يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).
Nyɛ mɛi ni heɔ nyɛyeɔ lɛ! Nyɛkayea nyɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ ninamɔ yɛ amale gbɛ nɔ, ja jarayeli ni damɔ nyɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ kpɛlɛmɔ nɔ. Ni kaagbe ohe. Anɔkwale, Allah ji Mɔbɔnalɔ fe fɛɛ kɛha nyɛ.
وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا
wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).
Ni mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ enɛ yɛ gbɛ ni teɔ shi ewoɔ mla ni ejaaa nɔ lɛ, Wɔkɛ lɛ baawo hɛl. No ji nɔ ni yɔɔ mlɛo kɛha Allah
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ اَنْ يَّقْتُلَ مُؤْمِنًا اِلَّا خَطَـًٔا ۚ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَـًٔا فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ وَّدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖٓ اِلَّآ اَنْ يَّصَّدَّقُوْا ۗ فَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَّكُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۗوَاِنْ كَانَ مِنْ قَوْمٍۢ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِّيْثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ اِلٰٓى اَهْلِهٖ وَتَحْرِيْرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ ۚ فَمَنْ لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِۖ تَوْبَةً مِّنَ اللّٰهِ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلِيْمًا حَكِيْمًا
wa mā kāna limu'minin ay yaqtula mu'minan illā khaṭa'ā(n), wa man qatala mu'minan khaṭa'an fa taḥrīru raqabatim mu'minatiw wa diyatum musallamatun ilā ahlihī illā ay yaṣṣaddaqū, fa in kāna min qaumim bainakum wa bainahum mīṡāqun fa diyatum musallamatun ilā ahlihī wa taḥrīru raqabatim mu'minah(tin), famal lam yajid fa ṣiyāmu syahraini mutatābi‘aini taubatam minallāh(i), wa kānallāhu ‘alīman ḥakīmā(n).
Ni esaaa akɛ heyelilɔ ko baagbe heyelilɔ (mɔ kroko), ja eye fɔ (yɛ oshara mli). Mɔ fɛɛ mɔ ni gbeɔ heyelilɔ ko akɛni eye fɔ lɛ (ha) ejie nyɔŋ ni heɔ eyeɔ lɛ ni (ewo) kpɔmɔ nɔ ni akɛha e (mɔ ni agbe lɛ) weku lɛ, ja amɛ (mɔ ni agbe lɛ lɛ weku lɛ) ejie nyɔmɔwoo lɛ kɛjɛ mli. Kɛji lɛ (mɔ ni agbe lɛ lɛ) jɛ gbɔmɛi ni teɔ shi woɔ bo lɛ ateŋ, eyɛ mli akɛ eji heyelilɔ moŋ, no lɛ (ha gbɔmɔgbelɔ lɛ) ajie etsuji ni heɔ yeɔ lɛ. Ni kɛji akɛ lɛ (mɔ ni agbe lɛ) jɛ gbɔmɛi (heee yeee) ni amɛkɛ amɛ efee kpaŋmɔ (toiŋjɔlɛ) yɛ bo teŋ lɛ mli lɛ, no lɛ (ha gbɔmɔgbelɔ lɛ) awo kpɔmɔ nɔ ni akɛwo eweku (ni agbe lɛ) lɛ mli ni ejie etsuji ni heɔ yeɔ lɛ. Mɔ fɛɛ mɔ ni enaaa (enyɔŋ lɛ), ha (gbɔmɔgbelɔ lɛ) ahiɛ ahi ehe nɔ nyɔji enyɔ ni nyiɛɔ sɛɛ akɛ tsuitsakemɔ kɛha Allah. Ni Allah ji mɔ ni le nɔ fɛɛ nɔ, ni ji mɔ ni le nii fɛɛ
وَمَنْ يَّقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاۤؤُهٗ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيْهَا وَغَضِبَ اللّٰهُ عَلَيْهِ وَلَعَنَهٗ وَاَعَدَّ لَهٗ عَذَابًا عَظِيْمًا
wa may yaqtul mu'minam muta‘ammidan fa jazā'uhū jahannamu khālidan fīhā wa gaḍiballāhu ‘alaihi wa la‘anahū wa a‘adda lahū ‘ażāban ‘aẓīmā(n).
