اِنَّ اِبْرٰهِيْمَ لَحَلِيْمٌ اَوَّاهٌ مُّنِيْبٌ
inna ibrāhīma laḥalīmun awwāhum munīb(un).
އިބްރާހީމަކީ ހަގީގަތުގައިވެސް ހިތްހެޔޮ، މަޑުމައިތިރި އަދި އެނބުރި (الله ގެ ހަޟްރަތަށް) ކަމުދާ ބޭފުޅެކެވެ.
قَالَ يٰقَوْمِ اَرَءَيْتُمْ اِنْ كُنْتُ عَلٰى بَيِّنَةٍ مِّنْ رَّبِّيْ وَرَزَقَنِيْ مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَّمَآ اُرِيْدُ اَنْ اُخَالِفَكُمْ اِلٰى مَآ اَنْهٰىكُمْ عَنْهُ ۗاِنْ اُرِيْدُ اِلَّا الْاِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُۗ وَمَا تَوْفِيْقِيْٓ اِلَّا بِاللّٰهِ ۗعَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاِلَيْهِ اُنِيْبُ
qāla yā qaumi ara'aitum in kuntu ‘alā bayyinatim mir rabbī wa razaqanī minhu rizqan ḥasanaw wa mā urīdu an ukhālifakum ila mā anhākum ‘anh(u), in urīdu illal-iṣlāḥa mastaṭa‘t(u), wa mā taufīqī illā billāh(i), ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi unīb(u).
އެކަލޭގެފާނު (ޝަޢީބު) ވިދާޅުވިއެވެ: "އޭ އަހަރެންގެ މީސްތަކުންނޭވެ! އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން ސާފު ދަލީލުތަކެއް ލިބި، އެކަލާނގެ އަހަންނަށް ހެޔޮ ނަސީބު ލިބިވަޑައިގެންފައިވާނަމަ (އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅުތަކާ ޚިލާފުވުން އަހަންނަށް އެކަށީގެންވޭތޯ) އަހަންނަށް ވިސްނައިދެއްވާށެވެ އަހަރެން އިތުބާރުކޮށް އެކަލާނގެއަށް (އެހެންމެ) އަހަރެން އެނބުރި އަންނަމެވެ.
وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لَوْلَآ اُنْزِلَ عَلَيْهِ اٰيَةٌ مِّنْ رَّبِّهٖۗ قُلْ اِنَّ اللّٰهَ يُضِلُّ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْٓ اِلَيْهِ مَنْ اَنَابَۖ
wa yaqūlul-lażīna kafarū lau lā unzila ‘alaihi āyatum mir rabbih(ī), qul innallāha yuḍillu may yasyā'u wa yahdī ilaihi man anāb(a).
އަދި ކާފަރުވެރިން ބުނަނީ، "އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތުން އެކަލޭގެފާނަށް (މުޙައްމަދަށް) އަލާމާތެއް (މުޢުޖިޒާތެއް) ބާވައިލެއްވުނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟” (މުޙައްމަދު) ބުނާށެވެ، "ހަމަކަށަވަރުން الله އިރާދަކުރެއްވި މީހަކު މަގުފުރެދިނުން އަދި އެކަލާނގެއަށް ތައުބާވާ މީހުންނަށް މަގުދައްކަވައެވެ."
ثُمَّ جَعَلْنٰهُ نُطْفَةً فِيْ قَرَارٍ مَّكِيْنٍ ۖ
Ṡumma ja‘alnāhu nuṭfatan fī qarārim makīn(in).
ދެން ތިމަންރަސްކަލާނގެ މަނި (ރައްކާކުރެވިފައިވާ) ވަރުގަދަ ތަނެއްގައި (ރަހިމުގައި) ހެއްދެވިއެވެ.
۞ مُنِيْبِيْنَ اِلَيْهِ وَاتَّقُوْهُ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَلَا تَكُوْنُوْا مِنَ الْمُشْرِكِيْنَۙ
munībīna ilaihi wattaqūhu wa aqīmuṣ-ṣalāta wa lā takūnū minal-musyrikīn(a).
އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް ތައުބާވެ އެކަލާނގެއަށް ބިރުވެތިވެ ދުޢާކުރުމަށް އެނބުރި އައުމާއި، الله އަށް ޝަރީކުކުރާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ނުވުމެވެ.
وَاِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُّنِيْبِيْنَ اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَآ اَذَاقَهُمْ مِّنْهُ رَحْمَةً اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُوْنَۙ
wa iżā massan-nāsa ḍurrun da‘au rabbahum munībīna ilaihi ṡumma iżā ażāqahum minhu raḥmatan iżā farīqum minhum birabbihim yusyrikūn(a).
އަދި މީސްތަކުންނަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމުން އެމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރި (ތައުބާވުމަށް) ގޮވާލައެވެ.
وَاِنْ جَاهَدٰكَ عَلٰٓى اَنْ تُشْرِكَ بِيْ مَا لَيْسَ لَكَ بِهٖ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِى الدُّنْيَا مَعْرُوْفًا ۖوَّاتَّبِعْ سَبِيْلَ مَنْ اَنَابَ اِلَيَّۚ ثُمَّ اِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَاُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُوْنَ
wa in jāhadāka ‘alā an tusyrika bī mā laisa laka bihī ‘ilmun falā tuṭi‘humā wa ṣāḥibhumā fid-dun-yā ma‘rūfā(n), wattabi‘ sabīla man anāba ilayya(a), ṡumma ilayya marji‘ukum fa unabbi'ukum bimā kuntum ta‘malūn(a).
އަދި އެދެމީހުންވެސް ތިބާއަށް އެއްވެސް ޢިލްމެއް ނެތް ކަމެއްގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެއާ ބައިވެރިން ޝަރީކު ކުރުމަށް މަޖުބޫރުކޮށްފިނަމަ، އެއުރެންނަށް ކިޔަމަން ނުވެ، ދުނިޔޭގައި ރަނގަޅަށް ޝަރީކުކޮށް، ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެނބުރި އަންނަ މީހުންގެ މަގުގައި ތަބާވާށެވެ. ދެން ކަލޭގެފާނުގެ އެނބުރި އައުމަކީ ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް، ދެން ކަލޭގެފާނު ކުރެއްވި ކަންތައްތައް ކިޔައިދޭނަމެވެ.
اَفَلَمْ يَرَوْا اِلٰى مَا بَيْنَ اَيْدِيْهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ اِنْ نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْاَرْضَ اَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًا مِّنَ السَّمَاۤءِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ ࣖ
afalam yarau ilā mā baina aidīhim wa mā khalfahum minas-samā'i wal-arḍ(i), in nasya' nakhsif bihimul-arḍa au nusqiṭ ‘alaihim kisafam minas-samā'(i), inna fī żālika la'āyatal likulli ‘abdim munīb(in).
ފަހެ އެބައިމީހުންގެ ކުރިމަތީގައި އަދި ފަހަތުގައިވާ އުޑުތަކާއި ބިމަށް ސަމާލުކަން ނުދެނީ ހެއްޔެވެ؟ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އިރާދަކުރެއްވިނަމަ ބިމުގައި ވަޅުލެވުނީސް ނުވަތަ އުޑުމަތިން ކޮތަޅުތަކެއް އެއުރެންގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވީހެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަމުގައި، (އެކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް) އެނބުރި އަންނަ ކޮންމެ އަޅަކަށް ޙަޤީޤަތުގައިވެސް (الله ގެ ބާރުވެރިކަމުގެ) ނިޝާނެއް ވެއެވެ.
قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ اِلٰى نِعَاجِهٖۗ وَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْخُلَطَاۤءِ لَيَبْغِيْ بَعْضُهُمْ عَلٰى بَعْضٍ اِلَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَقَلِيْلٌ مَّا هُمْۗ وَظَنَّ دَاوٗدُ اَنَّمَا فَتَنّٰهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهٗ وَخَرَّ رَاكِعًا وَّاَنَابَ ۩
qāla laqad ẓalamaka bisu'āli na‘jatika ilā ni‘ājih(ī), wa inna kaṡīram minal-khulaṭā'i layabgī ba‘ḍuhum ‘alā ba‘ḍin illal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa qalīlum mā hum, wa ẓanna dāwūdu annamā fatannāhu fastagfara rabbahū wa kharra rāki‘aw wa anāb(a).
