Q.S Аль-А'раф (اَلْأَعْرَاف) - 206 Стих ахсаана

الۤمّۤصۤ ۚ

alif lām mīm ṣād.

Алиф Лам Мим шад.

كِتٰبٌ اُنْزِلَ اِلَيْكَ فَلَا يَكُنْ فِيْ صَدْرِكَ حَرَجٌ مِّنْهُ لِتُنْذِرَ بِهٖ وَذِكْرٰى لِلْمُؤْمِنِيْنَ

kitābun unzila ilaika falā yakun fī ṣadrika ḥarajum minhu litunżira bihī wa żikrā lil-mu'minīn(a).

(Бу) эйиэхэ (Мухаммед) түспүт Кинигэ; Онон итинтэн сылтаан тыыннаах хаалымаҥ, онон бу (Кинигэ) сэрэтии биэриҥ уонна итэҕэйээччилэргэ үөрэх буолуоҕа.

اِتَّبِعُوْا مَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوْا مِنْ دُوْنِهٖٓ اَوْلِيَاۤءَۗ قَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَ

ittabi‘ū mā unzila ilaikum mir rabbikum wa lā tattabi‘ū min dūnihī auliyā'(a), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Айыы Тойоҥҥут эһиэхэ ыыппытын тутуһуҥ, уонна Киниттэн ураты кими да батыспат буолуҥ. Аҕыйах уруок ылаҕын.

وَكَمْ مِّنْ قَرْيَةٍ اَهْلَكْنٰهَا فَجَاۤءَهَا بَأْسُنَا بَيَاتًا اَوْ هُمْ قَاۤىِٕلُوْنَ

wa kam min qaryatin ahlaknāhā fa jā'ahā ba'sunā bayātan au hum qā'ilūn(a).

Төһөлөөх элбэх сири суох оҥордубут, Эрэйбит кэлбитэ (олохтоохторугар) түүн, эбэтэр күнүс сынньана сырыттахтарына.

فَمَا كَانَ دَعْوٰىهُمْ اِذْ جَاۤءَهُمْ بَأْسُنَآ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اِنَّا كُنَّا ظٰلِمِيْنَ

famā kāna da‘wāhum iż jā'ahum ba'sunā illā an qālū innā kunnā ẓālimīn(a).

Онон Биһиги эрэйбит кинилэргэ тиийбитигэр, кинилэр үҥсүүлэрэ: «Дьиҥэр, биһиги буруйдаах этибит» диэнтэн атына суох этэ.

فَلَنَسْـَٔلَنَّ الَّذِيْنَ اُرْسِلَ اِلَيْهِمْ وَلَنَسْـَٔلَنَّ الْمُرْسَلِيْنَۙ

fa lanas'alannal-lażīna ursila ilaihim wa lanas'alannal-mursalīn(a).

Онтон биһиги (апостоллартан) ыҥырыыны ылбыт дьонтон ыйытыахпыт уонна (эмиэ) апостоллартан ыйытыахпыт,

فَلَنَقُصَّنَّ عَلَيْهِمْ بِعِلْمٍ وَّمَا كُنَّا غَاۤىِٕبِيْنَ

fa lanaquṣṣanna ‘alaihim bi‘ilmiw wa mā kunnā gā'ibīn(a).

уонна Биһиги кинилэргэ (Биһиги) билиибитинэн билиһиннэриэхпит уонна Биһиги кинилэртэн ыраах буолбатахпыт.

وَالْوَزْنُ يَوْمَىِٕذِ ِۨالْحَقُّۚ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ

wal-waznu yauma'iżinil-ḥaqq(u), faman ṡaqulat mawāzīnuhū fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

Ол күннээҕи ыйааһын кырдьык (көнө быһыы миэрэтэ буолар). Онон ким ыйааһыны (үтүөнү) ыйааһыннаатаҕына, кинилэр дьоллоохтор

وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِيْنُهٗ فَاُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ بِمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَظْلِمُوْنَ

wa man khaffat mawāzīnuhū fa ulā'ikal-lażīna khasirū anfusahum bimā kānū bi'āyātinā yaẓlimūn(a).

уонна ким (үтүөнү) чэпчэкитик сыаналыыр, ол дьон биһиги бэлиэлэрбитин ылымматахтарын иһин бэйэлэригэр хоромньуну оҥорбут дьон буолаллар.

وَلَقَدْ مَكَّنّٰكُمْ فِى الْاَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَۗ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ ࣖ

wa laqad makkannākum fil-arḍi wa ja‘alnā lakum fīhā ma‘āyisy(a), qalīlam mā tasykurūn(a).

Дьиҥэр, биһиги эйигин сиргэ олохтообуппут уонна онно эйиэхэ олоххун (источнигын) хааччыйбыппыт. (Ол гынан баран) эн олус кыра махталлааххын.

وَلَقَدْ خَلَقْنٰكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنٰكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ لَمْ يَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ

wa laqad khalaqnākum ṡumma ṣawwarnākum ṡumma qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), lam yakum minas-sājidīn(a).

Дьиҥэр, биһиги эһигини айбыппыт, онтон эһигини (этэ-сиинэ) оҥорбуппут, онтон аанньалларга эппиппит: "Адамҥа сүгүрүйүҥ", онон кинилэр Сатанаттан ураты сүгүрүйбүттэрэ. Кини (Иблис) сүгүрүйээччилэр ахсааннарыгар суох.

قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَ ۗقَالَ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْهُۚ خَلَقْتَنِيْ مِنْ نَّارٍ وَّخَلَقْتَهٗ مِنْ طِيْنٍ

qāla mā mana‘aka allā tasjuda iż amartuk(a), qāla ana khairum minh(u), khalaqtanī min nāriw wa khalaqtahū min ṭīn(in).

(Аллах) эппитэ: "Мин эйиэхэ эппиппэр (Адамҥа) сүгүрүйбэтэххин туох мэһэйдиирий?" (Иблис) эппиэттээбит: "Мин киниттэн ордукпун. Эн миигин уоттан айбыккын, оттон эн кинини сиртэн айбыккын."

قَالَ فَاهْبِطْ مِنْهَا فَمَا يَكُوْنُ لَكَ اَنْ تَتَكَبَّرَ فِيْهَا فَاخْرُجْ اِنَّكَ مِنَ الصّٰغِرِيْنَ

qāla fahbiṭ minhā famā yakūnu laka an tatakabbara fīhā fakhruj innaka minaṣ-ṣāgirīn(a).

(Аллах) эппитэ: "Оччоҕо онтон (халлаантан) түһүҥ; эн онно киэн туттуо суохтааххын. Тахс! Дьиҥэр, эн дьадаҥы харамайдартан биирдэстэрэ буолаҕын."

قَالَ اَنْظِرْنِيْٓ اِلٰى يَوْمِ يُبْعَثُوْنَ

qāla anẓirnī ilā yaumi yub‘aṡūn(a).

(Сатана) хоруйдаабыт: «Кинилэр тиллиэхтэригэр диэри миэхэ бириэмэ биэр».

قَالَ اِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِيْنَ

qāla innaka minal-munẓarīn(a).

(Аллах) эппитэ: "Кырдьык, эн бириэмэ тохтотуллубут дьон ахсааныгар киирэҕин."

قَالَ فَبِمَآ اَغْوَيْتَنِيْ لَاَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيْمَۙ

qāla fabimā agwaitanī la'aq‘udanna lahum ṣirāṭakal-mustaqīm(a).

(Иблис) хоруйдаабыт: «Эн миигин муннарбыккын иһин, мин кинилэри Эн көнө суолгуттан өрүү мэһэйдиэм,

ثُمَّ لَاٰتِيَنَّهُمْ مِّنْۢ بَيْنِ اَيْدِيْهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ اَيْمَانِهِمْ وَعَنْ شَمَاۤىِٕلِهِمْۗ وَلَا تَجِدُ اَكْثَرَهُمْ شٰكِرِيْنَ

Ṡumma la'ātiyannahum mim baini aidīhim wa min khalfihim wa ‘an aimānihim wa ‘an syamā'ilihim, wa lā tajidu akṡarahum syākirīn(a).

оччоҕо мин кинилэргэ хайаан да инникиттэн, кэннилэриттэн, уҥаларыттан уонна хаҥас өттүлэриттэн кэлиэм. Уонна үксүлэрэ махталлаахтарын булуоҥ суоҕа.”

قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُوْمًا مَّدْحُوْرًا ۗ لَمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَاَمْلَـَٔنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ اَجْمَعِيْنَ

qālakhruj minhā maż'ūmam madḥūrā(n), laman tabi‘aka minhum la'amla'anna jahannama minkum ajma‘īn(a).

(Аллах) эппитэ: "Онтон (халлаантан) намтатан, үүрүллэн тахсыҥ! Дьиҥэр, кинилэртэн ким эһигини батыһар, мин эһигини барыгытынан аданы толоруом".

وَيٰٓاٰدَمُ اسْكُنْ اَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ فَكُلَا مِنْ حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هٰذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُوْنَا مِنَ الظّٰلِمِيْنَ

wa yā ādamuskun anta wa zaujukal-jannata fa kulā min ḥaiṡu syi'tumā wa lā taqrabā hāżihisy-syajarata fa takūnā minaẓ-ẓālimīn(a).

Уонна (Аллах эппитэ): "Оо, Адам! Кэргэҥҥин кытта Ырайга олор уонна тугу сөбүлүүргүн сиэ. Ол гынан баран бу маска чугаһаама. (Чугастастахха) эн аньыылаахтар ахсааннарыгар киириэҥ."

فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّيْطٰنُ لِيُبْدِيَ لَهُمَا مَا وٗرِيَ عَنْهُمَا مِنْ سَوْءٰتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهٰىكُمَا رَبُّكُمَا عَنْ هٰذِهِ الشَّجَرَةِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَا مَلَكَيْنِ اَوْ تَكُوْنَا مِنَ الْخٰلِدِيْنَ

fa waswasa lahumasy-syaiṭānu liyubdiya lahumā mā wūriya ‘anhumā min sau'ātihimā wa qāla mā nahākumā rabbukumā ‘an hāżihisy-syajarati illā an takūnā malakaini au takūnā minal-khālidīn(a).

Онтон сатана кинилэргэ куһаҕан санаалары сибигинэйэн, кинилэр сирэйдэрин (урут) сабыллыбыттарын арыйбыта. Уонна (Сатана) эппитэ: "Эһиги Айыы Тойонгут бу маска чугаһыыргытын эрэ боппута, оччоҕо эһиги ангел буолуоххут эбэтэр (Ырайга) бараммат буолуоххут".

وَقَاسَمَهُمَآ اِنِّيْ لَكُمَا لَمِنَ النّٰصِحِيْنَۙ

wa qāsamahumā innī lakumā laminan-nāṣiḥīn(a).

Уонна кини (Сатана) кинилэргэ андаҕайбыта: "Дьиҥэр, мин эһиги сүбэһиттэргиттэн биирдэстэрэбин", - диэн.

فَدَلّٰىهُمَا بِغُرُوْرٍۚ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءٰتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفٰنِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَّرَقِ الْجَنَّةِۗ وَنَادٰىهُمَا رَبُّهُمَآ اَلَمْ اَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَاَقُلْ لَّكُمَآ اِنَّ الشَّيْطٰنَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُّبِيْنٌ

fa dallāhumā bigurūr(in), falammā żāqasy-syajarata badat lahumā sau'ātuhumā wa ṭafiqā yakhṣifāni ‘alaihimā miw waraqil-jannah(ti), wa nādāhumā rabbuhumā alam anhakumā ‘an tilkumasy-syajarati wa aqul lakumā innasy-syaiṭāna lakumā ‘aduwwum mubīn(un).

Кини (Сатана) кинилэри албынынан угуйбута. Мас (мас отонун) амсайбыттарыгар, кинилэргэ сирэй-харахтара көстөр буолан, Ырай сэбирдэҕинэн бэйэлэрин бүрүйэр буолбуттара. Таҥара кинилэри ыҥырбыта: "Мин эһигини ол мастан боппутум уонна сатана эһиэхэ иккиэнҥитигэр чуолкай өстөөх диэбэтэҕим дуо?"

قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ اَنْفُسَنَا وَاِنْ لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

qālā rabbanā ẓalamnā anfusanā wa illam tagfir lanā wa tarḥamnā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Иккиэн: "Айыы Тойон, биһиги бэйэбитин сыыһа оҥорбуппут. Эн биһигини бырастыы гымматаххына уонна амарах санааны биэрбэтэххинэ, биһиги дьиҥэр хотторуулаахтар ахсааннарыгар киириэхпит", - диэбиттэрэ.

قَالَ اهْبِطُوْا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ ۚوَلَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَّمَتَاعٌ اِلٰى حِيْنٍ

qālahbiṭū ba‘ḍukum liba‘ḍin ‘aduww(un), wa lakum fil-arḍi mustaqarruw wa matā‘un ilā ḥīn(in).

(Аллах) эппитэ: "Түһүҥ! Эһиги бэйэ-бэйэҕитин кытта өстөөх буолуоххут. Сир эһиги олорор сиргит уонна үөрүүгүт анаммыт кэмҥэ диэри буолуоҕа."

قَالَ فِيْهَا تَحْيَوْنَ وَفِيْهَا تَمُوْتُوْنَ وَمِنْهَا تُخْرَجُوْنَ ࣖ

qāla fīhā taḥyauna wa fīhā tamūtūna wa minhā tukhrajūn(a).

(Аллах) этэр: "Онно олороҕун, онно өлөҕүн, онтон тиллиэҥ".

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ قَدْ اَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُّوَارِيْ سَوْءٰتِكُمْ وَرِيْشًاۗ وَلِبَاسُ التَّقْوٰى ذٰلِكَ خَيْرٌۗ ذٰلِكَ مِنْ اٰيٰتِ اللّٰهِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

yā banī ādama qad anzalnā ‘alaikum libāsay yuwārī sau'ātikum wa rīsyā(n), wa libāsut-taqwā żālika khair(un), żālika min āyātillāhi la‘allahum yażżakkarūn(a).

Оо, Адам удьуордара! Дьиҥэр, биһиги эн сыгынньаххын бүрүйэр уонна киэргэтэр таҥаһы биэрдибит. Оттон таҥараһыт таҥаһа, ол ордук. Бу Аллах күүһүн сорох бэлиэлэрэ, өйдүү сылдьыахтара диэн эрэнэбит.

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ لَا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطٰنُ كَمَآ اَخْرَجَ اَبَوَيْكُمْ مِّنَ الْجَنَّةِ يَنْزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءٰتِهِمَا ۗاِنَّهٗ يَرٰىكُمْ هُوَ وَقَبِيْلُهٗ مِنْ حَيْثُ لَا تَرَوْنَهُمْۗ اِنَّا جَعَلْنَا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ لِلَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ

yā banī ādama lā yaftinannakumusy-syaiṭānu kamā akhraja abawaikum minal-jannati yanzi‘u ‘anhumā libāsahumā liyuriyahumā sau'ātihimā, innahū yarākum huwa wa qabīluhū min ḥaiṡu lā taraunahum, innā ja‘alnasy-syayāṭīna auliyā'a lil-lażīna lā yu'minūn(a).

Оо, Адам удьуордара! Сатанаҕа албыннаама, кини (Сатана) эһиги төрөппүттэргитин халлаантан ылбытын курдук, кинилэр сыгынньахтарын арыйар туһугар таҥастарын устубутун курдук. Дьиҥэр, кини уонна кини батыһааччылара эйигин көрбөт сиргиттэн көрүөхтэрин сөп. Дьиҥэр, итэҕэйбэт дьоҥҥо абааһылары салайааччы оҥордубут.

وَاِذَا فَعَلُوْا فَاحِشَةً قَالُوْا وَجَدْنَا عَلَيْهَآ اٰبَاۤءَنَا وَاللّٰهُ اَمَرَنَا بِهَاۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاۤءِۗ اَتَقُوْلُوْنَ عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iżā fa‘alū fāḥisyatan qālū wajadnā ‘alaihā ābā'anā wallāhu amaranā bihā, qul innallāha lā ya'muru bil-faḥsyā'(i), ataqūlūna ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Онтон кинилэр дьаабы быһыыны оҥордохторуна, "Биһиги өбүгэлэрбит итинник гыналларын булбуппут, уонна Аллах биһиэхэ ону оҥорорго эппитэ" ​​дииллэр. Этиҥ: "Дьиҥэр, Аллах хаһан да куһаҕан дьайыылары дьаһайбат. Тоҕо эһиги билбэт дьыалаҕытын Аллах туһунан кэпсиигит?"

قُلْ اَمَرَ رَبِّيْ بِالْقِسْطِۗ وَاَقِيْمُوْا وُجُوْهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّادْعُوْهُ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۗ كَمَا بَدَاَكُمْ تَعُوْدُوْنَۗ

qul amara rabbī bil-qisṭ(i), wa aqīmū wujūhakum ‘inda kulli masjidiw wad‘ūhu mukhliṣīna lahud-dīn(a), kamā bada'akum ta‘ūdūn(a).

Этиҥ: "Мин Айыы Тойонум миэхэ сөптөөхтүк дьаһанарга эппитэ. Хас биирдии үҥүүгэ сирэйгин (Аллах диэки) эргит, уонна Киниэхэ эрэ сүгүрүйэн Киниэхэ сүгүрүй. Эһиги Киниэхэ аан бастаан айыллыбыт курдук төннүөххүт".

فَرِيْقًا هَدٰى وَفَرِيْقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلٰلَةُ ۗاِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيٰطِيْنَ اَوْلِيَاۤءَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ وَيَحْسَبُوْنَ اَنَّهُمْ مُّهْتَدُوْنَ

farīqan hadā wa farīqan ḥaqqa ‘alaihimuḍ-ḍalālah(tu), innahumuttakhażusy-syayāṭīna auliyā'a min dūnillāhi wa yaḥsabūna annahum muhtadūn(a).

Кини туох эрэ салайыыны биэрбитэ, атыттар сыыһа барыахтаах этилэр. Аллахтан ураты абааһылары көмүскээччилэр оҥороллор. Кинилэр туох эрэ өйдөбүллээхпит дии санаабыттара.

