يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ
yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
Be usa amun (Muhammad) sika ng’ɔ fata kɛ be fa di junman’n i su kosan. Se kɛ: "Aɲanbeun ninnge kwlaa nga amun man'n, ɔ fata kɛ amun fa man siɛ nin niɛn mun, nin amun osufuɛ mun, nin aɲanbeunfuɛ mun, nin yalɛfuɛ mun, ɔ nin sran nga be o atin bolɛ nun'n." Yɛ like kpa kwlaa nga amun yo’n, nanwlɛ, Ɲanmiɛn si like kwlaa.
قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ
qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).
?Sɛ Allah fa ɔ tilɛ nin ɔ ɲinma’n, naan ɔ kata ɔ awlɛn’n, wan yɛ ɔ ti amuɛn uflɛ m’ɔ le kwlalɛ naan w’a fa be w’a man wɔ ekun ɔn? Nian wafa nga E yiyili (E) kwlalɛ’n i nzɔliɛ’m be nun kpɛ sunman’n, sanngɛ be kpɛli be sin’n.
قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ
qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).
?Sɛ (Muhammad) se kɛ: “Sɛ Allah i fɔ tulɛ’n ba ɔ su kpɛ kunngba annzɛ ɔ ti weiin’n, nn sran wie o lɛ mɔ (Allah) ɔ́ núnnún i saan sa tɛ yofuɛ mun ɔn?”
قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).
?Kɛ amun srɛ i wun ase kanlɛ nin nɛn blɛblɛblɛ’n, wan yɛ ɔ kwla de amun asiɛ’n su wa nin jenvie’n su lɔ sanvuɛsa’m be nun ɔn? (Kɛ ɔ se kɛ), "Sɛ ɔ ti kɛ ɔ deli e (sanvuɛsa) nga nun'n, nn e ti sran mɔ be si ye'n."
وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ
wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).
?Wafa sɛ yɛ n kwla sro like nga amun fa sanngan nun’n (ni Allah) ɔ, kannzɛ bɔbɔ amun sroman like nga Allah bɔbɔ w’a yimɛn i nglo w’a kleman amun kɛ amun nin i be san nun’n. ?Sɛ amun ngunmin yɛ amun si’n, sran akpasua nɲɔn sɔ’m be nun onin yɛ ɔ le atin ɲan sasalɛ (sanvuɛsa’n i lika’n) kpa ɔ?”
اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ
afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).
?Ɔ maan asiɛ sɔ’n sufuɛ’m be wun kɛ E ɲrɛnnɛn ng’ɔ tɔ be su kɔnguɛ’n, kɛ bé láfi’n, ɔ leman be ti?
اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ
awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).
?Annzɛ mɛn sɔ’n nunfuɛ’m be wun kɛ E ɲrɛnnɛn ng’ɔ ba nglɛmun’n, kɛ bé bó ngowa’n, ɔ leman be ti?
اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ
afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).
?Annzɛ kusu be bu i kɛ Allah (m’ɔ nin a sunnzunman’n) i ɲrɛnnɛn’n w’a kleman be yalɛ? Sran fi wunmɛn i wlɛ kɛ Allah i ɲrɛnnɛn’n w’a klemɛn i, saan be nga be mlinnin’n.
اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ
awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).
?Annzɛ kusu kɛ sran nga be tran lɔ’n be ko mlin’n, sran nga be ɲan asiɛ’n i ti like’n, be wunmɛn i wlɛ weiin? Sɛ ɔ ti kɛ e kloli’n, nn e tuli be fɔ be sa tɛ’m be ti; yɛ sɛ ɔ ti kɛ e fali be awlɛn’n, nn b’a timan (like suanlɛ’n).
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا ۗ
qul hal nunabbi'ukum bil-akhsarīna a‘mālā(n).
Se (O Muhammad) kɛ: "?É kán be nga be sacili dan kpa be sa nun'n, é klé wɔ?"
قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).
?Sɛ amun si’n, wan yɛ asiɛ’n nin ninnge kwlaa nga be o nun’n be ti ɔ liɛ ɔ?
قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ
qul mar rabbus-samāwātis-sab‘i wa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).
?Wan yɛ ɔ ti e Min’n m’ɔ le ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ nin famiɛn bia dan’n be liɛ’n niɔn?”
قُلْ مَنْۢ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ
qul mam biyadihī malakūtu kulli syai'iw wa huwa yujīru wa lā yujāru ‘alaihi in kuntum ta‘lamūn(a).
Se kɛ: "?Wan yɛ like kwlaa kwlalɛ'n o i sa nun ɔn? Ɔ sasa sran, yɛ like fi kwlá sasaman (I fɔ tulɛ'n), sɛ ɔ ti kɛ amun si'n?"
قٰلَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِى الْاَرْضِ عَدَدَ سِنِيْنَ
qāla kam labiṡtum fil-arḍi ‘adada sinīn(a).
