وَقَالَ الَّذِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللّٰهُ اَوْ تَأْتِيْنَآ اٰيَةٌ ۗ كَذٰلِكَ قَالَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِّثْلَ قَوْلِهِمْ ۗ تَشَابَهَتْ قُلُوْبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَ
wa qālal-lażīna lā ya‘lamūna lau lā yukallimunallāhu au ta'tīnā āyah(tun), każālika qālal-lażīna min qablihim miṡla qaulihim, tasyābahat qulūbuhum, qad bayyannal-āyāti liqaumiy yūqinūn(a).
Mpi bayina me zaba ve ke tuba nde: “Sambu na nki Allah ke tubaka ve na beto to ke salaka ve bidimbu (ya ngolo na yandi) na beto?” Mutindu mosi mpi bantu yina vandaka na ntwala na bo tubaka mambu yina bo tubaka. Ntima na bo kele kaka mutindu mosi. Kieleka, Beto me tendula bidimbu (ya ngolo na beto) na bantu yina ke kwikila.
وَقَالُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ مَلَكٌ ۗوَلَوْ اَنْزَلْنَا مَلَكًا لَّقُضِيَ الْاَمْرُ ثُمَّ لَا يُنْظَرُوْنَ
wa qālū lau lā unzila ‘alaihi malak(un), wa lau anzalnā malakal laquḍiyal-amru ṡumma lā yunẓarūn(a).
Bo tubaka nde: “Sambu na nki wanzio mosi ve tindaka yandi (Muhammad)?” Kana Beto tinda wanzio (na yandi), ya kieleka mambu zolaka kumana, kansi bo zolaka ve kupesa bo (ata fioti) retard.
وَقَالُوْا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ قَادِرٌ عَلٰٓى اَنْ يُّنَزِّلَ اٰيَةً وَّلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ
wa qālū lau lā nuzzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha qādirun ‘alā ay yunazzila āyataw wa lākinna akṡarahum lā ya‘lamūn(a).
Mpi bo (ba politheiste) tubaka nde: “Sambu na nki kimangu mosi ve ya me katuka na Mfumu na yandi me songa yandi (Muhammad)?” Tuba nde: “Ya kieleka, Allah lenda tinda kimangu, kansi mingi na kati na bo me zaba ve.”
وَاَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْ لَىِٕنْ جَاۤءَتْهُمْ اٰيَةٌ لَّيُؤْمِنُنَّ بِهَاۗ قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ اَنَّهَآ اِذَا جَاۤءَتْ لَا يُؤْمِنُوْنَ
wa aqsamū billāhi jahda aimānihim la'in jā'athum āyatul layu'minunna bihā, qul innamal-āyātu ‘indallāhi wa mā yusy‘irukum annahā iżā jā'at lā yu'minūn(a).
Mpi bo zengaka kieleka na zina ya Allah ti kikesa yonso, nde kana kimangu mosi me kwisila bo, bo ta kwikila yandi kibeni. Tuba nde: “Bimangu kele kaka na Allah.” Mpi keti nge zaba nde ntangu bimangu (baverse) ta kwisa, bo ta kwikila ve.
۞ وَلَوْ اَنَّنَا نَزَّلْنَآ اِلَيْهِمُ الْمَلٰۤىِٕكَةَ وَكَلَّمَهُمُ الْمَوْتٰى وَحَشَرْنَا عَلَيْهِمْ كُلَّ شَيْءٍ قُبُلًا مَّا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْٓا اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ يَجْهَلُوْنَ
wa lau annanā nazzalnā ilaihimul-malā'ikata wa kallamahumul-mautā wa ḥasyarnā ‘alaihim kulla syai'in qubulam mā kānū liyu'minū illā ay yasyā'allāhu wa lākinna akṡarahum yajhalūn(a).