۞ يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ خُذُوْا زِيْنَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّكُلُوْا وَاشْرَبُوْا وَلَا تُسْرِفُوْاۚ اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَ ࣖ

yā banī ādama khużū zīnatakum ‘inda kulli masjidiw wa kulū wasyrabū wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).

Оо, Адам удьуордара! Мечетькэ (киирэр) аайы үчүгэй таҥаскын кэтэн, аһаан-сиэн, ол эрээри аһара барыма. Дьиҥэр, Аллах улаатыннарар дьону сөбүлээбэт.

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Этиҥ (Мухаммед), "Ким Аллах кулуттарыгар уонна үчүгэй аһылыгы биэрбит киэргэллэрин боппутай? Этиҥ: "Бу барыта бу дойду олоҕор итэҕэйээччилэргэ, уонна чуолаан (кинилэргэ эрэ) Тиллии күнүгэр" Ол курдук билэр дьоҥҥо аяттары быһаарабыт.

قُلْ اِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَالْاِثْمَ وَالْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَاَنْ تُشْرِكُوْا بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ سُلْطٰنًا وَّاَنْ تَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

qul innamā ḥarrama rabbiyal-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭana wal-iṡma wal-bagya bigairil-ḥaqqi wa an tusyrikū billāhi mā lam yunazzil bihī sulṭānaw wa an taqūlū ‘alallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Этиҥ (Мухаммед): "Мин Айыы Тойонум бары көстөр уонна кистэлэҥ дьаабы быһыылары, аньыылаах быһыылары, сөбө суох быһыылары сөптөөх төрүөтэ суох эрэ бобор, уонна эйигин туохха эрэ Аллахы кытта бииргэ үлэлииргин бобор, оттон Кини онно төрүөтү арыйбатах, уонна эйиэхэ билбэт дьыалаҕын Аллах туһунан кэпсэтэргин бобор."

وَلِكُلِّ اُمَّةٍ اَجَلٌۚ فَاِذَا جَاۤءَ اَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُوْنَ سَاعَةً وَّلَا يَسْتَقْدِمُوْنَ

wa likulli ummatin ajal(un), fa iżā jā'a ajaluhum lā yasta'khirūna sā‘ataw wa lā yastaqdimūn(a).

Уонна хас биирдии норуот өлүүлээх (кэмнээх). Өлүүлэрэ кэллэҕинэ, биир түгэн хойутааһыны, түргэтэтиини ирдиир кыахтара суох.

يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ اِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْۙ فَمَنِ اتَّقٰى وَاَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُوْنَ

yā banī ādama immā ya'tiyannakum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī, famanittaqā wa aṣlaḥa falā khaufun ‘alaihim wa lā hum yaḥzanūn(a).

Оо, Адам удьуордара! Эһиги ортоҕутугар Мин хоһооннорун эһиэхэ кэпсиир илдьиттэр кэллэхтэринэ, ким кырдьыктаах уонна көннөрүнэр буоллаҕына, кинилэртэн куттал суох, хомойуохтара да суоҕа.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ النَّارِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā ulā'ika aṣḥābun-nār(i), hum fīhā khālidūn(a).

Оттон Биһиги хоһооннорбутун ылымматтар уонна киэн тутталлар, ол адаҕыйар олохтоохтор; кинилэр онно хаалыахтара

فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اَوْ كَذَّبَ بِاٰيٰتِهٖۗ اُولٰۤىِٕكَ يَنَالُهُمْ نَصِيْبُهُمْ مِّنَ الْكِتٰبِۗ حَتّٰٓى اِذَا جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْۙ قَالُوْٓا اَيْنَ مَا كُنْتُمْ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۗقَالُوْا ضَلُّوْا عَنَّا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ

faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każiban au każżaba bi'āyātih(ī), ulā'ika yanāluhum naṣībuhum minal-kitāb(i), ḥattā iżā jā'athum rusulunā yatawaffaunahum, qālū aina mā kuntum tad‘ūna min dūnillāh(i), qālū ḍallū ‘annā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).

Аллахы утары сымыйаны толкуйдуур эбэтэр Кини аяттарын мэлдьэһэр киһиттэн ордук дьиҥэ суох ким баарый? Биһиги илдьиттэрбит (Аанньалларбыт) кинилэргэ олохторун былдьаары кэлиэхтэригэр диэри Кинигэҕэ ыйыллыбыт өлүүскэни ылыахтара. Кинилэр (Аанньаллар) эппиттэрэ: "Эһиги үксүн Аллахтан ураты ханнык таҥараҕа сүгүрүйэҕит?" Кинилэр (мушриктар) "Биһигиттэн барыта сүтэн хаалла" диэн хоруйдаатылар. Уонна бэйэлэрин утары итэҕэйбэттэр диэн туоһулууллар

قَالَ ادْخُلُوْا فِيْٓ اُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ فِى النَّارِۙ كُلَّمَا دَخَلَتْ اُمَّةٌ لَّعَنَتْ اُخْتَهَا ۗحَتّٰٓى اِذَا ادَّارَكُوْا فِيْهَا جَمِيْعًا ۙقَالَتْ اُخْرٰىهُمْ لِاُوْلٰىهُمْ رَبَّنَا هٰٓؤُلَاۤءِ اَضَلُّوْنَا فَاٰتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ ەۗ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَّلٰكِنْ لَّا تَعْلَمُوْنَ

qāladkhulū fī umamin qad khalat min qablikum minal-jinni wal-insi fin-nār(i), kullamā dakhalat ummatul la‘anat ukhtahā, ḥattā iżaddārakū fīhā jamī‘ā(n), qālat ukhrāhum li'ūlāhum rabbanā hā'ulā'i aḍallūnā fa ātihim ‘ażāban ḍi‘fam minan-nār(i), qāla likullin ḍi‘fuw wa lākil lā ta‘lamūn(a).

Аллах этэр: "Эһиги иннигитигэр баар джиннар уонна дьон бөлөхтөрүн кытта адаҕыйар уотугар киириҥ. Хас биирдии норуот киирэр аайы бырааттарын үөхсэр, онон бары киирдэхтэринэ, кэлин бастаан киирбит киһиэхэ, "Оо, Айыы Тойоммут, кинилэр биһигини муннардылар. Кинилэргэ адаҕыйар уот эрэйин икки төгүл элбэтэн аҕал." Аллах этэр: "Кинилэртэн хас биирдиилэрэ икки төгүл элбэх эрэйи ылыахтара, ол гынан баран эһиги билбэккит".

وَقَالَتْ اُوْلٰىهُمْ لِاُخْرٰىهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِنْ فَضْلٍ فَذُوْقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْسِبُوْنَ ࣖ

wa qālat ūlāhum li'ukhrāhum famā kāna lakum ‘alainā min faḍlin fa żūqul-‘ażāba bimā kuntum taksibūn(a).

Уонна бастаан киирбит киһи кэлин киирбит киһиэхэ "Эн биһигиттэн кыра да үчүгэйгин суох. Онон оҥорбут дьыалаҥ иһин накаастабылы ылыныҥ" диэбитэ.

اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ

innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).

Дьиҥэр, биһиги бэлиэлэрбитин мэлдьэһэр, киэн туттар дьоҥҥо халлаан аана аһыллыбат, Ырайга киириэ суоҕа, тэбиэн иннэ хараҕынан ааһыар диэри. Ол курдук куһаҕаны оҥорооччулары наҕараадалыыбыт.

لَهُمْ مِّنْ جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَّمِنْ فَوْقِهِمْ غَوَاشٍۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الظّٰلِمِيْنَ

lahum min jahannama mihāduw wa min fauqihim gawāsy(in), wa każālika najziẓ-ẓālimīn(a).

Кинилэргэ утуйар матырыйааллар адаҕыйар уоттан оҥоһуллубуттар, оттон кинилэр үрдүлэринэн дьааһыктар (адааҕы уоттан оҥоһуллубуттар). Ол курдук куһаҕаны оҥорооччулары наҕараадалыыбыт.

وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا اِلَّا وُسْعَهَآ اُولٰۤىِٕكَ اَصْحٰبُ الْجَنَّةِۚ هُمْ فِيْهَا خٰلِدُوْنَ

wal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti lā nukallifu nafsan illā wus‘ahā, ulā'ika aṣḥābul-jannah(ti), hum fīhā khālidūn(a).

Оттон итэҕэйэр, үтүөнү оҥорор дьоҥҥо, Кыаҕынан эрэ буолбакка, кимиэхэ да ыарахаттарыахпыт суоҕа. Кинилэр халлаан олохтоохторо; кинилэр онно хаалаллар,

وَنَزَعْنَا مَا فِيْ صُدُوْرِهِمْ مِّنْ غِلٍّ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمُ الْاَنْهٰرُۚ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِيْ هَدٰىنَا لِهٰذَاۗ وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَآ اَنْ هَدٰىنَا اللّٰهُ ۚ لَقَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّۗ وَنُوْدُوْٓا اَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ اُوْرِثْتُمُوْهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ

wa naza‘nā mā fī ṣudūrihim min gillin tajrī min taḥtihimul-anhār(u), wa qālul-ḥamdu lillāhil-lażī hadānā lihāżā, wa mā kunnā linahtadiya lau lā an hadānallāh(u), laqad jā'at rusulu rabbinā bil-ḥaqq(i), wa nūdū an tilkumul-jannatu ūriṡtumūhā bimā kuntum ta‘malūn(a).

уонна өрүстэр сүүрэр түөһүлэриттэн өстөөх санааны үрэйдибит. Кинилэр эппиттэрэ: "Биһигини бу (халлааҥҥа) көрдөрбүт Аллахка айхал буоллун. Аллах көрдөрбөтөҕө буоллар, биһиги салайыллыа суох этибит. Дьиҥэр, Айыы Тойоммут илдьиттэрэ кырдьыгы аҕалан кэлбиттэр." Кинилэргэ: «Эһиги оҥорбут дьыалаҕыт иһин, бу эһиэхэ бэриллибит ырай», – диэбитэ.

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْجَنَّةِ اَصْحٰبَ النَّارِ اَنْ قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُّمْ مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا ۗقَالُوْا نَعَمْۚ فَاَذَّنَ مُؤَذِّنٌۢ بَيْنَهُمْ اَنْ لَّعْنَةُ اللّٰهِ عَلَى الظّٰلِمِيْنَ

wa nādā aṣḥābul-jannati aṣḥāban-nāri an qad wajadnā mā wa‘adanā rabbunā ḥaqqan fahal wajattum mā wa‘ada rabbukum ḥaqqā(n), qālū na‘am, fa ażżana mu'ażżinum bainahum al la‘natullāhi ‘alaẓ-ẓālimīn(a).

Халлаан олохтоохторо адаҕыйар дьону ыҥырбыттара: "Дьиҥэр, Таҥара биһиэхэ эрэннэрбитин ылбыппыт. Таҥара эһиэхэ эрэннэрбитин ылбыккыт дуо?" Кинилэр “Оннук” диэн хоруйдаатылар. Онтон ыҥырааччы (Аанньал) кинилэр ортолоругар биллэрбит: "Аллах кырыыс аньыылаахтарга,

اَلَّذِيْنَ يَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَيَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَهُمْ بِالْاٰخِرَةِ كٰفِرُوْنَۘ

al-lażīna yaṣuddūna ‘an sabīlillāhi wa yabgūnahā ‘iwajā(n), wa hum bil-ākhirati kāfirūn(a).

(ол аата) (атын дьону) Аллах суолуттан мэһэйдиир уонна кинилэри тэйитэр баҕалаах дьон. Кинилэр анараа дойдуну мэлдьэһэр дьон».

وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌۚ وَعَلَى الْاَعْرَافِ رِجَالٌ يَّعْرِفُوْنَ كُلًّا ۢ بِسِيْمٰىهُمْۚ وَنَادَوْا اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ سَلٰمٌ عَلَيْكُمْۗ لَمْ يَدْخُلُوْهَا وَهُمْ يَطْمَعُوْنَ

wa bainahumā ḥijāb(un), wa ‘alal-a‘rāfi rijāluy ya‘rifūna kullam bisīmāhum, wa nādau aṣḥābal-jannati an salāmun ‘alaikum, lam yadkhulūhā wa hum yaṭma‘ūn(a).

Уонна икки ардыгар (рай уонна ад олохтоохторо) бүрүөһүн баар уонна А'раф (үрдүк сир) үрдүгэр бэйэ-бэйэлэрин билсэр дьон бааллар, хас биирдиилэрэ бэйэтин бэлиэлэринэн. Халлаан олохтоохторун "Саламун 'алейкум" (мир эйиэхэ буоллун) диэн ыҥырбыттара. Киирэр кыахтара суох, ол гынан баран сотору киириэхтэрин баҕараллар.

۞ وَاِذَا صُرِفَتْ اَبْصَارُهُمْ تِلْقَاۤءَ اَصْحٰبِ النَّارِۙ قَالُوْا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa iżā ṣurifat abṣāruhum tilqā'a aṣḥābin-nāri qālū rabbanā lā taj‘alnā ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Уонна кинилэр харахтара Адыаччы олохтоохторун диэки эргийдэхтэринэ, кинилэр: «Айыы Тойоммут, биһигини ол аньыылаахтар ахсааннарыгар киллэримэ», — диэхтэрэ.

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ الْاَعْرَافِ رِجَالًا يَّعْرِفُوْنَهُمْ بِسِيْمٰىهُمْ قَالُوْا مَآ اَغْنٰى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُوْنَ

wa nādā aṣḥābul-a‘rāfi rijālay ya‘rifūnahum bisīmāhum qālū mā agnā ‘ankum jam‘ukum wa mā kuntum tastakbirūn(a).

Онтон А'раф (үрдүк сир) үрдүгэр турар дьон билэр дьоннорун "Эһиги мунньуммут баайгыт уонна тугунан киэн туттаргыт, (оказывается) эһиэхэ туох да туһата суох" диэн бэлиэлэринэн ыҥыраллара.

اَهٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمْتُمْ لَا يَنَالُهُمُ اللّٰهُ بِرَحْمَةٍۗ اُدْخُلُوا الْجَنَّةَ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَلَآ اَنْتُمْ تَحْزَنُوْنَ

ahā'ulā'il-lażīna aqsamtum lā yanāluhumullāhu biraḥmah(tin), udkhulul-jannata lā khaufun ‘alaikum wa lā antum taḥzanūn(a).

Ол эн андаҕайбыт дьонуҥ дуо, кинилэр Аллах аһыныгас санаатын ылыахтара суоҕа диэн?” (Аллах эппитэ): “Ырайга киир! Эһиэхэ куттал суох, хомойуоххут да суоҕа».

وَنَادٰٓى اَصْحٰبُ النَّارِ اَصْحٰبَ الْجَنَّةِ اَنْ اَفِيْضُوْا عَلَيْنَا مِنَ الْمَاۤءِ اَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۗقَالُوْٓا اِنَّ اللّٰهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكٰفِرِيْنَۙ

wa nādā aṣḥābun-nāri aṣḥābal-jannati an afīḍū ‘alainā minal-mā'i au mimmā razaqakumullāh(u), qālū innallāha ḥarramahumā ‘alal-kāfirīn(a).

Ад олохтоохторо халлаан олохтоохторун ыҥыраллар: "Биһиэхэ (кыра) ууну эбэтэр Аллах эһиэхэ биэрбит аһылыгын кутуҥ". Кинилэр хоруйдаабыттар: "Дьиҥэр, Аллах кинилэри иккиэннэрин итэҕэйбэтэхтэргэ боппута".

الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَهْوًا وَّلَعِبًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَاۚ فَالْيَوْمَ نَنْسٰىهُمْ كَمَا نَسُوْا لِقَاۤءَ يَوْمِهِمْ هٰذَاۙ وَمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ

al-lażīnattakhażū dīnahum lahwaw wa la‘ibaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā, fal-yauma nansāhum kamā nasū liqā'a yaumihim hāżā, wa mā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).

(аата) итэҕэллэрин оонньуу, күлүү оҥостор дьон, уонна кинилэр аан дойду олоҕор албыннаммыттар. Онон бу күн (Кырыктаах күн), биһиги кинилэри урут бүгүҥҥү көрсүһүүнү умнубуттарын курдук умнабыт, уонна Биһиги хоһооннорбутун ылымматахтарын иһин.

وَلَقَدْ جِئْنٰهُمْ بِكِتٰبٍ فَصَّلْنٰهُ عَلٰى عِلْمٍ هُدًى وَّرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa laqad ji'nāhum bikitābin faṣṣalnāhu ‘alā ‘ilmin hudaw wa raḥmatal liqaumiy yu'minūn(a).

Дьиҥэр, итэҕэйээччилэргэ сирдьит, амарах санаа буоларын быһыытынан, билиигэ олоҕуран быһаарбыт Кинигэбитин (Кораны) кинилэргэ аҕалбыппыт.

هَلْ يَنْظُرُوْنَ اِلَّا تَأْوِيْلَهٗۗ يَوْمَ يَأْتِيْ تَأْوِيْلُهٗ يَقُوْلُ الَّذِيْنَ نَسُوْهُ مِنْ قَبْلُ قَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّۚ فَهَلْ لَّنَا مِنْ شُفَعَاۤءَ فَيَشْفَعُوْا لَنَآ اَوْ نُرَدُّ فَنَعْمَلَ غَيْرَ الَّذِيْ كُنَّا نَعْمَلُۗ قَدْ خَسِرُوْٓا اَنْفُسَهُمْ وَضَلَّ عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ ࣖ

hal yanẓurūna illā ta'wīlah(ū), yauma ya'tī ta'wīluhū yaqūlul-lażīna nasūhu min qablu qad jā'at rusulu rabbinā bil-ḥaqq(i), fahal lanā min syufa‘ā'a fa yasyfa‘ū lanā au nuraddu fa na‘mala gairal-lażī kunnā na‘mal(u), qad khasirū anfusahum wa ḍalla ‘anhum mā kānū yaftarūn(a).

Кырдьык дакаастабылын (Коран) эрэ кэтэһэ сылдьаллар буолбатах дуо. Кырдьык дакаастабыла кэлбит күнүгэр, урут ону умнубут дьон: "Дьиҥэр, Айыы Тойоммут илдьиттэрэ кырдьыгы аҕалан кэллилэр. Онон биһиэхэ көмөлөһөөччү баар дуо, эбэтэр биһигини (аан дойдуга) төнүннэрэн, урут оҥорбуппутуттан ураты үтүө дьайыылары оҥоруохпут дуо?" диэбиттэрэ. Кинилэр дьиҥинэн бэйэлэригэр хоромньуну оҥорбуттар уонна урут айбыттара кинилэртэн сүтэн хаалбыт.

