يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصَاصُ فِى الْقَتْلٰىۗ اَلْحُرُّ بِالْحُرِّ وَالْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَالْاُنْثٰى بِالْاُنْثٰىۗ فَمَنْ عُفِيَ لَهٗ مِنْ اَخِيْهِ شَيْءٌ فَاتِّبَاعٌ ۢبِالْمَعْرُوْفِ وَاَدَاۤءٌ اِلَيْهِ بِاِحْسَانٍ ۗ ذٰلِكَ تَخْفِيْفٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَرَحْمَةٌ ۗفَمَنِ اعْتَدٰى بَعْدَ ذٰلِكَ فَلَهٗ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
yā ayyuhal-lażīna āmanū kutiba ‘alaikumul-qiṣāṣu fil-qatlā, al-ḥurru bil-ḥurri wal-‘abdu bil-‘abdi wal-unṡā bil-unṡā, faman ‘ufiya lahū min akhīhi syai'un fattibā‘um bil-ma‘rūfi wa adā'un ilaihi bi iḥsān(in), żālika takhfīfum mir rabbikum wa raḥmah(tun), fa mani‘tadā ba‘da żālika fa lahū ‘ażābun alīm(un).
Ex aj paab’anel! Teneb’anb’il sa’ aab’een (xb’aanunkil) li qisas chirix li ani kikamsiik. Eb’ li poyanam li ach’ab’anb’ileb’ rik’ineb’ li poyanam li ach’ab’anb’ileb’, eb’ li moos rik’ineb’ li moos, eb’ li ixq rik’ineb’ li ixq. A’b’an ani naxtaw xkuyb’al xmaak rik’in li ras riitz’in, chixtaaqe chi us, ut chixtoj li diat (xtojb’al rix li maak) re chi us (jo’kan ajwi’). A’in li kolb’a-ib’ ut li toq’ob’ank-u rik’in laa Qaawa’. Li ani tixqßue li raylal chirix aßan, tixcßul jun li tojba mâc kßaxal ra.
وَقَاتِلُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يُقَاتِلُوْنَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ
wa qātilū fī sabīlillāhil-lażīna yuqātilūnakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).
Ut chepleetiq sa’ xb’ehil li Allah rik’ineb’ li neke’pleetik eerik’in, a’b’an meeq’ax ru li nub’aal. Relik chi yaal, li Allah ink’a’ nawulak chiruheb’ li ani neke’xq’et li nub’aal.
اَلشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمٰتُ قِصَاصٌۗ فَمَنِ اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوْا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدٰى عَلَيْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ مَعَ الْمُتَّقِيْنَ
asy-syahrul-ḥarāmu bisy-syahril-ḥarāmi wal-ḥurumātu qiṣāṣ(un), famani‘tadā ‘alaikum fa‘tadū ‘alaihi bimiṡli ma‘tadā ‘alaikum, wattaqullāha wa‘lamū annallāha ma‘al-muttaqīn(a).
Eb’ li po haram rik’ineb’ li po haram, ut (chiru) k’a’ruhaq li oxloq’inb’il nak’anjelak (li chaq’rab’ re) li qisas. Jo'kan utan, ani taa'ok chi rahob'tesink eere, cherahob'tesi a'an jo' chanru tixrahob'tesi eerik'in. Chexuwa ru li Allah ut chenaw naq li Allah wan rik’ineb’ li neke’xxuwa ru li Allah.
وَاِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاۤءَ فَبَلَغْنَ اَجَلَهُنَّ فَاَمْسِكُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍ اَوْ سَرِّحُوْهُنَّ بِمَعْرُوْفٍۗ وَلَا تُمْسِكُوْهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوْا ۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهٗ ۗ وَلَا تَتَّخِذُوْٓا اٰيٰتِ اللّٰهِ هُزُوًا وَّاذْكُرُوْا نِعْمَتَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَمَآ اَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِّنَ الْكِتٰبِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهٖ ۗوَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاعْلَمُوْٓا اَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ
wa iżā ṭallaqtumun-nisā'a fabalagna ajalahunna fa'amsikūhunna bima‘rūfin au sarriḥūhunna bima‘rūf(in), wa lā tumsikūhunna ḍirāral lita‘tadū, wa may yaf‘al żālika faqad ẓalama nafasah(ū), wa lā tattakhiżū āyātillāhi huzuwaw ważkurū ni‘matallāhi ‘alaikum wa mā anzala ‘alaikum minal-kitābi wal-ḥikmati ya‘iẓukum bih(ī), wattaqullāha wa‘lamū annallāha bikulli syai'in ‘alīm(un).