Ɔ (Allah) seli kɛ: “?Amun trannin asiɛ’n su wa afuɛ nɲɛ?”
قَالَ هَلْ يَسْمَعُوْنَكُمْ اِذْ تَدْعُوْنَ ۙ
qāla hal yasma‘ūnakum iż tad‘ūn(a).
Ɔ (Ibrahim) seli kɛ: “?Kɛ amun srɛli (i)’n, be tili amun?
اَوْ يَنْفَعُوْنَكُمْ اَوْ يَضُرُّوْنَ
au yanfa‘ūnakum au yaḍurrūn(a).
Annzɛ (be kwla) yo amun ye annzɛ be kwla yo amun tɛ?”
هَلْ اُنَبِّئُكُمْ عَلٰى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيٰطِيْنُ ۗ
hal unabbi'ukum ‘alā man tanazzalusy-syayāṭīn(u).
?N se amun kɛ mmusu’m be jra wan be wun lɔ?
اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ
am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).
?Nán i (Allah) yɛ ɔ yili ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n, m’ɔ fali nzue fin ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ mannin amun’n niɔn, kpɛkun e nin i e yoli maan fie’m be ɲinnin mɔ be kwla nian be klanman’n niɔn? Ɔ su kwlá yoman naan waka’m b’a ɲin. ?Ɲanmiɛn ( uflɛ) o lɛ saan Allah? I kpa bɔbɔ’n, be ti sran mɔ be kpɛ be sin (ndɛ nanwlɛ’n su’n).
اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ
am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).
?Nán i (Allah) yɛ ɔ yoli maan asiɛ’n yoli sran’m be tranwlɛ’n niɔn, ɔ yoli nzue ba mun i nun nzue’m be nun, ɔ yoli oka mun naan be (jran) i wun, yɛ ɔ yoli maan jenvie nɲɔn be afiɛn’n ti nun ɔn? ?Ɲanmiɛn ( uflɛ) o lɛ saan Allah? I kpa bɔbɔ’n, be nun sunman be siman sɔ.
اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ
am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).
?Nán i (Allah) yɛ ɔ sɔ sran nga be o ɲrɛnnɛn nun’n be (srɛlɛ’n nun) kɛ be srɛ i’n niɔn, kpɛkun ɔ yi ɲrɛnnɛn’n, kpɛkun ɔ yo amun (klɔ sran’m be) kalifa (sran kpɛnngbɛn) asiɛ’n su wa ɔ? ?Ɲanmiɛn ( uflɛ) o lɛ saan Allah? Ɔ wla kpɛn (Allah i aklunye’m be su) kan kpa.
اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ
am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).
?Nán I (Allah) m’ɔ kle amun atin aosin’n nun asiɛ’n nin jenvie’n be su’n, m’ɔ sunmannin aunmuan’n kɛ jasin fɛ sa ka naan (I aunnvuɛ silɛ’n w’a ba’n) ɔ? ?Ɲanmiɛn ( uflɛ) o lɛ saan Allah? Like nga be fa be wun mantan be wiengu’n ti’n, Allah ti dan.
اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).
?Nán i (Allah) yɛ ɔ yili (ninnge mun) i bo bolɛ nun’n niɔn, kpɛkun ɔ yili i ekun (ekun) m’ɔ man amun aliɛ ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ’n su lɔ’n niɔn? ?Ɲanmiɛn ( uflɛ) o lɛ saan Allah? Se kɛ: “Sɛ amun ti nanwlɛfuɛ’n, amun kle kɛ amun ti nanwlɛfuɛ.”
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَ تَقُوْلُوْنَ مَا لَا تَفْعَلُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lima taqūlūna mā lā taf‘alūn(a).
Amun mɔ amun lafi Ɲanmiɛn su’n! ?Ngue ti yɛ amun kan ndɛ nga amun yoman’n niɔn?
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰى تِجَارَةٍ تُنْجِيْكُمْ مِّنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ
yā ayyuhal-lażīna āmanū hal adullukum ‘alā tijāratin tunjīkum min ‘ażābin alīm(in).
Amun mɔ amun lafi Ɲanmiɛn su’n! ?Amun kunndɛ kɛ n kle amun junman kun m’ɔ kwla de amun fɔ tulɛ kekle nun’n?
وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا سِجِّيْنٌۗ
wa mā adrāka mā sijjīn(un).
?Yɛ amun si like nga be flɛ i kɛ Sijjin’n?
وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا عِلِّيُّوْنَۗ
wa mā adrāka mā ‘illiyyūn(a).
?Yɛ amun si like nga be flɛ i kɛ ‘Illiyyin’?
اَفَلَا يَنْظُرُوْنَ اِلَى الْاِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْۗ
afalā yanẓurūna ilal-ibili kaifa khuliqat.
?Ɔ maan be nianman nnɛn kpanngɔ’n, wafa nga be yili i’n?