Ni mɔ fɛɛ mɔ ni jwɛŋɔ egbeɔ heyelilɔ lɛ, nyɔmɔwoo lɛ baafee Hell, he ni ebaahi kɛya naanɔ. Allah mli fu lɛ, ni elomɔ lɛ ni eto toigbalamɔ kpele eha lɛ.
اِنِّيْٓ اُرِيْدُ اَنْ تَبُوْۤاَ بِاِثْمِيْ وَاِثْمِكَ فَتَكُوْنَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِۚ وَذٰلِكَ جَزٰۤؤُا الظّٰلِمِيْنَۚ
innī urīdu an tabū'a bi'iṡmī wa iṡmika fa takūna min aṣḥābin-nār(i), wa żālika jazā'uẓ-ẓālimīn(a).
Anɔkwale, miisumɔ ni nyɛku nyɛsɛɛ kɛ (kɛba) mihe eshai (ni ji gbɔmɔgbee) kɛ nyɛ diɛŋtsɛ nyɛhe eshai, no lɛ nyɛbaafee hɛlbii; ni no ji nyɔmɔwoo kɛha mɛi ni feɔ efɔŋ lɛ.
فَطَوَّعَتْ لَهٗ نَفْسُهٗ قَتْلَ اَخِيْهِ فَقَتَلَهٗ فَاَصْبَحَ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ
fa ṭawwa‘at lahū nafsuhū qatla akhīhi fa qatalahū fa aṣbaḥa minal-khāsirīn(a).
No hewɔ lɛ akɔnɔ (Qabil) tsirɛ lɛ koni egbe enyɛmi lɛ, kɛkɛ ni egbe lɛ (diɛŋtsɛ), no hewɔ lɛ ebatsɔ mɛi ni elaaje lɛ ateŋ mɔ kome.
مِنْ اَجْلِ ذٰلِكَ ۛ كَتَبْنَا عَلٰى بَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اَنَّهٗ مَنْ قَتَلَ نَفْسًاۢ بِغَيْرِ نَفْسٍ اَوْ فَسَادٍ فِى الْاَرْضِ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيْعًاۗ وَمَنْ اَحْيَاهَا فَكَاَنَّمَآ اَحْيَا النَّاسَ جَمِيْعًا ۗوَلَقَدْ جَاۤءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِالْبَيِّنٰتِ ثُمَّ اِنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ بَعْدَ ذٰلِكَ فِى الْاَرْضِ لَمُسْرِفُوْنَ
min ajli żālik(a), katabnā ‘alā banī isrā'īla annahū man qatala nafsam bigairi nafsin au fasādin fil-arḍi fa ka'annamā qatalan-nāsa jamī‘ā(n), wa man aḥyāhā fa ka'annamā aḥyan-nāsa jamī‘ā(n), wa laqad jā'athum rusulunā bil-bayyināt(i), ṡumma inna kaṡīram minhum ba‘da żālika fil-arḍi lamusrifūn(a).
No hewɔ lɛ Wɔwo (mla) wɔha Israelbii lɛ, akɛ mɔ fɛɛ mɔ ni baagbe mɔ ko, jeee akɛ nakai mɔ lɛ gbe mɔ kroko hewɔ, loo jeee akɛ ekɛ basabasafeemɔ ba shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ, etamɔ nɔ ni egbe adesai fɛɛ. Mɔ fɛɛ mɔ ni baabu adesa kome wala he lɛ, etamɔ nɔ ni ebu adesai fɛɛ awala he. Anɔkwale, Wɔbɔfo lɛ eba amɛŋɔɔ kɛ (ekɛ) saji ni mli ka shi faŋŋ eba. Shi no sɛɛ lɛ amɛteŋ mɛi babaoo tee shikpɔŋ lɛ husui lɛ asɛɛ yɛ no sɛɛ.
وَكَذٰلِكَ زَيَّنَ لِكَثِيْرٍ مِّنَ الْمُشْرِكِيْنَ قَتْلَ اَوْلَادِهِمْ شُرَكَاۤؤُهُمْ لِيُرْدُوْهُمْ وَلِيَلْبِسُوْا عَلَيْهِمْ دِيْنَهُمْۗ وَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا فَعَلُوْهُ فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُوْنَ
wa każālika zayyana likaṡīrim minal-musyrikīna qatla aulādihim syurakā'uhum liyurdūhum wa liyalbisū ‘alaihim dīnahum, wa lau syā'allāhu mā fa‘alūhu fa żarhum wa mā yaftarūn(a).
