يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ
yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
پرسیار لە تۆ (محمد) دەکەن کە دەبێت چی خەرج بکەن. بڵێ: هەر سەروەت و سامانێک دەبەخشیت، پێویستە بۆ دایک و باوک و خزم و هەتیو و هەژار و خەڵکی سەفەر بێت. وە هەر چاکەیەک بکەن، بەڕاستی خوای گەورە زانایە.
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ
qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).
بڵێ (محمد)، بۆم ڕوون بکەرەوە ئەگەر خوای گەورە بیستن و بینینت لێ بسەنێتەوە و دڵت داخست، کێیە ئەو خودایە جگە لە خوا کە دەسەڵاتی ئەوەی هەیە بیانگێڕێتەوە بۆت؟ چاودێری بکەن کە چۆن نیشانەکانی دەسەڵاتی (ئێمە)مان دووبارە و سێبارە (بۆیان) ڕوونکردەوە، بەڵام ئەوان بەردەوام ڕوویان دەکردەوە.
قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ
qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).
بڵێ (محمد)، بۆم ڕوون بکەرەوە ئەگەر سزای خوای گەورە لەناکاو یان بە ئاشکرا هاتە سەرت، ئەوا ئایا کەسێک هەیە کە (الله) جگە لە ستەمکاران لەناوی ببات؟
قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).
بڵێ (محمد)، کێ دەتوانێت لە کارەسات ڕزگارت بکات لەسەر وشکانی و دەریا، کاتێک بە خۆبەزلزانین و بە دەنگێکی نەرمەوە دوعای لێ دەکەیت؟ (بە وتنی) "ئەگەر ئەو لەم (کارەساتە) ڕزگاری بکردایە، ئێمە خەڵکی سوپاسگوزار بووین".
وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ
wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).
چۆن دەترسم لەو شتانەی کە شەریکی (لەگەڵ خوا) دەکەیت، هەرچەندە تۆ لەوە ناترسیت کە خوا خۆی بۆی دابەزاندووە سەبارەت بە شەریککردنی شەریکەکانی لەگەڵیدا. کام لەو دوو گروپە زیاتر مافی ئەمنیەتی (لە کارەسات)ی هەیە، ئەگەر تەنها بزانن؟”
اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ
afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).
کەواتە ئایا خەڵکی شارۆچکەکان هەست بە دڵنیایی دەکەن لە سزای ئێمە کە شەوانە دێت لەکاتێکدا خەوتوون؟
اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ
awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).
یان خەڵکی شارۆچکەکە هەست بە دڵنیایی دەکەن لە سزای ئێمە کە بەیانیان دێت لەکاتێکدا یاری دەکەن؟
اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ
afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).
یان هەست بە دڵنیایی دەکەن لە سزای (چاوەڕواننەکراو)ی خوا؟ کەس هەست بە دڵنیایی ناکات لە سزای خوای گەورە تەنها دۆڕاوەکان نەبێت.
اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ
awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).
یان بۆ ئەو کەسانە ڕوون نییە کە خاکەکە لە دوای دانیشتووانەکەی بە میرات دەگرن کە ئەگەر بمانویستایە بە دڵنیاییەوە سزایان دەدەین لەسەر گوناهەکانیان، وە مۆر لە دڵیان دادەنێین بۆ ئەوەی گوێیان لە (وانەکە) نەبێت.
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا ۗ
qul hal nunabbi'ukum bil-akhsarīna a‘mālā(n).
بڵێ (محمد)، ئایا پێویستە باسی ئەو کەسەتان بۆ بکەین کە زۆرترین خەسار لە کارەکانیدا دەچێژێت؟
قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).
بڵێ (محمد)، "زەوی هی کێیە و هەموو ئەو شتانەی تێدایە، ئەگەر بزانن؟"
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ
qul mar rabbus-samāwātis-sab‘i wa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).
بڵێ: پەروەردگاری حەوت ئاسمانەکان و پەروەردگاری عەرشی گەورە کێیە؟
قُلْ مَنْۢ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul mam biyadihī malakūtu kulli syai'iw wa huwa yujīru wa lā yujāru ‘alaihi in kuntum ta‘lamūn(a).
بڵێ: هێزی هەموو شتەکان لە دەستی کێدایە، ئەو دەیپارێزێت و هیچ شتێک لە (سزاکەی) پارێزراو نییە، ئەگەر تەنها بزانیت؟
قٰلَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِى الْاَرْضِ عَدَدَ سِنِيْنَ
qāla kam labiṡtum fil-arḍi ‘adada sinīn(a).