اِنَّ رَبَّكُمُ اللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِۗ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهٗ حَثِيْثًاۙ وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُوْمَ مُسَخَّرٰتٍۢ بِاَمْرِهٖٓ ۙاَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْاَمْرُۗ تَبٰرَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعٰلَمِيْنَ

inna rabbakumullāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmin ṡummastawā ‘alal-‘arsy(i), yugsyil-lailan-nahāra yaṭlubuhū ḥaṡīṡā(n), wasy-syamsa wal-qamara wan-nujūma musakhkharātim bi'amrih(ī), alā lahul-khalqu wal-amr(u), tabārakallāhu rabbul-‘ālamīn(a).

Дьиҥэр, эн Айыы Тойонуҥ (бу) Аллах, Кини халлааны уонна сири алта үйэҕэ айбыта, онтон Арш үрдүгэр олорбута. Кини түүнү түргэнник кэлбит күҥҥэ сабан кэбистэ. Кини дьаһалыгар бас бэринэр күнү, ыйы уонна сулустары айбыта. Өйдөө! Бары айымньылар уонна дьыалалар Кини бырааба. Албан аат Аллахка, бары аан дойдулар Тойонноро.

اُدْعُوْا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۗاِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَۚ

ud‘ū rabbakum taḍarru‘aw wa khufūyah(tan), innahū lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Таҥараҕар сэмэй сүрэхтэн уонна сымнаҕас куолаһынан үҥ. Дьиҥэр, Кини хааччахтааһыны аһарар дьону сөбүлээбэт.

وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَا وَادْعُوْهُ خَوْفًا وَّطَمَعًاۗ اِنَّ رَحْمَتَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِيْنَ

wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā wad‘ūhu khaufaw wa ṭama‘ā(n), inna raḥmatallāhi qarībum minal-muḥsinīn(a).

Уонна сиргэ үчүгэйдик айыллыбытын кэннэ буортуну оҥорума. Киниэхэ кутталлаахтык уонна эрэллээхтик үҥ. Дьиҥэр, үтүөнү оҥорор дьоҥҥо Аллах амарах санаата олус чугас.

وَهُوَ الَّذِيْ يُرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ حَتّٰٓى اِذَآ اَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنٰهُ لِبَلَدٍ مَّيِّتٍ فَاَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاۤءَ فَاَخْرَجْنَا بِهٖ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِۗ كَذٰلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتٰى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُوْنَ

wa huwal-lażī yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), ḥattā iżā aqallat saḥāban ṡiqālan suqnāhu libaladim mayyitin fa anzalnā bihil-mā'a fa akhrajnā bihī min kulliṡ-ṡamarāt(i), każālika nukhrijul-mautā la‘allakum tażakkarūn(a).

Кини аһыныгас санаата (ардах) кэлиэн иннинэ, үтүө сонуну илдьэ сылдьааччы быһыытынан тыалы үрэр, онон тыал былыттары аҕаллаҕына, кинилэри иччилээх сиргэ үүрэбит, онтон ол сиргэ ардаҕы түһэрэбит. Онтон Ол ардаҕы кытта араас фруктаны үүннэрбиппит. Өлбүттэри оннук тилиннэрэбит, уруок ылыаххыт диэн эрэнэбит.

وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهٗ بِاِذْنِ رَبِّهٖۚ وَالَّذِيْ خَبُثَ لَا يَخْرُجُ اِلَّا نَكِدًاۗ كَذٰلِكَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّشْكُرُوْنَ ࣖ

wal-baladuṭ-ṭayyibu yakhruju nabātuhū bi'iżni rabbih(ī), wal-lażī khabuṡa lā yakhruju illā nakidā(n), każālika nuṣarriful-āyāti liqaumiy yasykurūn(a).

Уонна сирэ үчүгэй, үүнээйилэр Таҥара көҥүлүнэн дэлэйдик үүнэллэр; уонна мөлтөх сир, үүнэр үүнээйилэр мөлтөөн хаалаллар. Ол курдук Махталлаах дьоҥҥо (Биһиги улуубут) бэлиэлэрин хат-хат быһаарабыт.

لَقَدْ اَرْسَلْنَا نُوْحًا اِلٰى قَوْمِهٖ فَقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ

laqad arsalnā nūḥan ilā qaumihī fa qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).

Дьиҥэр, Биһиги Нойу дьонугар ыыппыппыт, онтон кини эппитэ: "Оо, норуотум! Аллахка сүгүрүйүҥ! Эһиэхэ Киниттэн ураты таҥара (сүгүрүйүү) суох. Дьиҥэр, мин куттанабын, эһиги дьулаан күнүгэр (сүтүү күнүгэр) накаастабылга эрэйдэниэххит диэн.

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ

qālal mala'u min qaumihī innā lanarāka fī ḍalālim mubīn(in).

Кини норуотун салайааччылара: «Дьиҥэр, эн кырдьык сыыһаҕын көрдүбүт», — диэбиттэрэ.

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ ضَلٰلَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī ḍalālatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Кини (Ной) хоруйдаабыта: "Оо, норуотум! Мин муннукка ылларбаппын, ол оннугар мин бары аан дойдулар Айыы Тойоннарыттан илдьит буолабын."

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنْصَحُ لَكُمْ وَاَعْلَمُ مِنَ اللّٰهِ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

uballigukum risālāti rabbī wa anṣaḥu lakum wa a‘lamu minallāhi mā lā ta‘lamūn(a).

Мин эйиэхэ Айыы Тойонум тылын тиэрдэбин, сүбэ-ама биэрэбин, уонна эн билбэккин Аллахтан билэбин."

اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَلِتَتَّقُوْا وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum wa litattaqū wa la‘allakum turḥamūn(a).

Эһиги ортоҕутугар биир киһи нөҥүө Айыы Тойоҥҥуттан сэрэтии кэлбититтэн сөҕөҕүт дуо, эһигини сэрэтэр уонна эһиги таҥараһыт буоларгытыгар, аһыныгас санааны ылыаххытыгар?

فَكَذَّبُوْهُ فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ فِى الْفُلْكِ وَاَغْرَقْنَا الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۗ اِنَّهُمْ كَانُوْا قَوْمًا عَمِيْنَ ࣖ

fa każżabūhu fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū fil-fulki wa agraqnal-lażīna każżabū bi'āyātinā, innahum kānū qauman ‘amīn(a).

Онон кинини (Нойу) ылымматахтара. Онтон кинини уонна кинини кытта уу хараабылыгар баар дьону быыһаабыппыт. Биһиги хоһооннорбутун мэлдьэһэр дьону ууга түһэрэбит. Дьиҥэр, кинилэр хараҕа суох (сүрэхтэрин харахтара) сылдьар норуот.

۞ وَاِلٰى عَادٍ اَخَاهُمْ هُوْدًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ اَفَلَا تَتَّقُوْنَ

wa ilā ‘ādin akhāḥum hūdā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), afalā tattaqūn(a).

Уонна Ад дьонугар (Биһиги ыыппыт) Худу, кинилэр бырааттарын. Кини эппитэ: "Оо, норуотум! Аллахка сүгүрүйүҥ! Эһиэхэ Киниттэн ураты таҥара суох. Онон тоҕо эһиги Аллахтан куттаммаккытый?"

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖٓ اِنَّا لَنَرٰىكَ فِيْ سَفَاهَةٍ وَّاِنَّا لَنَظُنُّكَ مِنَ الْكٰذِبِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī innā lanarāka fī safāhatiw wa innā lanaẓunnuka minal-kāżibīn(a).

Кини дьонуттан итэҕэйбэттэр салайааччылара: «Дьиҥэр, биһиги эйигин олох өйө суох киһинэн ааҕабыт уонна сымыйалыыр дьон ахсааныгар киирэҕин дии саныыбыт», — диэбиттэрэ.

قَالَ يٰقَوْمِ لَيْسَ بِيْ سَفَاهَةٌ وَّلٰكِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَ

qāla yā qaumi laisa bī safāhatuw wa lākinnī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Кини (Худ) хоруйдаабыт: "Оо, норуотум! Мин өйө суохпун диэн буолбатах, мин бары дойдулар Айыы Тойонун илдьитэбин".

اُبَلِّغُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَاَنَا۠ لَكُمْ نَاصِحٌ اَمِيْنٌ

uballigukum risālāti rabbī wa ana lakum nāṣiḥun amīn(un).

Мин эйиэхэ Айыы Тойонум тылын тиэрдэбин уонна эйиэхэ эрэллээх сүбэни биэрэбин.

اَوَعَجِبْتُمْ اَنْ جَاۤءَكُمْ ذِكْرٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَلٰى رَجُلٍ مِّنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْۗ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوْحٍ وَّزَادَكُمْ فِى الْخَلْقِ بَصْۣطَةً ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ

awa‘ajibtum an jā'akum żikrum mir rabbikum ‘alā rajulim minkum liyunżirakum, ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di qaumi nūḥiw wa zādakum fil-khalqi basṭah(tan), fażkurū ālā'allāhi la‘allakum tufliḥūn(a).

Эһиги ортоҕутугар биир киһи нөҥүө Айыы Тойоҥҥутуттан сэрэтии кэлбититтэн сөҕөҕүт дуо? Кини эһигини Ной дьонун кэнниттэн халиф оҥорбутун, уонна эт-хаан күүһүнэн уонна уҥуоххутунан үрдүктүк туттарбытын өйдөөҥ. Онон дьоллоох буоларгар Аллах алгыһын өйдөө. ”

قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِنَعْبُدَ اللّٰهَ وَحْدَهٗ وَنَذَرَ مَا كَانَ يَعْبُدُ اٰبَاۤؤُنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qālū aji'tanā lina‘budallāha waḥdahū wa nażara mā kāna ya‘budu ābā'unā, fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).

Кинилэр эппиттэрэ: "Эн биһиэхэ кэлбиккин дуо, биһиги Аллахка эрэ сүгүрүйэбит уонна өбүгэлэрбит сүгүрүйэллэрин быраҕабыт дуо? Оччоҕо биһиэхэ кутталгын дакаастааҥ, сөпкө этэр буоллаххына!"

قَالَ قَدْ وَقَعَ عَلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ رِجْسٌ وَّغَضَبٌۗ اَتُجَادِلُوْنَنِيْ فِيْٓ اَسْمَاۤءٍ سَمَّيْتُمُوْهَآ اَنْتُمْ وَاٰبَاۤؤُكُمْ مَّا نَزَّلَ اللّٰهُ بِهَا مِنْ سُلْطٰنٍۗ فَانْتَظِرُوْٓا اِنِّيْ مَعَكُمْ مِّنَ الْمُنْتَظِرِيْنَ

qāla qad waqa‘a ‘alaikum mir rabbikum rijsuw wa gaḍab(un), atujādilūnanī fī asmā'in sammaitumūhā antum wa ābā'ukum mā nazzalallāhu bihā min sulṭān(in), fantaẓirū innī ma‘akum minal-muntaẓirīn(a).

Кини (Худ) хоруйдаабыта: "Дьиҥэр, Таҥара абааһы көрүүтэ уонна кыыһырыыта эйиэхэ түбэһиэҕэ. Эн уонна өбүгэлэргин бэйэҥ айбыт ааттарын (айыыларын) туһунан миигин кытта мөккүһүөххүн баҕараҕын дуо, ол туһунан Аллах иһитиннэрбэтэҕин да иһин? Оннук буоллаҕына, кэтэһиҥ! Дьиҥэр, мин эмиэ эһигини кытта кэтэһэр дьон ортотугар баарбын."

فَاَنْجَيْنٰهُ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَمَا كَانُوْا مُؤْمِنِيْنَ ࣖ

fa anjaināhu wal-lażīna ma‘ahū biraḥmatim minnā wa qaṭa‘nā dābiral-lażīna każżabū bi'āyātinā wa mā kānū mu'minīn(a).

Онон биһиги кинини (Худ) уонна кинилиин баар дьону амарах санаабытынан быыһаабыппыт уонна бэлиэлэрбитин сымыйалаабыт дьону силистэригэр диэри суох оҥорбуппут. Кинилэр итэҕэйээччилэр буолбатахтар.

وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ

wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).

Уонна Самуд дьонугар (Биһиги ыыппыт) бырааттарын Салехы. Кини эппитэ: "Оо, норуотум! Аллахка сүгүрүй! Эһиэхэ Киниттэн ураты таҥара суох. Дьиҥэр, эһиэхэ Айыы Тойоҥҥуттан чуолкай дакаастабыл кэллэ. Бу (а) Аллахтан кэлбит тэбиэн эһиэхэ бэлиэ. Кини Аллах сиригэр аһаатын, кинини алдьатыма, эбэтэр түмүгэр ыарахан эрэйи көрүөххүт."

وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ

ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Уонна өйдөөҥ, Кини эһигини Ад дьонун кэннилэриттэн халиф оҥорон сиргэ олордубутун. Тэҥ сирдэргэ дыбарыастары тутаҕын, хайаларга дьиэ оҥороҕун. Онон Аллах алгыһын өйдөөн, сиргэ куһаҕаны оҥорума.

قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لِلَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا لِمَنْ اٰمَنَ مِنْهُمْ اَتَعْلَمُوْنَ اَنَّ صٰلِحًا مُّرْسَلٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قَالُوْٓا اِنَّا بِمَآ اُرْسِلَ بِهٖ مُؤْمِنُوْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lil-lażīnastuḍ‘ifū liman āmana minhum ata‘lamūna anna ṣāliḥam mursalum mir rabbih(ī), qālū innā bimā ursila bihī mu'minūn(a).

Кимнээх салайааччылар мөлтөх дии саныыр дьоҥҥо, ол аата бэйэлэрин норуоттарын ортолоругар итэҕэйбит дьоҥҥо: «Салех Айыы Тойонуттан Апостол буоларын билэҕит дуо?» Кинилэр: «Кини эппитин итэҕэйэбит», – диэн хоруйдаабыттар.

قَالَ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْٓا اِنَّا بِالَّذِيْٓ اٰمَنْتُمْ بِهٖ كٰفِرُوْنَ

qālal-lażīnastakbarū innā bil-lażī āmantum bihī kāfirūn(a).

Киэн туттунар дьон: «Дьиҥэр, эн итэҕэйэргин мэлдьэһэбит», — дииллэр.

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ

fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).

Онтон кинилэр тэбиэнин өлөрөн баран, Тойоннорун ыйыытын утары улаханнык дьаһанан барбыттара. Кинилэр эппиттэрэ: "О, Салех! Эн илдьиттэртэн биирдэстэрэ буоларгын кырдьык буоллаҕына, биһиэхэ кутталгын дакаастаа".

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Онтон кинилэргэ сир хамсааһына буолан, дьиэлэрин урусхалларыгар сытан өлбүттэрэ.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْ وَلٰكِنْ لَّا تُحِبُّوْنَ النّٰصِحِيْنَ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālata rabbī wa naṣaḥtu lakum wa lākil lā tuḥibbūnan-nāṣiḥīn(a).

Онтон кини (Салех) кинилэртэн барбыта: "Оо, норуотум! Дьиҥэр, мин эһиэхэ Айыы Тойонум тылын тиэртим уонна сүбэлээтим. Ол гынан баран эһиги сүбэлиир дьону сөбүлээбэккит".

وَلُوْطًا اِذْ قَالَ لِقَوْمِهٖٓ اَتَأْتُوْنَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ اَحَدٍ مِّنَ الْعٰلَمِيْنَ

wa lūṭan iż qāla liqaumihī ata'tūnal-fāḥisyata mā sabaqakum bihā min aḥadim minal-‘ālamīn(a).

Уонна (Биһиги эмиэ ыыппыт) Луту, дьонугар: «Эһиги иннигит (бу дойдуга) ким да оҥорботох дьаабы быһыыны тоҕо оҥороҕут» диэбитигэр.

اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ

innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumum musrifūn(a).

Дьиҥэр, эн дьахталларга буолбакка, эр дьоҥҥо тардыһыыгын таһаарбыккын. Эһиги чахчы улахан дьоҥҥут.”

وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهٖٓ اِلَّآ اَنْ قَالُوْٓا اَخْرِجُوْهُمْ مِّنْ قَرْيَتِكُمْۚ اِنَّهُمْ اُنَاسٌ يَّتَطَهَّرُوْنَ

wa mā kāna jawāba qaumihī illā an qālū akhrijūhum min qaryatikum, innahum unāsuy yataṭahharūn(a).

Кини дьонун эппиэтэ "Кинилэри (Луту уонна кини батыһааччыларын) дойдугуттан үүр, кинилэр бэйэлэрин сибэтиэйдэринэн ааҕар дьон" диэн этэ.

فَاَنْجَيْنٰهُ وَاَهْلَهٗٓ اِلَّا امْرَاَتَهٗ كَانَتْ مِنَ الْغٰبِرِيْنَ

fa anjaināhu wa ahlahū illamra'atahū kānat minal-gābirīn(a).

Онтон кинини уонна кини батыһааччыларын, кэргэниттэн ураты, быыһаабыппыт. Кини (кэргэнэ) хаалбыт дьонтон биирдэстэрэ этэ.

وَاَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَّطَرًاۗ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُجْرِمِيْنَ ࣖ

wa amṭarnā ‘alaihim maṭarā(n), fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mujrimīn(a).

Уонна кинилэри ардахтаан (таастарынан) түһэрбиппит. Онон аньыыны оҥорбут киһи туох буоларын болҕомтоҕо ыл.

وَاِلٰى مَدْيَنَ اَخَاهُمْ شُعَيْبًاۗ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيْزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَاۤءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ بَعْدَ اِصْلَاحِهَاۗ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ اِنْ كُنْتُمْ مُّؤْمِنِيْنَۚ

wa ilā madyana akhāhum syu‘aibā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum fa auful-kaila wal-mīzāna wa lā tabkhasun-nāsa asy-yā'ahum wa lā tufsidū fil-arḍi ba‘da iṣlāḥihā, żālikum khairul lakum in kuntum mu'minīn(a).

