۞ لَيْسَ الْبِرَّاَنْ تُوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنْ اٰمَنَ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَالْمَلٰۤىِٕكَةِ وَالْكِتٰبِ وَالنَّبِيّٖنَ ۚ وَاٰتَى الْمَالَ عَلٰى حُبِّهٖ ذَوِى الْقُرْبٰى وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۙ وَالسَّاۤىِٕلِيْنَ وَفىِ الرِّقَابِۚ وَاَقَامَ الصَّلٰوةَ وَاٰتَى الزَّكٰوةَ ۚ وَالْمُوْفُوْنَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُوْا ۚ وَالصّٰبِرِيْنَ فِى الْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ وَحِيْنَ الْبَأْسِۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ صَدَقُوْا ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُتَّقُوْنَ

laisal-birra an tuwallū wujūhakum qibalal-masyriqi wal-magribi wa lākinnal-birra man āmana billāhi wal-yaumil ākhiri wal-malā'ikati wal-kitābi wan-nabiyyīn(a), wa ātal-māla ‘alā ḥubbihī żawil-qurbā wal-yatāmā wal-masākīna wabnas-sabīl(i), was-sā'ilīna wa fir-riqāb(i), wa aqāmaṣ-ṣalāta wa ātaz-zakāh(ta), wal mūfūna bi‘ahdihim iżā ‘āhadū, waṣ-ṣābirīna fil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i wa ḥīnal-ba's(i), ulā'ikal-lażīna ṣadaqū, wa ulā'ika humul-muttaqūn(a).

Изгелек - ул көнсығышҡа һәм көнбайышҡа йөҙөңдө бороу түгел, ә изгелек - ул (изгелек) Аллаһҡа, Ҡиәмәт көнөнә, фәрештәләргә, китаптарға, пәйғәмбәрҙәргә иман килтергәндәр һәм үҙҙәре яратҡан байлыҡты туғандарына, етемдәргә, ярлыларға, сәйәхәттә булған кешеләргә (мусафирҙарға), ялсыларға, үҙҙәренең кешеләрен азат итеүселәргә һәм үҙҙәрен азат итеүселәргә биргәндәр. вәғәҙәләр ҡасан вәғәҙәләр, һәм кешеләр ярлылыҡта, ғазаптарҙа һәм һуғыш ваҡытында сабыр. Улар – хаҡ һүҙле кешеләр, улар – тәҡүәле кешеләр.

وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ

wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).

(Малдарығыҙҙы) Аллаһ юлында сарыф итегеҙ, үҙ ҡулдарығыҙ менән һәләкәткә ташланмағыҙ һәм изгелек ҡылығыҙ. Ысынлап та, Аллаһ изгелек ҡылғандарҙы ярата.

اَلطَّلَاقُ مَرَّتٰنِ ۖ فَاِمْسَاكٌۢ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ تَسْرِيْحٌۢ بِاِحْسَانٍ ۗ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ اَنْ تَأْخُذُوْا مِمَّآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ شَيْـًٔا اِلَّآ اَنْ يَّخَافَآ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۗ فَاِنْ خِفْتُمْ اَلَّا يُقِيْمَا حُدُوْدَ اللّٰهِ ۙ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيْمَا افْتَدَتْ بِهٖ ۗ تِلْكَ حُدُوْدُ اللّٰهِ فَلَا تَعْتَدُوْهَا ۚوَمَنْ يَّتَعَدَّ حُدُوْدَ اللّٰهِ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ

aṭ-ṭalāqu marratān(i), fa imsākum bima‘rūfin au tasrīḥum bi'iḥsān(in), wa lā yaḥillu lakum an ta'khużū mimmā ātaitumūhunna syai'an illā ay yakhāfā allā yuqīmā ḥudūdullāh(i), fa in khiftum allā yuqīmā ḥudūdullāh(i) falā junāḥa ‘alaihimā fīmaftadat bih(ī), tilka ḥudūdullāhi falā ta‘tadūhā, wa may yata‘adda ḥudūdullāhi fa'ulā'ika humuẓ-ẓālimūn(a).