Ni no hewɔ lɛ amɛ amagai (Satan) lɛ ha efee fɛo aha nyɔŋmɔi babaoo jalɔi babaoo ni amɛgbe amɛbii, ni amɛkpãtã amɛhiɛ ni amɛfite amɛ diɛŋtsɛ amɛjamɔ lɛ. Ni kɛji Allah sumɔɔ lɛ, amɛfeŋ nakai. Ha amɛkɛ nɔ ni (amalei) ni amɛfeɔ lɛ ahi shi.
قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ
qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).
Eji laajemɔ diɛŋtsɛ kɛha mɛi ni gbeɔ amɛbii kɛjɛɔ nilee ni bɛ mli ni amɛleee, ni amɛguɔ niyenii ni Allah kɛha amɛ lɛ kɛtsɔ amalei ni amɛfeɔ amɛshiɔ Allah kɛkɛ lɛ nɔ. Lɛɛlɛŋ, amɛdu gbɛ ni atsɔɔɔ amɛ gbɛ.
۞ قُلْ تَعَالَوْا اَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ اَلَّا تُشْرِكُوْا بِهٖ شَيْـًٔا وَّبِالْوَالِدَيْنِ اِحْسَانًاۚ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَوْلَادَكُمْ مِّنْ اِمْلَاقٍۗ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَاِيَّاهُمْ ۚوَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَۚ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ ذٰلِكُمْ وَصّٰىكُمْ بِهٖ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُوْنَ
qul ta‘ālau atlu mā ḥarrama rabbukum ‘alaikum allā tusyrikū bihī syai'aw wa bil-wālidaini iḥsānā(n), wa lā taqtulū aulādakum min imlāq(in), naḥnu narzuqukum wa iyyāhum, wa lā taqrabul-fawāḥisya mā ẓahara minhā wa mā baṭan(a), wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), żālikum waṣṣākum bihī la‘allakum ta‘qilūn(a).
Kɛɛ (Muhammad), "Ha makane nɔ ni Nyɔŋmɔ egu bo lɛ. Kaakɛ nɔ ko akabɔ Lɛ, feemɔ ofɔlɔi ekpakpa, kaagbe obii lɛ ejaakɛ amɛji ohiafoi. Wɔji mɛi ni kɛ niyenii haa bo kɛ amɛ; kaabɛŋkɛ nifeemɔi ni yɔɔ nyaŋemɔ, kɛji eji nɔ ni anaa loo nɔ ni yɔɔ teemɔŋ, kaagbe gbɔmɛi ni ji exright kɛha Allah. nyɛ koni nyɛnu shishi
وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّۗ وَمَنْ قُتِلَ مَظْلُوْمًا فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهٖ سُلْطٰنًا فَلَا يُسْرِفْ فِّى الْقَتْلِۗ اِنَّهٗ كَانَ مَنْصُوْرًا
wa lā taqtulun-nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqq(i), wa man qutila maẓlūman faqad ja‘alnā liwaliyyihī sulṭānan falā yusrif fil-qatl(i), innahū kāna manṣūrā(n).
Ni nyɛkagbea mɛi ni Allah egu amɛ (ni amɛgbe), ja (yiŋtoo) ko ni sa. Ni mɔ fɛɛ mɔ ni agbe lɛ yɛ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ, no lɛ, anɔkwale mli lɛ, Wɔha ekwɛlɔ lɛ hewalɛ, shi ekwɛlɔ lɛ akaho husu lɛ he yɛ gbɔmɔgbee mli. Anɔkwa, lɛ ji mɔ ni nine shɛɔ yelikɛbuamɔ nɔ.
وَالَّذِيْنَ لَا يَدْعُوْنَ مَعَ اللّٰهِ اِلٰهًا اٰخَرَ وَلَا يَقْتُلُوْنَ النَّفْسَ الَّتِيْ حَرَّمَ اللّٰهُ اِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُوْنَۚ وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ يَلْقَ اَثَامًا ۙ
wal-lażīna lā yad‘ūna ma‘allāhi ilāhan ākhara wa lā yaqtulūnan nafsal-latī ḥarramallāhu illā bil-ḥaqqi wa lā yaznūn(a), wa may yaf‘al żālika yalqa aṡāmā(n).
kɛ mɛi ni kɛ nyɔŋmɔi krokomɛi fataaa Allah he ni amɛgbeee gbɔmɛi ni Allah egu amɛ lɛ ja yɛ hegbɛ (yiŋtoo) he, ni amɛfeee gbalafitemɔ; ni mɔ fɛɛ mɔ ni feɔ nakai lɛ, eeená toigbalamɔ ni naa wa waa, .
