وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِۚ اِنَّهُمْ لَنْ يَّضُرُّوا اللّٰهَ شَيْـًٔا ۗ يُرِيْدُ اللّٰهُ اَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِى الْاٰخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيْمٌۚ
wa lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufr(i), innahum lay yaḍurrullāha syai'ā(n), yurīdullāhu allā yaj‘ala lahum ḥaẓẓan fil-ākhirati wa lahum ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Кафир пулма ҫӑмӑллӑнах таврӑнакан ҫынсем пирки ан пӑшӑрханӑр, чӑннипе вӗсем Аллаха нимӗн чухлӗ те сиен кӳмеҫҫӗ. Аллах вӗсене леш тӗнчере пай (сӑвап) памӗ, вӗсем пысӑк асап тӳсӗҫ.
۞ يٰٓاَيُّهَا الرَّسُوْلُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِيْنَ يُسَارِعُوْنَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذِيْنَ قَالُوْٓا اٰمَنَّا بِاَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوْبُهُمْ ۛ وَمِنَ الَّذِيْنَ هَادُوْا ۛ سَمّٰعُوْنَ لِلْكَذِبِ سَمّٰعُوْنَ لِقَوْمٍ اٰخَرِيْنَۙ لَمْ يَأْتُوْكَ ۗ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ مِنْۢ بَعْدِ مَوَاضِعِهٖۚ يَقُوْلُوْنَ اِنْ اُوْتِيْتُمْ هٰذَا فَخُذُوْهُ وَاِنْ لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوْا ۗوَمَنْ يُّرِدِ اللّٰهُ فِتْنَتَهٗ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهٗ مِنَ اللّٰهِ شَيْـًٔا ۗ اُولٰۤىِٕكَ الَّذِيْنَ لَمْ يُرِدِ اللّٰهُ اَنْ يُّطَهِّرَ قُلُوْبَهُمْ ۗ لَهُمْ فِى الدُّنْيَا خِزْيٌ ۖوَّلَهُمْ فِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيْمٌ
yā ayyuhar-rasūlu lā yaḥzunkal-lażīna yusāri‘ūna fil-kufri minal-lażīna qālū āmannā bi'afwāhihim wa lam tu'min qulūbuhum - wa minal-lażīna hādū - sammā‘ūna lil-każibi sammā‘ūna liqaumin ākharīna lam ya'tūk(a), yuḥarrifūnal-kalima mim ba‘di mawāḍi‘ih(ī), yaqūlūna in ūtītum hāżā fa khużhu wa illam tu'tauhu faḥżarū, wa may yuridillāhu fitnatahū falan tamlika lahū minallāhi syai'ā(n), ulā'ikal-lażīna lam yuridillāhu ay yuṭahhira qulūbahum, lahum fid-dun-yā khizyuw wa lahum fil-ākhirati ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Эй, Расул (Мухаммед)! Вӗсем хӑйсен ӗненменлӗхӗпе тупӑшнӑшӑн ан кулянӑр. Чӗри ӗненмен чухне ҫӑварӗпе «эпир ӗненетпӗр» текенсем (икӗпитсем), суя сӑмахсене итлеме юратакансем, сирӗн пата килмен ыттисен сӑмахӗсене итлеме юратакансем. Вӗсем сӑмахсене (Тора) вӗсен чӑн пӗлтерӗшӗсенчен пӑсаҫҫӗ. Вӗсем ҫапла калаҫҫӗ: «Сире ҫакна панӑ пулсан (вӑл улшӑннӑ пулсан), ӑна йышӑн; ҫакӑнтан урӑххине панӑ пулсан, асӑрхануллӑ пул». Аллах кама аташтарса яма шутлать, ҫавна эсир Аллахран (ӑна пулӑшма) нимӗн те сирсе яма пултараймастӑр. Ҫаксем пурте Аллах чӗрисене тасатма килӗшменнисем. Ҫак тӗнчере вӗсем мӑшкӑл курӗҫ, леш тӗнчере вара пысӑк асап курӗҫ.
