وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِيْنَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
wa laqad ‘alimtumul-lażīna‘tadau minkum fis-sabti faqulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).
Ha añetehápe, peikuaa umi ojapóva transgresión pende apytépe sábado-pe, upévare Ro’e chupekuéra: “¡Peiko peẽ mono despreciable!”.
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖٓ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تَذْبَحُوْا بَقَرَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۗ قَالَ اَعُوْذُ بِاللّٰهِ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ
wa iż qāla mūsā liqaumihī innallāha ya'murukum an tażbaḥū baqarah(tan), qālū atattakhiżunā huzuwā(n), qāla a‘ūżu billāhi an akūna minal-jāhilīn(a).
Ha (penemandu'áke) Musa he'írõ guare itavayguakuérape: "Allah omanda peẽme pejuka haguã peteĩ vaquilla". Haʼekuéra oporandu: “¿Reñembohorýta piko orerehe?”. Ha'e (Moisés) ombohovái: "Aheka refugio Allah-pe ani haguã aime umi ignorante apytépe".
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَ ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَّلَا بِكْرٌۗ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذٰلِكَ ۗ فَافْعَلُوْا مَا تُؤْمَرُوْنَ
qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā fāriḍuw wa lā bikr(un), ‘awānum baina żālik(a), faf‘alū mā tu'marūn(a).
He'i hikuái: "Ejerure nde Járape tomyesakã oréve upéva (vaka kuña)". Ha'e (Moisés) ombohovái: "Ha'e (Allah) he'i pe vaquilla ndaha'eiha itujáva ni imitãva, (ha katu) mbytépe. Upévare ejapo pe oje'éva ndéve".
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاۤءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النّٰظِرِيْنَ
qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā launuhā, qāla innahū yaqūlu innahā baqaratun ṣafrā'u fāqi‘ul launuhā tasurrun-nāẓirīn(a).
Haʼekuéra heʼi: “Ejerure nde Járape tomombeʼu oréve mbaʼeichagua kolórpa”. Ha'e (Moisés) ombohovái: "Ha'e (Allah) he'i, (pe vaka) ha'eha peteĩ vaka kuña icolor hovy hũva, ombovy'áva umi omañáva (hese)".
قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُوْلٌ تُثِيْرُ الْاَرْضَ وَلَا تَسْقِى الْحَرْثَۚ مُسَلَّمَةٌ لَّاشِيَةَ فِيْهَا ۗ قَالُوا الْـٰٔنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوْهَا وَمَا كَادُوْا يَفْعَلُوْنَ ࣖ
qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā żalūlun tuṡīrul-arḍa wa lā tasqil-ḥarṡ(a), musallamatul lā syiyata fīhā, qālul-'āna ji'ta bil-ḥaqqi fażabaḥūhā wa mā kādū yaf‘alūn(a).
Ha'e (Moisés) ombohovái: "Ha'e (Allah) he'i, (vaka) ha'e peteĩ vaka kuña araka'eve ndojeporúiva oñearado haguã yvy ha ndaha'éi (avei) oñemboy'u haguã ñemitÿ, hesãiva ha ndorekóiva mancha". He'i hikuái: "Ko'ágã upéicharõ peẽ pemyesakã añetegua (mba'e)". Upéi ojuka hikuái chupe, ha apenas omotenonde hikuái (pe orden).
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Añetehápe, yvága ha yvy apopyrépe, ha pyhare ha ára oñealterna jave, ha umi barco ohóva yguasu rupi pe oipytyvõva yvypórape ndive, ha y Allah omboguejýva yvágagui, ha omoingove jey yvy hendive omano rire, ha omosarambi ipype opaichagua mymba, ha yvytu ha arai ñemoambue yvága ha arai apytépe yvy —añetehápe oĩ señal peteĩ pueblo ontendévape ĝuarã.
اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ بِهٖ لِغَيْرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla bihī ligairillāh(i), fa maniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).
Añetehápe, Ha’e ombotovénte peẽme carrión, tuguy, ryguasu ro’o ha (so’o) mymba ojukáva (héra) ndaha’éiva Allah. Ha katu pe ojeobligáva (ho’u haĝua), ndaha’éi oipotágui ha ndaha’éi (avei) ohasávo pe límite, upéicharõ ndaipóri angaipa chupe ĝuarã. Añetehápe, Allah ha’e Perdonador, Poriahuverekovéva.
اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Térã peteĩ tapicha ohasávaicha peteĩ tetã (edificiokuéra) ho'ava'ekue ojaho'i haguã (umi ruina) umi techo, he'i: "Mba'éichapa Allah omoingove jey ko (tetã) oñehundi rire?" Upéi Allah omano chupe (pe tapichápe) cien áño pukukue, upéi omoingove jey chupe (omoingove jey). Ha (Allah) oporandu: "Mboy tiémpopa repytáta (ko'ápe)?" Ha'e (pe tapicha) ombohovái: "Apyta (ko'ápe) peteĩ ára térã mbyte ára". Allah he'i: "Nahániri! Reikove cien ary. Emaña nde rembi'u ha mba'yru noñemoambuéiva rehe, ha katu emaña nde vúrro rehe (oiko chugui kangue). Ha ikatu haguã rojapo ndehegui peteĩ señal Ore pu'aka yvypórape guarã. Emaña umi kangue rehe (pe vúrro), mba'éichapa Romoĩ jey oñondive, upéi Romonde chupekuéra so'o reheve." Upévare ojekuaa porãvo chupe, he'i: "Aikuaa Allah ha'eha Todopoderoso opa mba'e ári".
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Pe mborayhu ojeipotaitévare iporãiterei kuimba’ekuéra resa renondépe: kuña, mitã, óro ha pláta ryru, kavaju poravopyre, mymba ha kokue oñeñotỹva. Ko’ãva ha’e umi vy’apavẽ tekove rehegua ko yvy ape ári, ha Allah ndive ha’e pe tenda iporãvéva ojevy haĝua.
وَّلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِ ۗوَمَنْ يَّتَّخِذِ الشَّيْطٰنَ وَلِيًّا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِيْنًا
wa la'uḍillannahum wa la'umanniyannahum wa la'āmurannahum fa layubattikunna āżānal-an‘āmi wa la'āmurannahum fa layugayyirunna khalqallāh(i), wa may yattakhiżisy-syaiṭāna waliyyam min dūnillāhi faqad khasira khusrānam mubīnā(n).
ha katuete arahata chupekuéra tape vaíre, ha amopu’ãta ipypekuéra sueño nandi ha amanda chupekuéra oikytĩ haguã mymba apysa, (upéi añetehápe oikytĩ), ha amanda chupekuéra omoambue haguã Allah rembiapokue, (upéi añetehápe omoambue hikuái).” Oimeraẽva oipyhýva Satanás-pe peteĩ protector ramo ndaha’éiva Allah, upéicharõ añetehápe, ohasa asy peteĩ pérdida añetegua.
يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتٰبِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتٰبًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَقَدْ سَاَلُوْا مُوْسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُوْٓا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَ ۚ وَاٰتَيْنَا مُوْسٰى سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا
yas'aluka ahlul-kitābi an tunazzila ‘alaihim kitābam minas-samā'i faqad sa'alū mūsā akbara min żālika fa qālū arinallāha jahratan fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu bi ẓulmihim, ṡummattakhażul-‘ijla mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu fa ‘afaunā ‘an żālik(a), wa ātainā mūsā sulṭānam mubīnā(n).
(Umi) Tavayguakuéra Aranduka rehegua ojerure ndéve (Muhammad) remboguejy haguã chupekuéra peteĩ aranduka yvágagui. Añetehápe ojerure hikuái Moiséspe peteĩ mbaʼe tuichavéva upévagui. Ha’ekuéra he’i: “Ehechauka oréve Allah añetehápe”. Upévare oinupã chupekuéra rayo tiranía rupi. Upéi omomba’eguasu hikuái pe vakara’y, ohecha rire hikuái umi prueba hesakãva, upéicharõ jepe Roperdona chupekuéra, ha Rome’ẽ Moisés-pe autoridad añetegua.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَوْفُوْا بِالْعُقُوْدِۗ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيْمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّى الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيْدُ
yā ayyuhal-lażīna āmanū aufū bil-‘uqūd(i), uḥillat lakum bahīmatul-an‘āmi illā mā yutlā ‘alaikum gaira muḥilliṣ-ṣaidi wa antum ḥurum(un), innallāha yaḥkumu mā yurīd(u).