وَدَخَلَ الْمَدِيْنَةَ عَلٰى حِيْنِ غَفْلَةٍ مِّنْ اَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيْهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلٰنِۖ هٰذَا مِنْ شِيْعَتِهٖ وَهٰذَا مِنْ عَدُوِّهٖۚ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِيْ مِنْ شِيْعَتِهٖ عَلَى الَّذِيْ مِنْ عَدُوِّهٖ ۙفَوَكَزَهٗ مُوْسٰى فَقَضٰى عَلَيْهِۖ قَالَ هٰذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِيْنٌ
wa dakhalal-madīnata ‘alā ḥīni gaflatim min ahlihā fawajada fīhā rajulaini yaqtatilān(i), hāżā min syī‘atihī wa hāżā min ‘aduwwih(ī), fastagāṡahul-lażī min syī‘atihī ‘alal-lażī min ‘aduwwih(ī), fawakazahū mūsā faqaḍā ‘alaih(i), qāla hāżā min ‘amalisy-syaiṭān(i), innahū ‘aduwwum muḍillum mubīn(un).
Ni lɛ (Mose) bote maŋ lɛ mli (Memfis) be mli ni emli bii lɛ ekwɛɛɛ amɛhe nɔ jogbaŋŋ lɛ, ni ena hii enyɔ ni miiwuu yɛ maŋ lɛ mli; eko jɛ amɛkuu lɛ mli (Israel Bii lɛ) kɛ ekroko lɛ (ekoŋŋ) kɛjɛ amɛhenyɛlɔi (Faraobii lɛ) amli. Mɛi ni jɛ ekuu lɛ mli lɛ bi lɛ yelikɛbuamɔ koni (eye) mɛi ni jɛ ehenyɛlɔ lɛ gbɛfaŋ lɛ anɔ kunim, kɛkɛ ni Musa tswa lɛ ŋmɔlɔ, ni ehenyɛlɔ lɛ gbo. Lɛ (Mose) kɛɛ, "Abonsam nitsumɔ nɛ. Anɔkwale, lɛ (abonsa) ji henyɛlɔ ni tsɔɔ mɛi gbɛ yɛ faŋŋ mli."
يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ اِذَا جَاۤءَكَ الْمُؤْمِنٰتُ يُبَايِعْنَكَ عَلٰٓى اَنْ لَّا يُشْرِكْنَ بِاللّٰهِ شَيْـًٔا وَّلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِيْنَ وَلَا يَقْتُلْنَ اَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِيْنَ بِبُهْتَانٍ يَّفْتَرِيْنَهٗ بَيْنَ اَيْدِيْهِنَّ وَاَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِيْنَكَ فِيْ مَعْرُوْفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
yā ayyuhan-nabiyyu iżā jā'akal-mu'minātu yubāyi‘naka ‘alā allā yusyrikna billāhi syai'aw wa lā yasriqna wa lā yaznīna wa lā yaqtulna aulādahunna wa lā ya'tīna bibuhtāniy yaftarīnahū baina aidīhinna wa arjulihinna wa lā ya‘ṣīnaka fī ma‘rūfin fabāyi‘hunna wastagfir lahunnallāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).
O Gbalɔ! Kɛ yei ni heɔ yeɔ lɛ ba bo ŋɔɔ koni amɛbaŋɔ bai’at (anɔkwayeli shiwoo), akɛ amɛkɛ nɔ ko nɔ ko kɛ Allah baafee ekome; ejuuu, ebɔɔɔ gbalafitemɔ, egbeŋ amɛbii, efeee amalei ni amɛfeɔ yɛ amɛniji kɛ amɛnaji ateŋ ni amɛbooo bo toi yɛ sane kpakpa ko mli, no hewɔ lɛ kpɛlɛmɔ amɛ anɔkwayeli shiwoo lɛ nɔ ni obi Allah ni ekɛ eshai ake amɛ. Anɔkwale, Allah kɛ eshai keɔ, mɔbɔnalɔ fe fɛɛ.