هُوَ الَّذِيْ خَلَقَ لَكُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا ثُمَّ اسْتَوٰٓى اِلَى السَّمَاۤءِ فَسَوّٰىهُنَّ سَبْعَ سَمٰوٰتٍ ۗ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيْمٌ ࣖ
huwal-lażī khalaqa lakum mā fil-arḍi jamī‘ā(n), ṡummastawā ilas-samā'i fasawwāhunna sab‘a samāwāt(in), wa huwa bikulli syai'in ‘alīm(un).
هغه (الله) دی چې ستاسو لپاره یې په ځمکه کې هر څه پیدا کړل، بیا اسمانونو ته لاړ، بیا یې هغه اووه اسمانونه بشپړ کړل، او هغه په هر څه پوه دی.
اَلَمْ يَرَوْا كَمْ اَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِّنْ قَرْنٍ مَّكَّنّٰهُمْ فِى الْاَرْضِ مَا لَمْ نُمَكِّنْ لَّكُمْ وَاَرْسَلْنَا السَّمَاۤءَ عَلَيْهِمْ مِّدْرَارًا ۖوَّجَعَلْنَا الْاَنْهٰرَ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهِمْ فَاَهْلَكْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْ وَاَنْشَأْنَا مِنْۢ بَعْدِهِمْ قَرْنًا اٰخَرِيْنَ
alam yarau kam ahlaknā min qablihim min qarnim makkanāhum fil-arḍi mā lam numakkil lakum wa arsalnas-samā'a ‘alaihim midrārā(n), wa ja‘alnal-anhāra tajrī min taḥtihim fa ahlaknāhum biżunūbihim wa ansya'nā mim ba‘dihim qarnan ākharīn(a).
ایا دوی نه دي لیدلي چې موږ له دوی څخه مخکې څومره نسلونه هلاک کړي دي، که څه هم (هغه نسلونه) موږ په ځمکه کې د دوی مقام ټینګ کړی دی، یعنی هغه ثبات چې موږ هیڅکله تاسو ته نه دی ورکړی. موږ پر دوی سخت بارانونه واورول او د دوی لاندې سیندونه مو بهول، بیا مو دوی د خپلو ګناهونو له امله هلاک کړل، او موږ د دوی وروسته بل نسل پیدا کړ.
وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ
wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).
او په څارویو کې ځینې د بار وړلو لپاره دي او ځینې د ذبح کولو لپاره دي. هغه رزق وخورئ چې الله تاسو ته درکړی دی، او د شیطان په قدمونو مه ځئ، په حقیقت کې شیطان ستاسو ښکاره دښمن دی.
وَاذْكُرُوْٓا اِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاۤءَ مِنْۢ بَعْدِ عَادٍ وَّبَوَّاَكُمْ فِى الْاَرْضِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْ سُهُوْلِهَا قُصُوْرًا وَّتَنْحِتُوْنَ الْجِبَالَ بُيُوْتًا ۚفَاذْكُرُوْٓا اٰلَاۤءَ اللّٰهِ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ
ważkurū iż ja‘alakum khulafā'a mim ba‘di ‘ādiw wa bawwa'akum fil-arḍi tattakhiżūna min suhūlihā quṣūraw wa tanḥitūnal-jibāla buyūtā(n), fażkurū ālā'allāhi wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).
او هغه وخت یاد کړئ کله چې هغه تاسو د عاد له قوم څخه وروسته خلیفه وګرځولئ او تاسو یې په ځمکه کې ځای پر ځای کړل. تاسو په هوارو ځایونو کې ماڼۍ جوړوئ او په غرونو کې یې کورونه جوړوئ. نو د الله نعمتونه یاد کړئ او په ځمکه کې فساد مه کوئ.
وَهُوَ الَّذِيْ مَدَّ الْاَرْضَ وَجَعَلَ فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْهٰرًا ۗوَمِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ جَعَلَ فِيْهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ يُغْشِى الَّيْلَ النَّهَارَۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa huwal-lażī maddal-arḍa wa ja‘ala fīhā rawāsiya wa anhārā(n), wa min kulliṡ-ṡamarāti ja‘ala fīhā zaujainiṡnaini yugsyil-lailan-nahār(a), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
او ځمکه یې وغځوله او په هغې کې یې غرونه او سیندونه جوړ کړل. او په هغه کې یې ټولې میوې جوړې جوړې کړې؛ هغه شپه په ورځ بدلوي. په حقیقت کې، په دې کې د هغو کسانو لپاره (د الله د عظمت) نښې دي چې فکر کوي.