Мадиан дьонугар: «Биһиги кинилэр бырааттарын Шуаибы ыыппыт». Кини эппитэ: "Оо, норуотум! Аллахка сүгүрүйүҥ. Эһиэхэ Киниттэн ураты таҥара суох. Дьиҥэр, эһиэхэ Айыы Тойоҥҥуттан чуолкай дакаастабыл кэллэ. Кээмэйдэри уонна ыйааһыннары оҥоруҥ, уонна кимиэхэ да кыратык да куһаҕаны оҥорумаҥ. Сир үчүгэйдик айыллыбытын кэннэ алдьатымаҥ. Итэҕэйээччилэр буоллаххытына, ол эһиэхэ ордук."

وَلَا تَقْعُدُوْا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوْعِدُوْنَ وَتَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ مَنْ اٰمَنَ بِهٖ وَتَبْغُوْنَهَا عِوَجًاۚ وَاذْكُرُوْٓا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيْلًا فَكَثَّرَكُمْۖ وَانْظُرُوْا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

wa lā taq‘udū bikulli ṣirāṭin tū‘idūna wa taṣuddūna ‘an sabīlillāhi man āmana bihī wa tabgūnahā ‘iwajā(n), ważkurū iż kuntum qalīlan fa kaṡṡarakum, wanẓurū kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Уонна итэҕэйээччилэри Аллах суолуттан куттаан, мэһэйдээн, ону тэйитэр баҕалаах ханнык да суолга олорума. Аҕыйах эрдэххинэ, Аллах ахсааныҥ элбээбитин өйдүүгүт. Уонна хоромньуну оҥорор дьон туох буолалларыгар болҕомтоҕун уур.

وَاِنْ كَانَ طَاۤىِٕفَةٌ مِّنْكُمْ اٰمَنُوْا بِالَّذِيْٓ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَطَاۤىِٕفَةٌ لَّمْ يُؤْمِنُوْا فَاصْبِرُوْا حَتّٰى يَحْكُمَ اللّٰهُ بَيْنَنَاۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحٰكِمِيْنَ ۔

wa in kāna ṭā'ifatum minkum āmanū bil-lażī ursiltu bihī wa ṭā'ifatul lam tu'minū faṣbirū ḥattā yaḥkumallāhu bainanā, wa huwa khairul-ḥākimīn(a).

Эһиги ортоҕутугар мин тиэрдэргэ ыыппыт (үөрэхтэрбэр) итэҕэйэр бөлөх баар буоллаҕына, уонна итэҕэйбэт бөлөх баар буоллаҕына, оччоҕо Аллах биһиги икки ардыбытыгар быһаарыар диэри тулуурдаах буолуҥ. Кини бастыҥ судьуйа.

۞ قَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ اسْتَكْبَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَنُخْرِجَنَّكَ يٰشُعَيْبُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَكَ مِنْ قَرْيَتِنَآ اَوْ لَتَعُوْدُنَّ فِيْ مِلَّتِنَاۗ قَالَ اَوَلَوْ كُنَّا كٰرِهِيْنَ

qālal-mala'ul-lażīnastakbarū min qaumihī lanukhrijannaka yā syu‘aibu wal-lażīna āmanū ma‘aka min qaryatinā au lata‘ūdunna fī millatinā, qāla awalau kunnā kārihīn(a).

Шуайб ууһун улахан санаалаах салайааччылара эппиттэрэ: "Оо, Шуайб! Биһиги итэҕэлбитигэр төннүбэтэххинэ, эйигин уонна итэҕэйээччилэри дойдубутуттан үүрүөхпүт". Шуаиб: «(Эн биһигини үүрүөххүт дуо), сөбүлээбэппит да буоллар?

قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا اِنْ عُدْنَا فِيْ مِلَّتِكُمْ بَعْدَ اِذْ نَجّٰىنَا اللّٰهُ مِنْهَاۗ وَمَا يَكُوْنُ لَنَآ اَنْ نَّعُوْدَ فِيْهَآ اِلَّآ اَنْ يَّشَاۤءَ اللّٰهُ رَبُّنَاۗ وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًاۗ عَلَى اللّٰهِ تَوَكَّلْنَاۗ رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَاَنْتَ خَيْرُ الْفٰتِحِيْنَ

qadiftarainā ‘alallāhi każiban in ‘udnā fī millatikum ba‘da iż najjānallāhu minhā, wa mā yakūnu lanā an na‘ūda fīhā illā ay yasyā'allāhu rabbunā, wasi‘a rabbunā kulla syai'in ‘ilmā(n), ‘alallāhi tawakkalnā, rabbanaftaḥ bainanā wa baina qauminā bil-ḥaqqi wa anta khairul-fātiḥīn(a).

Дьиҥэр, биһиги эһиги итэҕэлгитигэр төннөрбүт буоллар, Аллах биһигини онтон босхолообутун кэннэ, Аллах утары улахан сымыйаны толкуйдаан таһаарыа этибит. Уонна Айыы Тойоммут Аллах көҥүллээбэтэҕинэ, Киниэхэ төннөрбүт сөбө суох. Айыы Тойоммут билиитэ барытын хабар. Аллахка эрэ эрэнэбит. Айыы Тойоммут, биһигини уонна норуоппут икки ардыларын сөптөөхтүк дьүүллээ. Эн бастыҥ быһаарыыны ылынааччы буолаҕын».

وَقَالَ الْمَلَاُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ قَوْمِهٖ لَىِٕنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا اِنَّكُمْ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ

wa qālal-mala'ul-lażīna kafarū min qaumihī la'inittaba‘tum syu‘aiban innakum iżal lakhāsirūn(a).

Онтон кини норуотун (Шуаиб) итэҕэйбэт салайааччылара (бэйэ-бэйэлэригэр) эппиттэрэ: "Дьиҥэр, эһиги Шуаиб батыһар буоллаххытына, эһиги эрэ хотторуоххут".

فَاَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَاَصْبَحُوْا فِيْ دَارِهِمْ جٰثِمِيْنَۙ

fa akhażathumur-rajfatu fa aṣbaḥū fī dārihim jāṡimīn(a).

Онтон кинилэргэ сир хамсааһына буолан, дьиэлэрин урусхалларыгар сытан өлбүттэрэ.

الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَاۚ اَلَّذِيْنَ كَذَّبُوْا شُعَيْبًا كَانُوْا هُمُ الْخٰسِرِيْنَ

al-lażīna każżabū syu‘aiban ka'allam yagnau fīhā, al-lażīna każżabū syu‘aiban kānū humul-khāsirīn(a).

Шуайбы мэлдьэспит дьон ол (дойдуга) хаһан да олорботох курдук этилэр. Шуайбы мэлдьэһэр дьон хоттороллор.

فَتَوَلّٰى عَنْهُمْ وَقَالَ يٰقَوْمِ لَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ رِسٰلٰتِ رَبِّيْ وَنَصَحْتُ لَكُمْۚ فَكَيْفَ اٰسٰى عَلٰى قَوْمٍ كٰفِرِيْنَ ࣖ

fa tawallā ‘anhum wa qāla yā qaumi laqad ablagtukum risālāti rabbī wa naṣaḥtu lakum, fa kaifa āsā ‘alā qaumin kāfirīn(a).

Онон Шуаиб кинилэртэн барбыта: "Оо, норуотум! Дьиҥэр, мин эһиэхэ Айыы Тойонум тылын тиэртим уонна сүбэлээтим. Онон хайдах итэҕэйбэттэр тустарыгар хомойуохпунуй?"

وَمَآ اَرْسَلْنَا فِيْ قَرْيَةٍ مِّنْ نَّبِيٍّ اِلَّآ اَخَذْنَآ اَهْلَهَا بِالْبَأْسَاۤءِ وَالضَّرَّاۤءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُوْنَ

wa mā arsalnā fī qaryatim min nabiyyin illā akhażnā ahlahā bil-ba'sā'i waḍ-ḍarrā'i la‘allahum yaḍḍarra‘ūn(a).

Биһиги ханнык эрэ дойдуга пророгу ыыппатахпыт (онтон олохтоохтор ол пророгу ылымматахтара), ол оннугар олохтоохторугар ыарахаттары уонна эрэйи-муҥу аҕалбыппыт, кинилэр бэйэлэрин сымнаҕастык бас бэринэллэрин туһугар.

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتّٰى عَفَوْا وَّقَالُوْا قَدْ مَسَّ اٰبَاۤءَنَا الضَّرَّاۤءُ وَالسَّرَّاۤءُ فَاَخَذْنٰهُمْ بَغْتَةً وَّهُمْ لَا يَشْعُرُوْنَ

Ṡumma baddalnā makānas-sayyi'atil-ḥasanata ḥattā ‘afau wa qālū qad massa ābā'anaḍ-ḍarrā'u was-sarrā'u fa akhażnāhum bagtataw wa hum lā yasy‘urūn(a).

Онтон эрэйи-муҥу үөрүүнү солбуйбуппут (кинилэр оҕолоро, баайдара-дуоллара элбээн иһэрин курдук), онтон кинилэр: «Чахчы, биһиги өбүгэлэрбит эрэйи-муҥу, үөрүүнү билбиттэрэ» диэбиттэрэ, онон кинилэргэ бэйэлэрэ да билбэттэринэн эмискэ эрэйи-муҥу оҥорбуппут.

وَلَوْ اَنَّ اَهْلَ الْقُرٰٓى اٰمَنُوْا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكٰتٍ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ وَلٰكِنْ كَذَّبُوْا فَاَخَذْنٰهُمْ بِمَا كَانُوْا يَكْسِبُوْنَ

wa lau anna ahlal-qurā āmanū wattaqau lafataḥnā ‘alaihim barakātim minas-samā'i wal ardḍi wa lākin każżabū fa akhażnāhum bimā kānū yaksibūn(a).

Онтон сир дьоно итэҕэйэн, таҥараһыт буолбуттара буоллар, кинилэргэ сиртэн-халлаантан алгыһы биэриэ этибит, ол эрээри кинилэр сымыйа буолан тахсыбыттара (Биһиги строкаларбыт), онон кинилэри оҥорбуттарынан накаастаабыппыт.

اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ

afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).

Онон ол дойду дьоно түүн утуйа сыттахтарына кэлэр биһиги эрэйбититтэн куттала суох курдук сананаллар дуо?

اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ

awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).

Эбэтэр ол сир дьоно оонньуу сылдьан сарсыарда кэлэр эрэйбититтэн куттала суох курдук сананаллар дуу?

اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).

Эбэтэр Аллах (күүтүллүбэтэх) эрэйиттэн куттала суох курдук сананаллар дуу? Аллах эрэйиттэн ким да куттала суох курдук санаммат, сүтэрбит дьонтон ураты.

اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).

Эбэтэр олохтоохторо (сүппүттэрин) кэннэ сири нэһилиэстибэ ылар дьоҥҥо чуолкайа суох дуу? Биһиги баҕарбыппыт буоллар, кинилэри аньыыларын иһин накаастыа этибит; уонна (уруок) истибэттэрин курдук сүрэхтэрин хаайбыппыт.

تِلْكَ الْقُرٰى نَقُصُّ عَلَيْكَ مِنْ اَنْۢبَاۤىِٕهَاۚ وَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنٰتِۚ فَمَا كَانُوْا لِيُؤْمِنُوْا بِمَا كَذَّبُوْا مِنْ قَبْلُۗ كَذٰلِكَ يَطْبَعُ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوْبِ الْكٰفِرِيْنَ

tilkal-qurā naquṣṣu ‘alaika min ambā'ihā, wa laqad jā'athum rusuluhum bil-bayyināt(i), famā kānū liyu'minū bimā każżabū min qabl(u), każālika yaṭba‘ullāhu ‘alā qulūbil-kāfirīn(a).

Бу сирдэр (Биһиги суох оҥорбуппут), Сорох кэпсээннэрин кэпсиибит. Кинилэргэ илдьиттэрэ чуолкай дакаастабыллаах кэлбиттэрэ. Ол гынан баран, кинилэр урут мэлдьэспиттэрин итэҕэйбэтэхтэрэ. Ол курдук Аллах итэҕэйбэт дьон сүрэхтэрин бэчээттиир.

وَمَا وَجَدْنَا لِاَكْثَرِهِمْ مِّنْ عَهْدٍۚ وَاِنْ وَّجَدْنَآ اَكْثَرَهُمْ لَفٰسِقِيْنَ

wa mā wajadnā li'akṡarihim min ‘ahd(in), wa iw wajadnā akṡarahum lafāsiqīn(a).

Уонна үксүлэрэ эппит тылларын толороллорун булбаппыт. Ол оннугар, үксүлэрэ дьиҥнээх хара санаалаах дьон буолалларын булбуппут.

ثُمَّ بَعَثْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ مُّوْسٰى بِاٰيٰتِنَآ اِلٰى فِرْعَوْنَ وَمَلَا۟ىِٕهٖ فَظَلَمُوْا بِهَاۚ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِيْنَ

Ṡumma ba‘aṡnā mim ba‘dihim mūsā bi'āyātinā ilā fir‘auna wa mala'ihī fa ẓalamū bihā, fanẓur kaifa kāna ‘āqibatul-mufsidīn(a).

Кинилэр кэннилэриттэн, Моисейы фараоҥҥа уонна кини норуотун салайааччыларыгар дакаастабылларбытын илдьэ ыыппытпыт, онтон кинилэр дакаастабыллары ылымматахтара. Онон хоромньуну оҥорор дьон туох буолалларыгар болҕомтоҕун уур.

وَقَالَ مُوْسٰى يٰفِرْعَوْنُ اِنِّيْ رَسُوْلٌ مِّنْ رَّبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

wa qāla mūsa yā fir‘aunu innī rasūlum mir rabbil-‘ālamīn(a).

Муса эппит: «Оо, фараон, мин аан дойдулар Айыы Тойонноро илдьитпин.

حَقِيْقٌ عَلٰٓى اَنْ لَّآ اَقُوْلَ عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّۗ قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّكُمْ فَاَرْسِلْ مَعِيَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۗ

Ḥaqīqun ‘alā allā aqūla ‘alallāhi illal-ḥaqq(a), qad ji'tukum bibayyinatim mir rabbikum fa arsil ma‘iya banī isrā'īl(a).

Мин Аллах туһунан кырдьыгы этэр эбээһинэстээхпин. Дьиҥэр, мин эйиэхэ Айыы Тойоҥҥуттан чуолкай дакаастабыллаах кэллим, онон Израиль оҕолоро миигин кытта бардыннар."

قَالَ اِنْ كُنْتَ جِئْتَ بِاٰيَةٍ فَأْتِ بِهَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ

qāla in kunta ji'ta bi'āyatin fa'ti bihā in kunta minaṣ ṣādiqīn(a).

Кини (Фараон) хоруйдаабыта: "Эн дакаастабыллары аҕалаҕын кырдьык буоллаҕына, эн кырдьыктаах дьонтон биирдэстэрэ буоларгын көрдөр".

فَاَلْقٰى عَصَاهُ فَاِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُّبِيْنٌ ۖ

fa alqā ‘aṣāhu fa iżā hiya ṡu‘bānum mubīn(un).

Онтон (Моисей) тайаҕын быраҕан кэбистэ, эмискэ тайах дьиҥнээх улахан кыыл буолан хаалбыт.

وَّنَزَعَ يَدَهٗ فَاِذَا هِيَ بَيْضَاۤءُ لِلنّٰظِرِيْنَ ࣖ

wa naza‘a yadahū fa iżā hiya baiḍā'u lin-nāẓirīn(a).

Кини илиитин таһаарбыта, көрбүт дьоҥҥо эмискэ маҥан буолбута.

قَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اِنَّ هٰذَا لَسٰحِرٌ عَلِيْمٌۙ

qālal-mala'u min qaumi fir‘auna inna hāżā lasāḥirum ‘alīm(un).

Фараон норуотун тойотторо: «Бу киһи чахчы сэмэй ойуун.

يُّرِيْدُ اَنْ يُّخْرِجَكُمْ مِّنْ اَرْضِكُمْ ۚ فَمَاذَا تَأْمُرُوْنَ

yurīdu ay yukhrijakum min arḍikum, fa māżā ta'murūn(a).

ким эйигин сиргиттэн үүрүөн баҕарарый." (Фараон эппитэ): "Оччоҕо эн тугу этиигин?"

قَالُوْآ اَرْجِهْ وَاَخَاهُ وَاَرْسِلْ فِى الْمَدَاۤىِٕنِ حٰشِرِيْنَۙ

qālū arjih wa akhāhu wa arsil fil-madā'ini ḥāsyirīn(a).

(Баһылыктар) хоруйдаабыттар: «Кинини уонна кини быраатын (биир кэмҥэ) тутан баран, куораттарга дьону ыытан (магтары) хомуйуҥ;

يَأْتُوْكَ بِكُلِّ سٰحِرٍ عَلِيْمٍ

ya'tūka bikulli sāḥirin ‘alīm(in).

эйиэхэ бары сэмэй магтары аҕалыахтарын сөп диэн.”

وَجَاۤءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوْٓا اِنَّ لَنَا لَاَجْرًا اِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغٰلِبِيْنَ

wa jā'as-saḥaratu fir‘auna qālū inna lanā la'ajran in kunnā naḥnul-gālibīn(a).

Оҕуруот дьон фараоҥҥа кэлбиттэрэ. Кинилэр “Кыайдахпытына, наҕараада ылыахпыт дуо?” диэбиттэрэ.

قَالَ نَعَمْ وَاِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِيْنَ

qāla na‘am wa innakum laminal-muqarrabīn(a).

Кини (Фараон) хоруйдаабыта: "Сөп, дьиҥэр эн (миэхэ) чугас дьон ортотугар буолуохтааххын."

قَالُوْا يٰمُوْسٰٓى اِمَّآ اَنْ تُلْقِيَ وَاِمَّآ اَنْ نَّكُوْنَ نَحْنُ الْمُلْقِيْنَ

qālū yā mūsā immā an tulqiya wa immā an nakūna naḥnul-mulqīn(a).

Кинилэр (магтар) "Оо Муса! Эн бастаан ытаҕын дуу, биһиги ытабыт дуу?" диэбиттэрэ.