Mpi ata beto tindaka bawanzio na bo, ye bafwa tubaka na bo, ye beto vukisaka bima yonso na ntwala na bo (bo ke zolaka), bo ta kwikila ve kana Allah zola ve. Kansi mingi na kati na bo ke zaba ve (ntendula ya kieleka).
وَاِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِاٰيَةٍ قَالُوْا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَاۗ قُلْ اِنَّمَآ اَتَّبِعُ مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ مِنْ رَّبِّيْۗ هٰذَا بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ
wa iżā lam ta'tihim bi'āyatin qālū lau lajtabaitahā, qul inamā attabi‘u mā yūḥā ilayya mir rabbī, hāżā baṣā'iru mir rabbikum wa hudaw wa raḥmatul liqaumiy yu'minūn(a).
Mpi kana nge (Muhammad) nge tanga bo ve verse mosi, bo ke tuba nde: “Sambu na nki nge mosi ke sala ve verse yina?” Tuba (Muhammad), "Ya kieleka mono ke landa kaka mambu yina Mfumu na mono me songa mono. Yai (Qur'an) kele nzikisa ya pwelele ya me katuka na Mfumu na nge, lutwadisu ti mawa sambu na bantu yina ke kwikilaka."
وَيَقُوْلُوْنَ لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۚ فَقُلْ اِنَّمَا الْغَيْبُ لِلّٰهِ فَانْتَظِرُوْاۚ اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ ࣖ
wa yaqūlūna lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), faqul innamal-gaibu lillāhi fantaẓirū, innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).
Bo tubaka nde: “Sambu na nki bo songaka yandi ve (Muhammad) nzikisa (kimangu) ya me katuka na Mfumu na yandi?” Tuba nde: "Ya kieleka, bima yonso ya ke monanaka ve kele ya Allah mpamba; yo yina vingila (kaka) ti beno. Zaba nde mono mpi ke vingila ti beno."
فَلَعَلَّكَ تَارِكٌۢ بَعْضَ مَا يُوْحٰىٓ اِلَيْكَ وَضَاۤىِٕقٌۢ بِهٖ صَدْرُكَ اَنْ يَّقُوْلُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ جَاۤءَ مَعَهٗ مَلَكٌ ۗ اِنَّمَآ اَنْتَ نَذِيْرٌ ۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ وَّكِيْلٌ ۗ
fa la‘allaka tārikum ba‘ḍa mā yūḥā ilaika wa ḍā'ikum bihī ṣadruka ay yaqūlū lau lā unzila ‘alaihi kanzun au jā'a ma‘ahū malak(un), innamā anta nażīr(un), wallāhu ‘alā kulli syai'in wakīl(un).
Yo yina yo lenda vanda nde nge (Muhammad) zola kuyambula ndambu ya mambu yina bo songaka nge mpi divumu na nge me kangama sambu na yo, sambu bo ta tuba nde: “Sambu na nki bo tindaka ve kimvwama (kimvwama) na yandi to wanzio kwisaka ve ti yandi?” Ya kieleka, nge kele kaka muntu ya ke kebisaka mpi Allah kele muntu ya ke taninaka bima yonso.
وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ اِنَّمَآ اَنْتَ مُنْذِرٌ وَّلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ ࣖ
wa yaqūlul-lażīna kafarū lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), innamā anta munżiruw wa likulli qaumin hād(in).
Mpi bantu yina vandaka kukwikila ve tubaka nde: “Sambu na nki bo tindaka ve kidimbu (kimangu) na yandi (Muhammad) na Mfumu na yandi?” Kieleka, ngeye kaka u nlukisu; ye muna konso nkangu vena ye muntu ovananga luludiku.
وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ يُضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْٓ اِلَيْهِ مَنْ اَنَابَۖ
wa yaqūlul-lażīna kafarū lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha yuḍillu may yasyā'u wa yahdī ilaihi man anāb(a).