Peẽ pejeroviava! Ekumpli umi promésa. Ganadería ojeheja ndéve g̃uarã, ndaha’éiramo oñeñe’ẽtaháicha ndéve, ha ndojehejái caza reime jave ihram-pe (hajj térã umrah). Añetehápe, Allah odetermina pe léi ha’e oipotávape.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوْذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيْحَةُ وَمَآ اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْۗ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوْا بِالْاَزْلَامِۗ ذٰلِكُمْ فِسْقٌۗ اَلْيَوْمَ يَىِٕسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ دِيْنِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِۗ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِيْ وَرَضِيْتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ دِيْنًاۗ فَمَنِ اضْطُرَّ فِيْ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّاِثْمٍۙ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
Ḥurrimat ‘alaikumul-maitatu wad-damu wa laḥmul-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bihī wal-munkhaniqatu wal-mauqūżatu wal-mutaraddiyatu wan-naṭīḥatu wa mā akalas-sabu‘u illā mā żakkaitum, wa mā żubiḥa ‘alan-nuṣubi wa an tastaqsimū bil-azlām(i), żālikum fisq(un), al-yauma ya'isal-lażīna kafarū min dīnikum falā takhsyauhum wakhsyaun(i), al-yauma akmaltu lakum dīnakum wa atmamtu ‘alaikum ni‘matī wa raḍītu lakumul-islāma dīnā(n), fa maniḍṭurra fī makhmaṣatin gaira mutajānifil li'iṡm(in), fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
Ojeproivi peẽme (pe’u) mymba ra’y, tuguy, ryguasu ro’o ha (so’o) mymba ojejukáva ndaha’éiva (Allah rérape), umi ojeestranguláva, umi oñembyepotáva, umi ho’áva, umi ojekutuva’ekue, umi ojedesgarráva mymba ka’aguy rupive, ndaha’éiramo umi peguerekóva tiempo pejuka haĝua. Ha (oñembotove avei) umi ojejukáva ta'anga rehehápe. Ha (oñembotove avei) ojegueru heta fortuna azlam (flechas) reheve, (porque) upéva ha’e peteĩ tembiapo vai. Ko árape umi ndogueroviáiva oheja esperanza (oity haguã) nde religión, upévare ani pekyhyje chuguikuéra, sino pekyhyje Chehegui. Ko árape aperfecciona nde religión ndéve ĝuarã, ha amohu’ã Che jehovasa ndéve ĝuarã, ha a’aproba Islam nde religión ramo. Ha katu oimeraẽva ojeobligáva ñembyahýigui, ndaha’éi opekaségui, upéicharõ añetehápe, Allah ha’e Perdonador, Poriahuverekovéva
يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَآ اُحِلَّ لَهُمْۗ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِيْنَ تُعَلِّمُوْنَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فَكُلُوْا مِمَّآ اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِ ۖوَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ
yas'alūnaka māżā uḥilla lahum, qul uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa mā ‘allamtum minal-jawāriḥi mukallibīna tu‘allimūnahunna mimmā ‘allamakumullāhu fa kulū mimmā amsakna ‘alaikum ważkurusmallāhi ‘alaih(i), wattaqullāh(a), innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).
Ha'ekuéra oporandu ndéve (Muhammad-pe), "Mba'épa ojeheja chupekuéra guarã?" Ere: "Pe ojehejáva ndéve g̃uarã (ha’e) tembi’u porã ha (juego ojejapyhýva) rejagarra rupi mymbakuéra rembokatupyryva’ekue rejagarra haĝua, rembokatupyryva’ekue Allah nembo’e haguéicha. Upévare e’u pe ojagarráva ndéve ĝuarã, ha emombe’u Allah réra (remosãsóvo). Ha ekyhyje Allah-gui, añetehápe, Allah pya’eterei oconta haĝua".
