اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Yɛ anɔkwale mli lɛ, yɛ ŋwɛi kɛ shikpɔŋ bɔɔ mli lɛ, gbɛkɛ kɛ shwane tsakemɔ lɛ, lɛlɛi ni nyiɛɔ ŋshɔ lɛ nɔ kɛ (jatsui) ni he yɔɔ sɛɛnamɔ kɛha adesai, nɔ ni Allah tsu kɛjɛ ŋwɛi yɛ nu mli lɛ, no sɛɛ lɛ E-tee shikpɔŋ lɛ shi beni egbo (egbi), ni Egbɛ kooloi kɛ atatui srɔtoi lɛ eshwã mli. ŋwɛi kɛ shikpɔŋ, (enɛɛmɛi fɛɛ) ji okadii diɛŋtsɛ (ni kɔɔ Allah agbojee he) kɛha mɛi ni nuɔ shishi lɛ.
اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Aloo tamɔ mɔ ko ni hoɔ maŋ ko ni (etsuji) egbee shi koni ekɛha (tsũi lɛ ayiteŋ) nɔ lɛ, ekɛɛ, "Te fee tɛŋŋ ni Allah tee (maŋ) nɛɛ shi ekoŋŋ beni akpata hiɛ lɛ sɛɛ?" Kɛkɛ ni Allah gbe lɛ (mɔ lɛ) afii oha, kɛkɛ ni ete lɛ shi (ekɛ lɛ ba wala mli) ekoŋŋ. Ni (Allah) bi akɛ, "Be enyiɛ obaahi (biɛ)?" Lɛ (mɔ lɛ) ha hetoo akɛ, "Mihiɔ (biɛ) gbi kome loo gbi fã." Allah kɛɛ, "Daabi! Ohi shi afii oha. Kwɛmɔ oniyenii kɛ onumɔ ni tsakeee lɛ, shi kwɛmɔ oteji (ni ebatsɔ wui). Ni koni Wɔfee bo Wɔ hewalɛ he okadi kɛha adesai. Kwɛmɔ (teji lɛ) wui lɛ, bɔ ni Wɔkɛ amɛ to he ekoŋŋ, no sɛɛ lɛ Wɔwo amɛ loo." No hewɔ lɛ, beni ebafee faŋŋ eha lɛ lɛ, ekɛɛ akɛ, "Mile akɛ Allah ji Ofe yɛ nibii fɛɛ nɔ."
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Nɔ ni asumɔɔ lɛ he suɔmɔ lɛ feɔ fɛo yɛ gbɔmɛi ahiɛ: yei, gbekɛbii, shika tsuru kɛ jwiɛtɛi ni abua naa, okpɔŋɔi ni hi jogbaŋŋ, kooloi, kɛ ŋmɔji ni atsuɔ nii yɛ mli. No ji je nɛɛ shihilɛ mli ŋɔɔmɔ, ni Allah ŋɔɔ ji he ni hi ni abaaku sɛɛ aya.
وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ
wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).
Ni Ebɔ kooloi, kɛha nyɛ lɛ (yitsɔi) yɛ ni haa hulutsoo kɛ sɛɛnamɔi srɔtoi, ni nyɛyeɔ ekomɛi.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُوْمُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَاۤبُّ وَكَثِيْرٌ مِّنَ النَّاسِۗ وَكَثِيْرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُۗ وَمَنْ يُّهِنِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّكْرِمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يَشَاۤءُ ۩ۗ
alam tara annallāha yasjudu lahū man fis-samāwāti wa man fil-arḍi wasy-syamsu wal-qamaru wan-nujūmu wal-jibālu wasy-syajaru wad-dawābbu wa kaṡīrum minan-nās(i), wa kaṡīrun ḥaqqa ‘alaihil-‘ażāb(u), wa may yuhinillāhu famā lahū mim mukrim(in), innallāha yaf‘alu mā yasyā'(u).
Ani oleee akɛ mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ ŋwɛi kɛ mɔ fɛɛ mɔ ni yɔɔ shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ kotoɔ Allah, kɛ hulu lɛ, nyɔŋtsere lɛ, ŋulamii lɛ, gɔji lɛ, tsei lɛ, kooloi ni shwereɔ kɛ gbɔmɛi lɛ ateŋ mɛi babaoo hu? Shi (mɛi) babaoo sa toigbalamɔ. Mɔ fɛɛ mɔ ni Allah baagbe ehe guɔ lɛ, mɔ ko mɔ ko wooo lɛ hiɛ nyam. Anɔkwale, Allah feɔ nɔ fɛɛ nɔ ni E-sumɔɔ.