Mpi bantu yina ke kwikilaka ve ke tuba nde: “Sambu na nki bo tindaka ve kidimbu (kimangu) na yandi (Muhammad) na Mfumu na yandi?” Tuba (Muhammad) nde: “Ya kieleka, Allah ke vilaka bantu yina yandi me zola mpi ke twadisaka bantu yina ke balulaka ntima na yandi.”
وَلَقَدْ اَرْسَلْنَا رُسُلًا مِّنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ اَزْوَاجًا وَّذُرِّيَّةً ۗوَمَا كَانَ لِرَسُوْلٍ اَنْ يَّأْتِيَ بِاٰيَةٍ اِلَّا بِاِذْنِ اللّٰهِ ۗلِكُلِّ اَجَلٍ كِتَابٌ
wa laqad arsalnā rusulam min qablika wa ja‘alnā lahum azwājaw wa żurriyyah(tan), wa mā kāna lirasūlin ay ya'tiya bi'āyatin illā bi'iżnillāh(i), likulli ajalin kitāb(un).
Mpi ya kieleka, beto tindaka binati-nsangu mingi na ntwala na nge (Muhammad) mpi beto pesaka bo bankento ti bana. Ntumwa kele ve na nswa ya kubasisa banzikisa (bimangu) katula kaka kana Allah me pesa yandi nswa. Sambu na konso nsungi kele ti Mukanda (ya sikisiki).
لَوْمَا تَأْتِيْنَا بِالْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
lau mā ta'tīnā bil-malā'ikati in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).
Ekuma kulembi twasila mbasi kwa yeto, avo u mosi muna akwa unsongi e?”
وَقَالُوْا لَنْ نُّؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْاَرْضِ يَنْۢبُوْعًاۙ
wa qālū lan nu'mina laka ḥattā tafjura lanā minal-arḍi yambū‘ā(n).
Bo tubaka nde: “Beto ta kwikila nge ve (Muhammad) tii kuna nge ta tinda nto ya masa sambu na beto katuka na ntoto.”
اَوْ تَكُوْنَ لَكَ جَنَّةٌ مِّنْ نَّخِيْلٍ وَّعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْاَنْهٰرَ خِلٰلَهَا تَفْجِيْرًاۙ
au takūna laka jannatum min nakhīliw wa ‘inabin fa tufajjiral-anhāra khilālahā tafjīrā(n).
to nge kele ti kilanga ya badati mpi ya vinu, ebuna nge ke bika nzadi mosi ya ke kulumuka nswalu kuluta na kati na yo, .
اَوْ يَكُوْنَ لَكَ بَيْتٌ مِّنْ زُخْرُفٍ اَوْ تَرْقٰى فِى السَّمَاۤءِ ۗوَلَنْ نُّؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّٰى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتٰبًا نَّقْرَؤُهٗۗ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّيْ هَلْ كُنْتُ اِلَّا بَشَرًا رَّسُوْلًا ࣖ
au yakūna laka baitum min zukhrufin au tarqā fis-samā'(i), wa lan nu'mina liruqiyyika ḥattā tunazzila ‘alainā kitāban naqra'uh(ū), qul subḥāna rabbī hal kuntu illā basyarar rasūlā(n).
to nge kele na nzo (ya bo me sala) na wolo, to nge ke tombuka na zulu. Ye beto ta kwikila ve na kutombuka na nge tii kuna nge ta kulumusa beto mukanda sambu beto tanga." Tuba (Muhammad), "Lukumu kuvanda na Mfumu na mono, keti mono kele ve kaka muntu yina kele kinati-nsangu?"
وَقَالُوْا لَوْلَا يَأْتِيْنَا بِاٰيَةٍ مِّنْ رَّبِّهٖۗ اَوَلَمْ تَأْتِهِمْ بَيِّنَةُ مَا فِى الصُّحُفِ الْاُوْلٰى
wa qālū lau lā ya'tīnā bi'āyatim mir rabbih(ī), awalam ta'tihim bayyinatu mā fiṣ-ṣuḥufil-ūlā.