وَفِى الْاَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجٰوِرٰتٌ وَّجَنّٰتٌ مِّنْ اَعْنَابٍ وَّزَرْعٌ وَّنَخِيْلٌ صِنْوَانٌ وَّغَيْرُ صِنْوَانٍ يُّسْقٰى بِمَاۤءٍ وَّاحِدٍۙ وَّنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلٰى بَعْضٍ فِى الْاُكُلِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa fil-arḍi qiṭa‘um mutajāwirātuw wa jannātum min a‘nābiw wa zar‘uw wa nakhīlun ṣinwānuw wa gairu ṣinwāniy yusqā bimā'iw wāḥid(in), wa nufaḍḍilu ba‘ḍahā ‘alā ba‘ḍin fil-ukul(i), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
او په ځمکه کې نږدې برخې دي، انګور او باغونه، او د خرما ونې، دواړه څانګې لرونکي او بې څانګې، په یو شان اوبو سره اوبه کیږي، مګر موږ یو له بل څخه په خوند کې غوره کوو، په حقیقت کې، پدې کې د هغو خلکو لپاره نښې دي چې پوهیږي.
اَللّٰهُ الَّذِيْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَخْرَجَ بِهٖ مِنَ الثَّمَرٰتِ رِزْقًا لَّكُمْ ۚوَسَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِى الْبَحْرِ بِاَمْرِهٖ ۚوَسَخَّرَ لَكُمُ الْاَنْهٰرَ
allāhul-lażī khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa akhraja bihī minaṡ-ṡamarāti rizqal lakum, wa sakhkhara lakumul-fulka litajriya fil-baḥri bi'amrih(ī), wa sakhkhara lakumul-anhār(a).
الله هغه ذات دی چې اسمانونه او ځمکه یې پیدا کړي دي او له اسمانه یې اوبه (باران) نازلې کړې دي، بیا یې د هغې (باران اوبو) په واسطه ستاسو د رزق لپاره ډول ډول میوې راوویستلې؛ او هغه ستاسو لپاره کښتۍ تابع کړې دي چې د هغه د ارادې سره سم په سمندرونو کې ګرځي، او هغه ستاسو لپاره سیندونه تابع کړي دي.
وَالْاَرْضَ مَدَدْنٰهَا وَاَلْقَيْنَا فِيْهَا رَوَاسِيَ وَاَنْۢبَتْنَا فِيْهَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَّوْزُوْنٍ
wal-arḍa madadnāhā wa alqainā fīhā rawāsiya wa ambatnā fīhā min kulli syai'im mauzūn(in).
او موږ ځمکه وغځوله او په هغې کې مو غرونه ودرول او هر څه مو د هغې د اندازې سره سم پکې زرغون کړل.
وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيْهَا مَعَايِشَ وَمَنْ لَّسْتُمْ لَهٗ بِرٰزِقِيْنَ
wa ja‘alnā lakum fīhā ma‘āyisya wa mal lastum lahū birāziqīn(a).
او موږ په هغو کې ستاسو د اړتیاوو لپاره د ژوند سرچینې پیدا کړې دي، او (همدارنګه موږ) هغه مخلوقات پیدا کړي دي چې تاسو یې روزي نه یاست.
وَاَرْسَلْنَا الرِّيٰحَ لَوَاقِحَ فَاَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَسْقَيْنٰكُمُوْهُۚ وَمَآ اَنْتُمْ لَهٗ بِخٰزِنِيْنَ
wa arsalnar-riyāḥa lawāqiha fa anzalnā minas-samā'i mā'an fa asqainākumūh(u), wa mā antum lahū bikhāzinīn(a).
او موږ بادونه لیږو چې راټول شي او له اسمانه باران ووروو، بیا یې په واسطه تاسو ته اوبه درکړو، او تاسو یې ذخیره کوونکی نه یاست.