Талаҡ (уға һылтанма яһарға мөмкин) ике тапҡыр эшләнә. (Бынан һуң ир ала) яҡшы тотоп, йәки яҡшы ебәрергә. Икеһе лә (ир менән ҡатын) Аллаһы Тәғәләнең ҡанундарын үтәй алмаҫбыҙ тип борсолмаһа, уларға биргән нәмәне кире алыу һиңә хәләл түгел. Әгәр ҙә һеҙ (вали) уларҙы икеһенең дә Аллаһ ҡанундарын үтәй алмауҙары өсөн борсолаһығыҙ икән, тимәк, улар икеһе лә үҙҙәрен ҡотҡарыу өсөн (ҡатын тарафынан) бирелергә тейешле түләүҙә ғәйепле түгел. Аллаһ Тәғәләнең ҡануны шул, уны боҙмағыҙ. Кем Аллаһтың ҡанундарын боҙа, шул залимдар булыр.

۞ وَاِنْ كُنْتُمْ عَلٰى سَفَرٍ وَّلَمْ تَجِدُوْا كَاتِبًا فَرِهٰنٌ مَّقْبُوْضَةٌ ۗفَاِنْ اَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضًا فَلْيُؤَدِّ الَّذِى اؤْتُمِنَ اَمَانَتَهٗ وَلْيَتَّقِ اللّٰهَ رَبَّهٗ ۗ وَلَا تَكْتُمُوا الشَّهَادَةَۗ وَمَنْ يَّكْتُمْهَا فَاِنَّهٗٓ اٰثِمٌ قَلْبُهٗ ۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ عَلِيْمٌ ࣖ

wa in kuntum ‘alā safariw wa lam tajidū kātiban fa riḥānum maqbūḍah(tun), fa'in amina ba‘ḍukum ba‘ḍan falyu'addil-lażi'tumina amānatahū walyattaqillāha rabbah(ū), wa lā taktumusy syahādah(ta), wa may yaktumhā fa'innahū āṡimun qalbuh(ū), wallāhu bimā ta‘malūna ‘alīm(un).

Ә инде сәйәхәттә яҙыусы тапмаһаң, тимәк, залогың булырға тейеш. Әммә арағыҙҙан ҡайһы берәүҙәр башҡаларға ышана икән, ышаныслы кешеләр үҙҙәренең мандатын (бурысын) үтәһендәр, Раббылары булған Аллаһтан ҡурҡһындар. Һәм шаһитлығыңды йәшермә, сөнки кем уны йәшерһә, ысынлап та, уның күңеле бысраҡ (гонаһлы). Аллаһ һеҙҙең ҡылған эштәрегеҙҙе белеп тора.

۞ وَمِنْ اَهْلِ الْكِتٰبِ مَنْ اِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُّؤَدِّهٖٓ اِلَيْكَۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ اِنْ تَأْمَنْهُ بِدِيْنَارٍ لَّا يُؤَدِّهٖٓ اِلَيْكَ اِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَاۤىِٕمًا ۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ قَالُوْا لَيْسَ عَلَيْنَا فِى الْاُمِّيّٖنَ سَبِيْلٌۚ وَيَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُوْنَ

wa min ahlil-kitābi man in ta'manhu bi qinṭārin yu'addīhi ilaik(a), wa minhum man in ta'manhu bidīnāril lā yu'addīhi ilaika illā mā dumta ‘alaihi qā'imā(n), żālika bi'annahum qālū laisa ‘alainā fil-ummiyyīna sabīl(un), wa yaqūlūna ‘alallāhil-każiba wa hum ya‘lamūn(a).

Китап әһелдәренән шундай кеше бар, уға күп малды ышанып тапшырһаң, һис шикһеҙ, уны һиңә кире ҡайтарасаҡ. Әммә улар араһында бер динарҙы ышанып тапшырһаң, һин уны талап итеп тормаһаң, һиңә кире ҡайтармаҫтар ҙа бар. Сөнки улар: «Уҡымағандар өсөн беҙҙә ғәйеп юҡ», — тиҙәр. Улар белһәләр ҙә, Аллаһҡа ҡарата ялған һөйләйҙәр.

الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ فِى السَّرَّۤاءِ وَالضَّرَّۤاءِ وَالْكٰظِمِيْنَ الْغَيْظَ وَالْعَافِيْنَ عَنِ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَۚ

al-lażīna yunfiqūna fis-sarrā'i waḍ-ḍarrā'i wal-kāẓimīnal gaiẓa wal-‘āfīna ‘anin-nās(i), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

(атап әйткәндә) буш һәм тар ваҡытта ла йомарт биргән кешеләр, асыуын тыйып, башҡаларҙың (хаталарын) ғәфү иткән кешеләр. Аллаһ изгелек ҡылғандарҙы ярата.

