يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).
Ex aj paab’anel! Maak’ux li xb’ihomal li jun rik’in li jun chik chi b’alaq’il, ka’aj wi’ sa’ li k’ayink li k’ojob’anb’il sa’ xb’een li k’ulub’ej cherib’il eerib’. Ut ma̱camsi a̱cuib. Relik chi yaal, li Allah q’axal aj toq’ob’anel eeru.
وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا
wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).
Ut ani tixb’aanu a’in chi q’etb’il ru li chaq’rab’ ut ink’a’ tiik ru, taqak’e sa’ xb’alb’a. Moko ch’a’aj ta a’an choq’ re li Allah .
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَّقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔا ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَّدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّصَّدَّقُوْا ۗ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۗوَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖ وَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۖ تَوْبَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا
wa mā kāna limu'minin ay yaqtula mu'minan illā khaṭa'ā(n), wa man qatala mu'minan khaṭa'an fa taḥrīru raqabatim mu'minatiw wa diyatum musallamatun ilā ahlihī illā ay yaṣṣaddaqū, fa in kāna min qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun fa diyatum musallamatun ilā ahlihī wa taḥrīru raqabatim mu'minah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu syahraini mutatābi‘aini taubatam minallāh(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).
Ut moko us ta naq jun aj paab’anel tixkamsi jun aj paab’anel (jun chik), ka’ajwi’ xb’aan naq wan xmaak (chi maak’a’ rajb’al). Ani tixkamsi junaq aj paab’anel xb’aan naq wan xmaak (chixkanab’) chi ach’ab’aak junaq aj paab’anel ut (chixtoj) li tojleb’ k’eeb’il reheb’ lix junkab’al (li kamsinb’il), ka’ajwi’ wi eb’ a’an (lix junkab’al li kamsinb’il) te’xkanab’ li tojleb’. Wi a’an (li ani kamsinb’il) chalenaq sa’ jun tenamit li xik’ neke’ilok aawe, us ta aj paab’anel, toja’ naq (kanab’ laj kamsinel) chixkolb’aleb’ lix moos aj paab’anel. Ut wi a’an (li kamsinb’il) chalenaq sa’ jun tenamit (ink’a’ aj paab’anel) li wan wi’ jun li sumwank (tuqtuukilal) sa’ xyanqeb’ a’an ut laa’at, toja’ naq (chixkanab’ li kamsink) xtojb’al li tojleb’ li q’axtesinb’il re lix junkab’al (li kamsinb’il) ut tixkol rixeb’ lix moos aj paab’anel. Li ani ink’a’ naxtaw (lix moos), a’an (laj kamsinel) chi ayunik chiru wiib’ po chi tz’aqal jo’ xjalb’al xk’a’uxl chiru li Allah. Ut li Allah a’an li naxnaw chixjunil, li wan xna’leb’ .
وَمَنْ يَّقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاۤؤُهٗ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيْهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهٗ وَاَعَدَّ لَهٗ عَذَابًا عَظِيْمًا
wa may yaqtul mu'minam muta‘ammidan fa jazā'uhū jahannamu khālidan fīhā wa gaḍiballāhu ‘alaihi wa la‘anahū wa a‘adda lahū ‘ażāban ‘aẓīmā(n).
Ut ani tixkamsi jun aj paab’anel chi yalb’il xq’e, li q’ajkamunk a’anaq li B’ak’leb’aal Kaax, b’ar wi’ taakanaaq chi junelik. Li Allah kijosq’o’ rik’in, ut kixmajewa ut kixkawresi jun nimla tojb’a-maak choq’ re.
اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ تَبُوْۤاَ بِاِثْمِيْ وَاِثْمِكَ فَتَكُوْنَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِۚ وَذٰلِكَ جَزٰۤؤُا الظّٰلِمِيْنَۚ
innī urīdu an tabū'a bi'iṡmī wa iṡmika fa takūna min aṣḥābin-nār(i), wa żālika jazā'uẓ-ẓālimīn(a).
Relik chi yaal, nawaj naq texsutq'iiq rik'in (xk'amb'al) lin maak (re kamsink) ut lee maak laa'ex, toja' naq texwanq cho'q aj ralch'och' sa' xb'alb'a; ut a'an li xtojb'aleb' rix laj maak.
