وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَارْكَعُوْا مَعَ الرّٰكِعِيْنَ
wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta warka‘ū ma‘ar-rāki‘īn(a).
Mpi sala kisambu, futa zakat, mpi fukama ti bantu yina ke fukama.
وَاَنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلَا تُلْقُوْا بِاَيْدِيْكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ ۛ وَاَحْسِنُوْا ۛ اِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَ
wa anfiqū fī sabīlillāhi wa lā tulqū bi'aidīkum ilat-tahlukah(ti), wa aḥsinū, innallāha yuḥibbul-muḥsinīn(a).
Beno lutisa (kimvwama na beno) na nzila ya Allah, beno kudilosa ve na lufwa na maboko na beno mosi, beno sala mambu ya mbote. Ya kieleka, Allah ke zolaka bantu yina ke salaka mambu ya mbote.
يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ
yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
Bo ke yula nge (Muhammad) mambu ya bo fwete basisa. Tuba nde: "Konso kimvwama ya nge ta pesa, yo fwete vanda sambu na bibuti, bampangi, bana-nsiona, bansukami ti bantu ya kele na nzietelo." Mpi konso mambu ya mbote ya beno ke sala, kieleka Allah me zaba mambu yonso.
مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ
maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).
Kingana ya muntu yina ke lutisa kimvwama na yandi na nzila ya Allah kele bonso mbuma yina ke yela banti nsambwadi, na konso nti kele ti bankeni nkama. Allah ke kumisaka mingi sambu na muntu ya yandi me zola, ye Allah kele Muntu ya ke zingaka yonso, Muntu ya ke zabaka mambu yonso.
۞ لَيْسَ عَلَيْكَ هُدٰىهُمْ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَلِاَنْفُسِكُمْ ۗوَمَا تُنْفِقُوْنَ اِلَّا ابْتِغَاۤءَ وَجْهِ اللّٰهِ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ يُّوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ
laisa ‘alaika hudāhum wa lākinnallāha yahdī may yasyā'(u), wa mā tunfiqū min khairin fa li'anfusikum, wa mā tunfiqūna illabtigā'a wajhillāh(i), wa mā tunfiqū min khairiy yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).
Yo kele ve kisalu na nge (Muhammad) na kutwadisa bo, kansi yo kele Allah muntu ke twadisaka muntu ya yandi me zola. Konso kimvwama yina nge ke pesa, yo kele sambu na nge mosi. Mpi kupesa ve infaq katula kaka kana nge sosa kundimama na Allah. Mpi ata kimvwama ya nge ke tula, bo ta pesa nge kibeni (lufutu) na mvimba na yo mpi bo ta sala nge mbi ve (mbi).
اَلَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ بِالَّيْلِ وَالنَّهَارِ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً فَلَهُمْ اَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْۚ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ
allażīna yunfiqūna amwālahum bil-laili wan-nahāri sirraw wa ‘alāniyatan falahum ajruhum ‘inda rabbihim, wa lā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).
Bantu yina ke lutisaka kimvwama na bo mpimpa ti mwini (na kinsweki to na meso ya bantu yonso), bo ta vanda ti lufutu na bo na Mfumu na bo. Boma kele ve na kati na bo mpi bo ke waka ve mawa.
۞ وَسَارِعُوْٓا اِلٰى مَغْفِرَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمٰوٰتُ وَالْاَرْضُۙ اُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِيْنَۙ
wa sāri‘ū ilā magfiratim mir rabbikum wa jannatin ‘arḍuhas-samāwātu wal-arḍ(u), u‘iddat lil-muttaqīn(a).
Mpi sala nswalu na kulomba ndolula na Mfumu na nge mpi na kubaka paladisu ya nene bonso zulu ti ntoto ya bo me yidika sambu na bantu yina ke zitisaka Nzambi, .
الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ فِى السَّرَّۤاءِ وَالضَّرَّۤاءِ وَالْكٰظِمِيْنَ الْغَيْظَ وَالْعَافِيْنَ عَنِ النَّاسِۗ وَاللّٰهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِيْنَۚ
al-lażīna yunfiqūna fis-sarrā'i waḍ-ḍarrā'i wal-kāẓimīnal gaiẓa wal-‘āfīna ‘anin-nās(i), wallāhu yuḥibbul-muḥsinīn(a).