އެކަލޭގެފާނު (ދާއޫދު) ވިދާޅުވިއެވެ: "ހަމަކަށަވަރުން، ތިބާގެ ބަކަރި އޭނާގެ ބަކަރިއަށް (އިތުރުކުރުމަށް) އެދިވަޑައިގެން، ތިބާއަށް އަނިޔާއެއް ކުރެއްވިއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ބައިވެރިން ކަމުގައިވާ ގިނަ ބަޔަކު އެހެން މީހުންނަށް ގޯސްކޮށް ކަންތައް ކުރަނީ، އީމާންވެ ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރާ މީހުން ފިޔަވައި؛ އަދި އެކަން ކުރަނީ މަދު ބަކަރިއެކެވެ." އަދި ދާއޫދަށް ޝައްކު ކުރެވުނީ އަހަރެމެން އޭނާ އިމްތިޙާނު ކުރަމުންދާ ކަމުގައެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން މާފު އެދުމުން ދެން ވެއްޓި ތައުބާވިއެވެ.
وَلَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمٰنَ وَاَلْقَيْنَا عَلٰى كُرْسِيِّهٖ جَسَدًا ثُمَّ اَنَابَ
wa laqad fatannā sulaimāna wa alqainā ‘alā kursiyyihī jasadan ṡumma anāb(a).
އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ސުލައިމާނު އިމްތިޙާނުކޮށް، ހަށިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި (ބަލީގެ ސަބަބުން ބަލިކަށިވެފައިވާ) އެކަލޭގެފާނުގެ ތަޚުތުގައި އޮށޯވެލީމެވެ.
۞ وَاِذَا مَسَّ الْاِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهٗ مُنِيْبًا اِلَيْهِ ثُمَّ اِذَا خَوَّلَهٗ نِعْمَةً مِّنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُوْٓا اِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلّٰهِ اَنْدَادًا لِّيُضِلَّ عَنْ سَبِيْلِهٖ ۗ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيْلًا ۖاِنَّكَ مِنْ اَصْحٰبِ النَّارِ
wa iżā massal-insāna ḍurrun da‘ā rabbahū munīban ilaihi ṡumma iżā khawwalahū ni‘matan minhu nasiya mā kāna yad‘ū ilaihi min qablu wa ja‘ala lilllāhi andādal liyuḍilla ‘an sabīlih(ī), qul tamatta‘ bikufrika qalīlā(n), innaka min aṣḥābin-nār(i).
އަދި އިންސާނާއަށް މުޞީބާތެއް ކުރިމަތިވުމުން، އެކަލާނގެއަށް އެނބުރި (ކިޔަމަންތެރިވެ) އޭނާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން (އެހީތެރިކަން) އެދެއެވެ؛ އެކަމަކު އެކަލާނގެ އޭނާއަށް ނިޢުމަތް ދެއްވުމުން އޭނާ ކުރިން الله އަށް ދުޢާކުރި (މުސީބާތް) ހަނދާން ނައްތާލައި، الله އަށް (މީސްތަކުން) އެކަލާނގެ މަގުން އެއްކިބާވުމަށް އެކުވެރިން އުފައްދަވައެވެ. ބުނާށެވެ، "ތިބާގެ ކުފުރާއެކު ދުވަސްކޮޅަކު މަޖާކޮށްލާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ތިބާ ނަރަކައިގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރޭގައި ތިބޭނެއެވެ."
وَالَّذِيْنَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوْتَ اَنْ يَّعْبُدُوْهَا وَاَنَابُوْٓا اِلَى اللّٰهِ لَهُمُ الْبُشْرٰىۚ فَبَشِّرْ عِبَادِۙ
wal-lażīnajtanabuṭ-ṭāgūta ay ya‘budūhā wa anābū ilallāhi lahumul-busyrā, fabasysyir ‘ibād(i).
