۞ سَيَقُوْلُ السُّفَهَاۤءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلّٰىهُمْ عَنْ قِبْلَتِهِمُ الَّتِيْ كَانُوْا عَلَيْهَا ۗ قُلْ لِّلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُۗ يَهْدِيْ مَنْ يَّشَاۤءُ اِلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
sayāqūlus-sufahā'u minan-nāsi mā wallāhum ‘an qiblatihimul-latī kānū ‘alaihā, qul lillāhil-masyriqu wal-magrib(u), yahdī may yasyā'u ilā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Li ani maak’a’eb’ xtawb’al ru sa’ xyanqeb’ li winq te’xye, “K’a’ru kixsutq’isiheb’ (eb’ laj Musulman) rik’in li qibla li ke’xk’e wi’ rib’ junxil (xb’eresinkil rib’)?” Ye (Muhammad), “Re li Allah li rokeb’aal li saq’e ut li rokeb’aal li saq’e; A’an naxb’eresi li ani naraj sa’ li tiikil b’e.”
وَكَذٰلِكَ جَعَلْنٰكُمْ اُمَّةً وَّسَطًا لِّتَكُوْنُوْا شُهَدَاۤءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُوْنَ الرَّسُوْلُ عَلَيْكُمْ شَهِيْدًا ۗ وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِيْ كُنْتَ عَلَيْهَآ اِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَّتَّبِعُ الرَّسُوْلَ مِمَّنْ يَّنْقَلِبُ عَلٰى عَقِبَيْهِۗ وَاِنْ كَانَتْ لَكَبِيْرَةً اِلَّا عَلَى الَّذِيْنَ هَدَى اللّٰهُ ۗوَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيُضِيْعَ اِيْمَانَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوْفٌ رَّحِيْمٌ
wa każālika ja‘alnākum ummataw wasaṭal litakūnū syuhadā'a ‘alan-nāsi wa yakūnar-rasūlu ‘alaikum syahīdā(n), wa mā ja‘alnal-qiblatal-latī kunta ‘alaihā illā lina‘lama may yattabi‘ur-rasūla mimmay yanqalibu ‘alā ‘aqibaih(i), wa in kānat lakabīratan illā ‘alal-lażīna hadallāh(u), wa mā kānallāhu liyuḍī‘a īmānakum, innallāha bin-nāsi lara'ūfur raḥīm(un).
Ut jo’kan ajwi’, Xqak’e eere laa’ex (eb’ laj Musulman) “li tenamit sa’ xyi” re naq laa’ex texwanq choq’ aj yehol nawom chirixeb’ li (b’aanuhom) re li winq ut re naq li taqlanb’il aj k’amol esil (Muhammad) taawanq choq’ aj yehol nawom chirix lee (b’aanuhom). Ink’a’ xqak’e choq’ li qibla li xesutq’i wi’ laa’ex (junxil), re b’an naq taqanaw ani li naxtaaqe li taqlanb’il aj k’amol esil ut ani li naxsutq’isi rib’ chirix. Relik chi yaal, (xb’eresinkil li Qibla) jwal ch’a’aj, ka’ajwi’ choq’ reheb’ li b’eresinb’ileb’ xb’aan li Allah. Ut li Allah ink’a’ tixsach laa paab’aal. Relik chi yaal, li Allah q’axal aj Uxtaan, Q’axal aj Uxtaan reheb’ li winq.
قَدْ نَرٰى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِى السَّمَاۤءِۚ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضٰىهَا ۖ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۗ وَاِنَّ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ لَيَعْلَمُوْنَ اَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَّبِّهِمْ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُوْنَ
qad narā taqallubaka wajhika fis-samā'(i), fa lanuwalliyannaka qiblatan tarḍāhā, fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), wa innal-lażīna ūtul-kitāba laya‘lamūna annahul-ḥaqqu mir rabbihim, wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ya‘malūn(a).
Naqil laa xnaq’ aawu (Muhammad) k’iila sut chi ilok taqe’q sa’ choxa, jo’kan naq tatqasutq’isi sa’ li Qibla li nawulak chawu. Jo’kan naq sutq’isi laa wilob’aal chiru li Nimla Mezquita. Ut yalaq b’ar wankat, sutq’isi laa wilob’aal chiru. Ut relik chi yaal naq eb’ li ke’k’ehe’ reheb’ li Hu (Torah ut Evangelio) neke’xnaw naq (xq’axtesinkil li Qibla) a’an li yaal chalen chaq lix Qaawa’eb’. Ut li Allah moko ink’a’ ta naxnaw li k’a’ru neke’xb’aanu.
وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَاِنَّهٗ لَلْحَقُّ مِنْ رَّبِّكَ ۗ وَمَا اللّٰهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُوْنَ
wa min ḥaiṡu kharajta fawalli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa innahū lal-ḥaqqu mir rabbik(a), wa mallāhu bigāfilin ‘ammā ta‘malūn(a).
Ut yalaq b’ar tat-elq wi’ laa’at (Muhammad), sutq’isi laa wilob’aal chiru li Nimla Mezquita, relik chi yaal naq a’an tz’aqal lix taqlahom laa Qaawa’. Li Allah moko ink’a’ ta naxnaw li k’a’ru nekeb’aanu.
وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۗ وَحَيْثُ مَا كُنْتُمْ فَوَلُّوْا وُجُوْهَكُمْ شَطْرَهٗ ۙ لِئَلَّا يَكُوْنَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ اِلَّا الَّذِيْنَ ظَلَمُوْا مِنْهُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِيْ وَلِاُتِمَّ نِعْمَتِيْ عَلَيْكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَهْتَدُوْنَۙ
wa min ḥaiṡu kharajta fa walli wajhaka syaṭral-masjidil-ḥarām(i), wa ḥaiṡumā kuntum fawallū wujūhakum syaṭrah(ū), li'allā yakūna lin-nāsi ‘alaikum ḥujjatun illal-lażīna ẓalamū minhum, falā takhsyauhum wakhsyaunī, wa li'utimma ni‘matī ‘alaikum wa la‘allakum tahtadūn(a).
Ut yalaq b’ar tat-elq wi’ laa’at (Muhammad), sutq’isi laa wilob’aal chiru li Nimla Mezquita. Ut yalaq b’ar wankat, sutq’isi laa wilob’aal chiru, re naq maak’a’aq xyaalal naq eb’ li winq (te’xq’etq’eti aawe), ka’ajwi’ eb’ laj maak sa’ xyanqeb’. Maak’eheb’ xxiw, chexiwa b’an laa’in, re naq tintz’aqob’resi ru li wosob’tesinkil sa’ aab’een, ut re naq tatb’eresiiq.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَقْرَبُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْتُمْ سُكٰرٰى حَتّٰى تَعْلَمُوْا مَا تَقُوْلُوْنَ وَلَا جُنُبًا اِلَّا عَابِرِيْ سَبِيْلٍ حَتّٰى تَغْتَسِلُوْا ۗوَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُوْرًا
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā taqrabuṣ-ṣalāta wa antum sukārā ḥattā ta‘lamū mā taqūlūna wa lā junuban illā ‘ābirī sabīlin ḥattā tagtasilū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum, innnallāha kāna ‘afuwwan gafūrā(n).
Ex aj pa̱banel! Maak’e aawib’ chi nach’ok rik’in li tijok naq kalajenaqat, toj reetal naq taanaw ru li k’a’ru yookat chixyeeb’al, ut maak’e aawib’ (nakatnach’ok rik’in li mezquita naq wankat) sa’ jun li estado re junub ka’ajwi’ yal tatnume’q chire li b’e, naq maji’ nakat-elk chi b’atz’unk (bath junub). Chirix wi yaj malaj wankat sa’ b’eenik malaj chirix naq xat-elk malaj xatoch’ junaq ixq, ut maak’a’ aaha’, toja’ naq taab’aanu li tayammum rik’in chaab’il (saq ruhil) poqs; ch’aj laa xnaq’ aawu ut laa wuq’ rik’in a’an (poqs). Relik chi yaal, li Allah q’axal aj kuyb’il maak, q’axal aj kuyb’il maak.
فَاِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلٰوةَ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ قِيَامًا وَّقُعُوْدًا وَّعَلٰى جُنُوْبِكُمْ ۚ فَاِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ ۚ اِنَّ الصَّلٰوةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِيْنَ كِتٰبًا مَّوْقُوْتًا
fa iżā qaḍaitumuṣ-ṣalāta fażkurullāha qiyāmaw wa qu‘ūdaw wa ‘alā junūbikum, fa iżaṭma'nantum fa aqīmuṣ-ṣalāh(ta), innaṣ-ṣalāta kānat ‘alal-mu'minīna kitābam mauqūtā(n).