قُلْ يٰٓاَهْلَ الْكِتٰبِ لَسْتُمْ عَلٰى شَيْءٍ حَتّٰى تُقِيْمُوا التَّوْرٰىةَ وَالْاِنْجِيْلَ وَمَآ اُنْزِلَ اِلَيْكُمْ مِّنْ رَّبِّكُمْ ۗوَلَيَزِيْدَنَّ كَثِيْرًا مِّنْهُمْ مَّآ اُنْزِلَ اِلَيْكَ مِنْ رَّبِّكَ طُغْيَانًا وَّكُفْرًاۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى الْقَوْمِ الْكٰفِرِيْنَ
qul yā ahlal-kitābi lastum ‘alā syai'in ḥattā tuqīmut-taurāta wal-injīla wa mā unzila ilaikum mir rabbikum, wa layazīdanna kaṡīram minhum mā unzila ilaika mir rabbika ṭugyānaw wa kufrā(n), falā ta'sa ‘alal-qaumil-kāfirīn(a).
Калӑр (Мухаммед): «Эй, кӗнеке ҫыннисем! Эсир хӑвӑрӑн Ҫӳлхуҫа сире уҫса панӑ Тора, Евангели тата (Коран) вӗрентӗвӗсене тытса пымасӑр нимӗн чухлӗ те тӗнлӗ ҫынсем шутланмаҫҫӗ». Сирӗн Ҫӳлхуҫа сире мӗн уҫса пани вӗсенчен нумайӑшне тата ытларах итлемен, тата ытларах итлемен тӑвӗ, ҫавӑнпа та ӗненменнисенчен ан кулянӑр.
قَدْ نَعْلَمُ اِنَّهٗ لَيَحْزُنُكَ الَّذِيْ يَقُوْلُوْنَ فَاِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُوْنَكَ وَلٰكِنَّ الظّٰلِمِيْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ يَجْحَدُوْنَ
qad na‘lamu innahū layaḥzunukal-lażī yaqūlūna fa innahum lā yukażżibūnaka wa lākinnaẓ-ẓālimīna bi'āyātillāhi yajhadūn(a).
Чӑнах та, эпир пӗлетпӗр, вӗсем мӗн калани сире (Мухаммада) кулянтарать, (ан кулянӑр), мӗншӗн тесен вӗсем сире суймаҫҫӗ, анчах та тӗрӗс мар ҫынсем Аллахӑн сӑввисене йышӑнмаҫҫӗ.
وَاِنْ كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ اِعْرَاضُهُمْ فَاِنِ اسْتَطَعْتَ اَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقًا فِى الْاَرْضِ اَوْ سُلَّمًا فِى السَّمَاۤءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِاٰيَةٍ ۗوَلَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدٰى فَلَا تَكُوْنَنَّ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ
wa in kāna kabura ‘alaika i‘rāḍuhum fa inistaṭa‘ta an tabtagiya nafaqan fil-arḍi au sullaman fis-samā'i fa ta'tiyahum bi'āyah(tin), wa lau syā'allāhu lajama‘ahum ‘alal-hudā falā takūnanna minal-jāhilīn(a).
Вӗсем сирӗншӗн (Мухаммед) пӑрӑнса кайни йывӑр пулсан, ҫӗр ҫинче шӑтӑк тума е пӗлӗте хӑпарма пултаратӑр пулсан, эсир вӗсене тӗлӗнмелле япала кӳме пултаратӑр, (ун чухне ҫавна тӑвӑр). Аллах ирӗк панӑ пулсан, вӑл вӗсене пурне те хушӑва пӑхӑнтарнӑ пулӗччӗ, ҫавӑнпа та эсир нихӑҫан та ухмахсен шутне кӗмелле мар.
اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ
istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).
(Эсир (Мухаммед) вӗсемшӗн каҫару ыйтатӑр-и е каҫару ыйтмастӑр-и, ҫавӑн пекех. Вӗсемшӗн ҫитмӗл хут каҫару ыйтсан та, Аллах вӗсене каҫармӗ. Ку вӗсем Аллаха тата Унӑн Элчине ӗненменрен пулнӑ. Аллах вара усал ҫынсене ертсе пымасть.
لَقَدْ جَاۤءَكُمْ رَسُوْلٌ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ عَزِيْزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيْصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِيْنَ رَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ
laqad jā'akum rasūlum min anfusikum ‘azīzun ‘alaihi mā ‘anittum ḥarīṣun ‘alaikum bil-mu'minīna ra'ūfur raḥīm(un).
Чӑнах та, сирӗн пата хӑвӑрӑн халӑхӑртан хыпарҫӑ килнӗ, эсир тӳссе курнӑ асап йывӑр, (вӑл) сирӗншӗн чӑнах та (ӗненӳпе ҫӑлӑнӑҫ) ыйтать, ӗненекенсене ырӑ кӑмӑллӑ та хӗрхенекен.
