كَيْفَ تَكْفُرُوْنَ بِاللّٰهِ وَكُنْتُمْ اَمْوَاتًا فَاَحْيَاكُمْۚ ثُمَّ يُمِيْتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيْكُمْ ثُمَّ اِلَيْهِ تُرْجَعُوْنَ
kaifa takfurūna billāhi wa kuntum amwātan fa'aḥyākum, ṡumma yumītukum ṡumma yuḥyīkum ṡumma ilaihi turja‘ūn(a).
Comm’o peu ëse che no credde inte Allah, quande ti (ean) mòrto, dapeu o t’à dæto a vitta, dapeu o t’à misso a-a mòrte, dapeu o t’à portou torna a-a vitta. Allora à Lê ti saiæ tornou.
وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ جَاعِلٌ فِى الْاَرْضِ خَلِيْفَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَجْعَلُ فِيْهَا مَنْ يُّفْسِدُ فِيْهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاۤءَۚ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۗ قَالَ اِنِّيْٓ اَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī jā‘ilun fil-arḍi khalīfah(tan), qālū ataj‘alu fīhā may yufsidu fīhā wa yasfikud-dimā'(a), wa naḥnu nusabbiḥu biḥamdika wa nuqaddisu lak(a), qāla innī a‘lamu mā lā ta‘lamūn(a).
E (arregòrdate) quande o vòstro Segnô o l’à dito a-i angeli: «Farò un califfa in sciâ tæra». Dixan: «Ti vai à mette lì quarchedun ch’o l’avià da fâ co-a corruçion e ch’o l’avià da spantegâ o sangue, tanto che niatri Te lodemmo e santifichemmo o teu nomme?» O l’à dito: «Pe in davei, so quello che no sai».
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوْا رَبَّكُمُ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيْرًا وَّنِسَاۤءً ۚ وَاتَّقُوا اللّٰهَ الَّذِيْ تَسَاۤءَلُوْنَ بِهٖ وَالْاَرْحَامَ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيْبًا
yā ayyuhan-nāsuttaqū rabbakumul-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw wa khalaqa minhā zaujahā wa baṡṡa minhumā rijālan kaṡīraw wa nisā'ā(n), wattaqullāhal-lażī tasā'alūna bihī wal-arḥām(a), innallāha kāna ‘alaikum raqībā(n).
O pòpolo! Teme o teu Segnô ch’o t’à creou da unna persoña (Adam), e (Allah) o l’à creou a seu compagna (Eva) da (lê mæximo); e da tutti doî Allah o l’à produto tanti òmmi e dònne. Temmâ Allah into Quæ nomme ve domandæ un con l’atro, e (mantëgnî) e relaçioin de famiggia. De fæto, Allah o ti guarda e o ti guarda delongo.
هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ طِيْنٍ ثُمَّ قَضٰٓى اَجَلًا ۗوَاَجَلٌ مُّسَمًّى عِنْدَهٗ ثُمَّ اَنْتُمْ تَمْتَرُوْنَ
huwal-lażī khalaqakum min ṭīnin ṡumma qaḍā ajalā(n), wa ajalum musamman ‘indahū ṡumma antum tamtarūn(a).
O l’é Lê ch’o t’à creou da-a tæra rossa, dapeu o l’à nominou ajal (a vòstra mòrte), e un çerto limite de tempo che solo Lê o conosce. Però, ti gh'æ ancon di dubi.
وَهُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَّمُسْتَوْدَعٌ ۗقَدْ فَصَّلْنَا الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّفْقَهُوْنَ
wa huwal-lażī ansya'akum min nafsiw wāḥidatin fa mustaqarruw wa mustauda‘(un), qad faṣṣalnal-āyāti liqaumiy yafqahūn(a).
E o l’é Lê ch’o t’à creou da un mæximo (Adam), donca (pe ti) gh’é un pòsto pe stâ e un pòsto pe conservâte. De fæto, emmo spiegou i segni (da Nòstra grandessa) à quelli che san.
وَلَقَدْ خَلَقْنٰكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنٰكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اسْجُدُوْا لِاٰدَمَ فَسَجَدُوْٓا اِلَّآ اِبْلِيْسَۗ لَمْ يَكُنْ مِّنَ السّٰجِدِيْنَ
wa laqad khalaqnākum ṡumma ṣawwarnākum ṡumma qulnā lil-malā'ikatisjudū li'ādama fa sajadū illā iblīs(a), lam yakum minas-sājidīn(a).