Ut wi nekejach eerib’ rik’ineb’ (lee) rixaqil, toja’ naq toj reetal naq (xraqe’q) lix tijeb’, toja’ naq teeram ruheb’ sa’ chaab’il b’e, malaj teejach ruheb’ sa’ chaab’il b’e (jo’kan ajwi’). Ut me’xram ruheb’ rik’in li maa’us aj na’leb’ re xrahob’tesinkileb’. Li ani nabânun re aßan, incßaß us xbânu xjunes rib. Ut meewoksiheb’ li raqal re li Allah jo’ jun k’a’aq re ru re se’ek. Chijultiko’q eere li rusilal li Allah sa’ eeb’een, ut li k’a’ru xk’utb’esi cheru li Allah, a’an li Hu (Al-Qur’an) ut li Chaab’il Na’leb’ (Sunnah), re xk’utb’al cheru. Ut chexuwa ru li Allah ut chenaw naq li Allah naxnaw chixjunil.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحِلُّوْا شَعَاۤىِٕرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَاۤىِٕدَ وَلَآ اٰۤمِّيْنَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُوْنَ فَضْلًا مِّنْ رَّبِّهِمْ وَرِضْوَانًا ۗوَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوْا ۗوَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُوْاۘ وَتَعَاوَنُوْا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوْا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ شَدِيْدُ الْعِقَابِ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥillū sya‘ā'irallāhi wa lasy-syahral-ḥarāma wa lal-hadya wa lal-qalā'ida wa lā āmmīnal-baital-ḥarāma yabtagūna faḍlam mir rabbihim wa riḍwānā(n), wa iżā ḥalaltum faṣṭādū, wa lā yajrimannakum syana'ānu qaumin an ṣaddūkum ‘anil- asjidil-ḥarāmi an ta‘tadū, wa ta‘āwanū ‘alal-birri wat-taqwā, wa lā ta‘āwanū ‘alal-iṡmi wal-‘udwān(i), wattaqullāh(a), innallāha syadīdul-‘iqāb(i).
Ex aj paab’anel! Maak’e chi q’etq’eto’k li loq’laj na’leb’ re li Allah, ut maak’e (xq’etb’al li loq’alil) li po haram, maak’e (ch’a’ajkilal) li hadyu (xul re mayejak) ut li qala’id (xul re mayejak li wankeb’ reetalil), ut maak’e (jo’kan ajwi’) ch’a’ajkilal reheb’ li tenamit li neke’wulak sa’ li Baitulharam; neke’xsik’ li rusilal ut li sahil ch’oolejil re lix Qaawa’eb’. A’b’an wi ak xetz’aqob’resi ru li ihram, toja’ naq naru nekex’ok chi b’atz’unk. Maakanab’ naq (laa) xik’ ilok choq’ re jun tenamit xb’aan naq neke’xram chawu elk sa’ li Sagrada Mezquita, te’xwaklesi aach’ool chi nume’k sa’ laa b’e (chiruheb’). Ut tatxtenq’a sa’ (xb’aanunkil) li tiikilal ut li paab’aal, ut ink’a’ tatxtenq’a sa’ xb’aanunkil li maak ut li xik’ ilok. Chexuwa li Allah, relik chi yaal, li Allah jwal kaw li tojb’a-maak.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحَرِّمُوْا طَيِّبٰتِ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥarrimū ṭayyibāti mā aḥallallāhu lakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).
Ex aj paab’anel! Maak’e chi q’etq’eto’k li k’a’ru chaab’il li kixk’e li Allah chi chaq’rab’inb’il choq’ aawe, ut matq’ax ru li xramb’al. Relik chi yaal, li Allah ink’a’ nawulak chiruheb’ li ani neke’xq’et li nub’aal.
وَمَا لَكُمْ اَلَّا تَأْكُلُوْا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللّٰهِ عَلَيْهِ وَقَدْ فَصَّلَ لَكُمْ مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ اِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ اِلَيْهِ ۗوَاِنَّ كَثِيْرًا لَّيُضِلُّوْنَ بِاَهْوَاۤىِٕهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ۗاِنَّ رَبَّكَ هُوَ اَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِيْنَ
wa mā lakum allā ta'kulū mimmā żukirasmullāhi ‘alaihi wa qad faṣṣala lakum mā ḥarrama ‘alaikum illā maḍṭurirtum ilaih(i), wa inna kaṡīral layuḍillūna bi'ahwā'ihim bigairi ‘ilm(in), inna rabbaka huwa a‘lamu bil-mu‘tadīn(a).