قَالَ اَلْقُوْاۚ فَلَمَّآ اَلْقَوْا سَحَرُوْٓا اَعْيُنَ النَّاسِ وَاسْتَرْهَبُوْهُمْ وَجَاۤءُوْ بِسِحْرٍ عَظِيْمٍ

qāla alqū, falammā alqau saḥarū a‘yunan-nāsi wastarhabūhum wa jā'ū bisiḥrin ‘aẓīm(in).

Кини (Моисей) хоруйдаабыт: "Бастаан быраҕыҥ!" Онон бырахпыттарын кэннэ, улахан (дьикти) магияны көрдөрбүттэрин иһин, дьон харахтарын сөхтөрөн, дьону куттаабыттар.

۞ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اَنْ اَلْقِ عَصَاكَۚ فَاِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُوْنَۚ

wa auḥainā ilā mūsā an alqi ‘aṣāk(a), fa iżā hiya talqafu mā ya'fikūn(a).

Уонна Моисейга арыйбыппыт: “Тыаххын быраҕан кэбис!” Онон эмискэ кинилэр сымыйаларын барытын ылан кэбистэ.

فَوَقَعَ الْحَقُّ وَبَطَلَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَۚ

fa waqa‘al-ḥaqqu wa baṭala mā kānū ya‘malūn(a).

Оччоҕо кырдьык дакаастанна, тугу оҥорбуттара барыта мээнэҕэ.

فَغُلِبُوْا هُنَالِكَ وَانْقَلَبُوْا صٰغِرِيْنَۚ

fa gulibū hunālika wanqalabū ṣāgirīn(a).

Онон ол сиргэ хотторбуттара уонна дьаабы омук буолбуттара.

وَاُلْقِيَ السَّحَرَةُ سٰجِدِيْنَۙ

wa ulqiyas-saḥaratu sājidīn(a).

Уонна фокусниктар тута охтон түһэн сүгүрүйбүттэрэ.

قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِرَبِّ الْعٰلَمِيْنَۙ

qālū āmannā birabbil-‘ālamīn(a).

Кинилэр эппиттэрэ: «Бары аан дойду Айыы Тойонугар итэҕэйэбит;

رَبِّ مُوْسٰى وَهٰرُوْنَ

rabbi mūsā wa hārūn(a).

(ол аата) Моисей уонна Аарон Таҥаралара."

قَالَ فِرْعَوْنُ اٰمَنْتُمْ بِهٖ قَبْلَ اَنْ اٰذَنَ لَكُمْۚ اِنَّ هٰذَا لَمَكْرٌ مَّكَرْتُمُوْهُ فِى الْمَدِيْنَةِ لِتُخْرِجُوْا مِنْهَآ اَهْلَهَاۚ فَسَوْفَ تَعْلَمُوْنَ

qāla fir‘aunu āmantum bihī qabla an āżana lakum, inna hāżā lamakrum makartumūhu fil-madīnati litukhrijū minhā ahlahā, fa saufa ta‘lamūn(a).

Фараон эппит: "Тоҕо мин эйиэхэ көҥүл биэриэхпэр диэри киниэхэ итэҕэйэҕин? Дьиҥэр, бу эн бу куоракка былааннаабыт албынҥын, олохтоохторун үүрэргэ. Кэлин билиэҥ (бэйэҥ дьайыыларыҥ содулларын)

لَاُقَطِّعَنَّ اَيْدِيَكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ مِّنْ خِلَافٍ ثُمَّ لَاُصَلِّبَنَّكُمْ اَجْمَعِيْنَ

la'uqaṭṭi‘anna aidiyakum wa arjulakum min khilāfin ṡumma la'uṣallibannakum ajma‘īn(a).

Мин эһиги илиилэргитин уонна атаххытын кириэскэ быһан кэбиһиэм (уҥа илиигитин уонна хаҥас атаҕытын эбэтэр төттөрүтүн), онтон барыгытын кириэскэ тиириэм».

قَالُوْٓا اِنَّآ اِلٰى رَبِّنَا مُنْقَلِبُوْنَۙ

qālū innā ilā rabbinā munqalibūn(a).

Кинилэр (магтар) эппиэттээбиттэрэ: “Дьиҥэр, биһиги Айыы Тойоммутугар төннүөхпүт.

وَمَا تَنْقِمُ مِنَّآ اِلَّآ اَنْ اٰمَنَّا بِاٰيٰتِ رَبِّنَا لَمَّا جَاۤءَتْنَا ۗرَبَّنَآ اَفْرِغْ عَلَيْنَا صَبْرًا وَّتَوَفَّنَا مُسْلِمِيْنَ ࣖ

wa mā tanqimu minnā illā an āmannā bi'āyāti rabbinā lammā jā'atnā, rabanā afrig ‘alainā ṣabraw wa tawaffanā muslimīn(a).

Уонна эн биһигиттэн өстөөх буолбатаххын, кинилэр биһиэхэ кэлбиттэригэр Айыы Тойоммут строкаларыгар итэҕэйбиппит иһин." (Кинилэр үҥпүттэрэ): "Айыы Тойоммут, биһиэхэ тулуурдаах буолууну биэр уонна мусульманнар быһыытынан өлүөхтээххин (Эйиэхэ бэриниилээхтик)."

وَقَالَ الْمَلَاُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ اَتَذَرُ مُوْسٰى وَقَوْمَهٗ لِيُفْسِدُوْا فِى الْاَرْضِ وَيَذَرَكَ وَاٰلِهَتَكَۗ قَالَ سَنُقَتِّلُ اَبْنَاۤءَهُمْ وَنَسْتَحْيٖ نِسَاۤءَهُمْۚ وَاِنَّا فَوْقَهُمْ قٰهِرُوْنَ

wa qālal-mala'u min qaumi fir‘auna atażaru mūsā wa qaumahū liyufsidū fil-arḍi wa yażaraka wa ālihatak(a), qāla sanuqattilu abnā'ahum wa nastaḥyī nisā'ahum, wa innā fauqahum qāhirūn(a).

Фараон норуотун салайааччылара эппиттэрэ: «Моисей уонна кини норуота бу сиргэ (Египеккэ) алдьархайы оҥороллоругар, эйигин уонна таҥараларгын быраҕалларыгар көҥүл биэрэҕин дуо?» (Фараон) хоруйдаабыт: "Биһиги кинилэр уолаттарын өлөрүөхпүт, кыргыттарын тыыннаах хаалларыахпыт уонна кинилэргэ толору былаастаахпыт."

قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهِ اسْتَعِيْنُوْا بِاللّٰهِ وَاصْبِرُوْاۚ اِنَّ الْاَرْضَ لِلّٰهِ ۗيُوْرِثُهَا مَنْ يَّشَاۤءُ مِنْ عِبَادِهٖۗ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِيْنَ

qāla mūsā liqaumihista‘īnū billāhi waṣbirū, innal-arḍa lillāh(i), yūriṡuhā may yasyā'u min ‘ibādih(ī), wal-‘āqibatu lil-muttaqīn(a).

Муса дьонугар эппитэ: "Аллахтан көмө көрдөөҥ уонна тулуурдаах буолуҥ. Кырдьык (бу) сир Аллах киэнэ; Кини ону Бэйэтин кулуттарыттан ким баҕарар нэһилиэстибэ биэриэҕэ. Уонна (үчүгэй) түмүк таҥаралаахтарга буолар."

قَالُوْٓا اُوْذِيْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَأْتِيَنَا وَمِنْۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا ۗقَالَ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ يُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

qālū ūżīnā min qabli an ta'tiyanā wa mim ba‘di mā ji'tanā, qāla ‘asā rabbukum ay yuhlika ‘aduwwakum wa yastakhlifakum fil-arḍi fa yanẓura kaifa ta‘malūn(a).

Кинилэр (Моисей дьоно) эппиттэрэ: "Биһигини (Фараон) эн биһиэхэ кэлиэххин иннинэ уонна эн кэлбиккин кэннэ баттаабыппыт". (Моисей) хоруйдаабыт: "Эһиги Айыы Тойонҥут өстөөхтөргүтүн суох оҥоруоҕа уонна эйигин сиргэ халиф оҥоруоҕа; оччоҕо Кини эн хайдах дьаһанаргын көрүөҕэ."

وَلَقَدْ اَخَذْنَآ اٰلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِيْنَ وَنَقْصٍ مِّنَ الثَّمَرٰتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُوْنَ

wa laqad akhażnā āla fir‘auna bis-sinīna wa naqṣim minaṡ-ṡamarāti la‘allahum yażżakkarūn(a).

Дьиҥэр, биһиги фараону уонна кини норуотун үгүс сылларга кураан уонна үүнүү суоҕун аҕалан накаастаатыбыт, онон кинилэр үөрэх ылыахтара.

فَاِذَا جَاۤءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوْا لَنَا هٰذِهٖ ۚوَاِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَّطَّيَّرُوْا بِمُوْسٰى وَمَنْ مَّعَهٗۗ اَلَآ اِنَّمَا طٰۤىِٕرُهُمْ عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ

fa iżā jā'athumul-ḥasanatu qālū lanā hāżihī, wa in tuṣibhum sayyi'atuy yaṭṭayyarū bimūsā wa mam ma‘ah(ū), alā innamā ṭā'iruhum ‘indallāhi wa lākinna aksṡarahum lā ya‘lamūn(a).

Онтон кинилэргэ үчүгэй (процветание) кэллэҕинэ, "Бу биһиги (кыһаммыппыт) иһин" дииллэр. Онтон кинилэр ыарахаттарга түбэстэхтэринэ, дьылҕаны Моисейга уонна кини батыһааччыларыгар буруйдуур этилэр. Кинилэр дьылҕалара Аллах илиитигэр баарын бил, ол гынан баран үксүлэрэ билбэттэр.

وَقَالُوْا مَهْمَا تَأْتِنَا بِهٖ مِنْ اٰيَةٍ لِّتَسْحَرَنَا بِهَاۙ فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ

wa qālū mahmā ta'tinā bihī min āyatil litasḥaranā bihā, famā naḥnu laka bimu'minīn(a).

Уонна кинилэр (Моисейга) эппиттэрэ: “Биһигини сөхтөрөргө туох да дакаастабылы аҕалбыккын, биһиги эйиэхэ итэҕэйиэхпит суоҕа.”

فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمُ الطُّوْفَانَ وَالْجَرَادَ وَالْقُمَّلَ وَالضَّفَادِعَ وَالدَّمَ اٰيٰتٍ مُّفَصَّلٰتٍۗ فَاسْتَكْبَرُوْا وَكَانُوْا قَوْمًا مُّجْرِمِيْنَ

fa arsalnā ‘alaihimuṭ-ṭūfāna wal-jarāda wal-qummala waḍ-ḍafādi‘a wad-dama āyātim mufaṣṣalāt(in), fastakbarū wa kānū qaumam mujrimīn(a).

Онон кинилэргэ чуолкай дакаастабыл быһыытынан тайфуннары, саранчалары, бөрөлөрү, лыахтары уонна хааны (иһэр уу хааҥҥа кубулуйбутун) ыыппытпыт, ол гынан баран кинилэр син биир киэн туттубуттара уонна аньыылаах норуот этилэр.

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوْا يٰمُوْسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَۚ لَىِٕنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ ۚ

wa lammā waqa‘a ‘alihimur-rijzu qālū yā mūsad‘u lanā rabbaka bimā ‘ahida ‘indak(a), la'in kasyafta ‘annar-rijza lanu'minanna laka wa lanursilanna ma‘aka banī isrā'īl(a).

Уонна накаастабылга түбэспиттэригэр (ол быһаарыллыбыта) эппиттэрэ: "Оо, Муса! Айыы Тойоҥҥуттан Кини эйиэхэ андаҕайбытынан биһигини көрдөө. Бу накаастабылы биһигиттэн суох оҥорор кыахтаах буоллаххына, биһиги эйиэхэ итэҕэйиэхпит уонна Израиль оҕолорун эйигин кытта ыытыахпыт".

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ اِلٰٓى اَجَلٍ هُمْ بَالِغُوْهُ اِذَا هُمْ يَنْكُثُوْنَ

falammā kasyafnā ‘anhumur-rijza ilā ajalin hum bāligūhu iżā hum yankuṡūn(a).

Ол гынан баран, толоруохтаах болдьохторугар диэри накаастабылы суох оҥорбуппут кэннэ, кинилэр тылларын кэһиилэрэ биллибитэ.

فَانْتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَاَغْرَقْنٰهُمْ فِى الْيَمِّ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

fantaqamnā minhum fa agraqnāhum fil-yammi bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

Онон сорохторун накаастаабыппыт, онтон биһиги аяттарбытын ылымматахтарын уонна аяттарбытын умнан кэбиспиттэрин иһин муораҕа умса түһэрбиппит.

وَاَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِيْنَ كَانُوْا يُسْتَضْعَفُوْنَ مَشَارِقَ الْاَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِيْ بٰرَكْنَا فِيْهَاۗ وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنٰى عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَۙ بِمَا صَبَرُوْاۗ وَدَمَّرْنَا مَا كَانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَقَوْمُهٗ وَمَا كَانُوْا يَعْرِشُوْنَ

wa auraṡnal-qaumal-lażīna kānū yustaḍ‘afūna masyāriqal-arḍi wa magāribahal-latī bāraknā fīhā, wa tammat kalimatu rabbikal-ḥusnā ‘alā banī isrā'īl(a), bimā ṣabarū, wa dammarnā mā kāna yaṣna‘u fir‘aunu wa qaumuhū wa mā kānū ya‘risyūn(a).

Уонна баттаммыт дьоҥҥо алҕаабыт сирбит илин уонна арҕаа өттүн хаалларбыппыт. Уонна эн үтүө Айыы Тойоҥҥун тыла Израиль оҕолоругар кинилэр тулуурдарын иһин толорулунна (эрэннэрии быһыытынан). Фараон уонна кини дьоно айбыттарын уонна туппуттарын суох оҥорбуппут.

وَجَاوَزْنَا بِبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ الْبَحْرَ فَاَتَوْا عَلٰى قَوْمٍ يَّعْكُفُوْنَ عَلٰٓى اَصْنَامٍ لَّهُمْ ۚقَالُوْا يٰمُوْسَى اجْعَلْ لَّنَآ اِلٰهًا كَمَا لَهُمْ اٰلِهَةٌ ۗقَالَ اِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُوْنَ

wa jāwaznā bibanī isrā'īlal-baḥra fa atau ‘alā qaumiy ya‘kufūna ‘alā aṣnāmil lahum, qālū yā mūsaj‘al lanā ilāhan kamā lahum ālihah(tun), qāla innakum qaumun tajhalūn(a).

Уонна Израиль оҕолорун ол муораны туораан (Кыһыл муора хотугу өттүн) быыһаабыппыт. Айыыларга сүгүрүйэр норуокка тиийэн баран, кинилэр (Израиль оҕолоро) "Оо, Муса! Хас да таҥаралаахтарын курдук, биһиэхэ таҥара (айыы) оҥор" диэбиттэрэ. (Моисей) хоруйдаабыта: “Дьиҥэр, эһиги акаары дьонгут.”

اِنَّ هٰٓؤُلَاۤءِ مُتَبَّرٌ مَّا هُمْ فِيْهِ وَبٰطِلٌ مَّا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

inna hā'ulā'i mutabbarum mā hum fīhi wa bāṭilum mā kānū ya‘malūn(a).

Дьиҥэр, кинилэр тутан олорор итэҕэллэринэн (итэҕэллэринэн) суох буолуохтара уонна оҥорбуттара мээнэҕэ буолуоҕа.

قَالَ اَغَيْرَ اللّٰهِ اَبْغِيْكُمْ اِلٰهًا وَّهُوَ فَضَّلَكُمْ عَلَى الْعٰلَمِيْنَ

qāla agairallāhi abgīkum ilāhaw wa huwa faḍḍalakum ‘alal-‘ālamīn(a).

Кини (Моисей) эппитэ: "Ол кэмҥэ Кини эйигин бары дьонтон ордук туруорбутун үрдүнэн, эйиэхэ Аллахтан атын таҥараны көрдүүрүм сөптөөх дуо."

وَاِذْ اَنْجَيْنٰكُمْ مِّنْ اٰلِ فِرْعَوْنَ يَسُوْمُوْنَكُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِۚ يُقَتِّلُوْنَ اَبْنَاۤءَكُمْ وَيَسْتَحْيُوْنَ نِسَاۤءَكُمْۗ وَفِيْ ذٰلِكُمْ بَلَاۤءٌ مِّنْ رَّبِّكُمْ عَظِيْمٌ ࣖ

wa iż anjainākum min āli fir‘auna yasūmūnakum sū'al-‘ażāb(i), yuqattilūna abnā'akum wa yastaḥyūna nisā'akum wa fī żālikum balā'um mir rabbikum ‘aẓīm(un).

Уонна (өйдөөҥ, Израиль оҕолоро) эһигини (Фараонтан) уонна кини дьонуттан быыһаабыппытыгар, кинилэр эһигини ыарахан эрэйгэ-муҥҥа ыыппыттара, кинилэр эһиги уолаттаргытын өлөртөөбүттэрэ уонна кыргыттаргыт олохторун быыһаабыттара. Онтон оннук түгэҥҥэ Айыы Тойоҥҥуттан улахан тургутуу буолар.

۞ وَوٰعَدْنَا مُوْسٰى ثَلٰثِيْنَ لَيْلَةً وَّاَتْمَمْنٰهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيْقَاتُ رَبِّهٖٓ اَرْبَعِيْنَ لَيْلَةً ۚوَقَالَ مُوْسٰى لِاَخِيْهِ هٰرُوْنَ اخْلُفْنِيْ فِيْ قَوْمِيْ وَاَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيْلَ الْمُفْسِدِيْنَ

wa wā‘adnā mūsā ṡalāṡīna lailataw wa atmamnāhā bi‘asyrin fa tamma mīqātu rabbihī arba‘īna lailah(tan), wa qāla mūsā li'akhīhi hārūnakhlufnī fī qaumī wa aṣliḥ wa lā tattabi‘ sabīlal-mufsidīn(a).

Моисейга (Тораны биэрэн) отут түүнү эрэннэрбиппит, уонна түүн ахсаанын уон (өссө түүнү) толорбуппут, онон Таҥара түөрт уон түүнү анаабыт кэмэ толору этэ. Муса быраатыгар (аата) Харунҥа эппит: "Мин дьонум салайарга миигин солбуй, (бэйэҕин уонна дьоҥҥун) тупсар, куһаҕаны оҥорор дьон суолун батыма".