فَطَوَّعَتْ لَهٗ نَفْسُهٗ قَتْلَ اَخِيْهِ فَقَتَلَهٗ فَاَصْبَحَ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
fa ṭawwa‘at lahū nafsuhū qatla akhīhi fa qatalahū fa aṣbaḥa minal-khāsirīn(a).
Jo’kan naq li rajom (Qabil) kixmin ru chixkamsinkil li ras, toja’ naq a’an (tz’aqal) kixkamsi, jo’kan naq ki’ok choq’ jun reheb’ li ke’sach.
مِنْ اَجْلِ ذٰلِكَ ۛ كَتَبْنَا عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اَنَّهٗ مَنْ قَتَلَ نَفْسًاۢ بِغَيْرِ نَفْسٍ اَوْ فَسَادٍ فِى الْاَرْضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيْعًاۗ وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَآ اَحْيَا النَّاسَ جَمِيْعًا ۗوَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اِنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ بَعْدَ ذٰلِكَ فِى الْاَرْضِ لَمُسْرِفُوْنَ
min ajli żālik(a), katabnā ‘alā banī isrā'īla annahū man qatala nafsam bigairi nafsin au fasādin fil-arḍi fa ka'annamā qatalan-nāsa jamī‘ā(n), wa man aḥyāhā fa ka'annamā aḥyan-nāsa jamī‘ā(n), wa laqad jā'athum rusulunā bil-bayyināt(i), ṡumma inna kaṡīram minhum ba‘da żālika fil-arḍi lamusrifūn(a).
Jo’kan naq xqak’uub’ (jun li chaq’rab’) choq’ reheb’ li Ralal xk’ajol laj Israel, naq ani tixkamsi junaq, moko xb’aan ta naq li kristiaan a’an kixkamsi jalan chik, malaj moko xb’aan ta naq kixk’e li maa’usilal sa’ xb’een li ruchich’och’, chanchan naq kixkamsi chixjunileb’ li winq. Li ani tixkol xyußam junak li cuînk, chanchan nak quixcol xyußameb chixjunileb li cristian. Relik chi yaal, li Qataql xchal rik’ineb’ rik’in (xk’amb’al chaq) li esil saqen ru. A’b’anan chirix a’an naab’aleb’ reheb’ chirix a’an ke’xq’ax ru lix nub’aal li ruchich’och’.
وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَاۤؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ
wa każālika zayyana likaṡīrim minal-musyrikīna qatla aulādihim syurakā'uhum liyurdūhum wa liyalbisū ‘alaihim dīnahum, wa lau syā'allāhu mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).
Ut jo’kan naq eb’ lix jalam-uuch (laj Satanas) ke’xb’aanu naq ch’ina-us choq’ reheb’ naab’al li k’iila dios re xkamsinkileb’ li ralal xk’ajol, re xsachb’aleb’ ut xpo’b’al ru lix paab’aaleb’ a’an. Ut wi ta kiraj li Allah, ink’a’ raj te’xb’aanu. Kanab’eb’ chi wank rik’in li k’a’ru (tik’ti’) neke’xyiib’.
قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ
qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).
Relik chi yaal naq a’an jun sachk choq’ reheb’ li neke’xkamsiheb’ li ralal xk’ajol xb’aan naq maak’a’eb’ xnawom chi maak’a’eb’ xnawom, ut neke’xram li tzakemq li kixk’e li Allah reheb’ rik’in yal xyiib’ankil li tik’ti’ chiru li Allah. Relik chi yaal, xe’sach sa’ xb’eheb’ ut ink’a’ neke’b’eresiik.
۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ
qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).
Chixyeeb’al (Muhammad), "Kanab’in chixyeeb’al li k’a’ru xram chawu li Dios. Maak’am junaq k’a’aq re ru rik’in, b’aanu li chaab’ilal reheb’ laa na’ aayuwa’, maakamsiheb’ laa kok’al xb’aan naq neb’a’eb’. Laa’o li naqak’e li tzakemq choq’ aawe ut reheb’; laa'at re naq taataw ru .
وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُوْمًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهٖ سُلْطٰنًا فَلَا يُسْرِفْ فِّى الْقَتْلِۗ اِنَّهٗ كَانَ مَنْصُوْرًا
wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), wa man qutila maẓlūman faqad ja‘alnā liwaliyyihī sulṭānan falā yusrif fil-qatl(i), innahū kāna manṣūrā(n).