قُلْ هَلْ اُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكَ مَثُوْبَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗمَنْ لَّعَنَهُ اللّٰهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيْرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوْتَۗ اُولٰۤىِٕكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ عَنْ سَوَاۤءِ السَّبِيْلِ
qul hal unabbi'ukum bisyarrim min żālika maṡūbatan ‘indallāh(i), mal la‘anahullāhu wa gaḍiba ‘alaihi wa ja‘ala minhumul-qiradata wal-khanāzīra wa ‘abadaṭ-ṭāgūt(a), ulā'ika syarrum makānaw wa aḍallu ‘an sawā'is-sabīl(i).
Ere (Muhammad), "¿Amombe'útapa peẽme tapichakuéra rehegua ivaivéva iñevenga (umi añagui) Allah renondépe? Ha'éva, tapichakuéra oñemaldeci ha ipochýva Allah ndive, ijapytepekuéra (oĩ) umi ojejapóva mono ha ryguasu ramo ha (umi) omomba'eguasúva Thaghut-pe". Oĩ hikuái peteĩ tenda ivaivévape ha mombyryve pe tape potĩgui.
وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ
wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).
Ha ndaipóri ni peteĩ mymba ko yvy ape ári ni peteĩ guyra oveveva mokõi ipepo reheve, ha katu opavave ha’e tapicha (avei) ndeichagua. Ndaipóri mba’eve Jahejava’ekue Kuatiañe’ẽme, upéicharõ Tupãme oñembyatýta hikuái.
وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ
wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).
Ha ome'ê hikuái Allah-pe guarã michîmi umi ka'avo ha mymba (porciones) producto, he'ívo hemiandu he'iháicha: "Kóva ha'e Allah-pe guarã ha péva ñande ta'angakuérape guarã". Pe parte ha’éva ta’angakuérape ĝuarã noguahẽmo’ãi Allah-pe, ha pe parte ha’éva Allah-pe ĝuarã og̃uahẽta ta’angakuérape. Ivaieterei ningo pe odesidíva hikuái.
وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ
wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).
Ha he'i hikuái (según hemiandu), "Ko'ãva ha'e prohibido ganadería ha producto agrícola, ndoje'uiva'erã, ndaha'éirõ umi roipotáva". Ha oĩ avei mymba oñembotovéva (ndojehejáiva) ojeguata, ha oĩ mymba (ojejukávo) ikatúva noñe’ẽi Allah rérare, kóva ha’e japu Allah rehe. Amo gotyove, Allah ombojopóta chupekuéra opa mba’e ojapova’ekuére.
وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ
wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).
Ha he'i hikuái (avei), "Pe oîva ko'ã mymba ryepýpe ha'e específicamente ñande kuimba'épe guarã, ha'e haram ñane rembirekópe guarã". Ha pe oĩva ñande ryepýpe (heñóiramo) omanóramo, upéicharõ opavave ikatu (ho’u). Amo gotyove, Allah ombojopóta chupekuéra umi mbaʼe odesidívare. Añetehápe, Allah ha’e opa mba’e iñarandu, opa mba’e oikuaáva.
وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ
wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).
Ha umi mymba apytépe oĩ ojegueraha hag̃ua mbaʼe pohýi ha oĩ ojejuka hag̃ua. Pe’u pe tembi’u Allah ome’ẽva’ekue peẽme, ha ani pesegui Satanás rapykuéri. Añetehápe, Satanás haʼe ndéve g̃uarã peteĩ enemígo hesakã porãva.
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
oĩ ocho mymba kokuépe mokõi mokõi (irundy mokõi mokõi); peteĩ par ovecha ha peteĩ par kavara. Ere: "Mba'épa ombotove Allah mokõi kuimba'e térã mokõi kuña apytépe térã mba'épa oĩ mokõive kuña ryepýpe? Emyesakã chéve mba'ekuaa rehe añeteguáramo".
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Ha peteĩ kaméllogui peteĩ par ha peteĩ vakagui peteĩ par. Ere: "Mba'épa oñembotove mokõi kuimba'e térã mokõi kuña apytépe, térã mba'épa oĩ mokõive kuña ryepýpe? ¿Peẽ piko testigo Allah oordenávo peẽme kóva? Máva piko hekojojavéva umi oinventávagui japu Allah rehe ogueraha vai haguã tapichakuérape oikuaa'ỹre?" Añetehápe, Allah ndodirihimo’ãi umi tapicha hekojojávape.
قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).