وَلَوْ شَاۤءَ رَبُّكَ لَاٰمَنَ مَنْ فِى الْاَرْضِ كُلُّهُمْ جَمِيْعًاۗ اَفَاَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتّٰى يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ
wa lau syā'a rabbuka la'āmana man fil-arḍi kulluhum jamī‘ā(n), afa anta tukrihun-nāsa ḥattā yakūnū mu'minīn(a).
Сирӗн Ҫӳлхуҫа ирӗк панӑ пулсан, ҫӗр ҫинчи пур халӑх та ӗненнӗ пулӗччӗ. Анчах эсир ҫынсене ӗненекенсем пулма хистесшӗн-и?
لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلٰى مَا مَتَّعْنَا بِهٖٓ اَزْوَاجًا مِّنْهُمْ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِلْمُؤْمِنِيْنَ
lā tamuddanna ‘ainaika ilā mā matta‘nā bihī azwājam minhum wa lā taḥzan ‘alaihim wakhfiḍ janāḥaka lil-mu'minīn(a).
Эсӗ (Мухаммед) нихҫан та эпир вӗсен хӑш-пӗр ушкӑнӗсене (ӗненменнисене) панӑ пурнӑҫ киленӗҫӗсем ҫине куҫна ан ҫавӑр, вӗсем ҫине ан кулян, ӗненекенсем умӗнче йӑваш пул.
اِنْ تَحْرِصْ عَلٰى هُدٰىهُمْ فَاِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِيْ مَنْ يُّضِلُّ وَمَا لَهُمْ مِّنْ نّٰصِرِيْنَ
in taḥriṣ ‘alā hudāhum fa innallāha lā yahdī may yuḍillu wa mā lahum min nāṣirīn(a).
Эсир (Мухаммед) чӑннипех те вӗсене ҫул кӑтартасса шанса тӑратӑр пулсан, чӑнах та, Аллах Хӑй аташтаракансене ҫул кӑтартмӗ, вӗсен пулӑшаканӗ те пулмӗ.
وَاصْبِرْ وَمَا صَبْرُكَ اِلَّا بِاللّٰهِ وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ
waṣbir wa mā ṣabruka illā billāhi wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā taku fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).
Чӑтӑмлӑ пулӑр (Мухаммед) тата сирӗн чӑтӑмлӑхӑр Аллах пулӑшнипе кӑна пулать, вӗсен (ӗненменлӗхӗшӗн) ан кулянӑр тата вӗсем шутласа кӑларнӑ ултавсем пирки (тата) ансӑр шухӑшлӑ пулӑр.
فَلَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلٰٓى اٰثَارِهِمْ اِنْ لَّمْ يُؤْمِنُوْا بِهٰذَا الْحَدِيْثِ اَسَفًا
fa la‘allaka bākhi‘un nafsaka ‘alā āṡārihim illam yu'minū bihāżal-ḥadīṡi asafā(n).
Вара, тен, эсӗ (эй Мухаммед) вӗсем пӑрӑнса кайнӑ хыҫҫӑн хӑвна ху хуйхӑпа сиен кӳрӗн, енчен те вӗсем ҫак ҫирӗплетӗве (Корана) ӗненмеҫҫӗ пулсан.
لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ اَلَّا يَكُوْنُوْا مُؤْمِنِيْنَ
la‘allaka bākhi‘un nafsaka allā yakūnū mu'minīn(a).
Тен, эсир (Мухаммед) хӑвӑра (хуйхӑпа) пӗтерӗр, мӗншӗн тесен вӗсем (Мекка ҫыннисем) ӗненмеҫҫӗ.
وَاَنْذِرْ عَشِيْرَتَكَ الْاَقْرَبِيْنَ ۙ
wa anżir ‘asyīratakal-aqrabīn(a).
Тата хӑвӑрӑн чи ҫывӑх тӑванӑрсене (Мухаммада) асӑрхаттарӑр,
وَلَا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَلَا تَكُنْ فِيْ ضَيْقٍ مِّمَّا يَمْكُرُوْنَ
wa lā taḥzan ‘alaihim wa lā takun fī ḍaiqim mimmā yamkurūn(a).
Вӗсемшӗн ан кулянӑр, вӗсен ултавлӑ тӑрӑшӑвӗсем (сирӗн кӑкӑрӑр) ан хӗсӗннине туйӑр».