E de fæto, l’emmo creou, dapeu l’emmo formou (còrpi), dapeu l’emmo dito a-i angeli: «Prostrateve à Adammo», coscì che se son inclinæ feua che à Satana. Lê (Iblis) o no l’é tra quelli che se prostran.
قَالَ مَا مَنَعَكَ اَلَّا تَسْجُدَ اِذْ اَمَرْتُكَ ۗقَالَ اَنَا۠ خَيْرٌ مِّنْهُۚ خَلَقْتَنِيْ مِنْ نَّارٍ وَّخَلَقْتَهٗ مِنْ طِيْنٍ
qāla mā mana‘aka allā tasjuda iż amartuk(a), qāla ana khairum minh(u), khalaqtanī min nāriw wa khalaqtahū min ṭīn(in).
(Allah) o l’à dito: «Cöse t’à impedio (de mòddo che) no ti prostrasse (à Adammo) quande t’ò dito?» (Iblis) o l’à respòsto: «Son megio de lê. Ti m’æ creou da-o feugo, tanto che ti l’æ creou da-a tæra».
۞ هُوَ الَّذِيْ خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ وَّجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ اِلَيْهَاۚ فَلَمَّا تَغَشّٰىهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيْفًا فَمَرَّتْ بِهٖ ۚفَلَمَّآ اَثْقَلَتْ دَّعَوَا اللّٰهَ رَبَّهُمَا لَىِٕنْ اٰتَيْتَنَا صَالِحًا لَّنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ
huwal-lażī khalaqakum min nafsiw wāḥidatiw waja‘ala minhā zaujahā liyaskuna ilaihā, falammā tagasysyāhā ḥamalat ḥamlan khafīfan fa marrat bih(ī), falammā aṡqalad da‘awallāha rabbahumā la'in ātaitanā ṣāliḥan lanakūnanna minasy-syākirīn(a).
O l’é Lê ch’o t’à creou da unn’anima (Adam) e da quella o l’à creou o seu compagno, pe fâlo ëse contento de lê. Coscì dòppo ch'o l'aiva mescciou, (seu moggê) a l'à conçepio un utero leggio, e a l'é anæta avanti à sentise legia (pe quarche tempo). Dapeu, quande o s'é sentio pesante, tutti doî (maî e moggê) an domandou à Allah, o seu Segnô (dixendo): «Se Ti ne dai un figgeu pio, de seguo ghe saiemmo delongo grati».
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍۚ
wa laqad khalaqnal-insāna min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).
E de fæto, Emmo creou l’òmmo (Adam) da-a tæra rossa secca da-a bratta neigra ch’a l’à avuo forma.
وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلٰۤىِٕكَةِ اِنِّيْ خَالِقٌۢ بَشَرًا مِّنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍۚ
wa iż qāla rabbuka lil-malā'ikati innī khāliqum basyaram min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).
E (arregòrdite), quande o vòstro Segnô o l’à dito a-i angeli: “De fæto, creerò un òmmo da-a tæra rossa secca da-a bratta negra ch’a l’é stæta dæta forma.
فَاِذَا سَوَّيْتُهٗ وَنَفَخْتُ فِيْهِ مِنْ رُّوْحِيْ فَقَعُوْا لَهٗ سٰجِدِيْنَ
fa iżā sawwaituhū wa nafakhtu fīhi mir rūḥī fa qa‘ū lahū sājidīn(a).
Coscì, quande ò perfeçionou (l’evento) e ò respiou o mæ spito (creaçion) drento de lê, aloa me inchino à lê co-o prostrae.
قَالَ لَمْ اَكُنْ لِّاَسْجُدَ لِبَشَرٍ خَلَقْتَهٗ مِنْ صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَاٍ مَّسْنُوْنٍ
qāla lam akul li'asjuda libasyarin khalaqtahū min ṣalṣālim min ḥama'im masnūn(in).
Lê (Iblis) o l’à dito: «No me inchino mai à l’òmmo ch’o l’æ creou da-a tæra rossa secca da-a bratta neigra ch’a l’à avuo forma».
اَوَلَا يَذْكُرُ الْاِنْسَانُ اَنَّا خَلَقْنٰهُ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْـًٔا
awalā yażkurul-insānu annā khalaqnāhu min qablu wa lam yaku syai'ā(n).
E no pensa l’òmmo che l’emmo creou effettivamente avanti, ascì ben che (primma) o no l’aiva pe ninte de forma?
الَّذِيْٓ اَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهٗ وَبَدَاَ خَلْقَ الْاِنْسَانِ مِنْ طِيْنٍ
allażī aḥsana kulla syai'in khalaqahū wa bada'a khalqal-insāni min ṭīn(in).