وَمَا ذَرَاَ لَكُمْ فِى الْاَرْضِ مُخْتَلِفًا اَلْوَانُهٗ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّذَّكَّرُوْنَ
wa mā żara'a lakum fil-arḍi mukhtalifan alwānuh(ū), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yażżakkarūn(a).
او (هغه هم کنټرولوي) هغه څه چې هغه ستاسو لپاره په دې ځمکه کې په مختلفو ډولونو او رنګونو سره پیدا کړي دي. په حقیقت کې، پدې کې د هغو خلکو لپاره (د الله د عظمت) یوه نښه ده چې درس اخلي.
وَاَلْقٰى فِى الْاَرْضِ رَوَاسِيَ اَنْ تَمِيْدَ بِكُمْ وَاَنْهٰرًا وَّسُبُلًا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ
wa alqā fil-arḍi rawāsiya an tamīda bikum wa anhāraw wa subulal la‘allakum tahtadūn(a).
او هغه په ځمکه کې غرونه ځای پر ځای کړي دي چې ستاسو سره ونه ښورېږي، (او) هغه سیندونه او لارې جوړې کړې دي ترڅو تاسو لارښوونه ومومئ.
وَاللّٰهُ اَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّسْمَعُوْنَ ࣖ
wallāhu anzala minas-samā'i mā'an fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā, inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yasma‘ūn(a).
او الله له اسمانه اوبه (باران) نازلې کړې او په دې اوبو سره یې هغه ځمکه ژوندۍ کړه چې پخوا مړه وه، په حقیقت کې په دې کې د هغو کسانو لپاره (د الله د عظمت) نښې دي چې (درسونه) اوري.
وَمِنْ ثَمَرٰتِ النَّخِيْلِ وَالْاَعْنَابِ تَتَّخِذُوْنَ مِنْهُ سَكَرًا وَّرِزْقًا حَسَنًاۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
wa min ṡamarātin nakhīli wal-a‘nābi tattakhiżūna minhu sakaraw wa rizqan ḥasanā(n), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy ya‘qilūn(a).
او له خرماوو او انګورو څخه تاسو نشه کوونکي مشروبات او بخت جوړوئ. په حقیقت کې، په دې کې د هغو کسانو لپاره (د الله د عظمت) نښې دي چې پوهیږي.
وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ اَنِ اتَّخِذِيْ مِنَ الْجِبَالِ بُيُوْتًا وَّمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُوْنَۙ
wa auḥā rabbuka ilan-naḥli anittakhiżī minal-jibāli buyūtaw wa minasy-syajari wa mimmā ya‘risyūn(a).
او ستا رب مچیو ته الهام وکړ چې "په غرونو، ونو او د انسانانو په جوړو شویو ځایونو کې ځالې جوړې کړه،"
ثُمَّ كُلِيْ مِنْ كُلِّ الثَّمَرٰتِ فَاسْلُكِيْ سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًاۗ يَخْرُجُ مِنْۢ بُطُوْنِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ ۖفِيْهِ شِفَاۤءٌ لِّلنَّاسِۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
Ṡumma kulī min kulliṡ-ṡamarāti faslukī subula rabbiki żululā(n), yakhruju mim buṭūnihā syarābum mukhtalifun alwānuhū fīhi syifā'ul lin-nās(i), inna fī żālika la'āyatal liqaumiy yatafakkarūn(a).
بیا له هر ډول میوو څخه وخورئ او د خپل رب په هغو لارو روان شئ چې ستاسو لپاره اسانه شوي دي. د دوی له ګېډو څخه د مختلفو رنګونو څښاک راوځي، چې په هغه کې د انسانانو لپاره شفا ده. په حقیقت کې، پدې کې د هغو خلکو لپاره یوه نښه ده چې فکر کوي.
الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ مَهْدًا وَّسَلَكَ لَكُمْ فِيْهَا سُبُلًا وَّاَنْزَلَ مِنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءًۗ فَاَخْرَجْنَا بِهٖٓ اَزْوَاجًا مِّنْ نَّبَاتٍ شَتّٰى
al-lażī ja‘ala lakumul-arḍa mahdaw wa salaka lakum fīhā subulaw wa anzala minas-samā'i mā'ā(n), fa akhrajnā bihī azwājam min nabātin syattā.