Jo’kan ajwi’, naq ak xe’xchoy (laa) tij, chijultiko’q eere li Allah naq xaqxooqex, naq texchunlaaq ut naq tex’ok chi wark. Chirix a’an, naq taaweek’a naq kolb’il aawib’, toja’ naq taab’aanu li tij (jo’ k’aynaq wi’). Relik chi yaal, li tijok a’an jun teneb’ank li xaqab’anb’il xb’aan li hoonal choq’ reheb’ laj paab’anel.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا قُمْتُمْ اِلَى الصَّلٰوةِ فَاغْسِلُوْا وُجُوْهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوْا بِرُءُوْسِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِۗ وَاِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوْاۗ وَاِنْ كُنْتُمْ مَّرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَاۤءَ اَحَدٌ مِّنْكُمْ مِّنَ الْغَاۤىِٕطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَاۤءَ فَلَمْ تَجِدُوْا مَاۤءً فَتَيَمَّمُوْا صَعِيْدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوْا بِوُجُوْهِكُمْ وَاَيْدِيْكُمْ مِّنْهُ ۗمَا يُرِيْدُ اللّٰهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِّنْ حَرَجٍ وَّلٰكِنْ يُّرِيْدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهٗ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā qumtum ilaṣ-ṣalāti fagsilū wujūhakum wa aidiyakum ilal-marāfiqi wamsaḥū biru'ūsikum wa arjulakum ilal-ka‘bain(i), wa in kuntum junuban faṭṭahharū, wa in kuntum marḍā au ‘alā safarin au jā'a aḥadum minkum minal-gā'iṭi au lāmastumun-nisā'a falam tajidū mā'an fa tayammamū ṣa‘īdan ṭayyiban famsaḥū biwujūhikum wa aidīkum minh(u), mā yurīdullāhu liyaj‘ala ‘alaikum min ḥarajiw wa lākiy yurīdu liyuṭahhirakum wa liyutimma na‘matahū ‘alaikum la‘allakum tasykurūn(a).
Ex aj paab’anel! Naq taawaj tijok, ch’aj laa wilob’aal ut laa wuq’ toj sa’ laa b’aqel, ut b’atz’un laa jolom ut (ch’aj) laa woq toj sa’ laa b’aqel (wudhu). Wi laa’at junub, toja’ naq tat-ok chi b’atz’unk. Ut wi yaj malaj wankat sa’ b’eenik malaj yookat chi sutq’iik chaq sa’ jun li b’anleb’aal malaj yookat chi toch’ok re junaq ixq, toja’ naq wi ink’a’ nakataw ha’, toja’ naq taab’aanu li tayamum rik’in chaab’il (saq ruhil) poqs; ch’aj laa xnaq’ aawu ut laa wuq’ rik’in a’an (poqs). Li Allah ink’a’ naraj xch’a’ajkilankil li k’a’aq re ru choq’ aawe, naraj b’an xsaqob’resinkil ru ut xtz’aqob’resinkil ru lix osob’tesihom sa’ aab’een, re naq tatb’antioxinq.
۞ يٰبَنِيْٓ اٰدَمَ خُذُوْا زِيْنَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَّكُلُوْا وَاشْرَبُوْا وَلَا تُسْرِفُوْاۚ اِنَّهٗ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِيْنَ ࣖ
yā banī ādama khużū zīnatakum ‘inda kulli masjidiw wa kulū wasyrabū wa lā tusrifū, innahū lā yuḥibbul-musrifīn(a).
Ex ralal xk’ajol laj Adán! K’e laa chaab’il t’ikr rajlal sut naq (tat-ok) sa’ li mezquita, tat-wa’aq ut tat-uk’aq, ab’an maak’e chi numtaak. Relik chi yaal, li Allah ink’a’ nawulak chiruheb’ li ani neke’xnimob’resi rib’.
وَمَآ اُمِرُوْٓا اِلَّا لِيَعْبُدُوا اللّٰهَ مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ ەۙ حُنَفَاۤءَ وَيُقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَيُؤْتُوا الزَّكٰوةَ وَذٰلِكَ دِيْنُ الْقَيِّمَةِۗ
wa mā umirū illā liya‘budullāha mukhliṣīna lahud-dīn(a), ḥunafā'a wa yuqīmuṣ-ṣalāta wa yu'tuz-zakāta wa żālika dīnul-qayyimah(ti).
Relik chi yaal, ka’ajwi’ taqlanb’ileb’ chixloq’oninkil li Allah rik’in ab’ink chiru chi anchaleb’ xch’ool ka’ajwi’ xb’aan (xb’aanunkil) li paab’aal, ut jo’kan ajwi’ chixb’aanunkil li tij ut chixtojb’al li zakat, ut a’an li tiik (tz’aqal) paab’aal.