مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ
maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).
د دوی مثال د هغو کسانو په څیر دی چې اور بلوي، خو کله چې اور د دوی شاوخوا چاپیریال روښانه کړي، نو الله تعالی د دوی رڼا ترې اخلي او په تیارو کې یې پریږدي چې هیڅ نه ویني.
اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ
au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).
یا د هغو کسانو په څیر چې له اسمانه سخت باران وریږي، چې ورسره تیارې، تالنده او برېښنا وي، دوی خپل غوږونه په ګوتو سره بندوي، د مرګ له ویرې د تندر غږ ته تښتي. الله تعالی کافران محاصره کړي دي.
يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ
yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
نږدې وه چې برېښنا د دوی سترګې ونیسي. هر کله چې (برېښنا) ځلېږي، دوی د هغې لاندې ګرځي، او کله چې تیاره پرې راشي، دوی ودرېږي. که الله غوښتلی وای، نو د دوی اورېدل او لیدل به یې له منځه وړي وای. په حقیقت کې الله په هر څه قادر دی.
۞ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَسْتَحْيٖٓ اَنْ يَّضْرِبَ مَثَلًا مَّا بَعُوْضَةً فَمَا فَوْقَهَا ۗ فَاَمَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۚ وَاَمَّا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا فَيَقُوْلُوْنَ مَاذَآ اَرَادَ اللّٰهُ بِهٰذَا مَثَلًا ۘ يُضِلُّ بِهٖ كَثِيْرًا وَّيَهْدِيْ بِهٖ كَثِيْرًا ۗ وَمَا يُضِلُّ بِهٖٓ اِلَّا الْفٰسِقِيْنَۙ
innallāha lā yastaḥyī ay yaḍriba maṡalam mā ba‘ūḍatan famā fauqahā, fa'ammal- lażīna āmanū faya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa ammal-lażīna kafarū fayaqūlūna māżā arādallāhu bihāżā maṡalā(n), yuḍillu bihī kaṡīraw wa yahdī bihī kaṡīrā(n), wa mā yuḍillu bihī illal-fāsiqīn(a).
په حقیقت کې، الله تعالی د مچ یا له دې څخه د کوچني شی مثال ورکولو څخه ډډه نه کوي. هغه کسان چې ایمان لري، دوی پوهیږي چې دا د خدای له لوري حقیقت دی. مګر هغه کسان چې کافران دي وايي، "د دې مثال څخه د الله تعالی څه مطلب و؟" په دې (مثال) سره یې ډېر خلک ګمراه کړل، او په دې (مثال) سره یې ډېر خلک هدایت کړل. خو هغه په دې (مثال) سره له بدکارانو پرته بل څوک نه ګمراه کوي.
وَمَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا كَمَثَلِ الَّذِيْ يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ اِلَّا دُعَاۤءً وَّنِدَاۤءً ۗ صُمٌّ ۢ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ
wa maṡalul-lażīna kafarū kamaṡalil-lażī yan‘iqu bimā lā yasma‘u illā du‘ā'aw wa nidā'ā(n), ṣummum bukmun ‘umyun fahum lā ya‘qilūn(a).
او د کافرانو (بلونکو) مثال د هغه (شپونکي) په څیر دی چې په (حیواناتو) نارې وهي چې یوازې غږ او چیغې اوري. (دوی) کاڼه، ګونګیان او ړانده دي، نو دوی نه پوهیږي.
مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ
maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).