هغه (خدای) چې ځمکه یې ستاسو لپاره د ارام ځای ګرځولې او ستاسو لپاره یې په هغې کې لارې جوړې کړې او له اسمانه یې اوبه (باران) نازلې کړې." بیا موږ د هغې (باران اوبو) په واسطه ډول ډول نباتات را شنه کړل.
لَنْ يَّنَالَ اللّٰهَ لُحُوْمُهَا وَلَا دِمَاۤؤُهَا وَلٰكِنْ يَّنَالُهُ التَّقْوٰى مِنْكُمْۗ كَذٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللّٰهَ عَلٰى مَا هَدٰىكُمْ ۗ وَبَشِّرِ الْمُحْسِنِيْنَ
lay yanālallāha luḥūmuhā wa lā dimā'uhā wa lākiy yanāluhut-taqwā minkum, każālika sakhkharahā lakum litukabbirullāha ‘alā mā hadākum, wa basysyiril-muḥsinīn(a).
د قربانۍ غوښه او وينه الله ته هيڅکله نه رسېږي، خو هغه څه چې هغه ته رسېږي ستاسو تقوا ده. په دې توګه يې هغه ستاسو لپاره تابع کړ ترڅو تاسو د هغه لارښوونې په خاطر چې هغه تاسو ته درکړې ده، د الله تعالي ستاينه وکړئ. او هغو کسانو ته چې نيکي کوي، زېری ورکړئ.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى الْاَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِاَمْرِهٖۗ وَيُمْسِكُ السَّمَاۤءَ اَنْ تَقَعَ عَلَى الْاَرْضِ اِلَّا بِاِذْنِهٖۗ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ
alam tara annallāha sakhkhara lakum mā fil-arḍi wal-fulka tajrī fil-baḥri bi'amrih(ī), wa yumsikus-samā'a an taqa‘a ‘alal-arḍi illā bi'iżnih(ī), innallāha bin-nāsi lara'ūfur raḥīm(un).
ایا تاسو نه دي لیدلي چې الله تعالی هغه څه چې په ځمکه کې دي او هغه کښتۍ چې په سمندر کې د هغه په امر چلیږي ستاسو (خلکو) تابع کړي دي. او هغه د اسمانونو (شیان) د ځمکې ته د غورځیدو څخه ساتي، پرته له هغه چې د هغه له اجازې څخه وي؟ په حقیقت کې، الله تعالی په انسانانو ډیر مهربان او رحم کوونکی دی.
وَهُوَ الَّذِيْ ذَرَاَكُمْ فِى الْاَرْضِ وَاِلَيْهِ تُحْشَرُوْنَ
bal qālū miṡla mā qālal-awwalūn(a).
او هغه ذات دی چې تاسو یې پیدا کړي یاست او په ځمکه کې یې خپاره کړي یاست، او د هغه په لور به راټول شئ.
وَهُوَ الَّذِيْ يُحْيٖ وَيُمِيْتُ وَلَهُ اخْتِلَافُ الَّيْلِ وَالنَّهَارِۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
qālū a'iżā mitnā wa kunnā turābaw wa ‘iẓāman a'innā lamab‘ūṡūn(a).
او هغه هغه څوک دی چې ژوند ورکوي او مړ کوي، او هغه څوک دی چې د شپې او ورځې بدلون تنظیموي، ایا تاسو نه پوهیږئ؟
اَمَدَّكُمْ بِاَنْعَامٍ وَّبَنِيْنَۙ
amaddakum bi'an‘āmiw wa banīn(a).
هغه (الله) تاسو ته څاروي او ماشومان درکړي دي،
قَالُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْنَآ اَوَعَظْتَ اَمْ لَمْ تَكُنْ مِّنَ الْوٰعِظِيْنَ ۙ
qālū sawā'un ‘alainā awa‘aẓta am lam takum minal-wā‘iẓīn(a).