Ere: "Ndajuhúi pe ojehechaukava’ekuépe chéve mba’eve oñembotovéva peteĩ oipotávape ĝuarã, ndaha’éiramo mymba omanóva ro’o, tuguy osyryrýva, kure ro’o —opa mba’e iky’ávape ĝuarã— térã pe ojejukava’ekue ambue ndaha’éiva Allah rérape. Ha katu oimeraẽva ojejopyva’ekue tekotevẽgui, ni ndoipotáiva ni ndohasáiva (umi límite tekotevẽva), upéicharõ añetehápe, nde Jára ha’e”. Py’ỹi operdonáva, Poriahuverekovéva.
وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).
Ha umi hudíope, Roproivi opa (mymba) oguerekóva ipysã, ha rombotove chupekuéra vaka ha ovecha ikyrakue, ndaha’éiramo pe ojejokóva ijyva rehe, térã pe oĩva hyepýpe, térã pe oñembojehe’áva kangue rehe. Péicha Rokastiga chupekuéra naiñe’ẽrendúi haguére. Ha añetehápe, Ñande ha’e pe Añetevéva.
اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ
innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).
Añetehápe, umi onegava Ñane techaukaha ha oñemomba’eguasúva hesekuéra, yvága rokẽ ndojepe’amo’ãi chupekuéra, ni ndoikemo’ãi Paraguáipe, ohasa peve peteĩ kaméllo peteĩ aguja resa rupi. Péicha Rombojopói umi mba’evai ojapóvape.
وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).
Ha Samud tavayguakuérape (Romondo) ijoyke'y Saleh-pe. Ha'e he'i: "¡Oh che retãygua! Pemomba'eguasu Allah-pe! Ndaipóri tupã (adoración) peẽme guarã ndaha'éirõ Ha'e. Añetehápe, ou peẽme peteĩ prueba hesakãva pende Ruvicha-gui. Ko (a) kaméllo kuña oúva Allah-gui ha'e peteĩ señal peẽme guarã. Tokaru Allah yvy rehe, ani pejapo vai hese, térã upévare pehasáta peteĩ jehasa'asy hasýva".
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ
fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).
Upéi ojuka hikuái kaméllo kuña, ha oñemomba'e guasu Ñandejára rembiapoukapy rehe. He'i hikuái: "¡Oh Saleh! Ehechauka oréve ne amenaza, añete ramo nde ha'eha peteĩva umi mensajero".
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
falammā ‘atau ‘am mā nuhū ‘anhu qulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).
Upévare oñemombaʼeguasu rire hikuái opa mbaʼe oñembotovévare. Ro’e chupe kuéra: “Peẽ pehẽngue humilde”.
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
Ha Roipotárire, Rohupi va’erãmo’ã (inivel) upe (versículo) reheve, ha katu ha’e oñeinclina ko mundo gotyo ha osegi hembipota (inferior), upéicharõ iñehemplo ha’ete peteĩ jaguápe, remosẽramo chupe remosẽ iñe’ẽ ha rehejáramo chupe osẽ iñe’ẽ (avei). Péicha ha’e pe parábola umi onegava Ñande versículo-kuéra rehegua. Upévare emombeʼu umi istória opensa hag̃ua hikuái.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).
Ha añetehápe, Ñamyenyhẽta infierno infierno-gui, jakastigávo heta jinn ha yvypórape. Ha'ekuéra oguereko korasõ, ha katu ndoiporúi ontende haguã (Allah versículo) ha oguereko hesa (ha katu) ndoiporúi ohecha haguã (umi señal Allah pu'aka rehegua), ha oreko apysa (ha katu) ndoiporúi ohendu haguã (Allah versículo ). Haʼekuéra ojogua mymbakuérape, ha ipervertidove jepe. Haʼekuéra ningo umi noñatendéiva.
وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ
wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).
Ha peñembosako’i opa pende katupyry reheve pembohovake haĝua chupekuéra mbarete perekóva reheve ha umi kavaju arigua ikatúva ojoko Allah enemigokuérape, pene enemigokuérape ha umi ndaha’éivape ndapeikuaáivape; ha katu Allah oikuaa upéva. Oimeraẽ mba’e pegastáva Allah rapére katuete ojehepyme’ẽ jeýta peẽme hekopete ha ndojejapomo’ãi peẽme mba’evai (pejeperhudika).
