اَللّٰهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَيَمُدُّهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ
allāhu yastahzi'u bihim wa yamudduhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).
Аллагьас гьезда тӀад релъанхъила ва мекъи ккезе тела.
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا ۚ فَلَمَّآ اَضَاۤءَتْ مَا حَوْلَهٗ ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُوْرِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِيْ ظُلُمٰتٍ لَّا يُبْصِرُوْنَ
maṡaluhum kamaṡalil-lażistauqada nārā(n), falammā aḍā'at mā ḥaulahūū żahaballāhu binūrihim wa tarakahum fī ẓulumātil lā yubṣirūn(a).
Гьезул мисал релълъуна цӀа бакун, амма гьелъ жидерго сверухълъи канлъизабун хадуб, Аллагьас гьезул канлъиги бахъун, бецӀлъиялда тола, рихьизе кӀоларого.
اَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ فِيْهِ ظُلُمٰتٌ وَّرَعْدٌ وَّبَرْقٌۚ يَجْعَلُوْنَ اَصَابِعَهُمْ فِيْٓ اٰذَانِهِمْ مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِۗ وَاللّٰهُ مُحِيْطٌۢ بِالْكٰفِرِيْنَ
au kaṣayyibim minas-samā'i fīhi ẓulumātuw wa ra‘duw wa barq(un), yaj‘alūna aṣābi‘ahum fī āżānihim minaṣ-ṣawā‘iqi ḥażaral-maut(i), wallāhu muḥīṭum bil- kāfirīn(a).
Яги (кьабурав чиясда) зодисан бачӀараб кӀудияб цӀад гӀадин, гьелда цадахъ бецӀлъиги, гъугъайги, кьвагьиги. Гьез килщаздалъун гӀундул къан рукӀуна, хвеялдаса хӀинкъун, гъугъаялъул гьаракьалдаса (рикӀкӀад чӀола). Аллагьас гъорлъе рачуна капурзабиги.
يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ اَبْصَارَهُمْ ۗ كُلَّمَآ اَضَاۤءَ لَهُمْ مَّشَوْا فِيْهِ ۙ وَاِذَآ اَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوْا ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَاَبْصَارِهِمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ ࣖ
yakādul-barqu yakhṭafu abṣārahum, kullamā aḍā'a lahum masyau fīh(i), wa iżā aẓlama ‘alaihim qāmū, wa lau syā'allāhu lażahaba bisam‘ihim wa abṣārihim, innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
ЦӀа-каналъ гьезул бер чӀвазегӀан хутӀана. Кидаго (зигарди) канлъи бачӀараб мехалъ, гьел гьелда гъоркь хьвадула, бецӀлъи ккараб мехалъ, гьел чӀола. Аллагьасе бокьани, гьезул гӀинги канлъиги нахъе босилаан. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго жоялда тӀад къудратав.
الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ فِرَاشًا وَّالسَّمَاۤءَ بِنَاۤءً ۖوَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚ فَلَا تَجْعَلُوْا لِلّٰهِ اَنْدَادًا وَّاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
allażī ja‘ala lakumul-arḍa firāsyaw was-samā'a binā'ā(n), wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, falā taj‘alū lillāhi andādaw wa antum ta‘lamūn(a).
(Гьев вуго нужее ракь бусадалъун, зоб тӀохлъун гьабурав, зодисан лъим (цӀад) рещтӀинабулев, цинги гьелдалъун нужее ризкъилъун пихъ бижизабулев. Гьединлъидал, нужедаго лъалеб букӀаго, Аллагьасе дандиял тӀамуге.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
Гьез дуда (МухӀамадида) цӀехола бащдаб моцӀалъул хӀакъалъулъ. Абе: «Гьеб ккола гӀадамазе заманалъул ва хӀежалъул (хӀежалъул) заманалъул бихьизаби». Ва лъикӀлъи гуро рокъобе гьелдаса тӀадехун лъугьине, амма лъикӀлъи (лъикӀлъи) ккола диниял чагӀазул. Рукъзабахъе нуцӀбуздасан жанире лъугьа, Аллагьасдаса хӀинкъа, нужее битӀккезе.
يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ
yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъула щиб харж гьабизе кколебали. Абе: «Кинаб бечелъи дуца кьуниги, гьеб букӀине ккола эбел-инсуе, гӀагарлъиялъе, бесдалазе, мискинзабазе ва сапаралда ругел гӀадамазе», - ян. Нужеца щиб лъикӀлъи гьабуниги, хӀакълъунго Аллагь вуго кинабго лъалев.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِۗ قُلْ فِيْهِمَآ اِثْمٌ كَبِيْرٌ وَّمَنَافِعُ لِلنَّاسِۖ وَاِثْمُهُمَآ اَكْبَرُ مِنْ نَّفْعِهِمَاۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ەۗ قُلِ الْعَفْوَۗ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُوْنَۙ
yas'alūnaka ‘anil-khamri wal-maisir(i), qul fīhimā iṡmun kabīrw wa manāfi‘u lin nās(i), wa iṡmuhumā akbaru min naf‘ihimā, wa yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qulil-‘afw(a), każālika yubayyinullāhu lakumul-āyāti la‘allakum tatafakkarūn(a).
Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъана гьекъолеб жоялъулги хӀаялъулги хӀакъалъулъ. Абе: "КӀиябго жоялъулъ кӀудияб мунагьги буго, гӀадамазе цо кинабалиго пайдаги буго. Амма мунагь пайдаялдаса цӀикӀкӀараб буго", - ян. Ва гьез дуда гьикъула щиб харж гьабизе кколебали. «ТӀокӀлъи (хӀажатаб жоялъул)» абун абе. Гьедин Аллагьас дуе Жиндирго аятал баян гьарула, дуда ракӀалде ккезегӀан,
فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۗ وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْيَتٰمٰىۗ قُلْ اِصْلَاحٌ لَّهُمْ خَيْرٌ ۗ وَاِنْ تُخَالِطُوْهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ ۗ وَاللّٰهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ ۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَاَعْنَتَكُمْ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ حَكِيْمٌ
fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa yas'alūnaka ‘anil-yatāmā, qul iṣlāḥul lahum khair(un), wa in tukhāliṭūhum fa'ikhwānukum, wallāhu ya‘lamul-mufsida minal-muṣliḥ(i), wa lau syā'allāhu la'a‘natakum innallāha ‘azizun ḥakīm(un).
Дунялалъулги ахираталъулги хӀакъалъулъ. Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъулеб буго бесдалазул хӀакъалъулъ. «Гьезул ахӀвал-хӀал лъикӀлъизаби лъикӀаб жо!» Нужеца гьезулгун гьудуллъи гьабуни, гьел нужер вацал ккола. Аллагьасда лъала зарал гьабулелги лъикӀлъи гьабулелги. Ва Аллагьас хъван батани, хӀакълъунго нужее захӀмалъаби рачӀинарила. ХӀакълъунго Аллагь вуго кинабго хӀалкӀолъи бугев, цӀодорав.
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْمَحِيْضِ ۗ قُلْ هُوَ اَذًىۙ فَاعْتَزِلُوا النِّسَاۤءَ فِى الْمَحِيْضِۙ وَلَا تَقْرَبُوْهُنَّ حَتّٰى يَطْهُرْنَ ۚ فَاِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوْهُنَّ مِنْ حَيْثُ اَمَرَكُمُ اللّٰهُ ۗ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ التَّوَّابِيْنَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِيْنَ
wa yas'alūnaka ‘anil-maḥīḍ(i), qul huwa ażā(n), fa‘tazilun-nisā'a fil-maḥīḍ(i), wa lā taqrabūhunna ḥattā yaṭhurn(a), fa'iżā taṭahharna fa'tūhunna min ḥaiṡu amarakumullāh(u), innallāha yuḥibbut-tawwābīna wa yuḥibbul-mutaṭahhirīn(a).
Ва гьез дуда (МухӀамадида) гьикъула хӀайзалъул хӀакъалъулъ. «Гьеб чорокаб жо бугин» абе. Гьединлъидал хӀайзалъул заманалда чӀужуялдаса рикӀкӀад чӀа; ва гьел рацӀцӀадлъизегӀан гьезде аскӀореги унге. Гьел рацӀцӀадал ругеб мехалъ, Аллагьас дуда амру гьабураб (ризкъиялда) рекъон, дуца гьезулгун гьоркьоблъи гьабе. ХӀакълъунго Аллагьасе рокьула тавбу гьабурал ва рокьула жалго рацӀцӀад гьарурал.
يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَآ اُحِلَّ لَهُمْۗ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِيْنَ تُعَلِّمُوْنَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فَكُلُوْا مِمَّآ اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِ ۖوَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ
yas'alūnaka māżā uḥilla lahum, qul uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa mā ‘allamtum minal-jawāriḥi mukallibīna tu‘allimūnahunna mimmā ‘allamakumullāhu fa kulū mimmā amsakna ‘alaikum ważkurusmallāhi ‘alaih(i), wattaqullāh(a), innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).
Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъулеб буго: «Щиб гьезие хӀалалаб?» Абе: "Нужее хӀалалаб жо ккола лъикӀаб квен ва чанахъанлъи гьабизе ругьун гьарурал хӀайванал, Аллагьас нужеда малъараб къагӀидаялъ ругьун гьарурал. Гьединлъидал кванай гьелъ нужее ккураб жо, Аллагьасул цӀар рехсе (гьеб биччалеб мехалъ).
يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ
yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).
Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъулеб буго Къиямасеб къоялъул хӀакъалъулъ: «Кида гьеб букӀинеб?» Абе: «ХӀакъикъаталдаги, Апокалипсисалъул лъай дир БетӀергьанасухъ бугин, лъиданиги (лъиданиги) баян гьабизе кӀоларо гьеб лъугьараб заман, гьесда гурони. Гьез дуда гьикъулеб буго дуда лъалеб гӀадин. Абе (МухӀамад): «ХӀакълъунго (Къиямасеб къоялъул) лъай Аллагьасухъ буго, амма гӀемерисел гӀадамазда лъаларо».
يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَنْفَالِۗ قُلِ الْاَنْفَالُ لِلّٰهِ وَالرَّسُوْلِۚ فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَصْلِحُوْا ذَاتَ بَيْنِكُمْ ۖوَاَطِيْعُوا اللّٰهَ وَرَسُوْلَهٗٓ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
yas'alūnaka ‘anil-anfāl(i), qulil-anfālu lillāhi war-rasūl(i), fattaqullāha wa aṣliḥū żāta bainikum, wa aṭī‘ullāha wa rasūlahū in kuntum mu'minīn(a).
Гьез дуда (МухӀамадида) гьикъулеб букӀана рагъул гъаниматалъул (бикьиялъул) хӀакъалъулъ. Абе: «Рагъул гъанимат Аллагьасулги Аварагасулги буго (Аллагьасул ва Гьесул Аварагасул ризкъиялда рекъон), Аллагьасукьа хӀинкъа, мадугьалзабазул гьоркьорлъаби лъикӀлъизаре, Аллагьасе ва Гьесул Аварагасда мутӀигӀлъе нуж муъминзаби ругони», - ян.
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الرُّوْحِۗ قُلِ الرُّوْحُ مِنْ اَمْرِ رَبِّيْ وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنَ الْعِلْمِ اِلَّا قَلِيْلًا
wa yas'alūnaka ‘anir-rūḥ(i), qulir-rūḥu min amri rabbī wa mā ūtītum minal-‘ilmi illā qalīlā(n).
Ва гьез дуда (МухӀамадида) гьикъула нафсалъул хӀакъалъулъ. Абе: «РухӀ дир БетӀергьанасул иш буго, дуе дагьаб гурони гӀелму кьун гьечӀо», - ян.
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنْ ذِى الْقَرْنَيْنِۗ قُلْ سَاَتْلُوْا عَلَيْكُمْ مِّنْهُ ذِكْرًا ۗ
wa yas'alūnaka ‘an żil qarnain(i), qul sa'atlū ‘alaikum minhu żikrā(n).
Ва гьез дуда (МухӀамадида) Зулкарнаинил хӀакъалъулъ гьикъана. «Дица дуе маргьа цӀалила» ян абе.
وَيَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْجِبَالِ فَقُلْ يَنْسِفُهَا رَبِّيْ نَسْفًا ۙ
wa yas'alūnaka ‘anil-jibāli fa qul yansifuhā rabbī nasfā(n).
Ва гьез дуда (МухӀамадида) гьикъула мугӀрузул хӀакъалъулъ, гьединлъидал дуца абе: «Дир БетӀергьанас гьел (къиямасеб къоялъ) кӀванагӀан тӀубан тӀагӀинаризе руго», - ян.