Bo tubaka nde: “Sambu na nki yandi natilaka beto ve kidimbu (nzikisa) ya me katuka na Mfumu na yandi?” Keti banzikisa (ya kieleka) kwisaka ve na bo bonso yina beto me tubila na mikanda yina me luta?
اِقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِيْ غَفْلَةٍ مُّعْرِضُوْنَ ۚ
iqtaraba lin-nāsi ḥisābuhum wa hum fī gaflatim mu‘riḍūn(a).
Bantu me pusana pene-pene ya calcul ya bisalu na bo, na ntangu bo kele na kikalulu ya kukonda dikebi (ya nsi-ntoto yai), ya kuvutuka nima (na luzingu ya nima).
بَلْ قَالُوْٓا اَضْغَاثُ اَحْلَامٍۢ بَلِ افْتَرٰىهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌۚ فَلْيَأْتِنَا بِاٰيَةٍ كَمَآ اُرْسِلَ الْاَوَّلُوْنَ
bal qālū aḍgāṡu aḥlāmim baliftarāhu bal huwa syā‘ir(un), falya'tinā bi'āyatin kamā ursilal-awwalūn(a).
Nkutu bo tubaka nde, "(Quran kele mbuma ya) bandosi ya mubulu, to mbutu ya enzeniere na yandi (Muhammad), to nkutu yandi kele kaka poete, meka kunata beto kidimbu (preuve), kaka bonso binati-nsangu yina bo tindaka na ntwala."
وَقَالُوْا مَالِ هٰذَا الرَّسُوْلِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِيْ فِى الْاَسْوَاقِۗ لَوْلَآ اُنْزِلَ اِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُوْنَ مَعَهٗ نَذِيْرًا ۙ
wa qālū mā lihāżar-rasūli ya'kuluṭ-ṭa‘āma wa yamsyī fil-aswāq(i), lau lā unzila ‘alaihi malakun fa yakūna ma‘ahū nażīrā(n).
Bo tubaka nde: "Sambu na nki Ntumwa yai (Muhammad) ke diaka madia mpi ke tambulaka na bazandu? Sambu na nki bo ke tindaka ve wanzio na yandi (sambu wanzio) kukebisa ti yandi, .
اَوْ يُلْقٰىٓ اِلَيْهِ كَنْزٌ اَوْ تَكُوْنُ لَهٗ جَنَّةٌ يَّأْكُلُ مِنْهَاۗ وَقَالَ الظّٰلِمُوْنَ اِنْ تَتَّبِعُوْنَ اِلَّا رَجُلًا مَّسْحُوْرًا
au yulqā ilaihi kanzun au takūnu lahū jannatuy ya'kulu minhā, wa qālaẓ-ẓālimūna in tattabi‘ūna illā rajulam masḥūrā(n).
to (sambu na nki ve) kimvwama kukulumuka na yandi to (sambu na nki ve) kilanga sambu na yandi, na mpila nde yandi lenda dia (bambuma)?” Mpi bantu ya kukonda lunungu tubaka nde: “Nge ke landa kaka muntu yina bo me bebisaka.”
وَقَالُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيٰتٌ مِّنْ رَّبِّهٖ ۗ قُلْ اِنَّمَا الْاٰيٰتُ عِنْدَ اللّٰهِ ۗوَاِنَّمَآ اَنَا۠ نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ
wa qālū lau lā unzila ‘alaihi āyātum mir rabbih(ī), qul innamal-āyātu ‘indallāh(i), wa innamā ana nażīrum mubīn(un).
Mpi bo (bantu ya Meka yina vandaka kukwikila ve) tubaka nde: “Sambu na nki bimangu ke kulumukaka ve na Mfumu na bo?” Tuba (Muhammad), "Bimangu kele na maboko ya Allah. Mono kele kaka lukebisu ya pwelele."