يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ وَالَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُوْنَۙ

yā ayyuhan-nāsu‘budū rabbakumul-lażī khalaqakum wal-lażīna min qablikum la‘allakum tattaqūn(a).

Эй кешеләр! Һеҙҙе һәм һеҙҙән элек булғандарҙы яралтҡан Раббығыҙға ғибәҙәт ҡылығыҙ, тәҡүәлеккә ирешерһегеҙ.

وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ جَاعِلٌ فِى الْاَرْضِ خَلِيْفَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَجْعَلُ فِيْهَا مَنْ يُّفْسِدُ فِيْهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاۤءَۚ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۗ قَالَ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ

wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī jā‘ilun fil-arḍi khalīfah(tan), qālū ataj‘alu fīhā may yufsidu fīhā wa yasfikud-dimā'(a), wa naḥnu nusabbiḥu biḥamdika wa nuqaddisu lak(a), qāla innī a‘lamu mā lā ta‘lamūn(a).

Раббыңдың фәрештәләргә: «Мин Ер йөҙөндә хәлифә яһаясаҡмын», – тигәнен иҫкә төшөр. Улар: «Беҙ Һине маҡтап, исемеңде изгеләндереп, боҙоҡлоҡ тыуҙырыр, ҡан ҡойор кешене унда урынлаштырырға уйлайһыңмы?» Ул: «Ысынлап та, һеҙ белмәгәнде Мин беләм», – тине.

صِبْغَةَ اللّٰهِ ۚ وَمَنْ اَحْسَنُ مِنَ اللّٰهِ صِبْغَةً ۖ وَّنَحْنُ لَهٗ عٰبِدُوْنَ

Ṣibgatallāh(i), wa man aḥsanu minallāhi ṣibgataw wa naḥnu lahū ‘ābidūn(a).

Аллаһ һеҙгә рәхмәтле булһын." Аллаһтан кем яҡшыраҡ? Һәм беҙ Уға ғибәҙәт ҡылабыҙ.

وَهُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰۤىِٕفَ الْاَرْضِ وَرَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَبْلُوَكُمْ فِيْ مَآ اٰتٰىكُمْۗ اِنَّ رَبَّكَ سَرِيْعُ الْعِقَابِۖ وَاِنَّهٗ لَغَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ

wa huwal-lażī ja‘alakum khalā'ifal-arḍi wa rafa‘a ba‘ḍakum fauqa ba‘ḍin darajātil liyabluwakum fī mā ātākum, inna rabbaka sarī‘ul-‘iqāb(i), wa innahū lagafūrur raḥīm(un).

Ул һеҙҙе Ер йөҙөндә хәлифә итте һәм ҡайһы берҙәрегеҙҙең дәрәжәһен башҡаларҙан юғары күтәрҙе, һеҙҙе Үҙе биргән (бүләктәр) менән һынау өсөн. Ысынлап та, Раббың яза бирергә бик ашыға һәм, ысынлап та, Ул бик ярлыҡаусы, рәхимле.

قَالُوْٓا اُوْذِيْنَا مِنْ قَبْلِ اَنْ تَأْتِيَنَا وَمِنْۢ بَعْدِ مَا جِئْتَنَا ۗقَالَ عَسٰى رَبُّكُمْ اَنْ يُّهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِى الْاَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ ࣖ

qālū ūżīnā min qabli an ta'tiyanā wa mim ba‘di mā ji'tanā, qāla ‘asā rabbukum ay yuhlika ‘aduwwakum wa yastakhlifakum fil-arḍi fa yanẓura kaifa ta‘malūn(a).

Улар (Муса халҡы): «Беҙҙе һин беҙгә килгәнгә тиклем дә, килгәндән һуң да фирғәүен йәберләнек», — тинеләр. (Муса) яуап бирҙе: «Раббығыҙ дошмандарығыҙҙы юҡ итер һәм һеҙҙе ерҙә хәлиф итер, шунан һуң һеҙҙең нисек эшләгәнегеҙҙе күрер».

ثُمَّ جَعَلْنٰكُمْ خَلٰۤىِٕفَ فِى الْاَرْضِ مِنْۢ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُوْنَ

Ṡumma ja‘alnākum khalā'ifa fil-arḍi mim ba‘dihim linanẓura kaifa ta‘malūn(a).

Уларға аяттарыбыҙ асыҡтан-асыҡ уҡылғас, Беҙҙе осратырбыҙ тип уйламағандар: «Был Ҡөрьәндән башҡа китап килтерегеҙ йәки уны алмаштырығыҙ», — тинеләр. Әйт (Мөхәммәткә): "Миңә уны үҙ теләгем менән үҙгәртергә ярамай. Мин тик миңә иңдерелгәнгә генә эйәрәм. Әгәр ҙә Раббымды бойһонмаһам, бөйөк көндөң (Ҡиәмәт көнө) язаһынан ысынлап та ҡурҡам".

وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ فِيْ سِتَّةِ اَيَّامٍ وَّكَانَ عَرْشُهٗ عَلَى الْمَاۤءِ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًا ۗ وَلَىِٕنْ قُلْتَ اِنَّكُمْ مَّبْعُوْثُوْنَ مِنْۢ بَعْدِ الْمَوْتِ لَيَقُوْلَنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْٓا اِنْ هٰذَٓا اِلَّا سِحْرٌ مُّبِيْنٌ

wa huwal-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa fī sittati ayyāmiw wa kāna ‘arsyuhū ‘alal-mā'i liyabluwakum ayyukum aḥsanu ‘amalā(n), wa la'in qulta innakum mab‘ūṡūna mim ba‘dil-mauti layaqūlannal-lażīna kafarū in hāżā illā siḥrum mubīn(un).

Күктәрҙе һәм Ерҙе алты быуат эсендә яралтҡан һәм Үҙенең тәхетен һыу өҫтөндә урынлаштырған, кемегеҙҙең яҡшыраҡ ғәмәлдәре барлығын һынар өсөн Ул. Әгәр ҙә һеҙ (Мәккә халҡына): «Һеҙ үлгәндән һуң тереләсәкһегеҙ», – тиһәгеҙ, кафырҙар: «Был ысын тылсым ғына», — тип әйтерҙәр.

۞ وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًا ۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ ۗهُوَ اَنْشَاَكُمْ مِّنَ الْاَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيْهَا فَاسْتَغْفِرُوْهُ ثُمَّ تُوْبُوْٓا اِلَيْهِ ۗاِنَّ رَبِّيْ قَرِيْبٌ مُّجِيْبٌ

wa ilā ṡamūda akhāhum ṣālihā(n), qāla yā qaumi‘budullāḥa mā lakum min ilāhin gairuh(ū), huwa ansya'akum minal-arḍi wasta‘marakum fīhā fastagfirūhu ṡumma tūbū ilaih(i), inna rabbī qarībum mujīb(un).

һәм самудҡа (Беҙ ебәрҙек) уларҙың ағаһы Салехты. Ул әйтте: "Эй, халҡым! Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылығыҙ, һеҙҙең өсөн Унан башҡа илаһ юҡ. Ул һеҙҙе ерҙән (тупраҡтан) барлыҡҡа килтерҙе һәм һеҙҙе етеш итте, шуға күрә Унан ярлыҡау һорағыҙ, һуңынан Уға тәүбә итегеҙ.

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِى الزَّبُوْرِ مِنْۢ بَعْدِ الذِّكْرِ اَنَّ الْاَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصّٰلِحُوْنَ

wa laqad katabnā fiz-zabūri mim ba‘diż-żikri annal-arḍa yariṡuhā ‘ibādiyaṣ-ṣāliḥūn(a).

Һәм, ысынлап та, Беҙ Әз-Зикрҙә (Ләүх Мәхфуж) яҙылғандан һуң (яҙылған) Зәбүрҙә яҙҙыҡ: был ер Минең тәҡүә ҡолдарыма мираҫ булып ҡаласаҡ.

اَلَّذِيْنَ اِنْ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ اَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتَوُا الزَّكٰوةَ وَاَمَرُوْا بِالْمَعْرُوْفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِۗ وَلِلّٰهِ عَاقِبَةُ الْاُمُوْرِ

allażīna im makkannāhum fil-arḍi aqāmuṣ-ṣalāta wa ātawuz-zakāta wa amarū bil-ma‘rūfi wa nahau ‘anil-munkar(i), wa lillāhi ‘āqibatul-umūr(i).

(Атап әйткәндә) улар, әгәр Беҙ уларға ер йөҙөндә вазифа бирһәк, намаҙ уҡырҙар, зәкәт бирерҙәр, изгелек эшләргә, яманлыҡтан тыйылырға бойорорҙар, һәм бөтә эштәр ҙә Аллаһҡа әйләнеп ҡайта.

اَفَحَسِبْتُمْ اَنَّمَا خَلَقْنٰكُمْ عَبَثًا وَّاَنَّكُمْ اِلَيْنَا لَا تُرْجَعُوْنَ

afa ḥasibtum annamā khalaqnākum ‘abaṡaw wa annakum ilainā lā turja‘ūn(a).

Шунан һуң һеҙҙе Беҙ уйын өсөн яраттыҡ һәм һеҙҙе Беҙгә кире ҡайтармаҫһығыҙ тип уйланығыҙмы?