وَلَمَّا جَاۤءَ مُوْسٰى لِمِيْقَاتِنَا وَكَلَّمَهٗ رَبُّهٗۙ قَالَ رَبِّ اَرِنِيْٓ اَنْظُرْ اِلَيْكَۗ قَالَ لَنْ تَرٰىنِيْ وَلٰكِنِ انْظُرْ اِلَى الْجَبَلِ فَاِنِ اسْتَقَرَّ مَكَانَهٗ فَسَوْفَ تَرٰىنِيْۚ فَلَمَّا تَجَلّٰى رَبُّهٗ لِلْجَبَلِ جَعَلَهٗ دَكًّا وَّخَرَّ مُوْسٰى صَعِقًاۚ فَلَمَّآ اَفَاقَ قَالَ سُبْحٰنَكَ تُبْتُ اِلَيْكَ وَاَنَا۠ اَوَّلُ الْمُؤْمِنِيْنَ

wa lammā jā'a mūsā limīqātinā wa kallamahū rabbuh(ū), qāla rabbi arinī anẓur ilaik(a), qāla lan tarānī wa lākininẓur ilal-jabali fa inistaqarra makānahū fa saufa tarānī, falammā tajallā rabbuhū lil-jabali ja‘alahū dakkaw wa kharra mūsā ṣa‘iqā(n), falammā afāqa qāla subḥānaka tubtu ilaika wa ana awwalul-mu'minīn(a).

Моисей Биһиги ыйбыт кэммитигэр (мунаджатка) кэлбитигэр уонна Таҥара киниэхэ (быһаччы) эппитигэр, (Моисей) эппитэ: "Оо, Айыы Тойонум, Эйигин көрөргө миэхэ (Бэйэҥ) көстөн кэл." (Аллах) эппитэ: "Эһиги Миигин көрүөххүт суоҕа, ол гынан баран хайаны көрүҥ, кини миэстэтигэр хааллаҕына (үгэс курдук) эһиги Миигин көрүөххүт". Онон кини Айыы Тойоно хайаҕа (Бэйэтин улуутун) арыйбытыгар, хайа алдьаммыта уонна Муса өйө суох түспүтэ. Моисей өйүн-санаатын төннөн баран, эппитэ: "Алҕан Эйиэхэ, мин Эйиэхэ кэмсинэбин уонна мин бастакынан итэҕэйэбин."

قَالَ يٰمُوْسٰٓى اِنِّى اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسٰلٰتِيْ وَبِكَلَامِيْ ۖفَخُذْ مَآ اٰتَيْتُكَ وَكُنْ مِّنَ الشّٰكِرِيْنَ

qāla yā mūsā inniṣṭafaituka ‘alan-nāsi birisālātī wa bikalāmī, fa khuż mā ātaituka wa kum minasy-syākirīn(a).

(Аллах) эппитэ: "Оо, Муса! Дьиҥэр, Мин эйигин атын дьонтон (эн кэмҥэр) Бэйэм тылбын уонна тылбын илдьэ сылдьарга талан ылбытым, онон Мин эйиэхэ биэрбиппин кытаанахтык тутус уонна махтанар дьон ахсааныгар киир".

وَكَتَبْنَا لَهٗ فِى الْاَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَّتَفْصِيْلًا لِّكُلِّ شَيْءٍۚ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَّأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوْا بِاَحْسَنِهَا ۗسَاُورِيْكُمْ دَارَ الْفٰسِقِيْنَ

wa katabnā lahū fil-alwāḥi min kulli syai'im mau‘iẓataw wa tafṣīlal likulli syai'(in), fa khużhā biquwwatiw wa'mur qaumaka ya'khużū bi'aḥsanihā, sa'urīkum dāral-fāsiqīn(a).

Уонна Моисейга барытын үөрэтэр уонна быһаарыы быһыытынан суруйбуппут; онон (Биһиги эппиппит): "Ону кытаанахтык тутус уонна дьоҥҥор төһө кыалларынан тутуһалларыгар эт, Мин эйиэхэ хара санаалаахтар дойдуларын көрдөрүөм."

سَاَصْرِفُ عَنْ اٰيٰتِيَ الَّذِيْنَ يَتَكَبَّرُوْنَ فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّۗ وَاِنْ يَّرَوْا كُلَّ اٰيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوْا بِهَاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۚ وَاِنْ يَّرَوْا سَبِيْلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوْهُ سَبِيْلًاۗ ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَكَانُوْا عَنْهَا غٰفِلِيْنَ

sa'aṣrifu ‘an āyātiyal-lażīna yatakabbarūna fil-arḍi bigairil-ḥaqq(i), wa iy yarau kulla āyatil lā yu'minū bihā, wa iy yarau sabīlar-rusydi lā yattakhiżūhu sabīlā(n), wa iy yarau sabīlal-gayyi yattakhiżūhu sabīlā(n), żālika bi'annahum każżabū bi'āyātinā wa kānū ‘anhā gāfilīn(a).

Сир үрдүгэр сөптөөх төрүөтэ суох киэн туттар дьону (Бэйэм күүспүн) бэлиэлэриттэн тэйиэм. Хас биирдии бэлиэни (Мин күүспүн) көрдөхтөрүнэ даҕаны, итэҕэйиэхтэрэ суоҕа этэ. Онтон кинилэр салайар суолу көрдөхтөрүнэ, ону батыһыахтара суоҕа, оттон сыыһа суолу көрдөхтөрүнэ, ону батыһаллар. Тоҕо диэтэххэ, кинилэр Биһиги бэлиэлэрбитин ылымматтар уонна кинилэргэ хайаан да болҕомто уурбаттар.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَلِقَاۤءِ الْاٰخِرَةِ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْۗ هَلْ يُجْزَوْنَ اِلَّا مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ࣖ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā wa liqā'il-ākhirati ḥabiṭat a‘māluhum, hal yujzauna illā mā kānū ya‘malūn(a).

Онтон биһиги бэлиэлэрбитин (күүспүтүн) мэлдьэһэр уонна анараа дойду баарын мэлдьэһэр дьон дьайыылара мээнэҕэ буолар. Тугу оҥорбуттарынан наҕараадаланаллар.

وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوْسٰى مِنْۢ بَعْدِهٖ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَّهٗ خُوَارٌۗ اَلَمْ يَرَوْا اَنَّهٗ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيْهِمْ سَبِيْلًاۘ اِتَّخَذُوْهُ وَكَانُوْا ظٰلِمِيْنَ

wattakhaża mūsā mim ba‘dihī min ḥuliyyihim ‘ijlan jasadal lahū khuwār(un), alam yarau annahū lā yukallimuhum wa lā yahdīhim sabīlā(n), ittakhażūhu wa kānū ẓālimīn(a).

Моисей норуота, барбытын кэннэ (Синай хайатыгар), этэ-сиинэ уонна ытыыр этэ-сиинэ киэргэллээх (үрүҥ көмүс) ньирэйи оҥорбуттара. Төрөппүт кинилэргэ кыайан саҥарбатын, суолу көрдөрбөтүн билбэтэхтэрэ дуо? Ону ыллылар (кумира курдук). Кинилэр куһаҕаны оҥорооччулар эбит.

وَلَمَّا سُقِطَ فِيْٓ اَيْدِيْهِمْ وَرَاَوْا اَنَّهُمْ قَدْ ضَلُّوْاۙ قَالُوْا لَىِٕنْ لَّمْ يَرْحَمْنَا رَبُّنَا وَيَغْفِرْ لَنَا لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ

wa lammā suqiṭa fī aidīhim wa ra'au annahum qad ḍallū, qālū la'il lam yarḥamnā rabbunā wa yagfir lanā lanakūnanna minal-khāsirīn(a).

Онтон оҥорбуттарын кэмсинэн, сыыһа-халты туттубуппутун өйдөөн баран: «Айыы Тойоммут биһигини аһымматаҕына, бырастыы гымматаҕына, биһиги дьиҥэр хотторуулаахтар ахсааннарыгар киириэхпит», — диэбиттэрэ.

وَلَمَّا رَجَعَ مُوْسٰٓى اِلٰى قَوْمِهٖ غَضْبَانَ اَسِفًاۙ قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُوْنِيْ مِنْۢ بَعْدِيْۚ اَعَجِلْتُمْ اَمْرَ رَبِّكُمْۚ وَاَلْقَى الْاَلْوَاحَ وَاَخَذَ بِرَأْسِ اَخِيْهِ يَجُرُّهٗٓ اِلَيْهِ ۗقَالَ ابْنَ اُمَّ اِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُوْنِيْ وَكَادُوْا يَقْتُلُوْنَنِيْۖ فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْاَعْدَاۤءَ وَلَا تَجْعَلْنِيْ مَعَ الْقَوْمِ الظّٰلِمِيْنَ

wa lammā raja‘a mūsā ilā qaumihī gaḍbāna asifā(n), qāla bi'samā khalaftumūnī mim ba‘dī, a‘ajiltum amra rabbikum, wa alqal-alwāḥa wa akhaża bira'si akhīhi yajurruhū ilaih(i), qālabna umma innal-qaumastaḍ‘afūnī wa kādū yaqtulūnanī, falā tusymit biyal-a‘dā'a wa lā taj‘alnī ma‘al-qaumiẓ-ẓālimīn(a).

Моисей норуотугар төннөн кэлэн баран, кыыһыран, хомойон эппитэ: «Мин суох кэммэр эһиги оҥорбуккут төһө куһаҕан эбитий! Айыы Тойоҥҥут эрэннэрбитин таһынан барыаххытын баҕараҕыт дуо?» Моисей (Тора) табличкаларын түһэрэн баран, быраатын (Аарону) төбөтүттэн тутан, бэйэтин диэки тардыбыта. (Харун) эппит: "Оо, ийэм уола! Бу дьон миигин мөлтөх киһинэн ааҕан, өлөрөргө чугаһаатылар, онон өстөөхтөрүҥ мин дьылҕабар үөрдүмэ, уонна миигин дьиҥэ суох киһи оҥостума".

قَالَ رَبِّ اغْفِرْ لِيْ وَلِاَخِيْ وَاَدْخِلْنَا فِيْ رَحْمَتِكَ ۖوَاَنْتَ اَرْحَمُ الرّٰحِمِيْنَ ࣖ

qāla rabbigfirlī wa li'akhī wa adkhilnā fī raḥmatik(a), wa anta arḥamur-rāḥimīn(a).

Кини (Моисей) үҥпүтэ: "Оо, Айыы Тойонум, миигин уонна бырааппын бырастыы гын уонна биһигини Бэйэҥ амарах санааҕар киллэр, уонна Эн бары амарах санаалаахтартан Саамай амарах буолаҕын."

اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِّنْ رَّبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُفْتَرِيْنَ

innal-lażīnattakhażul-‘ijla sayanāluhum gaḍabum mir rabbihim wa żillatun fil-ḥayātid-dun-yā, wa każālika najzil-muftarīn(a).

Дьиҥэр, ньирэйи (статуяны) оҥорор дьон (бэйэлэрин сүгүрүйүүлэрин быһыытынан), хаһан эрэ Айыы Тойонуттан уордайыыны уонна бу дойдуга олоххо намтатыыны ылыахтара. Ол курдук сымыйаны этэр дьону наҕараадалыыбыт.

وَالَّذِيْنَ عَمِلُوا السَّيِّاٰتِ ثُمَّ تَابُوْا مِنْۢ بَعْدِهَا وَاٰمَنُوْٓا اِنَّ رَبَّكَ مِنْۢ بَعْدِهَا لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wal-lażīna ‘amilus-sayyi'āti ṡumma tābū mim ba‘dihā wa āmanū inna rabbaka mim ba‘dihā lagafūrur raḥīm(un).

Онтон куһаҕаны оҥорбут дьон аньыыларын билиннэр уонна итэҕэйиҥ, дьиҥэр, ол кэнниттэн эһиги Айыы Тойоҥҥут Үрдүк бырастыы гыннарар, Үрдүк аһыныгас буолуоҕа.

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُّوْسَى الْغَضَبُ اَخَذَ الْاَلْوَاحَۖ وَفِيْ نُسْخَتِهَا هُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّلَّذِيْنَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُوْنَ

wa lammā sakata ‘am mūsal-gaḍabu akhażal-alwāḥ(a), wa fī nuskhatihā hudaw wa raḥmatul lil-lażīna hum lirabbihim yarhabūn(a).

Моисей кыыһырбыта намтаабытын кэннэ, табличкалары (Тора) ылбыта; Кини суруйууларыгар Айыы Тойонуттан куттанар дьоҥҥо салайыы уонна амарах санаа баар.

وَاخْتَارَ مُوْسٰى قَوْمَهٗ سَبْعِيْنَ رَجُلًا لِّمِيْقَاتِنَا ۚفَلَمَّآ اَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ اَهْلَكْتَهُمْ مِّنْ قَبْلُ وَاِيَّايَۗ اَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاۤءُ مِنَّاۚ اِنْ هِيَ اِلَّا فِتْنَتُكَۗ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاۤءُ وَتَهْدِيْ مَنْ تَشَاۤءُۗ اَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَاَنْتَ خَيْرُ الْغٰفِرِيْنَ

wakhtāra mūsā qaumahū sab‘īna rajulal limīqātinā, falammā akhażathumur-rajfatu qāla rabbi lau syi'ta ahlaktahum min qablu wa iyyāy(a), atuhlikunā bimā fa‘alas-sufahā'u minnā, in hiya illā fitnatuk(a), tuḍillu bihā man tasyā'u wa tahdī man tasyā'(u), anta waliyyunā fagfir lanā warḥamnā wa anta khairul-gāfirīn(a).

Моисей норуоттан сэттэ уон киһини талбыта, биһиги ыйбыт кэммитигэр (Биһигиттэн аньыыларын билинэргэ көрдөһөргө). Сир хамсааһыныгар түбэспиттэригэр, Моисей эппитэ: "Оо, Айыы Тойонум, Эн баҕарбытыҥ буоллар, кинилэри уонна миигин бу иннинэ суох оҥоруоҥ этэ. Биһиги ортобутугар өйдөөбөт дьон дьайыыларыттан сылтаан биһигини суох оҥоруоҥ дуо? Бу Эн өттүгүттэн тургутуу эрэ, Эн бу тургутуунан кими баҕарар албынныыгын уонна кими баҕарбыккын салайаҕын. Эн биһиги салайааччыбыт буолаҕын, онон биһигини бырастыы гын уонна үтүөнү бырастыы гын."

۞ وَاكْتُبْ لَنَا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِى الْاٰخِرَةِ اِنَّا هُدْنَآ اِلَيْكَۗ قَالَ عَذَابِيْٓ اُصِيْبُ بِهٖ مَنْ اَشَاۤءُۚ وَرَحْمَتِيْ وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍۗ فَسَاَكْتُبُهَا لِلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَ وَيُؤْتُوْنَ الزَّكٰوةَ وَالَّذِيْنَ هُمْ بِاٰيٰتِنَا يُؤْمِنُوْنَۚ

waktub lanā fī hāżihid-dun-yā ḥasanataw wa fil-ākhirati innā hudnā ilaik(a), qāla ‘ażābī uṣību bihī man asyā'(u), wa raḥmatī wasi‘at kulla syai'(in), fa sa'aktubuhā lil-lażīna yattaqūna wa yu'tūnaz-zakāta wal-lażīna hum bi'āyātinā yu'minūn(a).

Уонна биһиэхэ бу дойдуга уонна анараа дойдуга үтүөнү анаа. Дьиҥэр, Эйиэхэ төннөрбүт (кэмсинэрбит). (Аллах) этэр: "Мин кими баҕарар накаастабылбын оҥоруом уонна Мин амарах санаам барытын бүрүйэр. Онон Мин амарах санаабын дьиҥнээх дьоҥҥо, закат төлөөччүлэргэ уонна Биһиги аяттарбытыгар итэҕэйээччилэргэ анаан биэриэм."

اَلَّذِيْنَ يَتَّبِعُوْنَ الرَّسُوْلَ النَّبِيَّ الْاُمِّيَّ الَّذِيْ يَجِدُوْنَهٗ مَكْتُوْبًا عِنْدَهُمْ فِى التَّوْرٰىةِ وَالْاِنْجِيْلِ يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوْفِ وَيَنْهٰىهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّبٰتِ وَيُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبٰۤىِٕثَ وَيَضَعُ عَنْهُمْ اِصْرَهُمْ وَالْاَغْلٰلَ الَّتِيْ كَانَتْ عَلَيْهِمْۗ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا بِهٖ وَعَزَّرُوْهُ وَنَصَرُوْهُ وَاتَّبَعُوا النُّوْرَ الَّذِيْٓ اُنْزِلَ مَعَهٗٓ ۙاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ ࣖ

al-lażīna yattabi‘ūnar-rasūlan nabiyyal-ummiyyal-lażī yajidūnahū maktūban ‘indahum fit-taurāti wal-injīli ya'muruhum bil-ma‘rūfi wa yanhāhum ‘anil-munkari wa yuḥillu lahumuṭ-ṭayyibāti wa yuḥarrimu ‘alaihimul-khabā'iṡa wa yaḍa‘u ‘anhum iṣrahum wal-aglālal-latī kānat ‘alaihim, fal-lażīna āmanū bihī wa ‘azzarūhu wa naṣarūhu wattaba‘un nūral-lażī unzila ma‘ah(ū), ulā'ika humul-mufliḥūn(a).

(Аата) илдьити батыһааччылар, умми (ааҕар-суруйар кыаҕа суох) Пророк, кини (аата) кинилэргэ баар Тораҕа уонна Евангелиеҕа суруллубутун булаллар, кинилэргэ үчүгэйи оҥорорго соруйар уонна куһаҕаны бобор, уонна кинилэргэ үчүгэйи барытын көҥүллүүр уонна кинилэргэ куһаҕаны барытын бобор, уонна кинилэргэ баар ыарахаттартан уонна ыарахаттары босхолуур. Киниэхэ итэҕэйэр, айхаллыыр, көмөлөһөр уонна киниэхэ (Коран) түспүт сырдык сырдыгын батыһар дьон туһунан эттэххэ, кинилэр дьоллоох дьон буолаллар.

