктәрҙе һәм Ерҙе нурландырыусы Аллаһ. Уның нуры тураһындағы ҡисса үтеп инә алмаҫлыҡ тишек кеүек, уның эсендә ҙур лампа тора. Лампа быяла колбала (һәм) быяла колба балҡып торған йондоҙ кеүек, бәрәкәтле ағастан май менән яҡтыртылған, көнсығыштың да, көнбайыштың да булмаған зәйтүн ағасы, ул үҫә

وَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِۚ وَمَا يَعْقِلُهَآ اِلَّا الْعٰلِمُوْنَ

wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nās(i), wa mā ya‘qiluhā illal-‘ālimūn(a).

Был ҡиссаларҙы Беҙ кешеләр өсөн әйттек; һәм уны белемлеләрҙән башҡа бер кем дә аңламаҫ.

ضَرَبَ لَكُمْ مَّثَلًا مِّنْ اَنْفُسِكُمْۗ هَلْ لَّكُمْ مِّنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ شُرَكَاۤءَ فِيْ مَا رَزَقْنٰكُمْ فَاَنْتُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌ تَخَافُوْنَهُمْ كَخِيْفَتِكُمْ اَنْفُسَكُمْۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ

Ḍaraba lakum maṡalam min anfusikum, hal lakum mim mā malakat aimānukum min syurakā'a fī mā razaqnākum fa'antum fīhi sawā'un takhāfūnahum kakhīfatikum anfusakum, każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘qilūn(a).

Ул һеҙгә үҙегеҙҙән ҡиссалар килтерә. Һеҙгә булған ҡолдарығыҙҙан береһе лә Беҙ биргән ризыҡта һеҙҙең өсөн тиңдәш булһынмы, һеҙ был эштә улар менән тиң булһын өсөн, һеҙ уларҙан күршегеҙҙән ҡурҡҡан кеүек ҡурҡаһығыҙмы? Аңлаған халыҡ өсөн аяттарҙы шулай аңлатабыҙ.

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَلَىِٕنْ جِئْتَهُمْ بِاٰيَةٍ لَّيَقُوْلَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ اَنْتُمْ اِلَّا مُبْطِلُوْنَ

wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡal(in), wa la'in ji'tahum bi'āyatil layaqūlannal-lażīna kafarū in antum illā mubṭilūn(a).

Һәм, ысынлап та, Беҙ был Ҡөрьәндә кешеләргә һәр төрлө ҡиссаларҙы аңлаттыҡ. Әгәр һин уларға аят килтерһәң, һис шикһеҙ, кафырҙар: «Һеҙ ялған уйҙырмалар ғына», — тип әйтерҙәр.

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَۚ

wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡalil la‘allahum yatażakkarūn(a).

Һәм, ысынлап та, Беҙ был Ҡөрьәндә кешеләргә ғибрәт алһын өсөн һәр төрлө ҡиссалар яһаныҡ.

اَوْ تَقُوْلَ لَوْ اَنَّ اللّٰهَ هَدٰىنِيْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ ۙ

au taqūla lau annallāha hadānī lakuntu minal-muttaqīn(a).

йәки берәйһе: «Әгәр Аллаһ мине тура юлға күндерһә, мин тәҡүә кешеләрҙән булыр инем», — тип әйтмәһен өсөн.

اَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ وَاَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلٰى عِلْمٍ وَّخَتَمَ عَلٰى سَمْعِهٖ وَقَلْبِهٖ وَجَعَلَ عَلٰى بَصَرِهٖ غِشٰوَةًۗ فَمَنْ يَّهْدِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ اللّٰهِ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ

afa ra'aita manittakhaża ilāhahū hawāhu wa aḍallahullāhu ‘alā ‘ilmiw wa khatama ‘alā sam‘ihī wa qalbihī wa ja‘ala ‘alā baṣarihī gisyāwah(tan), famay yahdīhi mim ba‘dillāh(i), afalā tażakkarūn(a).

Тимәк, һеҙ үҙегеҙҙең теләктәрен илаһ итеп ҡуйған һәм Аллаһ уны үҙенең белеме менән аҙаштырған, Аллаһ уның ишетеү һәләтен һәм күңелен мөһөрләгән, күрешенә ҡапҡас ҡуйған кешене күргәнегеҙ бармы? Шулай булғас, Аллаһтан һуң уға кем тура юл күрһәтергә һәләтле (яҙышырға рөхсәт иткән?) Ниңә һеҙ һабаҡ алмайһығыҙ?

كَمَثَلِ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيْبًا ذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۚ

kamaṡalil-lażīna min qablihim qarīban żāqū wabāla amrihim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).

(Улар) үҙҙәренән алда йәшәгән кешеләр кеүек (йәһүдтәр) күптән түгел, үҙҙәренең эштәре арҡаһында насар эҙемтәләрҙе (ҡыуып сығарыу) кисергән. Һәм улар ғазаплы ғазап кисерәсәк.

لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَّرَاَيْتَهٗ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

lau anzalnā hāżal-qur'āna ‘alā jabalil lara'aitahū khāsyi‘am mutaṣaddi‘am min khasy-yatillāh(i), wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nāsi la‘allahum yatafakkarūn(a).

Әгәр ҙә Беҙ был Ҡөрьәнде тауға төшөрһәк, һис шикһеҙ, һин уның Аллаһтан ҡурҡып, баш эйеп, икегә бүленгәнен күрер инең. Беҙ был ҡиссаларҙы кешеләр фекер йөрөтһөн өсөн яралттыҡ.