۞ قُلْ اِنَّمَآ اَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍۚ اَنْ تَقُوْمُوْا لِلّٰهِ مَثْنٰى وَفُرَادٰى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوْاۗ مَا بِصَاحِبِكُمْ مِّنْ جِنَّةٍۗ اِنْ هُوَ اِلَّا نَذِيْرٌ لَّكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذَابٍ شَدِيْدٍ
qul innamā a‘iẓukum biwāḥidah(tin), an taqūmū lillāhi maṡnā wa furādā ṡumma tatafakkarū, mā biṣāḥibikum min jinnah(tin), in huwa illā nażīrul lakum baina yadai ‘ażābin syadīd(in).
Калӑр: «Эпӗ сире пӗр япала ҫеҫ асӑрхаттарасшӑн: эсир Аллахпа (чӑнласах) иккӗн е уйрӑммӑн тӗл пулӑр, унтан (Мухаммед ҫинчен) шухӑшлатӑр. Сирӗн тусӑр нимӗн чухлӗ те ухмаха ернӗ мар. Вӑл сире хаяр наказани умӗн асӑрхаттарни кӑна».
وَسَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُوْنَ
wa sawā'un ‘alaihim a'anżartahum am lam tunżirhum lā yu'minūn(a).
Вӗсемшӗн те ҫавӑн пекех, эсӗ вӗсене асӑрхаттаратӑн-и, асӑрхаттармастӑн-и, вӗсем те ӗненмӗҫ.
اَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِۗ اَفَاَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِى النَّارِ ۚ
afaman ḥaqqa ‘alaihi kalimatul-‘ażāb(i), afa'anta tunqiżu man fin-nār(i).
Апла пулсан, мӗн (вӗсен шӑпине улӑштарасшӑн-и эсир) ҫав ҫынсем, камсем ҫав тери асапланма пултараҫҫӗ? Эсир (Мухаммед) тамӑкри ҫынсене ҫӑлӑр-и?
ذٰلِكَ الَّذِيْ يُبَشِّرُ اللّٰهُ عِبَادَهُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِۗ قُلْ لَّآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِى الْقُرْبٰىۗ وَمَنْ يَّقْتَرِفْ حَسَنَةً نَّزِدْ لَهٗ فِيْهَا حُسْنًا ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ شَكُوْرٌ
Żālikal-lażī yubasysyirullāhu ‘ibādahul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāt(i), qul lā as'alukum ‘alaihi ajran illal-mawaddata fil-qurbā, wa may yaqtarif ḥasanatan nazid lahū fīhā ḥusnā(n), innallāha gafūrun syakūr(un).
Ҫав (парнене) Аллах Хӑйӗн ӗненекен тата ырӑ ӗҫ тӑвакан тарҫисене савӑнтарма пӗлтернӗ. Кала (Мухаммед): «Эпӗ санран хамӑн чӗнӳшӗн ҫемье юратӑвӗсӗр пуҫне нимӗн те ыйтмастӑп». Кам ырӑ тӑвать, Ӑна ырӑ хушӑпӑр. Чӑнах та, Аллах питӗ каҫаракан, питӗ пархатарлӑ.
اَفَاَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ اَوْ تَهْدِى الْعُمْيَ وَمَنْ كَانَ فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
afa anta tusmi‘uṣ-ṣumma au tahdil-‘umya wa man kāna fī ḍalālim mubīn(in).
Апла пулсан, эсир (Мухаммед) хӑлхасӑр ҫынна илтме пултаратӑр-и е суккӑр ҫынна (чӗрепе) тата паллӑ йӑнӑшра юлнӑ ҫынна ҫул кӑтартма пултаратӑр-и?
نَحْنُ اَعْلَمُ بِمَا يَقُوْلُوْنَ وَمَآ اَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍۗ فَذَكِّرْ بِالْقُرْاٰنِ مَنْ يَّخَافُ وَعِيْدِ ࣖ
naḥnu a‘lamu bimā yaqūlūna wa mā anta ‘alaihim bijabbār(in), fażakkir bil-qur'āni may yakhāfu wa‘īd(i).
Эпир вӗсем мӗн каланине лайӑхрах пӗлетпӗр, эсир вара (Мухаммед) вӗсене хирӗҫ ирӗксӗрлекен ҫын мар. Ҫавӑнпа та Манӑн хӑратуран хӑракансене Коранпа асӑрхаттарӑр.
فَاَنْتَ لَهٗ تَصَدّٰىۗ
fa anta lahū taṣaddā.
вара эсӗ (Мухаммед) ун ҫине тимлӗх уйӑр,