Ut k’a’ut naq ink’a’ taawaj xtzekankil li k’a’ru (xtib’el li xul) li (naq nakamsiik) xk’ab’a’ li Allah nayeeman re, us ta li Allah kixch’olob’ chawu li k’a’ru xram chawu, ka’ajwi’ wi teneb’anb’ilat chixb’aanunkil. Ut relik chi yaal, naab’aleb’ neke’b’alaq’ink reheb’ li tenamit rik’in li rajom xch’ooleb’ chi maak’a’eb’ xnawom. Laa Qaawa’ naxnaw chi us li ani neke’q’etq’eto’k.
اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَۚ
ud‘ū rabbakum taḍarru‘aw wa khufūyah(tan), innahū lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).
Tijon chiru laa Dios rik’in tuulanil ch’oolej ut q’un xyaab’ aakux. Relik chi yaal, ink’a’ nawulak chiruheb’ li neke’xq’et li nub’aal.
لَا يَرْقُبُوْنَ فِيْ مُؤْمِنٍ اِلًّا وَّلَا ذِمَّةً ۗوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُعْتَدُوْنَ
lā yarqubūna fī mu'minin illaw wa lā żimmah(tan),ulā'ika humul-mu‘tadūn(a)
Ink’a’ neke’xk’uula li rech kab’al (li wank sa’ komonil) rik’ineb’ laj paab’anel ut ink’a’ neke’xk’e (chi moko neke’rab’i) li sumwank. Ut aꞌaneb li nequeꞌnumeꞌ chiru li ramlebꞌ.
وَتَذَرُوْنَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُمْ مِّنْ اَزْوَاجِكُمْۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ عَادُوْنَ
wa tażarūna mā khalaqa lakum rabbukum min azwājikum, bal antum qamun ‘ādūn(a).
ut nekekanab’ (eb’ li ixq) li kixyo’ob’tesi li Dios re naq te’wanq choq’ rixaqil? Laa’ex (laex) li tenamit li nekexq’ax ru li nub’aal.”
هُمُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا وَصَدُّوْكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَالْهَدْيَ مَعْكُوْفًا اَنْ يَّبْلُغَ مَحِلَّهٗ ۚوَلَوْلَا رِجَالٌ مُّؤْمِنُوْنَ وَنِسَاۤءٌ مُّؤْمِنٰتٌ لَّمْ تَعْلَمُوْهُمْ اَنْ تَطَـُٔوْهُمْ فَتُصِيْبَكُمْ مِّنْهُمْ مَّعَرَّةٌ ۢبِغَيْرِ عِلْمٍ ۚ لِيُدْخِلَ اللّٰهُ فِيْ رَحْمَتِهٖ مَنْ يَّشَاۤءُۚ لَوْ تَزَيَّلُوْا لَعَذَّبْنَا الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا
humul-lażīna kafarū wa ṣaddūkum ‘anil-masjidil-ḥarāmi wal-hadya ma‘kūfan ay yabluga maḥillah(ū), wa lau lā rijālum mu'minūna wa nisā'um mu'minātul lam ta‘lamūhum an taṭa'ūhum fa tuṣībakum minhum ma‘arratum bigairi ‘ilm(in), liyudkhilallāhu fī raḥmatihī may yasyā'(u), lau tazayyalū la‘ażżabnal-lażīna kafarū minhum ‘ażāban alīmā(n).
A’aneb’ li ink’a’ neke’paab’an li neke’xram chawu (ok) sa’ li Nimla Mezquita ut neke’xram chiruheb’ li xul re mayejak chi wulak sa’ lix na’ajeb’ (re kamsink). Ut wi ta ink'a' xb'aan naq wankeb' junjunq aj paab'anel, winq ut ixq li ink'a' nakanaw ruheb', relik chi yaal naq teekamsi raj li neke'yoob'ank ch'a'ajkilal cheru chi ink'a' chek'e reetal. Xb’aan naq li Allah naraj xk’eeb’al li ani naraj sa’ lix toq’ob’ahom ru. Wi ta jachb’ileb’ ru, relik chi yaal naq taqak’eheb’ chi tojb’a-maak li ink’a’ neke’paab’an sa’ xyanqeb’ rik’in jun li tojb’a-maak jwal ra.
مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ اَثِيْمٍۙ
mannā‘il lil-khairi mu‘tadin aṡīm(in).
li naxram ru chixjunil li k’a’ru chaab’il, li naxq’ax ru lix nub’aal ut a’an jun k’iila maak, .