د هغه چا مثال چې خپل مال د الله په لاره کې لګوي د هغه تخم په څیر دی چې اووه ډډونه زرغونوي، په هره ډډ کې سل تخمونه وي، الله د چا لپاره چې وغواړي زیاتوي، او الله پراخ او پوه دی.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُبْطِلُوْا صَدَقٰتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْاَذٰىۙ كَالَّذِيْ يُنْفِقُ مَالَهٗ رِئَاۤءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَالْيَوْمِ الْاٰخِرِۗ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَاَصَابَهٗ وَابِلٌ فَتَرَكَهٗ صَلْدًا ۗ لَا يَقْدِرُوْنَ عَلٰى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُوْا ۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tubṭilū ṣadaqātikum bil-manni wal-ażā, kal-lażī yunfiqu mālahū ri'ā'an-nāsi wa lā yu'minu billāhi wal-yaumil-ākhir(i), fa maṡaluhū kamaṡali ṣafwānin ‘alaihi turābun fa'aṣābahū wābilun fatarakahū ṣaldā(n), lā yaqdirūna ‘alā syai'im mimmā kasabū, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
اې هغو کسانو چې ایمان مو راوړی دی! خپل خیرات په یادولو او د هغه (اخیستونکي) په ځورولو سره مه خرابوئ، لکه هغه څوک چې خپل مال د دې لپاره ورکوي چې خلکو ته ځان ښودنه کوي او په الله او د آخرت په ورځ ایمان نه لري. د هغه کس مثال د یوې نرمې ډبرې په څیر دی چې خاورې پرې وي، بیا کله چې په هغه ډبره باندې سخت باران وریږي، نو ډبره بیا نرمه پاتې کیږي. دوی د خپلو کړنو څخه هیڅ ګټه نه ترلاسه کوي. او الله کافرانو ته لارښوونه نه کوي.
وَمَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاۤءَ مَرْضَاتِ اللّٰهِ وَتَثْبِيْتًا مِّنْ اَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍۢ بِرَبْوَةٍ اَصَابَهَا وَابِلٌ فَاٰتَتْ اُكُلَهَا ضِعْفَيْنِۚ فَاِنْ لَّمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ ۗوَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ بَصِيْرٌ
wa maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahumubtigā'a marḍātillāhi wa taṡbītam min anfusihim kamaṡali jannatim birabwatin aṣābahā wābilun fa'ātat ukulahā ḍi‘fain(i), fa'illam yuṣibhā wābilun faṭall(un), wallāhu bimā ta‘malūna baṣīr(un).
او د هغو خلکو مثال چې خپل مالونه د الله د رضا ترلاسه کولو او د خپلو روحونو د پیاوړتیا لپاره لګوي، د هغه باغ په څیر دی چې په یوه لوړه کچه موقعیت لري چې د سخت باران په واسطه اوبه شي، بیا باغ دوه چنده میوه ورکوي. که سخت باران هغه اوبه نه کړي، نو بیا شبنم (که څه هم کافي وي). الله ستاسو د کارونو لیدونکی دی.
اَيَوَدُّ اَحَدُكُمْ اَنْ تَكُوْنَ لَهٗ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّاَعْنَابٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُۙ لَهٗ فِيْهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۙ وَاَصَابَهُ الْكِبَرُ وَلَهٗ ذُرِّيَّةٌ ضُعَفَاۤءُۚ فَاَصَابَهَآ اِعْصَارٌ فِيْهِ نَارٌ فَاحْتَرَقَتْ ۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَ ࣖ
ayawaddu aḥadukum an takūna lahū jannatum min nakhīliw wa a‘nābin tajrī min taḥtihal-anhār(u), lahū fīhā min kulliṡ-ṡamarāt(i), wa aṣābahul-kibaru wa lahū żurriyyatun ḍu‘afā'(u), fa'aṣābahā i‘ṣārun fīhi nārun faḥtaraqat, każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).
آیا ستاسو څخه څوک دا غواړي چې د خرماوو او انګورو باغ ولري چې لاندې یې سیندونه بهیږي، هلته هر ډول میوې ولري، بیا یې بوډاتوب راشي پداسې حال کې چې کوچني اولادونه ولري؟ بیا باغ د یو قوي باد لخوا والوزول شو چې اور پکې و، نو اور یې واخیست. په دې توګه الله تعالی خپل آیتونه تاسو ته بیانوي ترڅو تاسو د هغوی په اړه فکر وکړئ.