وَعَدَ اللّٰهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الْاَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْۖ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِيْنَهُمُ الَّذِى ارْتَضٰى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِّنْۢ بَعْدِ خَوْفِهِمْ اَمْنًاۗ يَعْبُدُوْنَنِيْ لَا يُشْرِكُوْنَ بِيْ شَيْـًٔاۗ وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذٰلِكَ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْفٰسِقُوْنَ

wa‘adallāhul-lażīna āmanū minkum wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti layastakhlifannahum fil-arḍi kamastakhlafal-lażīna min qablihim, wa layumakkinanna lahum dīnahumul-lażirtaḍā lahum wa layubaddilannahum mim ba‘di khaufihim amnā(n), ya‘budūnanī lā yusyrikūna bī syai'ā(n), wa man kafara ba‘da żālika fa ulā'ika humul-fāsiqūn(a).

Аллаһ һеҙҙең арағыҙҙа иман килтергән һәм изге эштәр ҡылған кешеләргә, үҙҙәренән элек йәшәгәндәрҙе хаким иткән кеүек, Ер йөҙөндә лә хакимдар яһаясаҡ һәм, ысынлап та, уларға Үҙе хуплаған динде урынлаштырасаҡ, тип вәғәҙә бирҙе. Һәм Ул ысынлап та уларҙы (хәл) үҙгәртте, ҡурҡыуҙан именлеккә. Улар (һаман да) Миңә бер нәмәне лә тиңдәш итмәйенсә табына. Әммә кем был вәғәҙәнән һуң кафыр булып ҡалһа, улар яуыздар.

اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Ул (Аллаһ) Үҙенә доға ҡылғанда бәләгә тарыған кешеләрҙең (доғаһын ҡабул итә) һәм ҡайғы-хәсрәтте бөтөрөп, һеҙҙе (кешеләрҙе) ер йөҙөндә хәлфә (башлыҡ) итә түгелме ни? Аллаһтан башҡа (башҡа) илаһ бармы? Һеҙ (Аллаһтың ниғмәттәрен) бик аҙ иҫләйһегеҙ.

وَنُرِيْدُ اَنْ نَّمُنَّ عَلَى الَّذِيْنَ اسْتُضْعِفُوْا فِى الْاَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ اَىِٕمَّةً وَّنَجْعَلَهُمُ الْوٰرِثِيْنَ ۙ

wa nurīdu an namunna ‘alal-lażīnastuḍ‘ifū fil-arḍi wa naj‘alahum a'immataw wa naj‘alahumul-wāriṡīn(a).

Ер йөҙөндә (Мысырҙа) йәберләнгәндәргә рәхмәт бирербеҙ, уларҙы етәкселәр итербеҙ һәм (ерҙә) мираҫсыларбыҙ.

هُوَ الَّذِيْ جَعَلَكُمْ خَلٰۤىِٕفَ فِى الْاَرْضِۗ فَمَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهٗۗ وَلَا يَزِيْدُ الْكٰفِرِيْنَ كُفْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ اِلَّا مَقْتًا ۚوَلَا يَزِيْدُ الْكٰفِرِيْنَ كُفْرُهُمْ اِلَّا خَسَارًا

huwal-lażī ja‘alakum khalā'ifa fil-arḍ(i), faman kafara fa‘alaihi kufruh(ū), wa lā yazīdul-kāfirīna kufruhum ‘inda rabbihim illā maqtā(n), wa lā yazīdul-kāfirīna kufruhum illā khasārā(n).

Ер йөҙөндә һеҙҙе хәлфә иткән Ул. Кем көфөр итһә, (уның кәферлегенең эҙемтәләре) үҙенә төшәсәк. Ә кәферҙәрҙең кәферлеге Раббыларының асыуын арттырасаҡ ҡына. Ә кәферҙәрҙең иманһыҙлығы уларҙың юғалтыуын арттырыр ғына.

وَلَوْ نَشَاۤءُ لَجَعَلْنَا مِنْكُمْ مَّلٰۤىِٕكَةً فِى الْاَرْضِ يَخْلُفُوْنَ

wa lau nasyā'u laja‘alnā minkum malā'ikatan fil-arḍi yakhlufūn(a).

Әгәр ҙә Беҙ теләһәк, Ер йөҙөндә һеҙҙең урынығыҙға фәрештәләр (быуындарҙан быуындарға) яһар инек.

ۨالَّذِيْ خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيٰوةَ لِيَبْلُوَكُمْ اَيُّكُمْ اَحْسَنُ عَمَلًاۗ وَهُوَ الْعَزِيْزُ الْغَفُوْرُۙ

allażī khalaqal-mauta wal-ḥayāta liyabluwakum ayyukum aḥsanu ‘amalā(n), wa huwal-‘azīzul-gafūr(u).

Һеҙҙе һынар өсөн, ҡайһығыҙ ғәмәлдәрҙә яҡшыраҡ икәнен үлем менән йәшәүҙе яралтҡан. Һәм Ул ҡөҙрәтле, ярлыҡаусы.

لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ فِيْ كَبَدٍۗ

laqad khalaqnal-insāna fī kabad(in).

Ысынлап та, Беҙ кешене ауырлыҡта яралттыҡ.