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
Ko tekove yvóra rehegua techapyrã ha’e y (ama)-ichaite Ñamombova’ekue yvágagui, ha yvy ape ári okakuaa hetaiterei, umíva apytégui oĩ ho’úva kuimba’e ha vaka. Yvy iporãmba ha oñembojegua peve, ha umi oikóva ipype oimo’ã katuete oguerekotaha (omono’õtaha iproducto), Ñande castigo oĝuahẽ chupe pyhare térã ára, ha Rojapo chugui (pe ka’avo) peteĩ ñemitỹ oñemono’õva’ekuéicha, kuehe ndokakuaáiramoguáicha. Péicha Ñamyesakã umi techaukaha (Ñande pu’aka rehegua) peteĩ tavaygua ojepy’amongetávape.
وَيٰقَوْمِ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيْبٌ
wa yā qaumi hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun qarīb(un).
Ha O che retãygua! Kóva ha'e peteĩ kaméllo kuña oúva Allah-gui, peteĩ milagro ramo peẽme ĝuarã, upévare peheja tokaru Allah yvy ári, ha ani pemoapañuãi chupe mba'eveichagua sarambi reheve ojapótava peẽme pya'e ojehúva (castigo)."
وَلَقَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُنَآ اِبْرٰهِيْمَ بِالْبُشْرٰى قَالُوْا سَلٰمًا ۖقَالَ سَلٰمٌ فَمَا لَبِثَ اَنْ جَاۤءَ بِعِجْلٍ حَنِيْذٍ
wa laqad jā'at rusulunā ibrāhīma bil-busyrā qālū salāmā(n), qāla salāmun famā labiṡa an jā'a bi‘ijlin ḥanīż(in).
Ha Ñande remimbou (ángel) oúkuri Ibrahim rendápe marandu porã reheve, he'i hikuái: "Vy'apavê". Ha’e (Ibrahim) ombohovái: “Vy’apavẽ (peẽme).” Upévare nda’aréi, Ibrahim oservi vakara’y ro’o asado.
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
Ha’e (Jacob) he’i: “Añetehápe, nde reho hendive (José) chembopy’a rasyeterei ha akyhyje ho’útaha chupe umi lobo nde reñatende aja hese”.
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Añetehápe, he'i hikuái: "Ho'úramo chupe peteî lobo, jepénte ñande ha'e pe grupo (mbarete), upéicharõ katuete ñande ha'e pe jahasátava pérdida".
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
He'i hikuái: "¡Oh ore ru! Añetehápe, roho carrera-pe ha roheja Yusuf-pe ore mba'e ypýpe, upéi ho'u chupe lobo; ha katuete ndorogueroviamo'ãi, ro'éramo jepe añetegua".
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Ha pe mburuvicha guasu he'i (ipueblo ruvichakuérape): "Añetehápe, che képe ahecha hague siete vaka ikyráva ho'úva siete vaka ipire hũva; siete ra'ỹi (trigo) hovy ha ambue (siete ra'ỹi) iseko. ¡Oh pueblo destacado! Emyesakã chéve che sueño interpretación ikatúramo reinterpreta sueño".
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
"Yusuf, ¡O persona ojeroviaitereíva! Emyesakã oréve (interpretación del sueño) umi siete vaka ikyráva ho'uva'ekue umi siete vaka ipire hũva (vaka kuña), siete ra'ỹi hovy (trigo ra'ỹi) ha ambue seco (siete ra'ỹi) ikatu haguã ajevy umi tapichápe, ikatu haguã oikuaa hikuái".
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Ha pe caravana oho rire (Egipto retãgui), itúva he'i: "Añetehápe ahetũ Yusuf hyakuã asýva, ndacheakusáirire chekangyha che akãme (katuete chehustifikáta kuri)".
وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ
wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).
Ha Ha’e omoheñói mymba; umívape reguereko haku (lana) ha heta mba’e porã, ha umívagui re’u.
وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).
Ha (Ha’e ojapo) kavaju, mula ha vúrro, peẽ pejupi haguã ha adorno ramo. Allah omoheñói pe peẽ ndapeikuaáiva.
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).
Ha añetehápe, vakakuérape oĩ peteĩ mbo’epy peẽme ĝuarã. Rome’ẽ peẽme pey’u haĝua pe oĩvagui ipy’ápe, kamby potĩ oĩva pe estiércol ha tuguy mbytépe, ndahasýiva pe’u pe ho’úvape ĝuarã.