އަދި ތަގުތު (އެބަހީ) ދުރުގައި ތިބެ، އެއަށް އަޅުކަން ނުކޮށް، الله ގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރި އަންނަ މީހުންނަށް، އެމީހުންނަށް އުފާވެރި ޚަބަރެއް ހައްގުވެއެވެ؛ އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ އަޅުންނަށް އުފާވެރި ޚަބަރު ފޯރުކޮށްދެއްވާށެވެ.
وَاَنِيْبُوْٓا اِلٰى رَبِّكُمْ وَاَسْلِمُوْا لَهٗ مِنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنْصَرُوْنَ
wa anībū ilā rabbikum wa aslimū lahū min qabli ay ya'tiyakumul-‘ażābu ṡumma lā tunṣarūn(a).
އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރި ގޮސް، އަޒާބު ތިޔަބައިމީހުންގެ އަރިހަށް އައުމުގެ ކުރިން އެކަލާނގެއަށް ޙަވާލުވެ، ދެން ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނުލިބޭނެއެވެ.
وَمَا اخْتَلَفْتُمْ فِيْهِ مِنْ شَيْءٍ فَحُكْمُهٗٓ اِلَى اللّٰهِ ۗذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبِّيْ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُۖ وَاِلَيْهِ اُنِيْبُ
wa makhtalaftum fīhi min syai'in faḥukmuhū ilallāh(i), żālikumullāhu rabbī ‘alaihi tawakkaltu wa ilaihi unīb(u).
އަދި އެކަލޭގެފާނާއި ކަމަކާ ދެބަސްވެ ކޮންމެ ކަމަކާމެދު ޚިލާފުވާނަމަ އެ ނިންމުމަކީ (މާތްالله ގެ މައްޗަށް) ނިންމެވުމެވެ. (އެފަދަ ސިފަތައް ހުންނަ މީހާ) އަކީ އަހަރެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއެވެ. އެކަލާނގެއަށް އަހަރެން އިތުބާރުކޮށް އެކަލާނގެއަށް އަހަރެން އެނބުރި އަންނަމެވެ.
۞ شَرَعَ لَكُمْ مِّنَ الدِّيْنِ مَا وَصّٰى بِهٖ نُوْحًا وَّالَّذِيْٓ اَوْحَيْنَآ اِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهٖٓ اِبْرٰهِيْمَ وَمُوْسٰى وَعِيْسٰٓى اَنْ اَقِيْمُوا الدِّيْنَ وَلَا تَتَفَرَّقُوْا فِيْهِۗ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِيْنَ مَا تَدْعُوْهُمْ اِلَيْهِۗ اَللّٰهُ يَجْتَبِيْٓ اِلَيْهِ مَنْ يَّشَاۤءُ وَيَهْدِيْٓ اِلَيْهِ مَنْ يُّنِيْبُۗ
syara‘a lakum minad-dīni mā waṣṣā bihī nūḥaw wal-lażī auḥainā ilaika wa mā waṣṣā bihī ibrāhīma wa mūsā wa ‘īsā an aqīmud-dīna wa lā tatafarraqū fīh(i), kabura ‘alal-musyrikīna mā tad‘ūhum ilaih(i), allāhu yajtabī ilaihi may yasyā'u wa yahdī ilaihi may yunīb(u).
އެކަލޭގެފާނު ނޫޙުގެފާނަށް ވަޞިއްޔަތެއް ދެއްވައި، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް (މުޙައްމަދަށް) ބާވައިލެއްވި ކަންކަމާއި، އިބްރާހީމްގެފާނާއި މޫސާގެފާނާއި އީސާގެފާނަށް ދެއްވި ކަންތައްތަކަކީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ދީން (އީމާންކަމާއި ތަޤްވާވެރިކަން) ދަމަހައްޓައި، އެކަމުގައި ބައިބައި ނުވުމެވެ. މުޝްރިކުންނަށް ތިޔަ ގޮވާލާ ދީނަށް (އެމީހުންނަށް ތަބާވުމަކީ) ވަރަށް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ. الله ތަޢާލާ އިރާދަކުރެއްވި މީހުން ތައުޙީދުގެ ދީނަށް ޚިޔާރުކުރައްވައި، (އެކަލާނގެއަށް) އެނބުރި އަންނަ މީހުންނަށް އެކަލާނގެ (ދީނަށް) ހިދާޔަތު ދެއްވައެވެ.