وَاللّٰهُ خَلَقَ كُلَّ دَاۤبَّةٍ مِّنْ مَّاۤءٍۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰى بَطْنِهٖۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰى رِجْلَيْنِۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰٓى اَرْبَعٍۗ يَخْلُقُ اللّٰهُ مَا يَشَاۤءُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
wallāhu khalaqa kulla dābbatim mim mā'(in), fa minhum may yamsyī ‘alā baṭinih(ī), wa minhum may yamsyī ‘alā rijlain(i), wa minhum may yamsyī ‘alā arba‘(in), yakhluqullāhu mā yasyā'(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Ni Allah bɔ kooloo fɛɛ kooloo kɛjɛ nu mli: amɛteŋ mɛi komɛi shwieɔ amɛmli, ekomɛi shwieɔ naji enyɔ nɔ, ni ekomɛi hu shwieɔ ejwɛ nɔ. Allah bɔɔ nɔ fɛɛ nɔ ni E-sumɔɔ. Anɔkwale, Allah yɛ hewalɛ yɛ nibii fɛɛ nɔ.
وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَاۤبِّ وَالْاَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ كَذٰلِكَۗ اِنَّمَا يَخْشَى اللّٰهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمٰۤؤُاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ غَفُوْرٌ
wa minan-nāsi wad-dawābbi wal-an‘āmi mukhtalifun alwānuhū każālik(a), innamā yakhsyallāha min ‘ibādihil-ulamā'(u), innallāha ‘azīzun gafūr(un).
Ni nakai (agbɛnɛ hu) yɛ adesai, bɔɔ nii ni hiɛ ka ni tsiɔ amɛhe kɛ kooloi ateŋ lɛ, sui srɔtoi (kɛ henɔi) yɛ. Yɛ Allah tsuji ni sheɔ lɛ gbeyei lɛ ateŋ lɛ, ulama pɛ. Anɔkwale, Allah ji Hewalɔ, Ekɛ Eshai Keɔ Fe Fɛɛ.
اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَنْعَامَ لِتَرْكَبُوْا مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَۖ
allāhul-lażī ja‘ala lakumul-an‘āma litarkabū minhā wa minhā ta'kulūn(a).
Allah ji mɔ ni fee kooloi eha nyɛ, ekomɛi ni nyɛtara nɔ, ni ekomɛi hu ni nyɛyeɔ.
فَاطِرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّمِنَ الْاَنْعَامِ اَزْوَاجًاۚ يَذْرَؤُكُمْ فِيْهِۗ لَيْسَ كَمِثْلِهٖ شَيْءٌ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ
fāṭirus-samāwāti wal-arḍ(i), ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa minal-an‘āmi azwājā(n), yażra'ukum fīh(i), laisa kamiṡlihī syai'(un), wa huwas-samī‘ul-baṣīr(u).
(Allah) Ŋwɛi kɛ shikpɔŋ Bɔlɔ. Efee bo hefatalɔi kɛjɛ bo diɛŋtsɛ ohenɔi lɛ amli, kɛ hefatalɔi kɛjɛ kooloi ahenɔi lɛ amli (hu). Eha nyɛshwere yɛ nakai gbɛ nɔ. Nɔ ko bɛ ni tamɔ Lɛ. Ni Lɛ ji Mɔ ni Nuɔ Fɛɛ Toi, Mɔ ni Naa Fɛɛ Nɔ.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ خَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيْهِمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ ۗوَهُوَ عَلٰى جَمْعِهِمْ اِذَا يَشَاۤءُ قَدِيْرٌ ࣖ
wa min āyātihī khalqus-samāwāti wal-arḍi wa mā baṡṡa fīhimā min dābbah(tin), wa huwa ‘alā jam‘ihim iżā yasyā'u qadīr(un).
Ni E-okadii (agbojee) lɛ ateŋ nɔ ni fata he ji ŋwɛi kɛ shikpɔŋ kɛ bɔɔ nii ni shwereɔ ni E-gbɛ eshwa amɛnɔ lɛ abɔɔ. Ni Lɛ ji Hewalɛtsɛ ni baabua nɔ fɛɛ nɔ naa be mli ni E-sumɔɔ.
وَالَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْفُلْكِ وَالْاَنْعَامِ مَا تَرْكَبُوْنَۙ
wal-lażī khalaqal-azwāja kullahā wa ja‘ala lakum minal-fulki wal-an‘āmi mā tarkabūn(a).
Kɛ Mɔ ni bɔ nibii fɛɛ enyɔ enyɔ ni efee lɛlɛi kɛ kooloi ni nyɛtaraa nɔ lɛ eha nyɛ lɛ.
اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗوَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَتَمَتَّعُوْنَ وَيَأْكُلُوْنَ كَمَا تَأْكُلُ الْاَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ
innallāha yudkhilul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), wal-lażīna kafarū yatamatta‘ūna wa ya'kulūna kamā ta'kulul-an‘āmu wan-nāru maṡwal lahum.
Anɔkwale, Allah baaŋmɛ mɛi ni heɔ amɛyeɔ ni amɛtsuɔ nibii kpakpai lɛ awo paradeiso ni faai hoɔ yɛ shishi lɛ mli. Ni mɛi ni heee yeee lɛ náa (je lɛ mli) miishɛɛ ni amɛyeɔ nii tamɔ kooloi yeɔ nii; ni (wɔsɛɛ lɛ) hɛl baafee amɛshihilɛhe.