Ch’o l’à abbellio tutto quello ch’o l’à creou e ch’o l’à comensou a creaçion de l’òmmo da-a tæra,
خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ الْاَنْعَامِ ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍ ۗ يَخْلُقُكُمْ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ خَلْقًا مِّنْۢ بَعْدِ خَلْقٍ فِيْ ظُلُمٰتٍ ثَلٰثٍۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ فَاَنّٰى تُصْرَفُوْنَ
khalaqakum min nafsiw wāḥidatin ṡumma ja‘ala minhā zaujahā wa anzala lakum minal-an‘āmi ṡamāniyata azwāj(in), yakhluqukum fī buṭūni ummahātikum khalqam mim ba‘di khalqin fī ẓulumātin ṡalāṡ(in), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tuṣrafūn(a).
O t’à creou da unna persoña (Adam) dapeu da lê o l’à fæto o teu compagno e o t’à mandou zu eutto cobbie de bestie. O t'à fæto into ventre de tò moæ evento dòppo evento inte træ sciummæe. Quello ch’o (fa) questo o l’é Allah, o seu Segnô, o Segnô ch’o l’à o regno. No gh’é nisciun dê che Lê; alloa perché ti t'æ desviou?
يٰٓاَيُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْنٰكُمْ مِّنْ ذَكَرٍ وَّاُنْثٰى وَجَعَلْنٰكُمْ شُعُوْبًا وَّقَبَاۤىِٕلَ لِتَعَارَفُوْا ۚ اِنَّ اَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ اَتْقٰىكُمْ ۗاِنَّ اللّٰهَ عَلِيْمٌ خَبِيْرٌ
yā ayyuhan-nāsu innā khalaqnākum min żakariw wa unṡā wa ja‘alnākum syu‘ūbaw wa qabā'ila lita‘ārafū, inna akramakum ‘indallāhi atqākum, innallāha ‘alīmun khabīr(un).
O pòpolo! De fæto, l’emmo creou da un òmmo e da unna dònna, dapeu l’emmo fæto de naçioin e de tribù pe che se conoscesse. De fæto, o ciù nòbile tra de voscià a-i öggi de Allah o l’é quello ch’o l’é ciù pio. De fæto, Allah o l’é Onnisciente, OnniCompliente.
خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ كَالْفَخَّارِ
khalaqal-insāna min ṣalṣālin kal-fakhkhār(i).
O l’à creou l’òmmo da-a tæra secca comme a ceramica,
قُلْ هُوَ الَّذِيْٓ اَنْشَاَكُمْ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْاَبْصَارَ وَالْاَفْـِٕدَةَۗ قَلِيْلًا مَّا تَشْكُرُوْنَ
qul huwal-lażī ansya'akum wa ja‘ala lakumus-sam‘a wal-abṣāra wal-af'idah(ta), qalīlam mā tasykurūn(a).
Di: «O l’é quello ch’o t’à creou e o t’à dæto l’udito, a vista e a consciensa.
هَلْ اَتٰى عَلَى الْاِنْسَانِ حِيْنٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْـًٔا مَّذْكُوْرًا
hal atāka ‘alal-insāni ḥīnum minad-dahri lam yakun syai'am mażkūrā(n).
No l’é mai vegnuo à l’òmmo un tempo da un tempo donde o no l’ea ancon quarcösa ch’o se poeiva ciammâ?
مِنْ اَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهٗۗ
min ayyi syai'in khalaqah(ū).
Da cöse o l’à creou O (Allah)?
مِنْ نُّطْفَةٍۗ خَلَقَهٗ فَقَدَّرَهٗۗ
min nuṭfah(tin), khalaqahū fa qaddarah(ū).
Da unna goccia de semen, o l’à creâ e dapeu o l’à determinâ.
ثُمَّ السَّبِيْلَ يَسَّرَهٗۙ
Ṡummas-sabīla yassarah(ū).
Allora O rende o cammin façile,
فَاَلْهَمَهَا فُجُوْرَهَا وَتَقْوٰىهَاۖ
fa alhamahā fujūrahā wa taqwāhā.
alloa O gh’à ispirou (o cammin do) mâ e da pietæ,
وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْاُنْثٰىٓ ۙ
wa mā khalaqaż-żakara wal-unṡā.
pe-a creaçion de l’òmmo e da dònna,
خَلَقَ الْاِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍۚ
khalaqal-insāna min ‘alaq(in).
O l’à creou l’òmmo da un còllo de sangue.