۞ كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اِلَّا مَا حَرَّمَ اِسْرَاۤءِيْلُ عَلٰى نَفْسِهٖ مِنْ قَبْلِ اَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرٰىةُ ۗ قُلْ فَأْتُوْا بِالتَّوْرٰىةِ فَاتْلُوْهَآ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
kulluṭ-ṭa‘āmi kāna ḥillal libanī isrā'īla illā mā ḥarrama isrā'īlu ‘alā nafsihī min qabli an tunazzalat-taurāh(tu), qul fa'tū bit-taurāti fatlūhā in kuntum ṣādiqīn(a).
Ҳама хӯрокҳо барои Банӣ Исроил ҳалол аст, ба ҷуз хӯрокҳое, ки пеш аз нозил шудани Таврот Исроил (а) онҳоро ҳаром карда буд. Бигӯ (Муҳаммад): «Агар ростгӯён бошед, Тавротро бигиред ва бихонед».
وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا
wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).
Ва ба ятимон (ки болиғ ҳастанд), молашонро диҳед ва хубро бо бад иваз накунед ва молашонро бо моли худ нахӯред, зеро (мубодила ва хӯрдан) гуноҳи бузургест.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحَرِّمُوْا طَيِّبٰتِ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥarrimū ṭayyibāti mā aḥallallāhu lakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).
Эй касоне, ки имон овардаед, чизҳои покизаеро, ки Худо бар шумо ҳалол кардааст, ҳаром накунед ва аз ҳад нагузаред, ки Худо мардумеро, ки аз ҳад мегузаранд, дӯст намедорад.
مَا جَعَلَ اللّٰهُ مِنْۢ بَحِيْرَةٍ وَّلَا سَاۤىِٕبَةٍ وَّلَا وَصِيْلَةٍ وَّلَا حَامٍ ۙوَّلٰكِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَاَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ
mā ja‘alallāhu mim baḥīratiw wa lā sā'ibatiw wa lā waṣīlatiw wa lā ḥām(in), wa lākinnal-lażīna kafarū yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa akṡaruhum lā ya‘qilūn(a).
Худо вуҷуди Баҳира, Соиба, Васила ва Ҳомро ҳаргиз муқаррар накардааст. Аммо кофирон бар Худо дурӯғ мебанданд ва бештаринашон намедонанд.
وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ
wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).
Ва онҳо (ба андешаи худ) гуфтанд: «Инҳо чорпоён ва маҳсулоти кишоварзӣ мамнӯъанд, онҳоро набояд бихӯранд, магар онҳое, ки мо мехоҳем». Ва инчунин ҳайвоноте ҳастанд, ки савор шуданашон мамнӯъ аст (иҷоза надорад) ва чорвое ҳастанд, ки (ҳангоми забҳ кардан) номи Худоро зикр кардан мумкин нест, ин дурӯғ бар зидди Худост. Дар оянда, Худо барои ҳар коре, ки кардаанд, онҳоро подош медиҳад.
وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ
wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).
Ва онҳо (ҳамчунин) гуфтанд: «Он чизе, ки дар шиками ин чорпоён аст, махсус барои мардони мост, барои занони мо ҳаром аст». Ва агар он чизе, ки дар шикам аст, бимирад, ҳама метавонанд онро бихӯранд. Дар оянда, Аллоҳ онҳоро барои қарорҳояшон подош медиҳад. Дар ҳақиқат, Аллоҳ ҳаким ва доност.
قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ
qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).
Инҳо зиёнкоронанд, ки фарзандони худро аз рӯи нодонӣ бе ҳеҷ донише мекушанд ва ба дурӯғ ба Худо, ки аз ризқашон додааст, ҳаром мекунанд. Инҳо гумроҳ шудаанд ва роҳи ҳидоятро наёфтаанд.
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
ҳашт ҷуфт ҳайвоноти хоҷагӣ (чор ҷуфт) ҳастанд; як ҷуфт гӯсфанд ва як ҷуфт буз. Бигӯ: «Он чиро Худо байни ду нар ё ду мода ё он чи дар батни ҳарду мода аст, ҳаром кардааст? Агар рост мегӯед, бар асоси дониш ба ман шарҳ диҳед».
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Ва аз шутур ду ҷуфт ва аз гов ду ҷуфт. Бигӯ: «Он чизе байни ду нар ё ду мода ҳаром аст ё он чизе, ки дар шиками ҳарду мода аст?» Оё шумо он вақт шоҳид будед, ки Худо ин корро бар шумо муқаррар кард? Кист ситамкортар аз он касе, ки ба Худо дурӯғ мебандад, то мардумро бехабар гумроҳ кунад?» Албатта, Худо мардуми ситамкорро ҳидоят намекунад.
قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ
qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).
Бигӯ (Муҳаммад): «Шоҳидони худро биёред, ки исбот кунанд, ки Худо инро ҳаром кардааст». Агар онҳо шаҳодат диҳанд, шумо низ набояд бо онҳо шаҳодат диҳед. Аз хоҳишҳои касоне, ки оёти Моро дурӯғ мешуморанд ва ба охират имон надоранд ва бо Худо шарик месозанд, пайравӣ накунед.
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ
qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).
Бигӯ (Муҳаммад): «Чӣ касе зеварҳоеро, ки Худо барои бандагонаш фароҳам овардааст ва рӯзӣҳои покизаро ҳаром кардааст?» Бигӯ: «Ин ҳама барои касонест, ки ба ҳаёти дунё имон овардаанд ва махсусан (танҳо барои онҳо) дар рӯзи қиёмат». Мо оятҳоро барои касоне, ки медонанд, чунин баён мекунем.
اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ
innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumum musrifūn(a).
Шумо шаҳвати худро ба мардон андохтаед, на ба занон. Шумо дар ҳақиқат қавми аз ҳад гузаштаед.
اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ
innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
Дар асл, ба таъхир андохтани (моҳи ҳаром) танҳо куфрро зиёд мекунад. Кофирон аз ин (ба таъхир андохтан) гумроҳ мешаванд, онҳо онро дар як сол ҳалол ва дар соли дигар ҳаром мегардонанд, то ба шумораи чизҳое, ки Аллоҳ ҳаром кардааст, мувофиқат кунанд ва дар айни замон он чиро, ки Аллоҳ ҳаром кардааст, ҳалол мегардонанд. (Шайтон) аъмоли бади онҳоро барояшон зебо нишон дод. Ва Аллоҳ кофиронро ҳидоят намекунад.
قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ لَكُمْ مِّنْ رِّزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِّنْهُ حَرَامًا وَّحَلٰلًا ۗ قُلْ ءٰۤاللّٰهُ اَذِنَ لَكُمْ اَمْ عَلَى اللّٰهِ تَفْتَرُوْنَ
qul ara'aitum mā anzalallāhu lakum mir rizqin fa ja‘altum minhu ḥarāmaw wa ḥalālā(n), qul āllāhu ażina lakum am ‘alallāhi taftarūn(a).
Бигӯ (эй Муҳаммад): «Маро аз ризқе, ки Худо бар шумо нозил кардааст, хабар диҳед, ки шумо баъзе аз онро ҳаром ва баъзеашро ҳалол кардаед?» Бигӯ: «Оё Худо ба шумо иҷозат додааст, ки (ин корро кунед) ё шумо чизҳоеро бар зидди Худо бастан мехоҳед?»
وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ
wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).
Ва мушрикон гуфтанд: «Агар Худо мехост, мо ҷуз Ӯ чизеро намепарастидем, на мо ва на падаронамон ва (ва на) бе иҷозати Ӯ чизеро ҳаром намекардем». Ин коре буд, ки пеш аз онҳо мекарданд. Оё вазифаи паёмбарон танҳо расонидани (паёми Худо) ба таври возеҳ нест?
وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ
wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).
Ва дар бораи он чӣ забонат ба дурӯғ мегӯяд, нагӯй: «Ин ҳалол аст ва ин ҳаром аст», то бар Худо дурӯғ бибандӣ. Зеро мардуме, ки бар Худо дурӯғ мебанданд, растагор намешаванд.
يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكَۚ تَبْتَغِيْ مَرْضَاتَ اَزْوَاجِكَۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
yā ayyuhan-nabiyyu lima tuḥarrimu mā aḥallallāhu lak(a), tabtagī marḍāta azwājik(a), wallāhu gafūrur raḥīm(un).
Эй паёмбар, чаро чизеро, ки Худо бар ту ҳалол кардааст, ҳаром мекунӣ? Оё мехоҳӣ занонатро хушнуд созӣ? Ва Худо бахшанда ва меҳрубон аст!
مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ اَثِيْمٍۙ
mannā‘il lil-khairi mu‘tadin aṡīm(in).
ки аз ҳар некӣ бозмедорад, аз ҳад мегузарад ва пур аз гуноҳ аст,