وَاِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَّيُبَطِّئَنَّۚ فَاِنْ اَصَابَتْكُمْ مُّصِيْبَةٌ قَالَ قَدْ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيَّ اِذْ لَمْ اَكُنْ مَّعَهُمْ شَهِيْدًا
wa inna minkum lamal layubaṭṭi'ann(a), fa in aṣābatkum muṣībatun qāla qad an‘amallāhu ‘alayya iż lam akum ma‘ahum syahīdā(n).
Ut relik chi yaal sa’ eeyanq tento naq wanqeb’ li ani jwal neke’xk’e rib’ chi q’etq’eto’k (chi xik sa’ pleet). Toja’ naq, wi junaq li rahilal taachalq sa’ aab’een, tixye: “Relik chi yaal, li Allah xk’e we li usilal xb’aan naq ink’a’ xinpleetik rik’ineb’”.
۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُوْدَ وَالنَّصٰرٰٓى اَوْلِيَاۤءَ ۘ بَعْضُهُمْ اَوْلِيَاۤءُ بَعْضٍۗ وَمَنْ يَّتَوَلَّهُمْ مِّنْكُمْ فَاِنَّهٗ مِنْهُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tattakhiżul-yahūda wan-naṣārā auliyā'(a), ba‘ḍuhum auliyā'u ba‘ḍ(in), wa may yatawallahum minkum fa innahū minhum, innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Ex aj paab’anel! Maak’eheb’ laj Judio ut eb’ laj Kristiano choq’ aawamiiw li tiikeb’ xch’ool; neke’xkol rib’ chirib’ileb’ rib’. Ani eere naxkʼehebʼ choʼq ramiiw li tiikebʼ xchʼool, aʼan tzʼaqal wank saʼ xyanqebʼ. Relik chi yaal, li Allah ink’a’ naxb’eresiheb’ laj maak.
فَتَرَى الَّذِيْنَ فِيْ قُلُوْبِهِمْ مَّرَضٌ يُّسَارِعُوْنَ فِيْهِمْ يَقُوْلُوْنَ نَخْشٰٓى اَنْ تُصِيْبَنَا دَاۤىِٕرَةٌ ۗفَعَسَى اللّٰهُ اَنْ يَّأْتِيَ بِالْفَتْحِ اَوْ اَمْرٍ مِّنْ عِنْدِهٖ فَيُصْبِحُوْا عَلٰى مَآ اَسَرُّوْا فِيْٓ اَنْفُسِهِمْ نٰدِمِيْنَۗ
fa taral-lażīna fī qulūbihim maraḍuy yusāri‘ūna fīhim yaqūlūna nakhsyā an tuṣībanā dā'irah(tun), fa ‘asallāhu ay ya'tiya bil-fatḥi au amrim min ‘indihī fa yuṣbiḥū ‘alā mā asarrū fī anfusihim nādimīn(a).
Toja’ naq taawil naq eb’ li ani yajeb’ xch’ool sa’ junpaat te’nach’oq rik’ineb’ (eb’ laj Judio ut eb’ laj Kristiano), ut te’xye: “Naqaxuwa li rahilal”. Oyb’eninb’il naq li Allah tixk’am chaq li q’axok-u (re lix taql), malaj jun li na’leb’ rik’in, re naq te’xyot’ xch’ool rik’in li k’a’ru ke’xmuq sa’ xch’ooleb’.
وَيَقُوْلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَهٰٓؤُلَاۤءِ الَّذِيْنَ اَقْسَمُوْا بِاللّٰهِ جَهْدَ اَيْمَانِهِمْۙ اِنَّهُمْ لَمَعَكُمْۗ حَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَاَصْبَحُوْا خٰسِرِيْنَ
wa yaqūlul-lażīna āmanū ahā'ulā'il-lażīna aqsamū billāhi jahda aimānihim, innahum lama‘akum, ḥabiṭat a‘māluhum fa aṣbaḥū khāsirīn(a).