فَاٰتٰىهُمُ اللّٰهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْاٰخِرَةِ ۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

fa ātāhumullāhu ṡawābad-dun-yā wa ḥusna ṡawābil-ākhirah(ti), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Шулай итеп, Аллаһ Тәғәлә уларға донъяла сауап, ә теге донъяла яҡшы сауап бирҙе. Аллаһ изгелек ҡылғандарҙы ярата.

اَلَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِ مِنْۢ بَعْدِ مَآ اَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۖ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا اَجْرٌ عَظِيْمٌۚ

al-lażīnastajābū lillāhi war-rasūli mim ba‘di mā aṣābahumul-qarḥ(u), lil-lażīna aḥsanū minhum wattaqau ajrun ‘aẓīm(un).

(атап әйткәндә) яраланғандан һуң (Ухуд һуғышында) Аллаһтың һәм Пәйғәмбәрҙең бойороҡтарына буйһонғандар. Улар араһында изге ғәмәлдәр ҡылған һәм тәҡүә булғандар ҙур сауаптар ала.

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

Етемдәргә (улар бәлиғ булғандарға) малдарын бирегеҙ, яҡшыларын ямандарына алмаштырмағыҙ, уларҙың малдарын үҙегеҙҙеке менән бергә ашамағыҙ. Ысынлап та, (алмаштырыу һәм ашау ғәмәле) — ҙур гонаһ.

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تُؤَدُّوا الْاَمٰنٰتِ اِلٰٓى اَهْلِهَاۙ وَاِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ اَنْ تَحْكُمُوْا بِالْعَدْلِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ سَمِيْعًاۢ بَصِيْرًا

innallāha ya'murukum an tu'addul-amānāti ilā ahlihā, wa iżā ḥakamtum bainan-nāsi an taḥkumū bil-‘adl(i), innallāha ni‘immā ya‘iẓukum bih(ī), innallāha kāna samī‘am baṣīrā(n).

Ысынлап та, Аллаһы Тәғәлә һиңә хәбәрҙе алырға хаҡлы кешеләргә еткерергә ҡуша, кешеләр араһында ҡанун урынлаштырғанда, һин уны ғәҙел рәүештә урынлаштырырға тейешһең. Ысынлап та, һеҙҙе өйрәтеүсе иң яҡшыһы Аллаһтыр. Ысынлап та, Аллаһ барыһын да ишетеүсе, күреүсе!

وَمَنْ اَحْسَنُ دِيْنًا مِّمَّنْ اَسْلَمَ وَجْهَهٗ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَّاتَّبَعَ مِلَّةَ اِبْرٰهِيْمَ حَنِيْفًا ۗوَاتَّخَذَ اللّٰهُ اِبْرٰهِيْمَ خَلِيْلًا

wa man aḥsanu dīnam mimman aslama wajhahū lillāhi wa huwa muḥsinuw wattaba‘a millata ibrāhīma ḥanīfā(n), wattakhażallāhu ibrāhīma khalīlā(n).

Изге эштәр ҡылып, ихлас күңелдән Аллаһҡа буйһоноп, Ибраһимдың тура динен тотҡан кешенән дә яҡшыраҡ дине кемдең бар? Аллаһ Ибраһимды (Үҙенең) һөйөклөһө итеп һайланы.

وَاِنِ امْرَاَةٌ خَافَتْ مِنْۢ بَعْلِهَا نُشُوْزًا اَوْ اِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَآ اَنْ يُّصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا ۗوَالصُّلْحُ خَيْرٌ ۗوَاُحْضِرَتِ الْاَنْفُسُ الشُّحَّۗ وَاِنْ تُحْسِنُوْا وَتَتَّقُوْا فَاِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا

wa inimra'atun khāfat mim ba‘lihā nusyūzan au i‘rāḍan falā junāḥa ‘alaihimā ay yuṣliḥā bainahumā ṣulḥā(n), waṣ-ṣulḥu khair(un), wa uḥḍiratil-anfususy-syuḥḥ(a), wa in tuḥsinū wa tattaqū fa innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).