ئەو (خوای گەورە) فەرمووی: چەند ساڵ لەسەر زەوی دەمێنیتەوە؟
قَالَ هَلْ يَسْمَعُوْنَكُمْ اِذْ تَدْعُوْنَ ۙ
qāla hal yasma‘ūnakum iż tad‘ūn(a).
ئەو (ئیبراهیم) وتی: ئایا گوێت لێدەگرن کاتێک نوێژ دەکەیت (بۆیان)؟
اَوْ يَنْفَعُوْنَكُمْ اَوْ يَضُرُّوْنَ
au yanfa‘ūnakum au yaḍurrūn(a).
یان (دەتوانن) سوودت پێ بگەیەنن یان زیانت پێ بگەیەنن؟”
هَلْ اُنَبِّئُكُمْ عَلٰى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيٰطِيْنُ ۗ
hal unabbi'ukum ‘alā man tanazzalusy-syayāṭīn(u).
ئایا پێتان بڵێم کە شەیتانەکان لەسەری دادەبەزن؟
اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ
am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).
ئایا ئەو (اللە) نییە کە ئاسمانەکان و زەوی دروست کردووە و ئاو لە ئاسمانەوە بۆتان دەنێرێتە خوارەوە و بەو هۆیەوە باخچەی جوانی جوان گەشە پێدەدەین؟ ناتوانیت دارەکانی گەشە پێبدەیت. ئایا جگە لە خوا هیچ خودایەک هەیە؟ بەڵکو ئەوانەن کە (لە حەقیقەت) لادەدەن.
اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ
am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
ئایا ئەوە نییە (خوای گەورە) زەوی کردە شوێنی نیشتەجێبوون و ڕووبارەکانی لە ناوەڕاستیدا داناوە و چیاکانی داناوە بۆ بەهێزکردنی و دابڕانی نێوان دوو دەریاکە؟ ئایا جگە لە خوا هیچ خودایەک هەیە؟ زۆربەیان نازانن.
اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ
am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).
ئایا ئەوە (خوای گەورە) نییە کە (نوێژی) کەسانێک قبوڵ دەکات کە تووشی تەنگانە دەبن کاتێک نوێژی لێدەکەن، و ناڕەحەتیەکان لادەبات و ئێوەی (مرۆڤ) دەکاتە خەلیفە (سەرکردە) لەسەر زەوی؟ ئایا جگە لە خوا خودا (ی تر) هەیە؟ زۆر کەم (لە نیعمەتەکانی خوا)ت لەبیرە.
اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).
ئایا ئەو (الله) نییە کە لە تاریکیدا لە سەر زەوی و دەریادا ڕێنماییتان دەکات و پێش (هاتنی) ڕەحمەتی خۆی، با وەک مژدە دەنێرێت؟ ئایا جگە لە خوا خودا (ی تر) هەیە؟ خوای گەورە بەرزە بۆ ئەوەی شەریکی یەکتری دەکەن.
اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).
ئایا ئەو (خوای گەورە) ئەو کەسە نییە کە لە سەرەتاوە (مەخلوقەکانی) دروست کردووە، پاشان دووبارەی کردووەتەوە (دیسانەوە) و لە ئاسمانەکان و زەویەوە ڕزق و ڕۆزیت پێدەبەخشێت؟ ئایا جگە لە خوا خودا (ی تر) هەیە؟ بڵێ: بەڵگەی ڕاستی خۆت بخەرە ڕوو، ئەگەر ڕاستگۆ بوویت.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَ تَقُوْلُوْنَ مَا لَا تَفْعَلُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lima taqūlūna mā lā taf‘alūn(a).
ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! بۆچی دەڵێی ئەوەی نایکەیت؟
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰى تِجَارَةٍ تُنْجِيْكُمْ مِّنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ
yā ayyuhal-lażīna āmanū hal adullukum ‘alā tijāratin tunjīkum min ‘ażābin alīm(in).
ئەی ئەوانەی باوەڕیان هێناوە! ئایا پیشەیەکت پیشان بدەم کە لە سزایەکی پڕ لە ئازار ڕزگارت بکات؟
وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا سِجِّيْنٌۗ
wa mā adrāka mā sijjīn(un).
وە دەزانن سیجین چییە؟
وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا عِلِّيُّوْنَۗ
wa mā adrāka mā ‘illiyyūn(a).
وە ئایا دەزانی 'ئیلییین' چییە؟
اَفَلَا يَنْظُرُوْنَ اِلَى الْاِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْۗ
afalā yanẓurūna ilal-ibili kaifa khuliqat.
کەواتە سەیری وشتر ناکەن، چۆن دروست بووە؟