Ut meekamsiheb’ li kristiaan li kixram li Allah (xkamsinkileb’), ka’ajwi’ wi wan xyaalal (xyaalal). Ut ani taakamsiiq chi maak’a’ xyaalal, toja’ naq relik chi yaal, Xqak’e xwankil laj k’aak’alenel re, a’b’an laj k’aak’alenel re ink’a’ tixq’ax ru li xraqik sa’ li kamsink. Relik chi yaal, a’an li naxtaw xtenq’.
وَالَّذِيْنَ لَا يَدْعُوْنَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ وَلَا يَقْتُلُوْنَ النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُوْنَۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ يَلْقَ اَثَامًا ۙ
wal-lażīna lā yad‘ūna ma‘allāhi ilāhan ākhara wa lā yaqtulūnan nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqqi wa lā yaznūn(a), wa may yaf‘al żālika yalqa aṡāmā(n).
ut eb’ li ink’a’ neke’xjunaji li komon rik’in li Allah rik’ineb’ jalan chik li dios ut ink’a’ neke’xkamsiheb’ li kristiaan li kixram li Allah ka’ajwi’ rik’in li k’ulub’ej (xk’a’uxl), ut ink’a’ neke’xmux rib’; ut ani nabʼaanunk re aʼan, chʼolchʼo naq tixkʼul jun nimla tojbʼa-maak, .
وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ
wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).
Ut a’an (laj Moises) ki’ok sa’ li tenamit (Memphis) naq eb’ li wankeb’ chi sa’ maak’a’eb’ xk’a’uxl, ut kixtaw sa’ li tenamit wiib’ chi winq yookeb’ chi pleetik; jun reheb’ lix ch’uut (eb’ li Ralal xk’ajol laj Israel) ut li jun chik (jo’kan wi’chik) reheb’ li xik’ neke’ilok reheb’ (eb’ laj Faraon). Eb’ li tenamit sa’ lix ch’uut ke’xpatz’ xtenq’ re (xq’axb’aleb’ ru) li tenamit sa’ xjayal li xik’ na’ilok re, toja’ naq laj Musa kixsak’, ut li xik’ na’ilok re kikam. A’an (laj Moises) kixye, “A’in xk’anjel laj tza. Relik chi yaal, a’an (laj tza) a’an jun aj xik’ ilonel li ch’olch’o naq naxb’alaq’iheb’”.
يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ اِذَا جَاۤءَكَ الْمُؤْمِنٰتُ يُبَايِعْنَكَ عَلٰٓى اَنْ لَّا يُشْرِكْنَ بِاللّٰهِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِيْنَ وَلَا يَقْتُلْنَ اَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِيْنَ بِبُهْتَانٍ يَّفْتَرِيْنَهٗ بَيْنَ اَيْدِيْهِنَّ وَاَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِيْنَكَ فِيْ مَعْرُوْفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
yā ayyuhan-nabiyyu iżā jā'akal-mu'minātu yubāyi‘naka ‘alā allā yusyrikna billāhi syai'aw wa lā yasriqna wa lā yaznīna wa lā yaqtulna aulādahunna wa lā ya'tīna bibuhtāniy yaftarīnahū baina aidīhinna wa arjulihinna wa lā ya‘ṣīnaka fī ma‘rūfin fabāyi‘hunna wastagfir lahunnallāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).
At Profeet! Naq eb’ li ixq aj paab’anel neke’chal aawik’in re xk’ulb’al li bai’at (xyeechi’ihom li paab’aal), naq ink’a’ te’xjunaji k’a’ruhaq rik’in li Allah; ink’a’ te’elq’aq, ink’a’ te’xmux rib’, ink’a’ te’xkamsiheb’ li ralal xk’ajol, ink’a’ te’xb’aanu li tik’ti’ li neke’xyiib’ sa’ xyanqeb’ li ruq’ ut li roq ut ink’a’ te’xq’et aawib’ sa’ jun chaab’il na’leb’, jo’kan naq k’ulub’a lix yeechi’ihomeb’ re tiikilal ut patz’ re li Allah xkuyb’aleb’ xmaak. Relik chi yaal, li Allah a’an aj kuyuk maak, aj toq’ob’anel ru.