Ә ҡатын-ҡыҙ иремдең тупаҫ йәки битараф булыр тип борсола икән, тимәк, улар икеһе лә ысын татыулыҡ урынлаштыра ала, ә был татыулыҡ яҡшыраҡ (улар өсөн) хатта ир тәбиғәте менән ҡомһоҙ булһа ла. Әгәр ҙә һеҙ (ҡатынығыҙ менән мөнәсәбәттәрегеҙҙе) яҡшыртһағыҙ һәм үҙегеҙҙе (нуҫыҙҙан һәм битарафлыҡтан) һаҡлаһағыҙ, тимәк, ысынлап та, Аллаһ һеҙҙең эштәрегеҙгә һаҡсыл.

فَاَثَابَهُمُ اللّٰهُ بِمَا قَالُوْا جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَاۗ وَذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَ

fa aṡābahumullāhu bimā qālū jannātin tajrī min taḥtihal-anhāru khālidīna fīhā, wa żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Шулай итеп, Аллаһ уларға әйткән һүҙҙәре өсөн әжер бирҙе: аҫтында йылғалар аҡҡан ожмах, улар унда мәңге ҡалыр. Изгелек ҡылғандарға әжер шул булыр.

لَيْسَ عَلَى الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جُنَاحٌ فِيْمَا طَعِمُوْٓا اِذَا مَا اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاٰمَنُوْا ثُمَّ اتَّقَوْا وَّاَحْسَنُوْا ۗوَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

laisa ‘alal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti ṡummattaqau wa āmanū ṡummattaqau wa aḥsanū, wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).

Иман килтереп, ашаған ризыҡтарына ҡарата изге ғәмәлдәр ҡылғандарға (элекке замандарҙа) гонаһ юҡ, әгәр улар тәҡүә булһалар һәм иман килтерһәләр, изге ғәмәлдәр ҡылһалар, тимәк, улар тәҡүәлекте дауам итә һәм иман килтерә, тимәк, уларҙа (һаман да) тәҡүәлек бар һәм изге ғәмәлдәр ҡыла. Аллаһ изге эштәр ҡылғандарҙы ярата.

وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).

Ер йөҙө яҡшы (яратылғандан) һуң, уға зыян килтермәгеҙ. Pray to Him with fear and hope. Ысынлап та, изгелек ҡылған кешеләргә Аллаһтың рәхмәте бик яҡын.

وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْۤـٰٔتِكُمْۗ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iżā qīla lahumuskunū hāżihil-qaryata wa kulū minhā ḥaiṡu syi'tum wa qūlū ḥiṭṭatuw wadkhulul-bāba sujjadan nagfir lakum khaṭī'ātikum, sanazīdul-muḥsinīn(a).

Уларға: «Был ерҙә (Бәйтүлмәкдис) йәшәгеҙ һәм ҡайҙа теләйһегеҙ, шунда ашағыҙ», — тип әйтелде. Һәм: «Беҙҙе гонаһтарыбыҙҙан ҡотҡар һәм баш эйеп ҡапҡанан ин, хаталарыңды ғәфү итербеҙ», — тип әйт. Һуңынан изгелек ҡылғандарға (сауаптарҙы) арттырырбыҙ.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَخُوْنُوا اللّٰهَ وَالرَّسُوْلَ وَتَخُوْنُوْٓا اَمٰنٰتِكُمْ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā takhūnullāha war-rasūla wa takhūnū amānātikum wa antum ta‘lamūn(a).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Аллаһҡа һәм Рәсүлгә хыянат итмәгеҙ һәм (шулай уҡ) үҙегеҙгә ышанып тапшырылған аманатҡа хыянат итмәгеҙ, үҙегеҙ белә тороп.

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاۤءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضٰى وَلَا عَلَى الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ مَا يُنْفِقُوْنَ حَرَجٌ اِذَا نَصَحُوْا لِلّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ مَا عَلَى الْمُحْسِنِيْنَ مِنْ سَبِيْلٍ ۗوَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌۙ

laisa ‘alaḍ-ḍu‘afā'i wa lā ‘alal-marḍā wa lā ‘alal-lażīna lā yajidūna mā yunfiqūna ḥarajun iżā naṣaḥū lillāhi wa rasūlih(ī), mā ‘alal-muḥsinīna min sabīl(in), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Көсһөҙҙәргә, ауырыуҙарға һәм сарыф итәсәк нәмәләрен алмағандарға (һуғышҡа бармаған өсөн) гонаһ юҡ, әгәр улар Аллаһҡа һәм Уның Рәсүленә ихлас булһалар. Изгелек эшләгән кешеләрҙе ғәйепләргә бер ниндәй ҙә сәбәп юҡ. Аллаһ ярлыҡаусы, мәрхәмәтле.