اِنَّ الَّذِيْنَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْاِيْمَانِ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔاۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
innal-lażīnasytarawul-kufra bil-īmāni lay yaḍurrullāha syai'ā(n), wa lahum ‘ażābun alīm(un).
په حقیقت کې هغه کسان چې د ایمان په بدل کې کفر اخلي، الله ته به هیڅ زیان ونه رسوي او دوی به دردناک عذاب سره مخ شي.
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
د دې دنیاوي ژوند مثال د هغو اوبو په څېر دی چې موږ له اسمانه راورولې دي، او د ځمکې بوټي پرېمانه راټوکېږي، چې ځینې یې انسانان او څاروي خوري. تر هغه چې ځمکه په خپل ښکلا کې بشپړه او ښکلې شي، او د هغې اوسیدونکي فکر وکړي چې دوی به خامخا دا (د هغې حاصلات) ترلاسه کړي، زموږ عذاب د شپې یا ورځې لخوا پرې راځي، او موږ هغه (بوټي) د هغه کښت په څیر کوو چې رېبل شوی وي، لکه پرون چې نه وي کرل شوي. په دې توګه موږ د (زموږ د قدرت نښې) هغو خلکو ته بیانوو چې فکر کوي.
لَهٗ دَعْوَةُ الْحَقِّۗ وَالَّذِيْنَ يَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَجِيْبُوْنَ لَهُمْ بِشَيْءٍ اِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ اِلَى الْمَاۤءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهٖۗ وَمَا دُعَاۤءُ الْكٰفِرِيْنَ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ
lahū da‘watul-ḥaqq(i), wal-lażīna yad‘ūna min dūnihī lā yastajībūna lahum bisyai'in illā kabāsiṭi kaffaihi ilal-mā'i liyabluga fāhu wa mā huwa bibāligih(ī), wa mā du‘ā'ul-kāfirīna illā fī ḍalāl(in).
یوازې الله ته رښتینې دعا ده. هغه بتونه چې دوی یې له الله پرته عبادت کوي هیڅ شی نشي ورکولی، دوی د هغه چا سره توپیر نلري چې خپل لاسونه په اوبو کې خلاص کړي ترڅو (اوبه) د هغه خولې ته ورسیږي. که څه هم اوبه به د هغه خولې ته ونه رسیږي. او د هغو کسانو دعاګانې بې ګټې دي چې کافران دي.
اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَسَالَتْ اَوْدِيَةٌ ۢ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا ۗوَمِمَّا يُوْقِدُوْنَ عَلَيْهِ فِى النَّارِ ابْتِغَاۤءَ حِلْيَةٍ اَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهٗ ۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ەۗ فَاَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاۤءً ۚوَاَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِى الْاَرْضِۗ كَذٰلِكَ يَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ ۗ
anzala minas-samā'i mā'an fa sālat audiyatum biqadarihā faḥtamalas-sailu zabadar rābiyā(n), wa mimmā yūqidūna ‘alaihi fin-nāribtigā'a ḥilyatin au matā‘in zabadum miṡluh(ū), każālika yaḍribullāhul-ḥaqqa wal-bāṭil(a), fa ammaz-zabadu fa yażhabu jufā'ā(n), wa ammā mā yanfa‘un-nāsa fa yamkuṡu fil-arḍ(i), każālika yaḍribullāhul-amṡāl(a).
الله له اسمانه اوبه (باران) نازلې کړې دي، نو هغه (اوبه) په دره کې د خپل اندازې سره سم بهېږي، بیا جریان د لامبو وهونکي فوم سره وړي. او له هغه (فلز) څخه چې دوی په اور کې د ګاڼو یا وسایلو جوړولو لپاره ویلې کوي، د هغه (اوسني فوم) په څیر فوم هم شتون لري. په دې توګه الله د هغه څه په اړه مثال ورکوي چې ریښتیا دي او څه چې غلط دي. د فوم په اړه، دا به د هیڅ شی په توګه ورک شي؛ مګر هغه څه چې د انسانانو لپاره ګټور دي، په ځمکه کې به پاتې شي. په دې توګه الله مثال ورکوي.
مَثَلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا بِرَبِّهِمْ اَعْمَالُهُمْ كَرَمَادِ ِۨاشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيْحُ فِيْ يَوْمٍ عَاصِفٍۗ لَا يَقْدِرُوْنَ مِمَّا كَسَبُوْا عَلٰى شَيْءٍ ۗذٰلِكَ هُوَ الضَّلٰلُ الْبَعِيْدُ
maṡalul-lażīna kafarū birabbihim a‘māluhum karamādinisytaddat bihir-rīḥu fī yaumin ‘āṣif(in), lā yaqdirūna mimmā kasabū ‘alā syai'(in), żālika huwaḍ-ḍalālul-ba‘īd(u).
د هغو خلکو مثال چې په خپل رب کافران دي، د دوی عملونه د هغه ایرې په څیر دي چې په یوه قوي باد ورځ کې د تیز باد له امله الوزول کیږي. دوی د هغه څه څخه هیڅ ځواک (ګټه) نلري چې دوی یې (په نړۍ کې) لپاره کړي دي. دا یوه لویه ګمراهۍ ده.
تُؤْتِيْٓ اُكُلَهَا كُلَّ حِيْنٍ ۢبِاِذْنِ رَبِّهَاۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ
tu'tī ukulahā kulla ḥīnim bi'iżni rabbihā, wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nāsi la‘allahum yatażakkarūn(a).
(ونې) د خپل رب په اجازه هر وخت خپله میوه ورکوي. او الله دا مثالونه د انسانانو لپاره بیانوي ترڅو دوی نصیحت واخلي.
وَّسَكَنْتُمْ فِيْ مَسٰكِنِ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْاَمْثَالَ
wa sakantum fī masākinil-lażīna ẓalamū anfusahum wa tabayyana lakum kaifa fa‘alnā bihim wa ḍarabnā lakumul-amṡāl(a).
او تاسو د هغو خلکو په ځای کې اوسېدلي یاست چې په خپلو ځانونو یې ظلم کړی دی، او تاسو ته څرګنده شوې ده چې موږ له دوی سره څه کړي دي او موږ تاسو ته څو مثالونه درکړي دي."
لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِۚ وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰىۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْحَكِيْمُ ࣖ
lil-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati maṡalus-sau'(i), wa lillāhil-maṡalul-a‘lā, wa huwal-‘azīzul-ḥakīm(u).
هغه کسان چې په آخرت (ژوند) ایمان نه لري، بد اخلاق لري؛ او الله تعالی د لوی ذات فطرت لري. او هغه ډېر ځواکمن او حکمت والا دی.
وَلَا تَكُوْنُوْا كَالَّتِيْ نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْۢ بَعْدِ قُوَّةٍ اَنْكَاثًاۗ تَتَّخِذُوْنَ اَيْمَانَكُمْ دَخَلًا ۢ بَيْنَكُمْ اَنْ تَكُوْنَ اُمَّةٌ هِيَ اَرْبٰى مِنْ اُمَّةٍ ۗاِنَّمَا يَبْلُوْكُمُ اللّٰهُ بِهٖۗ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مَا كُنْتُمْ فِيْهِ تَخْتَلِفُوْنَ
wa lā takūnū kal-latī naqaḍat gazlahā mim ba‘di quwwatin ankāṡā(n), tattakhiżūna aimānakum dakhalam bainakum an takūna ummatun hiya arbā min ummah(tin), innamā yablūkumullāhu bih(ī), wa layubayyinanna lakum yaumal-qiyāmati mā kuntum fīhi takhtalifūn(a).