هغوی ځواب ورکړ: "زموږ لپاره یو شان دی که ته نصیحت کوې یا نه کوې،"
اَلَمْ تَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ وَاَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهٗ ظَاهِرَةً وَّبَاطِنَةً ۗوَمِنَ النَّاسِ مَنْ يُّجَادِلُ فِى اللّٰهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّلَا هُدًى وَّلَا كِتٰبٍ مُّنِيْرٍ
alam tarau annallāha sakhkhara lakum mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi wa asbaga ‘alaikum ni‘amahū ẓāhirataw wa bāṭinah(tan), wa minan-nāsi may yujādilu fillāhi bigairi ‘ilmiw wa lā hudaw wa lā kitābim munīr(in).
ایا تاسو نه دي لیدلي چې الله تعالی هغه څه چې په اسمانونو او ځمکه کې دي ستاسو لپاره مسخر کړي دي او خپل نعمتونه یې ستاسو لپاره په فزیکي او ذهني توګه بشپړ کړي دي. مګر په انسانانو کې ځینې کسان د پوهې یا لارښوونې او د روښانتیا کتاب پرته د الله تعالی (یووالي) په اړه شخړه کوي.
وَمَا يَسْتَوِى الْبَحْرٰنِۖ هٰذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ سَاۤىِٕغٌ شَرَابُهٗ وَهٰذَا مِلْحٌ اُجَاجٌۗ وَمِنْ كُلٍّ تَأْكُلُوْنَ لَحْمًا طَرِيًّا وَّتَسْتَخْرِجُوْنَ حِلْيَةً تَلْبَسُوْنَهَا ۚوَتَرَى الْفُلْكَ فِيْهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوْا مِنْ فَضْلِهٖ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
wa mā yastawil-baḥrān(i), hāżā ‘ażbun furātun sā'igun syarābuhū wa hāżā milḥun ujāj(un), wa min kullin ta'kulūna laḥman ṭariyyaw wa tastakhrijūna ḥilyatan talbasūnahā, wa taral-fulka fīhi mawākhira litabtagū min faḍlihī wa la‘allakum tasykurūn(a).
او دوه سمندرونه یو شان نه دي: یو یې تازه دی، د څښلو لپاره خوندور دی، او بل یې مالګین او تریخ دی. له هر یو څخه تاسو تازه غوښه خورئ او د اغوستلو لپاره زیورات راوباسئ، او تاسو کښتۍ ګورئ چې په هغې کې روانې دي ترڅو تاسو د هغه فضل ولټوئ او د دې لپاره چې تاسو شکر وکړئ.
وَذَلَّلْنٰهَا لَهُمْ فَمِنْهَا رَكُوْبُهُمْ وَمِنْهَا يَأْكُلُوْنَ
wa żallalnāhā lahum fa minhā rakūbuhum wa minhā ya'kulūn(a).
او موږ هغه (څاروي) د هغوی تابع کړي دي، ځینې یې د دوی د سپرلۍ لپاره دي او ځینې یې د دوی د خوړو لپاره دي.
ۨالَّذِيْ جَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الشَّجَرِ الْاَخْضَرِ نَارًاۙ فَاِذَآ اَنْتُمْ مِّنْهُ تُوْقِدُوْنَ
allażī ja‘ala lakum minasy-syajaril-akhḍari nārā(n), fa'iżā antum minhu tūqidūn(a).
هغه (الله) دی چې ستاسو لپاره له شنه لرګي څخه اور جوړوي، بیا تاسو له هغه څخه اور بلوئ."
وَسَخَّرَ لَكُمْ مَّا فِى السَّمٰوٰتِ وَمَا فِى الْاَرْضِ جَمِيْعًا مِّنْهُ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
wa sakhkhara lakum mā fis-samāwāti wa mā fil-arḍi jamī‘am minh(u), inna fī żālika la'āyātil liqaumiy yatafakkarūn(a).
او هغه ټول هغه څه چې په اسمانونو کې دي او ټول هغه څه چې په ځمکه کې دي (د خپل رحمت په توګه) ستاسو لپاره مسخر کړي دي، په حقیقت کې په دې کې د هغو خلکو لپاره نښې دي چې فکر کوي.
وَالَّذِيْٓ اَخْرَجَ الْمَرْعٰىۖ
wal-lażī akhrajal-mar‘ā.
او هغه څوک چې واښه وده کوي،