وَالسّٰبِقُوْنَ الْاَوَّلُوْنَ مِنَ الْمُهٰجِرِيْنَ وَالْاَنْصَارِ وَالَّذِيْنَ اتَّبَعُوْهُمْ بِاِحْسَانٍۙ رَّضِيَ اللّٰهُ عَنْهُمْ وَرَضُوْا عَنْهُ وَاَعَدَّ لَهُمْ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ تَحْتَهَا الْاَنْهٰرُ خٰلِدِيْنَ فِيْهَآ اَبَدًا ۗذٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيْمُ

was-sābiqūnal-awwalūna minal-muhājirīna wal-anṣāri wal-lażīnattaba‘ūhum bi'iḥsān(in), raḍiyallāhu ‘anhum wa raḍū ‘anhu wa a‘adda lahum jannātin tajrī taḥtahal-anhāru khālidīna fīhā abadā(n), żālikal-fauzul-‘aẓīm(u).

Мөһәжирҙәр һәм ансарҙар араһында иң беренсе булып (ислам динен ҡабул иткәндәр) һәм уларға яҡшы эйәргәндәр Аллаһ уларҙан риза булды, улар ҙа Аллаһтан риза булды. Аллаһ уларға аҫтында йылғалар ағып ятҡан йәннәттәр әҙерләгән. Улар унда мәңге ҡаласаҡ. Был ҙур еңеү.

مَا كَانَ لِاَهْلِ الْمَدِيْنَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِّنَ الْاَعْرَابِ اَنْ يَّتَخَلَّفُوْا عَنْ رَّسُوْلِ اللّٰهِ وَلَا يَرْغَبُوْا بِاَنْفُسِهِمْ عَنْ نَّفْسِهٖۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ لَا يُصِيْبُهُمْ ظَمَاٌ وَّلَا نَصَبٌ وَّلَا مَخْمَصَةٌ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا يَطَـُٔوْنَ مَوْطِئًا يَّغِيْظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُوْنَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلًا اِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهٖ عَمَلٌ صَالِحٌۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

mā kāna li'ahlil-madīnati wa man ḥaulahum minal-a‘rābi ay yatakhallafū ‘ar rasūlillāhi wa lā yargabū bi'anfusihim ‘an nafsih(ī), żālika bi'annahum lā yuṣībuhum ẓama'uw wa lā naṣabuw wa lā makhmaṣatun fī sabīlillāhi wa lā yaṭa'ūna mauṭi'ay yagīẓul-kuffāra wa lā yanālūna min ‘aduwwin nailan illā kutiba lahum bihī ‘amalun ṣāliḥ(un), innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Мәҙинә халҡына һәм улар тирәһендә йәшәгән бәҙәүиҙәргә Аллаһ Рәсүленә (һуғыш яланында) юлдаш булмау ярамай, үҙҙәрен Аллаһ Рәсүленән нығыраҡ яратыу ҙа ярамай. Сөнки улар Аллаһ юлында һыуһау, арыу, аслыҡ кисермәй, кафырҙарҙың асыуын тыуҙырырлыҡ урынға баҫмай, дошманға зыян килтермәй, тик был улар өсөн изге ғәмәл итеп яҙылыр. Ысынлап та, Аллаһ изгелек ҡылғандарҙың әжерен әрәм итмәй, улар бәләкәйме, ҙурмы саҙаҡа бирмәй, үҙән (джиһадта) үтмәй, тик был улар өсөн (изге ғәмәл булараҡ) яҙылып торорға ғына, Аллаһ тарафынан улар ҡылғандарынан да яҡшыраҡ нәмә менән бүләкләнһен өсөн.

۞ لِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوا الْحُسْنٰى وَزِيَادَةٌ ۗوَلَا يَرْهَقُ وُجُوْهَهُمْ قَتَرٌ وَّلَا ذِلَّةٌ ۗاُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

lil-lażīna aḥsanul-ḥusnā wa ziyādah(tun), wa lā yarhaqu wujūhahum qataruw wa lā żillah(tun), ulā'ika aṣḥābul-jannati hum fīhā khālidūn(a).