او د هغې ښځې په څېر مه کېږئ چې خپل کلک اوبدل شوی تار خلاصوي، ترڅو بیا خپور شي. تاسو خپل قسم (تړون) په خپلو منځونو کې د دوکې وسیله ګرځوئ، ځکه چې یوه ډله داسې ده چې د بلې ډلې په پرتله ډېره ده. الله یوازې تاسو په دې سره ازمويي، او یقینا د قیامت په ورځ به هغه څه تاسو ته بیان کړي چې تاسو مخکې شخړه کوله.
وَضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا قَرْيَةً كَانَتْ اٰمِنَةً مُّطْمَىِٕنَّةً يَّأْتِيْهَا رِزْقُهَا رَغَدًا مِّنْ كُلِّ مَكَانٍ فَكَفَرَتْ بِاَنْعُمِ اللّٰهِ فَاَذَاقَهَا اللّٰهُ لِبَاسَ الْجُوْعِ وَالْخَوْفِ بِمَا كَانُوْا يَصْنَعُوْنَ
wa ḍaraballāhu maṡalan qaryatan kānat āminatam muṭma'innatay ya'tīhā rizquhā ragadam min kulli makānin fa kafarat bi'an‘umillāhi fa ażāqahallāhu libāsal-jū‘i wal-khaufi bimā kānū yaṣna‘ūn(a).
او الله تعالی د یوې داسې ځمکې مثال وړاندې کړی دی چې پخوا امن او ارامه وه، له هر ځای څخه ورته په پراخه کچه رزق راغی، خو د هغې (اوسیدونکو) د الله تعالی د نعمتونو څخه انکار وکړ، نو الله تعالی د دوی د کړنو له امله پر دوی د لوږې او ویرې آفت راولیږه.
وَدَخَلَ جَنَّتَهٗ وَهُوَ ظَالِمٌ لِّنَفْسِهٖۚ قَالَ مَآ اَظُنُّ اَنْ تَبِيْدَ هٰذِهٖٓ اَبَدًاۙ
wa dakhala jannatahū wa huwa ẓālimul linafsih(ī), qāla mā aẓunnu an tabīda hāżihī abadā(n).
او هغه خپل باغ ته د ځان ماتې خوړلو په حالت کې (د تکبر او کفر له امله) ننوت؛ هغه وویل: "ما فکر کاوه چې دا باغ به هیڅکله له منځه لاړ نشي،"
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا
waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).
او د دوی (خلکو) لپاره د دنیا د ژوند مثال داسې بیان کړه لکه هغه اوبه (باران) چې موږ له اسمانه را واوروله، ترڅو په ځمکه کې بوټي سرې کړي، بیا (بوټي) وچ شي لکه څنګه چې باد یې والوزوي، او الله په هرڅه باندې قادر دی.
وَلَقَدْ صَرَّفْنَا فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ لِلنَّاسِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَكَانَ الْاِنْسَانُ اَكْثَرَ شَيْءٍ جَدَلًا
wa laqad ṣarrafnā fī hāżal-qur'āni lin-nāsi min kulli maṡal(in), wa kānal-insānu akṡara syai'in jadalā(n).
او په حقیقت کې، موږ دا په دې قرآن کې په مختلفو مثالونو سره خلکو ته څو ځله تشریح کړی دی. مګر انسانان هغه کسان دي چې تر ټولو ډیر جنجال کوي.
قُلْ لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمٰتِ رَبِّيْ لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ اَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰتُ رَبِّيْ وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهٖ مَدَدًا
qul lau kānal-baḥru midādal likalimāti rabbī lanafidal-baḥru qabla an tanfada kalimāṭu rabbī wa lau ji'nā bimiṡlihī madadā(n).
ووایه (ای محمده)، که سمندر زما د رب د خبرو (لیکلو) لپاره رنګ شي، نو سمندر به زما د رب د خبرو د بشپړیدو دمخه ختم شي، که څه هم موږ د هغې په څیر یو بل د اضافه کولو لپاره راوړو.