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ
wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).
Ha Allah ojapo peẽme ĝuarã óga peiko haĝua, ha ojapo peẽme ĝuarã óga (tenda) mymba pirekuégui, tesape peẽme ĝuarã peviaha jave ha pepytávo pende rógape, ha (Ha’e ojapo) lana, kaméllo akãrague ha kavara akãrague, tembiporu ogapypegua ha comodidad peteĩ (cierto) tiempo-pe ĝuarã.
اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
Añetehápe, Allah ombotovénte peẽme carrion, tuguy, ryguasu ro’o ha (mymba) ojejukáva (oñe’ẽvo peteĩ téra) ndaha’éiva Allah, ha katu oimeraẽva ojeobligáva (ho’u haĝua) ndaha’éi oipotágui ha ndohasái (avei) pe límite, upéicharõ añetehápe, Allah ha’e Perdonadorvéva, Poriahuverekovéva.
وَمَا مَنَعَنَآ اَنْ نُّرْسِلَ بِالْاٰيٰتِ اِلَّآ اَنْ كَذَّبَ بِهَا الْاَوَّلُوْنَۗ وَاٰتَيْنَا ثَمُوْدَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوْا بِهَاۗ وَمَا نُرْسِلُ بِالْاٰيٰتِ اِلَّا تَخْوِيْفًا
wa mā mana‘anā an nursila bil-āyāti illā an każżaba bihal-awwalūn(a), wa ātainā ṡamūdan-nāqata mubṣiratan fa ẓalamū bihā, wa mā nursilu bil-āyāti illā takhwīfā(n).
Ha mba’eve ndorojokói romondo haĝua (peẽme) techaukaha (Ñande pu’aka rehegua), ndaha’éiramo umi (señal) ijapu haguére tapichakuéra yma guare. Ha Rome’ẽ Samud tavayguakuérape peteĩ kaméllo kuña (peteĩ milagro ramo) ikatúva ojehecha, ha katu opersegi hikuái (pe kaméllo kuña). Ha ndaha’éi romondóva ko’ã techaukaha ha katu romondýi haĝuánte.
وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا
wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).
Ha peimo'ã ndokeiha hikuái, ha katu oke; ha Rojere jey jey chupekuéra akatúa ha ijasu gotyo, ijagua oipyso aja ipo pe itakua rokẽ renondépe. Ha rehecháramo chupekuéra, katuete reñemomombyrýta (reñemomombyrýta) chuguikuéra ha katuete remyenyhẽta kyhyjégui chuguikuéra.
سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ
sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).
Upe rire (oĩ tapicha) he'ítava: "(Ipapapy ha'e) mbohapy (gente), irundyha ha'e jagua", ha (ambuéva) he'i: "(Ipapapy ha'e) cinco (gente), sexto ha'e jagua", adivinación ramo pe sobrenatural rehegua; ha (ambue) he'i: "(Ipapapy) ha'e siete (gente), octavo ha'e jagua". Ere (Muhammad), "Che Ruvicha oikuaa porãve ipapapy; avave ndoikuaái i(papapy) ndaha'éiramo mbovymi". Upévare, ani piko nde (Muhammad) rejodiskuti hesekuéra, ndaha’éiramo argumento externo ha ani reporandu avavépe hesekuéra (umi mitãrusu).
قَالَ هِيَ عَصَايَۚ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰى غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰى
qāla hiya ‘aṣāy(a), atwakka'u ‘alaihā wa ahusysyu bihā ‘alā ganamī wa liya fīhā ma'āribu ukhrā.
Ha’e (Moisés) he’i: “Kóva ha’e che vastón, apytu’u hi’ári, ha aity (hogue) hendive che kavarakuérape ĝuarã, ha oĩve gueteri beneficio chéve ĝuarã”.
كُلُوْا وَارْعَوْا اَنْعَامَكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ
kulū war‘au an‘āmakum, inna fī żālika la'āyātil li'ulin-nuhā.
Ekaru ha emongaru nde mymbakuéra. Añetehápe, upévape, oĩ señales (Allah tuichaha) tapichakuéra ontendévape ĝuarã.