Изгелек ҡылғандар өсөн иң яҡшы сауап (йәннәт) һәм күберәк (Аллаһты күреү рәхәте) бар. Һәм уларҙың йөҙҙәре ҡара туҙанға ҡапланмаҫ, хурлыҡҡа ҡалмаҫ. Былар йәннәт әһелдәре, улар унда мәңге ҡалыр.

وَاصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

waṣbir fa innallāha lā yaḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Һәм сабыр булығыҙ, сөнки Алла изгелек ҡылғандарҙың әжерен әрәм итмәй.

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًا ۗوَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ул йәше еткәс, Беҙ уға ҡөҙрәт һәм белем бирҙек. Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

قَالُوْا يٰٓاَيُّهَا الْعَزِيْزُ اِنَّ لَهٗٓ اَبًا شَيْخًا كَبِيْرًا فَخُذْ اَحَدَنَا مَكَانَهٗ ۚاِنَّا نَرٰىكَ مِنَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū yā ayyuhal-‘azīzu inna lahū aban syaikhan kabīran fa khuż aḥadanā makānah(ū), innā narāka minal-muḥsinīn(a).

Улар: «Эй, Әл-Ғәзиз, уның атаһы оло йәштә, уның урынына беҙҙең беребеҙҙе ал, һинең изгелек ҡылыусыларҙан икәнлегеңде күрәбеҙ», — тинеләр.

قَالُوْٓا ءَاِنَّكَ لَاَنْتَ يُوْسُفُۗ قَالَ اَنَا۠ يُوْسُفُ وَهٰذَآ اَخِيْ قَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَيْنَاۗ اِنَّهٗ مَنْ يَّتَّقِ وَيَصْبِرْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يُضِيْعُ اَجْرَ الْمُحْسِنِيْنَ

qālū a'innaka la'anta yūsuf(u), qāla ana yūsufu wa hāżā akhī qad mannallāhu ‘alainā, innahū may yataqqi wa yaṣbir fa innallāha lā yuḍī‘u ajral-muḥsinīn(a).

Улар: «Һин ысынлап та Йософмо?» Ул (Йософ) яуап бирҙе: "Мин Йософ, был минең ағайым. Ысынлап та, Аллаһ беҙгә Үҙенең рәхмәтен бирҙе. Ысынлап та, кем диндар һәм сабыр булһа, Аллаһ изгелек эшләгәндәрҙең әжерен әрәм итмәй".

۞ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْاِحْسَانِ وَاِيْتَاۤئِ ذِى الْقُرْبٰى وَيَنْهٰى عَنِ الْفَحْشَاۤءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

innallāha ya'muru bil-‘adli wal-iḥsāni wa ītā'i żil-qurbā wa yanhā ‘anil-faḥsyā'i wal-munkari wal-bagyi ya‘iẓukum la‘allakum tażakkarūn(a).

Ысынлап та, Аллаһ (һеҙгә) ғәҙел эш итергә һәм изге эштәр эшләргә, туғандарығыҙға ярҙам күрһәтергә ҡуша, һәм Ул ҡәһәрле эштәрҙән, яуызлыҡтан һәм дошманлыҡтан тыя. Һеҙ өйрәнһен өсөн өйрәтә.

اِنَّ اللّٰهَ مَعَ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا وَّالَّذِيْنَ هُمْ مُّحْسِنُوْنَ ࣖ ۔

innallāha ma‘al-lażīnattaqau wal-lażīna hum muḥsinūn(a).

Ысынлап та, Аллаһ тәҡүәлеләр һәм изгелек ҡылғандар менән бергә!

اِنْ اَحْسَنْتُمْ اَحْسَنْتُمْ لِاَنْفُسِكُمْ ۗوَاِنْ اَسَأْتُمْ فَلَهَاۗ فَاِذَا جَاۤءَ وَعْدُ الْاٰخِرَةِ لِيَسٗۤـُٔوْا وُجُوْهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوْهُ اَوَّلَ مَرَّةٍ وَّلِيُتَبِّرُوْا مَا عَلَوْا تَتْبِيْرًا

in aḥsantum aḥsantum li'anfusikum, wa in asa'tum fa lahā, fa iżā jā'a wa‘dul-ākhirati liyasū'ū wujūhakum wa liyadkhulal-masjida kamā dakhalūhu awwala marratiw wa liyutabbirū mā ‘alau tatbīrā(n).