(disongidila) bantu yina ke pesaka mingi, na ntangu ya ofele mpi ya fioti, mpi bantu yina ke kangaka makasi na bo mpi ke lolulaka (bifu) ya bantu ya nkaka. Mpi Allah ke zolaka bantu yina ke salaka mambu ya mbote, .
وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا
wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).
Mpe beno pesa ve na bantu yina mabanza na bau kele ntete ve ya kukuka, kimvwama na beno (ba yina kele na kiyeka) yina Allah me kumisa fondement ya luzingu. Pesa bau bima ya kusumba mpe bilele (na mbongo ya kimvwama) mpe tuba na bau mambu ya mbote.
خُذْ مِنْ اَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيْهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْۗ اِنَّ صَلٰوتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
khuż min amwālihim ṣadaqatan tuṭahhiruhum wa tuzakkīhim bihā wa ṣalli ‘alaihim, inna ṣalātaka sakanul lahum, wallāhu samī‘un ‘alīm(un).
Baka zakat na kimvwama na bo, sambu na kuyobisa ti kusukula bo, mpi samba sambu na bo. Ya kieleka, kisambu na nge (ke yela) ngemba ya mabanza sambu na bo. Allah kele Muntu ya ke waka mambu yonso, Muntu ya ke zabaka mambu yonso.
وَّجَعَلَنِيْ مُبٰرَكًا اَيْنَ مَا كُنْتُۖ وَاَوْصٰنِيْ بِالصَّلٰوةِ وَالزَّكٰوةِ مَا دُمْتُ حَيًّا ۖ
wa ja‘alanī mubārakan aina mā kunt(u), wa auṣānī biṣ-ṣalāti waz-zakāti mā dumtu ḥayyā(n).
Mpi Yandi kumisaka mono muntu ya lusakumunu konso kisika ya mono kele, mpi Yandi pesaka mono ntuma ya (kusala) kisambu mpi (kufuta) zakat ntangu yonso ya mono ke zinga.
وَكَانَ يَأْمُرُ اَهْلَهٗ بِالصَّلٰوةِ وَالزَّكٰوةِۖ وَكَانَ عِنْدَ رَبِّهٖ مَرْضِيًّا
wa kāna ya'muru ahlahū biṣ-ṣalāti waz-zakāh(ti), wa kāna ‘inda rabbihī marḍiyyā(n).
Mpi yandi pesaka ntuma na dibuta na yandi na (kusala) kisambu ti (kufuta) zakat, mpi yandi vandaka muntu yina vandaka kusepela na Mfumu na yandi.
وَجَعَلْنٰهُمْ اَىِٕمَّةً يَّهْدُوْنَ بِاَمْرِنَا وَاَوْحَيْنَآ اِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرٰتِ وَاِقَامَ الصَّلٰوةِ وَاِيْتَاۤءَ الزَّكٰوةِۚ وَكَانُوْا لَنَا عٰبِدِيْنَ ۙ
wa ja‘alnāhum a'immatay yahdūna bi'amrinā wa auḥainā ilaihim fi‘lal-khairāti wa iqāmaṣ-ṣalāti wa ītā'az-zakāh(ti), wa kānū lanā ‘ābidīn(a).
Mpi beto kumisaka bo bamfumu yina ke twadisaka beto na bantuma na beto mpi beto songaka bo nde bo fwete sala mambu ya mbote, kusala bisambu mpi kufuta zakat, mpi nde beto mpamba fwete sambila bo.
وَالَّذِيْنَ اِذَآ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا
wal-lażīna iżā anfaqū lam yusrifū wa lam yaqturū wa kāna baina żālika qawāmā(n).
Mpi (tanga mpi bansadi ya Nzambi ya Kuluta Mawa) bayina, ntangu bo ke basisaka (kimvwama), ke lutisaka ve ndilu, mpi bo ke vandaka mpi ve (mpi) bantu ya ntu-ngolo, mambu yai yonso zole kele ya kufwana, .