قُلْ يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنِّيْ رَسُوْلُ اللّٰهِ اِلَيْكُمْ جَمِيْعًا ۨالَّذِيْ لَهٗ مُلْكُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۚ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۖ فَاٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهِ النَّبِيِّ الْاُمِّيِّ الَّذِيْ يُؤْمِنُ بِاللّٰهِ وَكَلِمٰتِهٖ وَاتَّبِعُوْهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَ

qul yā ayyuhan-nāsu innī rasūlullāhi ilaikum jamī‘anil-lażī lahū mulkus-samāwāti wal-arḍ(i), lā ilāha illā huwa yuḥyī wa yumīt(u), fa āminū billāhi wa rasūlihin-nabiyyil-ummiyyil-lażī yu'minu billāhi wa kalimatihī wattabi‘ūhu la‘allakum tahtadūn(a).

Этиҥ (Мухаммед): "Оо, дьон! Дьиҥэр, мин эһиэхэ барыгытыгар Аллах илдьитэбин, Халлаан уонна сир саарыстыбатын бас билээччибин; Киниттэн ураты таҥара суох (кимэхэ сүгүрүйэр бырааптаах), Киниттэн ураты, Кини олоҕу биэрэр уонна өлүүгэ тириэрдэр, онон эһиги Аллахка уонна Кини илдьитигэр итэҕэйэҕит, (ол аата) Кини тылларыгар уонна кинигэлэригэр итэҕэйэр Пророкка (ол аата) итэҕэйэҕит). Кинини батыһыҥ, оччоҕо эһиги салайтаран барыаххыт».

وَمِنْ قَوْمِ مُوْسٰٓى اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ

wa min qaumi mūsā ummatuy yahdūna bil-ḥaqqi wa bihī ya‘dilūn(a).

Моисей норуотун ортотугар кырдьык (төрүөтүнэн) салайар норуот баара, ону кытта кинилэр сөптөөхтүк дьаһаналлара уонна кырдьыгы толороллоро.

وَقَطَّعْنٰهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ اَسْبَاطًا اُمَمًاۗ وَاَوْحَيْنَآ اِلٰى مُوْسٰٓى اِذِ اسْتَسْقٰىهُ قَوْمُهٗٓ اَنِ اضْرِبْ بِّعَصَاكَ الْحَجَرَۚ فَانْۢبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًاۗ قَدْ عَلِمَ كُلُّ اُنَاسٍ مَّشْرَبَهُمْۗ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَاَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوٰىۗ كُلُوْا مِنْ طَيِّبٰتِ مَا رَزَقْنٰكُمْۗ وَمَا ظَلَمُوْنَا وَلٰكِنْ كَانُوْٓا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُوْنَ

wa qaṭṭa‘nāhumuṡnatai ‘asyrata asbāṭan umamā(n), wa auḥainā ilā mūsā iżistasqāhu qaumuhū aniḍrib bi‘aṣākal-ḥajar(a), fambajasat minhuṡnatā ‘asyrata ‘ainā(n), qad ‘alima kullu unāsim masyrabahum, wa ẓallalnā ‘alaihimul-gamāma wa anzalnā ‘alaihimul-manna was-salwā, kulū min ṭayyibāti mā razaqnākum, wa mā ẓalamūnā wa lākin kānū anfusahum yaẓlimūn(a).

Кинилэри уон икки ууска араарбыппыт, хас биирдиилэрэ элбэх ахсааннаах, уонна Моисей норуота уу көрдөөтөҕүнэ, "Тайаны маскын охсуҥ!" диэн арыйбыппыт. Онон ол (таас) уон икки дьөлөҕөс уу тахсыбыта. Хас биирдии уруу бэйэтин иьэр сирин билэр. Уонна кинилэри былытынан күлүктээбиппит уонна кинилэргэ киһини уонна салваны түһэрбиппит. (Биһиги: "Эһиэхэ анаан биэрбит аһылыкпытыттан үчүгэйдик аһааҥ" диэбиппит. Кинилэр Биһиэхэ куһаҕаны оҥорботохтор, ол гынан баран бэйэлэрин хайаан да куһаҕаннык оҥороллор.

وَاِذْ قِيْلَ لَهُمُ اسْكُنُوْا هٰذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوْا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُوْلُوْا حِطَّةٌ وَّادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطِيْۤـٰٔتِكُمْۗ سَنَزِيْدُ الْمُحْسِنِيْنَ

wa iżā qīla lahumuskunū hāżihil-qaryata wa kulū minhā ḥaiṡu syi'tum wa qūlū ḥiṭṭatuw wadkhulul-bāba sujjadan nagfir lakum khaṭī'ātikum, sanazīdul-muḥsinīn(a).

Уонна (өйдөөн көрүҥ), кинилэргэ (Израиль оҕолоругар) "Бу сиргэ (Байтулмакдис) олоруҥ уонна (кини бородууксуйатыттан) ханна баҕарар сиэҥ" диэн эппиттэригэр. Уонна эт: "Биһигини аньыыларбытыттан быыһаа уонна сүгүрүйэн туран аанынан киир, оччоҕо сыыһаҕын бырастыы гыныахпыт". Кэлин Үтүөнү оҥорор дьоҥҥо (наҕарааданы) элбэтиэхпит.

فَبَدَّلَ الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ قَوْلًا غَيْرَ الَّذِيْ قِيْلَ لَهُمْ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِجْزًا مِّنَ السَّمَاۤءِ بِمَا كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ ࣖ

fa baddalal-lażīna ẓalamū minhum qaulan gairal-lażī qīla lahum fa arsalnā ‘alaihim rijzam minas-samā'i bimā kānū yaẓlimūn(a).

Онон кинилэр ортолоругар буруйдаахтар (ол тыллары) кинилэргэ этиллибэтэх тылларынан солбуйбуттара, онон кинилэргэ сөбө суох быһыыларын иһин халлаантан накаастабылы оҥорбуппут.

وَسْـَٔلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِيْ كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِۘ اِذْ يَعْدُوْنَ فِى السَّبْتِ اِذْ تَأْتِيْهِمْ حِيْتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَّيَوْمَ لَا يَسْبِتُوْنَۙ لَا تَأْتِيْهِمْ ۛ كَذٰلِكَ ۛنَبْلُوْهُمْ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

was'alhum ‘anil-qaryatil-latī kānat ḥāḍiratal-baḥr(i), iż ya‘dūna fis-sabti iż ta'tīhim ḥītānuhum yauma sabtihim syurra‘aw wa yauma lā yasbitūn(a), lā ta'tīhim - każālika - nablūhum bimā kānū yafsuqūn(a).

Уонна Израиль оҕолоруттан субуотаҕа быраабыланы кэһиилэригэр муора аттыгар баар сир туһунан ыйыт, (ол аата) балык кинилэргэ кэллэҕинэ (чугас баар этэ) уу үрдүгэр көтөн ааһаллара, ол эрээри субуота буолбатах күннэргэ балык кинилэргэ кэлбэт этэ. Куһаҕаннык дьаһаналларын иһин, кинилэри бэрэбиэркэлээбиппит.

وَاِذْ قَالَتْ اُمَّةٌ مِّنْهُمْ لِمَ تَعِظُوْنَ قَوْمًاۙ ۨاللّٰهُ مُهْلِكُهُمْ اَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيْدًاۗ قَالُوْا مَعْذِرَةً اِلٰى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ

wa iż qālat ummatum minhum lima ta‘iẓūna qaumā(n), allāhu muhlikuhum au mu‘ażżibuhum ‘ażāban syadīdā(n), qālū ma‘żiratan ilā rabbikum wa la‘allahum yattaqūn(a).

Уонна (өйдүүргүт) кинилэр ортолоругар биир норуот: "Тоҕо эһиги Аллахтан алдьаныахтаах эбэтэр накаастанар норуокка олус кытаанах накаастабылынан сүбэлиигит?" Кинилэр хоруйдаатылар: "Эһиги Айыы Тойоҥҥут иннигэр эппиэтинэстэн босхоломмут сылтах баар буоларын туһугар, уонна кинилэр таҥараһыт буолалларын туһугар."

فَلَمَّا نَسُوْا مَا ذُكِّرُوْا بِهٖٓ اَنْجَيْنَا الَّذِيْنَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوْۤءِ وَاَخَذْنَا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا بِعَذَابٍۢ بَـِٔيْسٍۢ بِمَا كَانُوْا يَفْسُقُوْنَ

falammā nasū mā żukkirū bihī anjainal-lażīna yanhauna ‘anis-sū'i wa akhażnal-lażīna ẓalamū bi‘ażābim ba'īsim bimā kānū yafsuqūn(a).

Онон туох туһунан сэрэтиллибиттэрин умнан кэбиспиттэрин кэннэ, дьону куһаҕаны оҥорортон бобор дьону быыһаабыппыт уонна куһаҕаны оҥорооччуларга кытаанах накаастабылы оҥорбуппут, тоҕо диэтэххэ кинилэр хайаан да куһаҕаны оҥороллоро.

فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ

falammā ‘atau ‘am mā nuhū ‘anhu qulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).

Онон бобуулаах барытыгар киэн туттар буолбуттарын кэннэ. Биһиги кинилэргэ “Эһиги сымнаҕас маймыллар буолуҥ” диэбиппит.

وَاِذْ تَاَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ اِلٰى يَوْمِ الْقِيٰمَةِ مَنْ يَّسُوْمُهُمْ سُوْۤءَ الْعَذَابِۗ اِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

wa iż ta'ażżana rabbuka layab‘aṡanna ‘alaihim ilā yaumil-qiyāmati may yasūmuhum sū'al-‘ażāb(i), inna rabbaka lasarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Уонна (өйдөө), Айыы Тойоҥҥут чахчы даҕаны кинилэргэ (еврейдэргэ) саамай ыар накаастабылы оҥорор дьону Тиллии күнүгэр диэри ыытыаҕа диэн биллэрбитин кэннэ. Дьиҥэр, эн Айыы Тойоҥҥун накаастыырга олус түргэн, уонна кырдьык Кини Саамай бырастыы гыннарар, Саамай амарах.

وَقَطَّعْنٰهُمْ فِى الْاَرْضِ اُمَمًاۚ مِنْهُمُ الصّٰلِحُوْنَ وَمِنْهُمْ دُوْنَ ذٰلِكَ ۖوَبَلَوْنٰهُمْ بِالْحَسَنٰتِ وَالسَّيِّاٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa qaṭṭa‘nāhum fil-arḍi umamā(n), minhumuṣ-ṣāliḥūna wa minhum dūna żālik(a), wa balaunāhum bil-ḥasanāti was-sayyi'āti la‘allahum yarji‘ūn(a).

Уонна кинилэри бу дойдуга хас да бөлөххө араарбыппыт; кинилэр ортолоругар таҥараһыт дьон бааллар уонна суохтар эмиэ бааллар. Кырдьыкка төннөллөрүн туһугар, кинилэри үтүөнэн уонна куһаҕанынан (алдьархайынан) тургутан көрбүппүт.

فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ

fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).

Онон кинилэр кэннилэриттэн Тораны нэһилиэстибэ ылбыт, бу дьадаҥы аан дойду баайын-дуолун бэйэлэригэр ылбыт (куһаҕан) көлүөнэ кэлбитэ. Онтон "Биһигини бырастыы гыныахтара" диэбиттэрэ. Уонна инникитин, кинилэргэ (эмиэ) итиччэ элбэх аан дойду баайа кэллэҕинэ, кинилэр ону (эмиэ) син биир ылыахтара. Кинилэр Кинигэҕэ (Тора) сөбүлэһиигэ сөп түбэспэттэр дуо, кинилэр Аллах туһунан кырдьыктан ураты тугу да эппэттэр диэн, онно этиллэрин үөрэппиттэрин үрдүнэн? Анараа дойду дойдута таҥараһыттарга ордук. Онтон өйдөөбөккүн дуо?

وَالَّذِيْنَ يُمَسِّكُوْنَ بِالْكِتٰبِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَۗ اِنَّا لَا نُضِيْعُ اَجْرَ الْمُصْلِحِيْنَ

wal-lażīna yumassikūna bil-kitābi wa aqāmuṣ-ṣalāh(ta), innā lā nuḍī‘u ajral-muṣliḥīn(a).

Онтон Кинигэҕэ (Тораҕа) тутуһар уонна алгыс оҥорор дьон, (наҕараадаланыахтара). Дьиҥэр, көнө дьону наҕараадаларыттан матарыахпыт суоҕа.

۞ وَاِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَاَنَّهٗ ظُلَّةٌ وَّظَنُّوْٓا اَنَّهٗ وَاقِعٌۢ بِهِمْۚ خُذُوْا مَآ اٰتَيْنٰكُمْ بِقُوَّةٍ وَّاذْكُرُوْا مَا فِيْهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَ ࣖ

wa iż nataqnal-jabala fauqahum ka'annahum ẓullatuw wa ẓannū annahū wāqi‘um bihim, khużū mā ātainākum biquwwatiw ważkurū mā fīhi la‘allakum tattaqūn(a).

Уонна (өйдөө) кинилэр үрдүлэринэн хайаны көтөхпүппүтүгэр, (хайа) былыт күлүктээх курдук этэ уонна кинилэр (хайа) кинилэр үрдүлэринэн түһүөҕэр эрэллээх этилэр. (Онтон биһиги кинилэргэ эппиппит: "Биһиги эһиэхэ биэрбиппитин бигэтик тутуҥ, онно баары өрүү өйдүү сылдьыҥ, оччоҕо эһиги таҥараһыт дьон буолуоххут".

وَاِذْ اَخَذَ رَبُّكَ مِنْۢ بَنِيْٓ اٰدَمَ مِنْ ظُهُوْرِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَاَشْهَدَهُمْ عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْۚ اَلَسْتُ بِرَبِّكُمْۗ قَالُوْا بَلٰىۛ شَهِدْنَا ۛاَنْ تَقُوْلُوْا يَوْمَ الْقِيٰمَةِ اِنَّا كُنَّا عَنْ هٰذَا غٰفِلِيْنَۙ

wa iż akhaża rabbuka mim banī ādama min ẓuhūrihim żurriyyatahum wa asyhadahum ‘alā anfusihim, alastu birabbikum, qālū balā - syahidnā - an taqūlū yaumal-qiyāmati innā kunnā ‘an hāżā gāfilīn(a).

Уонна (өйдөө) Айыы Тойоҥҥут Адам удьуордарын шейка маткиттан таһаарбытыгар уонна Аллах кинилэр тыыннарын утары туоһулаабытыгар (диэн): "Мин эһиги Тойоҥҥут буолбатахпын дуо?" Кинилэр: «Сөп (Эн биһиги Айыы Тойоммут буолаҕын), биһиги туоһулуурбут», — диэн хоруйдаабыттара. (Биһиги оннук оҥорбуппут), тиллии күнүгэр эһиги: «Оччолорго биһиги итини өйдөөбөт этибит», – диэбэккит туһугар.

اَوْ تَقُوْلُوْٓا اِنَّمَآ اَشْرَكَ اٰبَاۤؤُنَا مِنْ قَبْلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنْۢ بَعْدِهِمْۚ اَفَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ الْمُبْطِلُوْنَ

au taqūlū innamā asyraka ābā'unā min qablu wa kunnā żurriyyatam mim ba‘dihim, afatuhlikunā bimā fa‘alal-mubṭilūn(a).

Эбэтэр: "Дьиҥэр, биһиги өбүгэлэрбит былыр Таҥараны кытта бииргэ сылдьыбыттара, оттон биһиги кинилэр кэннилэриттэн кэлбит удьуордарбыт. Онон эн биһигини муннукка барбыт дьон дьайыыларыттан сылтаан суох оҥоруоҥ дуо?"

وَكَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ وَلَعَلَّهُمْ يَرْجِعُوْنَ

wa każālika nufaṣṣilul-āyāti wa la‘allahum yarji‘ūn(a).

Ол курдук, кинилэр (кырдьыкка) төннөллөрүгэр, строфалары быһаарбыппыт.

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَاَ الَّذِيْٓ اٰتَيْنٰهُ اٰيٰتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَاَتْبَعَهُ الشَّيْطٰنُ فَكَانَ مِنَ الْغَاوِيْنَ

watlu ‘alaihim naba'al-lażī ātaināhu āyātinā fansalakha minhā fa atba‘ahusy-syaiṭānu fa kāna minal-gāwīn(a).

Уонна кинилэргэ (Мухаммеды) аах, Биһиги аяттарбытын биэрбит киһибитин сонунун, онтон кини аяттартан тэйэр, онтон кинини сатана батыһар (кини сордоон ылыар диэри), оччоҕо кини муннукка ылларбыт дьонтон биирдэстэрэ буолар.

وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ

wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).

Онтон биһиги баҕарбыппыт буоллар, ол (строфанан) (кини таһымын) үрдэтиэ этибит, ол гынан баран кини аан дойдуга тардыһыылаах уонна (аллараа) баҕа санаатын батыһар этэ, оччоҕо кини холобура ыт курдук, кинини үүрдэххинэ тылын таһаараҕын, оттон көҥүллээтэххинэ кини эмиэ тылын таһаарар. Биһиги хоһооннорбутун мэлдьэһэр дьон холобурдара итинник. Онон ол кэпсээннэри толкуйдатар туһугар кэпсээ.

سَاۤءَ مَثَلًا ۨالْقَوْمُ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاَنْفُسَهُمْ كَانُوْا يَظْلِمُوْنَ

sā'a maṡalanil-qaumul-lażīna każżabū bi'āyātinā wa anfusahum kānū yaẓlimūn(a).

Биһиги хоһооннорбутун мэлдьэһэр дьон холобурдара олус куһаҕан; бэйэлэрин сыыьаллар.

مَنْ يَّهْدِ اللّٰهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِيْۚ وَمَنْ يُّضْلِلْ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْخٰسِرُوْنَ

may yahdillāhu fa huwal-muhtadī, wa may yuḍlil fa ulā'ika humul-khāsirūn(a).

Ким Аллахтан салайтарар, ол киһи салайыллар; уонна кими Аллах муннарар, оччоҕо кинилэр хоттороллор

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ

wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).