Изгелек эшләһәң (мәғәнәһе) үҙең өсөн изгелек эшләйһең. Әгәр һин яуызлыҡ ҡылһаң, тимәк, (яуызлыҡты юғалтыу) үҙең өсөн. Икенсе яза (енәйәт) килгәс, (Беҙ һеҙҙең дошмандарҙы күтәрәбеҙ) һеҙҙең йөҙөгөҙҙө хурларға һуң улар мәсеткә (Аҡса мәсете) инә, улар унда беренсе тапҡыр ингәндә кеүек һәм улар нимә контролдә тота, шуны юҡ итә.

لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَاۤؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰى مِنْكُمْۗ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ ۗ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ

lay yanālallāha luḥūmuhā wa lā dimā'uhā wa lākiy yanāluhut-taqwā minkum, każālika sakhkharahā lakum litukabbirullāha ‘alā mā hadākum, wa basysyiril-muḥsinīn(a).

(Ҡорбан малының) ите һәм уның ҡаны бер ҡасан да Аллаһҡа барып етә алмаясаҡ, әммә Уға барып еткән нәмә – һинең тәҡүәлегең. Шулай итеп, Ул һеҙгә биргән тура юл өсөн Аллаһты тәсбих итер өсөн уны һеҙгә буйһондорҙо. Һәм яҡшылыҡ эшләгән кешеләргә һөйөнөслө хәбәрҙе еткерегеҙ.

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُوْنَ ۙ

wal-lażīna hum li'amānātihim wa ‘ahdihim rā‘ūn(a).

Аманаттарын һәм килешеүҙәрен тотҡандар (ысын мәғәнәһендә уңышлылар,

وَلَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهٗ وَاسْتَوٰىٓ اٰتَيْنٰهُ حُكْمًا وَّعِلْمًاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

wa lammā balaga asyuddahū wastawā ātaināhu ḥukmaw wa ‘ilmā(n), wa każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ул (Муса) өлгөрөп, аҡылын камиллаштырғас, Беҙ уға хикмәт (пәйғәмбәрлек) һәм белем бирҙек. Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ

wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).

Аллаһ һеҙгә биргән ниғмәттәр менән теге донъяға (сауап) эҙләгеҙ, әммә был донъяла үҙ өлөшөгөҙҙө онотмағыҙ һәм Аллаһ һеҙгә изгелек ҡылған кеүек (башҡаларға) изгелек ҡылығыҙ, Ер йөҙөндә зыян килтермәгеҙ. Ысынлап та, Аллаһ зыян килтергән кешеләрҙе яратмай.

وَالَّذِيْنَ جَاهَدُوْا فِيْنَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَاۗ وَاِنَّ اللّٰهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِيْنَ ࣖ

wal-lażīna jāhadū fīnā lanahdiyannahum subulanā, wa innallāha lama‘al-muḥsinīn(a).

Беҙҙең өсөн тырышҡандарға Беҙ юлдарыбыҙҙы күрһәтербеҙ. Хаҡтыр, Аллаһ изгелек ҡылыусылар менән бергә!

هُدًى وَّرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِيْنَۙ

hudaw wa raḥmatal lil-muḥsinīn(a).

изгелек ҡылғандарға тура юл күрһәтеү һәм рәхмәт итеп,

۞ وَمَنْ يُّسْلِمْ وَجْهَهٗٓ اِلَى اللّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقٰىۗ وَاِلَى اللّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُوْرِ

wa may yuslim wajhahū ilallāhi wa huwa muḥsinun faqadistamsaka bil-‘urwatil-wuṡqā, wa ilallāhi ‘āqibatul-umūr(i).

Әгәр ҙә кем үҙен изгелек ҡылыусы кеше булып, Аллаһҡа буйһонһа, ул ныҡлы ҡоралға (арҡанға) тотонған. Бөтә эштәрҙең аҙағы бары тик Аллаһҡа ғына.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Ысынлап та, Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

قَدْ صَدَّقْتَ الرُّءْيَا ۚاِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

qad ṣaddaqtar-ru'yā, innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

ысынлап та, һин шул төштө аҡланың». Ысынлап та, Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

każālika najzil-muḥsinīn(a).

Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

اِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنِيْنَ

innā każālika najzil-muḥsinīn(a).

Беҙ изгелек ҡылғандарҙы шулай бүләкләйбеҙ.

قُلْ يٰعِبَادِ الَّذِيْنَ اٰمَنُوا اتَّقُوْا رَبَّكُمْ ۗلِلَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ ۗوَاَرْضُ اللّٰهِ وَاسِعَةٌ ۗاِنَّمَا يُوَفَّى الصّٰبِرُوْنَ اَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسَابٍ

qul yā ‘ibādil-lażīna āmanuttaqū rabbakum, lil-lażīna aḥsanū fī hāżihid-dun-yā ḥasanah(tun), wa arḍullāhi wāsi‘ah(tun), innamā yuwaffaṣ-ṣābirūna ajrahum bigairi ḥisāb(in).

Әйт (Мөхәммәткә): «Эй, минең тоғро ҡолдарым, Раббығыҙҙан ҡурҡығыҙ!» Сөнки был донъяла изгелек эшләгән кешеләр изгелеккә эйә буласаҡ. Ә Аллаһтың Ере киң. Сабыр булғандар ғына сауаптарын сикһеҙ арттырасаҡ.

لَهُمْ مَّا يَشَاۤءُوْنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ ذٰلِكَ جَزَاۤءُ الْمُحْسِنِيْنَۚ

lahum mā yasyā'ūna ‘inda rabbihim, żālika jazā'ul-muḥsinīn(a).

Улар Раббыһынан үҙҙәре теләгән нәмәне ала. Изгелек ҡылғандарға әжер шундай булыр,

وَمِنْ قَبْلِهٖ كِتٰبُ مُوْسٰٓى اِمَامًا وَّرَحْمَةً ۗوَهٰذَا كِتٰبٌ مُّصَدِّقٌ لِّسَانًا عَرَبِيًّا لِّيُنْذِرَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا ۖوَبُشْرٰى لِلْمُحْسِنِيْنَ

wa min qablihī kitābu mūsā imāmaw wa raḥmah(tan), wa hāżā kitābum muṣaddiqul lisānan ‘arabiyyal liyunżiral-lażīna ẓalamū, wa busyrā lil-muḥsinīn(a).

Ә (Ҡөрьәндән) элек тура юл күрһәтеү һәм рәхмәт итеп Муса китабы булған. Ә был (Ҡөрьән) – ғәрәп телендә ғәҙелһеҙлек ҡылғандарға иҫкәртеү, изгелек ҡылғандарға һөйөнөслө хәбәр биреү өсөн уны раҫлаусы китап.

اٰخِذِيْنَ مَآ اٰتٰىهُمْ رَبُّهُمْ ۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَبْلَ ذٰلِكَ مُحْسِنِيْنَۗ

Ākhiżīna mā ātāhum rabbuhum, innahum kānū qabla żālika muḥsinīn(a).

Аллаһы Тәғәлә биргәнде алғандар. Ысынлап та, быға тиклем (донъяла) улар изгелек ҡылған кешеләр ине;

وَلِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِۗ لِيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَسَاۤءُوْا بِمَا عَمِلُوْا وَيَجْزِيَ الَّذِيْنَ اَحْسَنُوْا بِالْحُسْنٰىۚ

wa lillāhi mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍ(i), liyajziyal-lażīna asā'ū bimā ‘amilū wa yajziyal-lażīna aḥsanū bil-ḥusnā.

Күктәрҙә һәм Ерҙә булғандар барыһы ла Аллаһтыҡы. (Шулай итеп) Ул яуызлыҡ ҡылғандарҙы ҡылғандарына ҡарап бүләкләйәсәк һәм изгелек ҡылғандарҙы яҡшыраҡ әжер (ожмах) менән бүләкләйәсәк.

هَلْ جَزَاۤءُ الْاِحْسَانِ اِلَّا الْاِحْسَانُۚ

hal jazā'ul-iḥsāni illal-iḥsān(u).

Изгелек өсөн изгелектән башҡа сауап юҡ (тоже).

وَالَّذِيْنَ هُمْ لِاَمٰنٰتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رٰعُوْنَۖ

wal-lażīna hum li'amānātihim wa ‘ahdihim rā'ūn(a).

Аманаттарына һәм килешеүҙәренә тоғро булғандарға,