اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Чӑнах та, тӳпепе ҫӗре пултарнӑ чухне, ҫӗрпе кун черетленсе тӑнӑ чухне, тинӗс урлӑ этемлӗхе усӑ кӳрекен карапсене, Аллах тӳперен антарнӑ шыва, унтан ҫӗре вилсен унпа пӗрле чӗртсе тӑратнӑ чухне, унта тӗрлӗ чӗрчунсене сапалантарнӑ чухне, ҫилсемпе пӗлӗтсем улшӑннӑ чухне, вӗсем тӳпепе тӳпе хушшинче пулаҫҫӗ ҫӗр — ӑнланакан халӑх валли чӑнах та паллӑсем пур.
۞ يَسْـَٔلُوْنَكَ عَنِ الْاَهِلَّةِ ۗ قُلْ هِيَ مَوَاقِيْتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ ۗ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِاَنْ تَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ ظُهُوْرِهَا وَلٰكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقٰىۚ وَأْتُوا الْبُيُوْتَ مِنْ اَبْوَابِهَا ۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
yas'alūnaka ‘anil-ahillah(ti), qul hiya mawāqītu lin-nāsi wal-ḥajj(i), wa laisal-birru bi'an ta'tul-buyūta min ẓuhūrihā wa lākinnal-birra manittaqā, wa'tul-buyūta min abwābihā, wattaqullāha la‘allakum tufliḥūn(a).
Санран (Мухаммедран) ҫурла уйӑхӗ ҫинчен ыйтаҫҫӗ. Калӑр: «Ҫакӑ ҫынсем валли тата хадж ҫулҫӳревӗн вӑхӑчӗн (кӑтартӑвӗ)». Ҫурта ҫӳлтен кӗни вара ырӑ ӗҫ мар, ырӑ ӗҫ вӑл — турра ӗненекенсен (ырӑ ӗҫӗ). Ҫуртсене вӗсен алӑкӗсенчен кӗрӗр, Аллахран хӑрӑр, вара эсир ӑнӑҫлӑ пулӑр.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْ حَاۤجَّ اِبْرٰهٖمَ فِيْ رَبِّهٖٓ اَنْ اٰتٰىهُ اللّٰهُ الْمُلْكَ ۘ اِذْ قَالَ اِبْرٰهٖمُ رَبِّيَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُۙ قَالَ اَنَا۠ اُحْيٖ وَاُمِيْتُ ۗ قَالَ اِبْرٰهٖمُ فَاِنَّ اللّٰهَ يَأْتِيْ بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِيْ كَفَرَ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَۚ
alam tara ilal-lażī ḥājja ibrāhīma fī rabbihī an ātāhullāhul-mulk(a), iż qāla ibrāhīmu rabbiyal-lażī yuḥyī wa yumīt(u), qāla ana uḥyī wa umīt(u), qāla ibrāhīmu fa innallāha ya'tī bisy-syamsi minal-masyriqi fa'ti bihā minal-magribi fabuhital-lażī kafar(a), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Эсир Авраампа унӑн Ҫӳлхуҫи пирки тавлашнӑ ҫынсене асӑрхамарӑр-и, мӗншӗн тесен Аллах ӑна патшалӑх (хӑват) панӑ. Авраам: «Манӑн Ҫӳлхуҫам — чӗрӗлӗх параканӗ, вилӗм кӳрекенӗ», — тенӗ чухне вӑл ҫапла каланӑ: «Эпӗ чӗрӗлӗх пама та, вилӗм кӳме те пултаратӑп». Ибрагим каланӑ: «Аллах хӗвеле тухӑҫ енчен ҫӗкленӗ, ҫавӑнпа та ӑна хӗвеланӑҫ енчен ҫӗкленӗ». Апла ӗненмен ҫын пӑтрашса каять. Аллах усал ӗҫ тӑвакансене ҫул кӑтартмасть.
تُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَتُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاۤءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ
tūlijul-laila fin-nahāri wa tūlijun-nahāra fil-laili wa tukhrijul-ḥayya minal-mayyiti wa tukhrijul-mayyita minal-ḥayyi wa tarzuqu man tasyā'u bigairi ḥisāb(in).
Эсӗ каҫа кун ҫумне хуратӑн, кун ҫумне каҫ хуратӑн. Эсӗ чӗррисене вилӗмрен кӑларатӑн, вилнисене чӗррисенчен кӑларатӑн. Эсӗ кама кирлӗ, ҫавна шутламасӑр апат паратӑн».
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى الْاَلْبَابِۙ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri la'āyātil li'ulil-albāb(i).
Чӑнах та, тӳпепе ҫӗре пултарнинче, ҫӗрпе кун черетленсе тӑнинче ӑнланакансемшӗн (Аллах аслӑлӑхӗн) паллисем пур,
فَالِقُ الْاِصْبَاحِۚ وَجَعَلَ الَّيْلَ سَكَنًا وَّالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِ
fāliqul-iṣbāḥ(i), wa ja‘alal-laila sakanaw wasy-syamsa wal-qamara ḥusbānā(n), żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).
Вӑл ир ҫутӑлнӑ, каҫа канӑҫлӑх тунӑ, хӗвелпе уйӑха шутлама тунӑ. Ку вӑл — Пурне те Пултаракан, Пурне Пӗлекен Аллах хушни.
هُوَ الَّذِيْ جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاۤءً وَّالْقَمَرَ نُوْرًا وَّقَدَّرَهٗ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُوْا عَدَدَ السِّنِيْنَ وَالْحِسَابَۗ مَا خَلَقَ اللّٰهُ ذٰلِكَ اِلَّا بِالْحَقِّۗ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
huwal-lażī ja‘alasy-syamsa ḍiyā'aw wal-qamara nūraw wa qaddarahū manāzila lita‘lamū ‘adadas-sinīna wal-ḥisāb(a), mā khalaqallāhu zālika illā bil-ḥaqq(i), yufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).
Вӑл хӗвеле ҫутӑ ҫутӑ, уйӑха ҫутӑ тунӑ, унӑн ҫаврӑнӑшӗсене палӑртнӑ, ҫапла вара эсир ҫулсен шутне тата вӑхӑт шутне пӗлме пултаратӑр. Аллах ҫакна чӑнлӑхпа ҫеҫ туман, вӑл хӑйӗн аслӑлӑхӗн паллисене пӗлекен халӑха ӑнлантарса панӑ.
اَللّٰهُ الَّذِيْ رَفَعَ السَّمٰوٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ثُمَّ اسْتَوٰى عَلَى الْعَرْشِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ يُدَبِّرُ الْاَمْرَ يُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاۤءِ رَبِّكُمْ تُوْقِنُوْنَ
allāhul-lażī rafa‘as-samāwāti bigairi ‘amadin taraunahā ṡummastawā ‘alal-‘arsyi wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), yudabbirul-amra yufaṣṣilul-āyāti la‘allakum biliqā'i rabbikum tūqinūn(a).
Аллах тӳпене юпасемсӗр ҫӗклерӗ, унтан Вӑл престол ҫине ларчӗ. Вӑл хӗвелпе уйӑха пӑхӑнтарнӑ; кашниех малтанах палӑртса хунӑ вӑхӑт тӑрӑх ҫаврӑнать. Вӑл (Хӑй пултарнӑ ҫынсен) ӗҫӗсене йӗркелесе тӑрать, (Хӑйӗн аслӑлӑхӗн) паллисене ӑнлантарса парать, ҫапла вара эсир хӑвӑрӑн Ҫӳлхуҫана тӗл пулассине шанса тӑма пултаратӑр.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَاۤىِٕبَيْنِۚ وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ ۚ
wa sakhkhara lakumusy-syamsa wal-qamara dā'ibaīn(i), wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a).