۞ اَللّٰهُ نُوْرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ مَثَلُ نُوْرِهٖ كَمِشْكٰوةٍ فِيْهَا مِصْبَاحٌۗ اَلْمِصْبَاحُ فِيْ زُجَاجَةٍۗ اَلزُّجَاجَةُ كَاَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُّوْقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُّبٰرَكَةٍ زَيْتُوْنَةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَّلَا غَرْبِيَّةٍۙ يَّكَادُ زَيْتُهَا يُضِيْۤءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌۗ نُوْرٌ عَلٰى نُوْرٍۗ يَهْدِى اللّٰهُ لِنُوْرِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَيَضْرِبُ اللّٰهُ الْاَمْثَالَ لِلنَّاسِۗ وَاللّٰهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ۙ
allāhu nūrus-samāwāti wal-arḍ(i), maṡalu nūrihī kamisykātin fīhā miṣbāḥ(un), al-miṣbāḥu fī zujājah(tin), az-zujājatu ka'annahā kaukabun durriyyuy yūqadu min syajaratim mubārakatin zaitūnatil lā syarqiyyatiw wa lā garbiyyah(tin), yakādu zaituhā yuḍī'u wa lau lam tamsashu nār(un), nūrun ‘alā nūr(in), yahdillāhu linūrihī may yasyā'(u), wa yaḍribullāhul-amṡāla lin-nās(i), wallāhu bikulli syai'in ‘alīm(un).
الله د اسمانونو او ځمکې رڼا ده. د هغه د رڼا مثال د هغه سوري په څیر دی چې ننوتل ناشوني دي، په هغه کې یو څراغ دی. د هغه څراغ په شیشه یي لوښي کې دی، او د هغه شیشه یي لوښي د یو ځلیدونکي ستوري په څیر دی چې د یوې مبارکې ونې په تیلو روښانه شوی وي، د زیتون ونې نه د ختیځ او نه د لویدیځ، د هغه تیل (یوازې) رڼا ورکوي، که څه هم اور ورته نه رسیږي. رڼا په رڼا کې، الله چا ته چې وغواړي خپل رڼا ته لارښوونه کوي، او الله د انسانانو لپاره مثالونه بیانوي. او الله په هر څه پوه دی.
وَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِۚ وَمَا يَعْقِلُهَآ اِلَّا الْعٰلِمُوْنَ
wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nās(i), wa mā ya‘qiluhā illal-‘ālimūn(a).
او دا مثالونه موږ د انسانانو لپاره بیان کړي دي؛ او هیڅوک یې نه پوهیږي مګر هغه کسان چې پوه دي.
ضَرَبَ لَكُمْ مَّثَلًا مِّنْ اَنْفُسِكُمْۗ هَلْ لَّكُمْ مِّنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ شُرَكَاۤءَ فِيْ مَا رَزَقْنٰكُمْ فَاَنْتُمْ فِيْهِ سَوَاۤءٌ تَخَافُوْنَهُمْ كَخِيْفَتِكُمْ اَنْفُسَكُمْۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
Ḍaraba lakum maṡalam min anfusikum, hal lakum mim mā malakat aimānukum min syurakā'a fī mā razaqnākum fa'antum fīhi sawā'un takhāfūnahum kakhīfatikum anfusakum, każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘qilūn(a).
هغه ستاسو لپاره ستاسو له ځانه مثالونه بیانوي. ایا تاسو (غواړئ) چې ستاسو له بندګانو څخه کوم یو ستاسو لپاره په هغه رزق کې شریک شي چې موږ تاسو ته درکړی دی، ترڅو تاسو په دې کار کې د دوی سره مساوي شئ، بیا له دوی څخه داسې ووېرېږئ لکه څنګه چې له خپل ګاونډي څخه وېرېږئ. په دې توګه موږ آیتونه د هغو خلکو لپاره بیانوو چې پوهیږي.
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍۗ وَلَىِٕنْ جِئْتَهُمْ بِاٰيَةٍ لَّيَقُوْلَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ اَنْتُمْ اِلَّا مُبْطِلُوْنَ
wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡal(in), wa la'in ji'tahum bi'āyatil layaqūlannal-lażīna kafarū in antum illā mubṭilūn(a).