Дьиҥэр, үгүс джиннары уонна дьону накаастаан, аданы адынан толоруохпут. Кинилэр сүрэхтээхтэр, ол гынан баран ону өйдүүргэ туһамматтар (Аллах аяттарын) уонна харахтаахтар (ол гынан баран) көрөргө туһамматтар (Аллах күүһүн бэлиэлэрин), уонна кулгаахтаахтар (ол гынан баран) истиигэ туһамматтар (Аллах аяттарын). Мал курдуктар, ессе извращенецтар. Бэйэлэрэ сэрэхтээх буолбатах дьон.

وَلِلّٰهِ الْاَسْمَاۤءُ الْحُسْنٰى فَادْعُوْهُ بِهَاۖ وَذَرُوا الَّذِيْنَ يُلْحِدُوْنَ فِيْٓ اَسْمَاۤىِٕهٖۗ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ ۖ

wa lillāhil-asmā'ul-ḥusnā fad‘ūhu bihā, wa żarul-lażīna yulḥidūna fī asmā'ih(ī), sayujzauna mā kānū ya‘malūn(a).

Уонна Аллахка Асма'ул-хусна (саамай үчүгэй аат) баар, онон Киниттэн Асма'ул-хусна диэн ааттаан ыйыт уонна Кини ааттарын сыыһа быһаарар дьону хааллар. Оҥорбуттарын иһин кэлин бириэмийэ ылыахтара.

وَمِمَّنْ خَلَقْنَآ اُمَّةٌ يَّهْدُوْنَ بِالْحَقِّ وَبِهٖ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

wa mimman khalaqnā ummatuy yahdūna bil-ḥaqqi wa bihī ya‘dilūn(a).

Биһиги айбыт дьоммут ортолоругар кинилэри кырдьык (төрүөтүнэн) салайар дьон бааллар, онон кинилэр сөптөөхтүк дьаһаналлар.

وَالَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُوْنَ

wal-lażīna każżabū bi'āyātinā sanastadrijuhum min ḥaiṡu lā ya‘lamūn(a).

Биһиги бэлиэлэрбитин мэлдьэһэр дьону, кинилэр билбэттэринэн, кыра-кыралаан (сүтүү диэки) ыытыахпыт.

وَاُمْلِيْ لَهُمْ ۗاِنَّ كَيْدِيْ مَتِيْنٌ

wa umlī lahum, inna kaidī matīn(un).

Уонна кинилэргэ бириэмэ биэриэм. Дьиҥэр, Мин былааным бигэ.

اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوْا مَا بِصَاحِبِهِمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ مُّبِيْنٌ

awalam yatafakkarū mā biṣāḥibihim min jinnah(tin), in huwa illā nażīrum mubīn(un).

Уонна доҕоро (Мухаммед) акаары буолбатах диэн санаабаттар дуо. Кини (Мухаммед) чуолкай сэрэтэр эрэ.

اَوَلَمْ يَنْظُرُوْا فِيْ مَلَكُوْتِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللّٰهُ مِنْ شَيْءٍ وَّاَنْ عَسٰٓى اَنْ يَّكُوْنَ قَدِ اقْتَرَبَ اَجَلُهُمْۖ فَبِاَيِّ حَدِيْثٍۢ بَعْدَهٗ يُؤْمِنُوْنَ

awalam yanẓurū fī malakūtis-samāwāti wal-arḍi wa mā khalaqallāhu min syai'iw wa an ‘asā ay yakūna qadiqtaraba ajaluhum, fa bi'ayyi ḥadīṡim ba‘dahū yu'minūn(a).

Халлаан уонна сир саарыстыбатын уонна Аллах айбытын барытын, баҕар кинилэр кэмнэрэ чугаһаабытын өйдөөбөттөр дуо? Оччо5о бу кэнниттэн туох сонуннарга итэ5эйиэхтэрэй?

مَنْ يُّضْلِلِ اللّٰهُ فَلَا هَادِيَ لَهٗ ۖوَيَذَرُهُمْ فِيْ طُغْيَانِهِمْ يَعْمَهُوْنَ

may yuḍlilillāhu falā hādiya lah(ū), wa yażaruhum fī ṭugyānihim ya‘mahūn(a).

Кими Аллах муннарар да, кинини салайар киһи суох. Аллах кинини сыыһа-халты тэбиэлээн хаалларар.

يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ السَّاعَةِ اَيَّانَ مُرْسٰىهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّيْۚ لَا يُجَلِّيْهَا لِوَقْتِهَآ اِلَّا هُوَۘ ثَقُلَتْ فِى السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا تَأْتِيْكُمْ اِلَّا بَغْتَةً ۗيَسْـَٔلُوْنَكَ كَاَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَاۗ قُلْ اِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللّٰهِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُوْنَ

yas'alūnaka ‘anis-sā‘ati ayyāna mursāhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘inda rabbī, lā yujallīhā liwaqtihā illā huw(a), ṡaqulat fis-samāwāti wal-arḍ(i), lā ta'tīkum illā bagtah(tan), yas'alūnaka ka'annaka ḥafiyyun ‘anhā, qul innamā ‘ilmuhā ‘indallāhi wa lākinna akṡaran nāsi lā ya‘lamūn(a).

Эйигиттэн (Мухаммедтан) Чаас туһунан ыйыталлар, "Хаһан буоларый?" Этиҥ: "Дьиҥэр, Апокалипсис туһунан билии мин Айыы Тойоммор баар; Киниттэн ураты ким да (ким да) кини буолбут кэмин быһаарар кыаҕа суох. (Апокалипсис) олус ыарахан (айылҕаларга айдаан), халлааҥҥа уонна сиргэ эйиэхэ эмискэ эрэ кэлиэ суоҕа." Билэр курдук ыйыталлар. Этиҥ (Мухаммед): "Дьиҥэр, (Ат күнүн) билиитэ Аллахка баар, ол гынан баран үгүс дьон билбэттэр."

قُلْ لَّآ اَمْلِكُ لِنَفْسِيْ نَفْعًا وَّلَا ضَرًّا اِلَّا مَا شَاۤءَ اللّٰهُ ۗوَلَوْ كُنْتُ اَعْلَمُ الْغَيْبَ لَاسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِۛ وَمَا مَسَّنِيَ السُّوْۤءُ ۛاِنْ اَنَا۠ اِلَّا نَذِيْرٌ وَّبَشِيْرٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ ࣖ

qul lā amliku linafsī naf‘aw wa lā ḍarran illā mā syā'allāh(u), wa lau kuntu a‘lamul gaiba-lastakṡartu minal-khair(i) - wa mā massaniyas-sū'(u) - in ana illā nażīruw wa basyīrul liqaumiy yu'minūn(a).

Этиҥ (Мухаммед): "Мин бэйэбэр туһаны аҕалар уонна куһаҕаны аҕалар кыаҕым суох, Аллах баҕарарыттан ураты. Мин көстүбэти билэрим буоллар, төһө кыалларынан элбэх үтүөнү оҥоруом этэ уонна миэхэ туох да куһаҕан тахсыа суоҕа этэ. Мин итэҕэйээччилэргэ сэрэтэр уонна үчүгэй сонуну илдьэ сылдьааччы эрэ буолабын."

۞ هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَاۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ ۚفَلَمَّآ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

huwal-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw waja‘ala minhā zaujahā liyaskuna ilaihā, falammā tagasysyāhā ḥamalat ḥamlan khafīfan fa marrat bih(ī), falammā aṡqalad da‘awallāha rabbahumā la'in ātaitanā ṣāliḥan lanakūnanna minasy-syākirīn(a).

Кини эйигин биир дууһаттан (Адамтан) айбыта уонна онтон Кини дьүөгэтин айбыта, киниттэн астыннын диэн. Онон кини булкуйбутун кэннэ, (кэргэнэ) чэпчэки ийэлээх буолбута, уонна салгыы чэпчэкитик сананар буолбута (хас да кэмҥэ). Онтон ыараханнык санаммытыгар, иккиэн (кэргэннэр) Аллахтан, Айыы Тойоннарыттан (диэн) көрдөспүттэрэ: "Эн биһиэхэ таҥаралаах оҕону биэрдэххинэ, биллэн турар, биһиги хайаан да махтаныахпыт."

فَلَمَّآ اٰتٰىهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهٗ شُرَكَاۤءَ فِيْمَآ اٰتٰىهُمَا ۚفَتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

falammā ātāhumā ṣāliḥan ja‘alā lahū syurakā'a fīmā ātāhumā, fa ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

Онон Кини кинилэргэ иккиэннэригэр таҥараһыт оҕону биэрбитин кэннэ, Кини биэрбит оҕотугар Аллахы кытта партнердар оҥорбуттара. Онон Аллах кинилэр бэйэ-бэйэлэрин кытта тугу кытта сибээстэһэллэрин үрдүнэн Үрдүкү.

اَيُشْرِكُوْنَ مَا لَا يَخْلُقُ شَيْـًٔا وَّهُمْ يُخْلَقُوْنَۖ

ayusyrikūna mā lā yakhluqu syai'aw wa hum yukhlaqūn(a).

Тоҕо кинилэр (Аллахы) тугу да айар кыаҕа суох тугу эрэ (айыыны) кытта ситимнииллэрий? (Идоллар) бэйэлэрэ айыллыбыттарын да иһин.

وَلَا يَسْتَطِيْعُوْنَ لَهُمْ نَصْرًا وَّلَآ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ

wa lā yastaṭī‘ūna lahum naṣraw wa lā anfusahum yanṣurūn(a).

Уонна бу (айыылар) сүгүрүйээччилэригэр көмө оҥорор кыахтара суох, бэйэлэригэр даҕаны көмө оҥорор кыахтара суох.

وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا يَتَّبِعُوْكُمْۗ سَوَۤاءٌ عَلَيْكُمْ اَدَعَوْتُمُوْهُمْ اَمْ اَنْتُمْ صٰمِتُوْنَ

wa in tad‘ūhum ilal-hudā lā yattabi‘ūkum, sawā'un ‘alaikum ada‘autumūhum am antum ṣāmitūn(a).

Онтон эһиги (о, мушриктар) кинилэри (айыылары) салайарга ыҥырдаххытына, айыылар эһиги ыҥырыыгытын кыайан ылымматтар; кинилэри ыҥырдаххына дуу, саҥарбаккын дуу биир (түмүк).

اِنَّ الَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ عِبَادٌ اَمْثَالُكُمْ فَادْعُوْهُمْ فَلْيَسْتَجِيْبُوْا لَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

innal-lażīna tad‘ūna min dūnillāhi ‘ibādun amṡālukum fad‘ūhum falyastajībū lakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Дьиҥэр, эн Аллахтан ураты ыҥырар (айыыларгын) эйиэхэ майгынныыр (мөлтөх) айымньылар. Онон кинилэргэ эрий уонна көрдөһүүгүн толордуннар, эһиги кырдьыктаах киһи буоллаххытына.

اَلَهُمْ اَرْجُلٌ يَّمْشُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اَيْدٍ يَّبْطِشُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اَعْيُنٌ يُّبْصِرُوْنَ بِهَآ ۖ اَمْ لَهُمْ اٰذَانٌ يَّسْمَعُوْنَ بِهَاۗ قُلِ ادْعُوْا شُرَكَاۤءَكُمْ ثُمَّ كِيْدُوْنِ فَلَا تُنْظِرُوْنِ

alahum arjuluy yamsyūna bihā am lahum aidiy yabṭisyūna bihā am lahum a‘yunuy yubṣirūna bihā am lahum āżānuy yasma‘ūna bihā, qulid‘ū syurakā'akum ṡumma kīdūni falā tunẓirūn(i).

Кинилэр (кумирдар) хаамар атахтаахтар дуу, эбэтэр кытаанахтык тутар илиилээхтэр дуу, эбэтэр көрөр харахтаахтар дуу, эбэтэр истэр кулгаахтаахтар дуу? Этиҥ (Мухаммед): «Эһиги Аллах партнердарынан ааҕар эмэгэттэргитин ааттааҥ, онтон миэхэ албын оҥоруҥ, уонна аны хойутаамаҥ».

اِنَّ وَلِيِّ َۧ اللّٰهُ الَّذِيْ نَزَّلَ الْكِتٰبَۖ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصّٰلِحِيْنَ

inna waliyyiyallāhul-lażī nazzalal-kitāb(a), wa huwa yatawallaṣ-ṣāliḥīn(a).

Дьиҥэр, мин көмүскээччим – Кинигэни (Кораны) түһэрбит Аллах. Кини таҥараһыттары харыстыыр

وَالَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ نَصْرَكُمْ وَلَآ اَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُوْنَ

wal-lażīna tad‘ūna min dūnihī lā yastaṭī‘ūna naṣrakum wa lā anfusahum yanṣurūn(a).

Онтон эһиги Аллахтан ураты ыҥырар айыыларгыт эһиэхэ көмөлөһөр кыахтара суох, бэйэлэригэр даҕаны көмөлөһөр кыахтара суох».

وَاِنْ تَدْعُوْهُمْ اِلَى الْهُدٰى لَا يَسْمَعُوْاۗ وَتَرٰىهُمْ يَنْظُرُوْنَ اِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُوْنَ

wa in tad‘ūhum ilal-hudā lā yasma‘ū, wa tarāhum yanẓurūna ilaika wa hum lā yubṣirūn(a).

Онтон эн кинилэри (айыылары) эйиэхэ сүбэ-ама биэрэллэригэр ыҥырдаххына, кинилэр ону истибэттэр. Уонна көрбөтөхтөрүн да иһин эйигин диэки көрөллөрүн көрөҕүн.

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَاَعْرِضْ عَنِ الْجٰهِلِيْنَ

khużil-‘afwa wa'mur bil-‘urfi wa a‘riḍ ‘anil-jāhilīn(a).

Бырастыы гын уонна дьоҥҥо сэмэйи оҥор диэн эт, акаары дьоҥҥо болҕомтоҕун уурумаҥ.

وَاِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطٰنِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ ۗاِنَّهٗ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ

wa immā yanzagannaka minasy-syaiṭāni nazgun fasta‘iż billāh(i), innahū samī‘un ‘alīm(un).

Сатана эйигин боруобалыы кэллэҕинэ, оччоҕо Аллахтан көмүскэн. Дьиҥэр, Кини барыны барытын истэр, барытын билэр.

اِنَّ الَّذِيْنَ اتَّقَوْا اِذَا مَسَّهُمْ طٰۤىِٕفٌ مِّنَ الشَّيْطٰنِ تَذَكَّرُوْا فَاِذَا هُمْ مُّبْصِرُوْنَۚ

innal-lażīnattaqau iżā massahum ṭā'ifum minasy-syaiṭāni tażakkarū fa iżā hum mubṣirūn(a).

Дьиҥэр, таҥараһыт дьон, сатанаттан куһаҕан санаалар (аньыыны оҥоруу) анньар түгэннэригэр, сразу Аллахы өйдүүллэр, онтон ол түгэҥҥэ (сыыһаларын сыыһатын) көрөллөр.

وَاِخْوَانُهُمْ يَمُدُّوْنَهُمْ فِى الْغَيِّ ثُمَّ لَا يُقْصِرُوْنَ

wa ikhwānuhum yamuddūnahum fil-gayyi ṡumma lā yuqṣirūn(a).

Уонна кинилэр доҕотторо (кафирдар уонна хара санаалаах дьон) абааһыларга кинилэри муннарарга көмөлөһөллөр уонна кинилэр хаһан да тохтооботтор (кинилэри албынныыллар).

وَاِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِاٰيَةٍ قَالُوْا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَاۗ قُلْ اِنَّمَآ اَتَّبِعُ مَا يُوْحٰٓى اِلَيَّ مِنْ رَّبِّيْۗ هٰذَا بَصَاۤىِٕرُ مِنْ رَّبِّكُمْ وَهُدًى وَّرَحْمَةٌ لِّقَوْمٍ يُّؤْمِنُوْنَ

wa iżā lam ta'tihim bi'āyatin qālū lau lajtabaitahā, qul inamā attabi‘u mā yūḥā ilayya mir rabbī, hāżā baṣā'iru mir rabbikum wa hudaw wa raḥmatul liqaumiy yu'minūn(a).

Онтон эн (Мухаммед) кинилэргэ строфаны аахпатаххына, "тоҕо строфаны бэйэҥ оҥостубаккын" дииллэр. Этиҥ (Мухаммед): "Дьиҥэр, мин Айыы Тойонум миэхэ арыйбытын эрэ тутуһабын. (Аль-Коран) бу эн Айыы Тойоҥҥуттан чуолкай дакаастабыллар, итэҕэйээччилэргэ салайар уонна амарах санаа."

وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوْا لَهٗ وَاَنْصِتُوْا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُوْنَ

wa iżā quri'al-qur'ānu fastami‘ū lahū wa anṣitū la‘allakum turḥamūn(a).

Онтон Коран ааҕыллар түгэнигэр, истиҥ уонна чуумпу буолуҥ, оччоҕо аһыныгас санааны ылыаххыт.

وَاذْكُرْ رَّبَّكَ فِيْ نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَّخِيْفَةً وَّدُوْنَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَالْاٰصَالِ وَلَا تَكُنْ مِّنَ الْغٰفِلِيْنَ

ważkur rabbaka fī nafsika taḍarru‘aw wa khīfataw wa dūnal-jahri minal-qauli bil-guduwwi wal-āṣāli wa lā takum minal-gāfilīn(a).

Сарсыарда-киэһэ Айыы Тойонҥутун сэмэйдик, куттанан, куоласкын үрдэппэккэ сүрэххитигэр ахтан-санаан ааһан, болҕомтоҕутун уурбат дьон ахсааныгар кииримэҥ.

اِنَّ الَّذِيْنَ عِنْدَ رَبِّكَ لَا يَسْتَكْبِرُوْنَ عَنْ عِبَادَتِهٖ وَيُسَبِّحُوْنَهٗ وَلَهٗ يَسْجُدُوْنَ ࣖ ۩

innal-lażīna ‘inda rabbika lā yastakbirūna ‘an ‘ibādatihī wa yusabbiḥūnahū wa lahū yasjudūn(a).

Дьиҥэр, эн Айыы Тойоҥҥун кытта баар дьон Аллахка сүгүрүйэртэн туттумматтар уонна Кинини ыраастыыллар уонна Киниэхэ эрэ сүгүрүйэллэр.