وَابْتَغِ فِيْمَآ اٰتٰىكَ اللّٰهُ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ وَلَا تَنْسَ نَصِيْبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَاَحْسِنْ كَمَآ اَحْسَنَ اللّٰهُ اِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْاَرْضِ ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِيْنَ
wabtagi fīmā ātākallāhud-dāral-ākhirata wa lā tansa naṣībaka minad-dun-yā wa aḥsin kama aḥsanallāhu ilaika wa lā tabgil-fasāda fil-arḍ(i), innallāha lā yuḥibbul-mufsidīn(a).
Tuba (Muhammad): "Inki nge ke yindula, kana Allah salaka kilumbu sambu na nge ntangu yonso tii na kilumbu ya lufutumuku. Nani kele nzambi katula Allah yina ta natila nge mpimpa bonso ntangu ya kupema na nge? Keti nge ke tula ve dikebi?"
فَاٰتِ ذَا الْقُرْبٰى حَقَّهٗ وَالْمِسْكِيْنَ وَابْنَ السَّبِيْلِۗ ذٰلِكَ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يُرِيْدُوْنَ وَجْهَ اللّٰهِ ۖوَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
fa āti żal-qurbā ḥaqqahū wal-miskīna wabnas-sabīl(i), żālika khairul lil-lażīna yurīdūna wajhallāh(i), wa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).
Mpi kana bantu me bwa na kigonsa, bo ke binga Mfumu na bo na kuvutuka (kubalula ntima) na yandi, na nima kana yandi me pesa bo mwa ndambu ya nlemvo na yandi, na kintulumukina bankaka na kati na bo ke vukisaka banduku ti Allah.
وَفِيْٓ اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّاۤىِٕلِ وَالْمَحْرُوْمِ
wa fī amwālihim ḥaqqul lis-sā'ili wal-maḥrūm(i).
Bo me singa bantu yina ke tubaka luvunu mingi, .
وَاَعْطٰى قَلِيْلًا وَّاَكْدٰى
wa a‘ṭā qalīlaw wa akdā.
(Ve!) Yo yina, luzingu ya nima ti luzingu ya ntoto yai kele ya Allah.
اَعِنْدَهٗ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرٰى
a‘indahū ‘ilmul-gaibi fahuwa yarā.
Mpi bawanzio ikwa kele na zulu, kusamba na bo ke sadisaka kima ve katula kaka yina Allah ke pesa nzila (mpi kaka) sambu na muntu yina yandi me zola mpi ke sepela na yo.
اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَاَنْفِقُوْا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُّسْتَخْلَفِيْنَ فِيْهِۗ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْ وَاَنْفَقُوْا لَهُمْ اَجْرٌ كَبِيْرٌۚ
Āminū billāhi wa rasūlihī wa anfiqū mimmā ja‘alakum mustakhlafīna fīh(i), fal-lażīna āmanū minkum wa anfaqū lahum ajrun kabīr(un).
mpi bo yokaka yandi tiya na bilungi.
وَالَّذِيْنَ فِيْٓ اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُوْمٌۖ
wal-lażīna fī amwālihim ḥaqqum ma‘lūm(un).
Ata fioti ve! Ya kieleka, bilungi kele tiya ya makelele, .
لِّلسَّاۤىِٕلِ وَالْمَحْرُوْمِۖ
lis-sā'ili wal-maḥrūm(i).
yina ke katulaka mpusu ya ntu.
فَاَمَّا مَنْ اَعْطٰى وَاتَّقٰىۙ
fa ammā man a‘ṭā wattaqā.
(Bantu ya) Samud me kusa (kinati-nsangu na bo) sambu bo fwaka bandilu (ya kukonda lunungu), .
وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۙ حُنَفَاۤءَ وَيُقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوا الزَّكٰوةَ وَذٰلِكَ دِيْنُ الْقَيِّمَةِۗ
wa mā umirū illā liya‘budullāha mukhliṣīna lahud-dīn(a), ḥunafā'a wa yuqīmuṣ-ṣalāta wa yu'tuz-zakāta wa żālika dīnul-qayyimah(ti).
Ya kieleka, Beto kulumusaka yo (Quran) na mpimpa ya Qadar.