او په یقین سره موږ په دې قرآن کې انسانانو ته هر ډول مثالونه بیان کړي دي. او که ته هغوی ته یو آیت راوړې، نو خامخا به کافران ووایي: "تاسو یوازې هغه خلک یاست چې دروغ جوړوئ."
وَلَقَدْ ضَرَبْنَا لِلنَّاسِ فِيْ هٰذَا الْقُرْاٰنِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَۚ
wa laqad ḍarabnā lin-nāsi fī hāżal-qur'āni min kulli maṡalil la‘allahum yatażakkarūn(a).
او په حقیقت کې، موږ په دې قرآن کې د انسانانو لپاره هر ډول مثالونه بیان کړي دي ترڅو دوی زده کړه وکړي.
اَوْ تَقُوْلَ لَوْ اَنَّ اللّٰهَ هَدٰىنِيْ لَكُنْتُ مِنَ الْمُتَّقِيْنَ ۙ
au taqūla lau annallāha hadānī lakuntu minal-muttaqīn(a).
یا (چې څوک ووایي چې که الله ماته لارښوونه کړې وای نو زه به له متقیانو څخه وم.)
اَفَرَءَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ اِلٰهَهٗ هَوٰىهُ وَاَضَلَّهُ اللّٰهُ عَلٰى عِلْمٍ وَّخَتَمَ عَلٰى سَمْعِهٖ وَقَلْبِهٖ وَجَعَلَ عَلٰى بَصَرِهٖ غِشٰوَةًۗ فَمَنْ يَّهْدِيْهِ مِنْۢ بَعْدِ اللّٰهِ ۗ اَفَلَا تَذَكَّرُوْنَ
afa ra'aita manittakhaża ilāhahū hawāhu wa aḍallahullāhu ‘alā ‘ilmiw wa khatama ‘alā sam‘ihī wa qalbihī wa ja‘ala ‘alā baṣarihī gisyāwah(tan), famay yahdīhi mim ba‘dillāh(i), afalā tażakkarūn(a).
آیا تا هغه کس لیدلی چې خپلې غوښتنې یې خپل معبود ګرځولی دي، او الله هغه په پوهې سره ګمراه کړی دی، او د هغه غوږونه او زړه یې مهر کړی دی او د هغه په سترګو یې پرده اچولې ده، نو څوک شته چې هغه ته له الله وروسته لارښوونه وکړي (چې هغه ګمراه کړي؟) نو ایا تاسو نه پوهیږئ؟
كَمَثَلِ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَرِيْبًا ذَاقُوْا وَبَالَ اَمْرِهِمْۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌۚ
kamaṡalil-lażīna min qablihim qarīban żāqū wabāla amrihim, wa lahum ‘ażābun alīm(un).
(دوی) د هغو خلکو په څیر دي چې ډیر وخت دمخه یې (یهودان) د خپلو کړنو له امله بدې پایلې (د شړلو) تجربه کړې دي. او دوی به دردناک عذاب سره مخ شي.
لَوْ اَنْزَلْنَا هٰذَا الْقُرْاٰنَ عَلٰى جَبَلٍ لَّرَاَيْتَهٗ خَاشِعًا مُّتَصَدِّعًا مِّنْ خَشْيَةِ اللّٰهِ ۗوَتِلْكَ الْاَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
lau anzalnā hāżal-qur'āna ‘alā jabalil lara'aitahū khāsyi‘am mutaṣaddi‘am min khasy-yatillāh(i), wa tilkal-amṡālu naḍribuhā lin-nāsi la‘allahum yatafakkarūn(a).
که موږ دا قرآن په غره باندې نازل کړو، نو ته به خامخا هغه د الله له وېرې څخه ټيټ او ټوټه ټوټه وينې. او موږ دا مثالونه د خلکو لپاره پیدا کړي دي ترڅو دوی فکر وکړي.