تَبْصِرَةً وَّذِكْرٰى لِكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيْبٍ
tabṣirataw wa żikrā likulli ‘abdim munīb(in).
އެނބުރި އަންނަ (الله އަށް ކިޔަމަންތެރިވާ) ކޮންމެ އަޅަކަށް ފިލާވަޅަކާއި އިންޒާރަކަށް ވުމެވެ.
مَنْ خَشِيَ الرَّحْمٰنَ بِالْغَيْبِ وَجَاۤءَ بِقَلْبٍ مُّنِيْبٍۙ
man khasyiyar-raḥmāna bil-gaibi wa jā'a biqalbim munīb(in).
(އެބަހީ) އޭނާ (އެކަލޭގެފާނަށް) ނުފެންނަ ކަމުގައި ވިޔަސް އަދި ތައުބާވާ ހިތަކުން އަންނަ ކަމުގައި ވިޔަސް، ރަޙްމަތްތެރި الله ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާ މީހާއެވެ.
قَدْ كَانَتْ لَكُمْ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِيْٓ اِبْرٰهِيْمَ وَالَّذِيْنَ مَعَهٗۚ اِذْ قَالُوْا لِقَوْمِهِمْ اِنَّا بُرَءٰۤؤُا مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُوْنَ مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ ۖ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاۤءُ اَبَدًا حَتّٰى تُؤْمِنُوْا بِاللّٰهِ وَحْدَهٗٓ اِلَّا قَوْلَ اِبْرٰهِيْمَ لِاَبِيْهِ لَاَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَآ اَمْلِكُ لَكَ مِنَ اللّٰهِ مِنْ شَيْءٍۗ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَاِلَيْكَ اَنَبْنَا وَاِلَيْكَ الْمَصِيْرُ
qad kānat lakum uswatun ḥasanatun fī ibrāhīma wal-lażīna ma‘ah(ū), iż qālū liqaumihim innā bura'ā'u minkum wa mimmā ta‘budūna min dūnillāh(i), kafarnā bikum wa badā bainanā wa bainakumul-‘adāwatu wal-bagḍā'u abadan ḥattā tu'minū billāhi waḥdahū illā qaula ibrāhīma li'abīhi la'astagfiranna laka wa mā amliku laka minallāhi min syai'(in), rabbanā ‘alaika tawakkalnā wa ilaika anabnā wa ilaikal-maṣīr(u).
ހަމަކަށަވަރުން، އިބްރާހީމްގެފާނާއި އެކަލޭގެފާނާއެކު ތިބި މީހުންގެ ކިބައިގައި، އެކަލޭގެފާނުގެ މީސްތަކުންނަށް ރަނގަޅު ނަމޫނާއެއް އޮތެވެ، "ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެމެން ތިޔަބައިމީހުންނާ އަދި ތިޔަބައިމީހުން الله ފިޔަވައި އަޅުކަންކުރާ އެއްޗަކުން ވަކިވެ، ތިޔަބައިމީހުންގެ (ކުފުރު) އިންކާރު ކުރަމެވެ ތިޔަބައިމީހުންނާ ދެކޮޅަށް الله ގެ (އަޛާބު) އާއި ދެކޮޅު ހަދަން އެއްގޮތަކަށްވެސް ނުކުޅެދޭ." (އިބްރާހީމް ވިދާޅުވިއެވެ) "އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، ހަމައެކަނި ކަލޭގެފާނަށް އަހަރެމެން އިތުބާރު ކުރަނީ ހަމައެކަނި ކަލޭގެފާނަށް އަޅުގަނޑުމެން ތައުބާވެ ހަމައެކަނި ކަލޭގެފާނަށް އަޅުގަނޑުމެން އެނބުރި އަންނަނީ،