Вӑл хӗвелпе уйӑха сирӗн аллӑрта панӑ, вӗсем пӗрмаях ҫаврӑнаҫҫӗ (хӑйсен орбитисенче); ҫӗрле те, кун та сана пӑхӑнтарчӗ.
وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۙ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۗوَالنُّجُوْمُ مُسَخَّرٰتٌۢ بِاَمْرِهٖ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَۙ
wa sakhkhara lakumul-laila wan-nahār(a), wasy-syamsa wal-qamar(a), wan-nujūmu musakhkharātum bi'amrih(ī), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Вӑл ҫӗрпе куна, хӗвелпе уйӑха сана пӑхӑнтарнӑ, ҫӑлтӑрсем те Унӑн хушӑвне пӑхӑнаҫҫӗ. Чӑнах та, ҫакӑнта ӑнланакан ҫынсем валли паллӑсем пур,
وَهُوَ الَّذِيْ خَلَقَ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ فِيْ فَلَكٍ يَّسْبَحُوْنَ
wa huwal-lażī khalaqal-laila wan-nahāra wasy-syamsa wal-qamar(a), kullun fī falakiy yasbaḥūn(a).
Вӑл ҫӗрпе кун, хӗвелпе уйӑх пултарнӑ. Кашниех хӑйӗн орбитинче ҫаврӑнать.
ذٰلِكَ بِاَنَّ اللّٰهَ يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِ وَاَنَّ اللّٰهَ سَمِيْعٌۢ بَصِيْرٌ
Żālika bi'annallāha yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-laili wa annallāha samī‘um baṣīr(un).
Ҫапла вара, Аллах (хӑват) каҫа кунпа, кунпа каҫа кӗртет, чӑнах та, Аллах пурне те илтекен, пурне те куракан.
يُوْلِجُ الَّيْلَ فِى النَّهَارِ وَيُوْلِجُ النَّهَارَ فِى الَّيْلِۚ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ وَالَّذِيْنَ تَدْعُوْنَ مِنْ دُوْنِهٖ مَا يَمْلِكُوْنَ مِنْ قِطْمِيْرٍۗ
yūlijul-laila fin-nahāri wa yūlijun-nahāra fil-lail(i), wa sakhkharasy-syamsa wal-qamara kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), wal-lażīna tad‘ūna min dūnihī mā yamlikūna min qiṭmīr(in).
Вӑл ҫӗрле кун ҫумне, куна ҫӗрле кӗртнӗ, хӗвелпе уйӑха пӑхӑнтарнӑ, кашниех палӑртнӑ вӑхӑтра ҫаврӑннӑ. Унӑн (ҫакна тӑвакан) Аллах сирӗн Ҫӳлхуҫа, Унӑн пур патшалӑхсем те. Эсир Аллахсӑр пуҫне кама пуҫҫапӑр тетӗр, вӗсен эпидермис пек ҫинҫе япала та ҫук.
وَالشَّمْسُ تَجْرِيْ لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ۗذٰلِكَ تَقْدِيْرُ الْعَزِيْزِ الْعَلِيْمِۗ
wasy-syamsu tajrī limustaqarril lahā, żālika taqdīrul-‘azīzil-‘alīm(i).
хӗвел вара унӑн ҫаврӑнӑшӗпе ҫӳрет. Ҫакӑн пек йышӑннӑ (Аллах) Пурне те Пултаракан, Пурне Пӗлекен.
لَا الشَّمْسُ يَنْۢبَغِيْ لَهَآ اَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا الَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ ۗوَكُلٌّ فِيْ فَلَكٍ يَّسْبَحُوْنَ
lasy-syamsu yambagī lahā an tudrikal-qamara wa lal-lailu sābiqun-nahār(i), wa kullun fī falakiy yasbaḥūn(a).
Хӗвел уйӑха хӑваласа ҫитеймест, каҫ вара кун умӗн пулма пултараймасть. Кашниех хӑйӗн орбитинче ҫаврӑнать.
خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ بِالْحَقِّۚ يُكَوِّرُ الَّيْلَ عَلَى النَّهَارِ وَيُكَوِّرُ النَّهَارَ عَلَى الَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَۗ كُلٌّ يَّجْرِيْ لِاَجَلٍ مُّسَمًّىۗ اَلَا هُوَ الْعَزِيْزُ الْغَفَّارُ
khalaqas-samāwāti wal-arḍa bil-ḥaqq(i), yukawwirul-laila ‘alan-nahāri wa yukawwirun nahāra ‘alal-laili wa sakhkharasy-syamsa wal-qamar(a), kulluy yajrī li'ajalim musammā(n), alā huwal-‘azīzul-gaffār(u).
Вӑл тӳпепе ҫӗре тӗрӗс (тӗллевпе) пултарнӑ; Вӑл каҫа кун ҫине, кун ҫине ҫӗрле пӑхӑнтарчӗ, хӗвелпе уйӑха пӑхӑнтарчӗ, кашниех хӑйӗн вӑхӑтне кура чупрӗ. Асту! Вӑл — Чи Аслӑ, Чи Каҫаракан.
اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الَّيْلَ لِتَسْكُنُوْا فِيْهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَذُوْ فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُوْنَ
allāhul-lażī ja‘ala lakumul-laila litaskunū fīhi wan-nahāra mubṣirā(n), innallāha lażū faḍlin ‘alan-nāsi wa lākinna akṡaran-nāsi lā yasykurūn(a).
Аллах сирӗншӗн ҫӗрле тунӑ, эсир унта канма пултаратӑр; (тата) куна ҫутӑ тӑвӑр. Чӑнах та, Аллахӑн ҫынсене чӑнах та парнесем панӑ, анчах ҫынсенчен нумайӑшӗ пархатарсӑр.
وَمِنْ اٰيٰتِهِ الَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُۗ لَا تَسْجُدُوْا لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوْا لِلّٰهِ الَّذِيْ خَلَقَهُنَّ اِنْ كُنْتُمْ اِيَّاهُ تَعْبُدُوْنَ
wa min āyātihil-lailu wan-nahāru wasy-syamsu wal-qamar(u), lā tasjudū lisy-syamsi wa lā lil-qamari wasjudū lillāhil-lażī khalaqahunna in kuntum iyyāhu ta‘budūn(a).
Унӑн аслӑлӑхӗн хӑш-пӗр паллисем — ҫӗр, кун, хӗвел тата уйӑх. Хӗвеле ан пуҫҫапӑр, уйӑха та мар, вӗсене пултарнӑ Аллаха пуҫҫапӑр, енчен те эсир Ӑна ҫеҫ пуҫҫапӑр пулсан.
وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ رِّزْقٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ اٰيٰتٌ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wakhtilāfil-laili wan-nahāri wa mā anzalallāhu minas-samā'i mir rizqin fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa taṣrīfir-riyāḥi āyātul liqaumiy ya‘qilūn(a).
ҫӗрпе кун ҫаврӑнӑшӗнче тата Аллах тӳперен янӑ ҫумӑр ҫусан, ҫав (ҫумӑр шывӗпе) Вӑл ҫӗре вилнӗ хыҫҫӑн чӗртсе тӑратать; ҫил варринче вара ӑнланакан халӑх валли (Аллах аслӑлӑхӗн) паллисем те пур.
اَلشَّمْسُ وَالْقَمَرُ بِحُسْبَانٍۙ
asy-syamsu wal-qamaru biḥusbān(in).
Хӗвелпе уйӑх шутласа ҫаврӑнаҫҫӗ,
وَالْقَمَرِ اِذَا تَلٰىهَاۖ
wal-qamari iżā talāhā.
унпа пӗрле ҫӳрекен уйӑх тӑрӑх,
وَالَّيْلِ اِذَا يَغْشٰىهَاۖ
wal-laili iżā yagsyāhā.
ҫӗрле, вӑл ӑна хупласа илнӗ чухне (тӗттӗм),