Ut eb’ li neke’paab’an te’xye, “Ma a’in li winq li naxye chi kaw xch’ool rik’in (xk’ab’a’) li Allah, naq wankeb’ chi yaal eerik’in?” Maak'a' rajb'al chixjunil li xb'aanuhomeb', jo'kan naq neke'ok cho'q aj sachb'a-ch'oolej.
يَحْلِفُوْنَ بِاللّٰهِ مَا قَالُوْا ۗوَلَقَدْ قَالُوْا كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُوْا بَعْدَ اِسْلَامِهِمْ وَهَمُّوْا بِمَا لَمْ يَنَالُوْاۚ وَمَا نَقَمُوْٓا اِلَّآ اَنْ اَغْنٰىهُمُ اللّٰهُ وَرَسُوْلُهٗ مِنْ فَضْلِهٖ ۚفَاِنْ يَّتُوْبُوْا يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ ۚوَاِنْ يَّتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّٰهُ عَذَابًا اَلِيْمًا فِى الدُّنْيَا وَالْاٰخِرَةِ ۚوَمَا لَهُمْ فِى الْاَرْضِ مِنْ وَّلِيٍّ وَّلَا نَصِيْرٍ
yaḥlifūna billāhi mā qālū, wa laqad qālū kalimatal-kufri wa kafarū ba‘da islāmihim wa hammū bimā lam yanālū, wa mā naqamū illā an agnāhumullāhu wa rasūluhū min faḍlih(ī), fa iy yatūbū yaku khairal lahum, wa iy yatawallau yu‘ażżibhumullāhu ‘ażāban alīman fid-dun-yā wal-ākhirah(ti), wa mā lahum fil-arḍi miw waliyyiw wa lā naṣīr(in).
Eb’ a’an (eb’ laj ka’pak’al-u) neke’xye li jurament rik’in (xk’ab’a’) li Allah, naq ink’a’ te’xye (k’a’ruhaq li naxrahob’tesi laj Muhammad). Relik chi yaal, xe’xye li aatin re ink’a’ paab’ank, ut xe’ok choq’ aj maak chirix li Islam, ut neke’raj li k’a’ru ink’a’ neke’ru chixtawb’al, ut ink’a’ raj ke’xq’etq’eti (li Allah ut lix taql), wi ta li Allah ut lix taql ke’xk’e raj lix rusilal sa’ xb’eeneb’. Wi neke’xjal xk’a’uxl, us wi’chik choq’ reheb’, a’b’an wi neke’xsutq’isi rib’, li Allah tixk’eheb’ chi tojb’a-maak rik’in jun li tojb’a-maak jwal ra sa’ li ruchich’och’ a’in ut sa’ li ruchich’och’ chirix a’an, ut maak’a’aq aj kolol reheb’ chi moko aj tenq’anel sa’ li ruchich’och’.
اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ اَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ اِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِيْنَ مَرَّةً فَلَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْ ۗذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ ࣖ
istagfir lahum au lā tastagfir lahum, in tastagfir lahum sab‘īna marratan falay yagfirallāhu lahum, żālika bi'annahum kafarū billāhi wa rasūlih(ī), wallāhu lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).
(Juntaq’eet) laa’at (Muhammad) nakapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak malaj ink’a’ nakapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak. Us ta wuqub’ xka’k’aal sut taapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak, li Allah ink’a’ tixkuyeb’ xmaak. A’in xb’aan naq ink’a’ neke’xpaab’ (ink’a’ neke’xpaab’) li Allah ut lix taql. Ut li Allah ink’a’ naxb’eresiheb’ li maa’us aj winq.
وَلَا تُصَلِّ عَلٰٓى اَحَدٍ مِّنْهُمْ مَّاتَ اَبَدًا وَّلَا تَقُمْ عَلٰى قَبْرِهٖۗ اِنَّهُمْ كَفَرُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَمَاتُوْا وَهُمْ فٰسِقُوْنَ
wa lā tuṣalli ‘alā aḥadim minhum māta abadaw wa lā taqum ‘alā qabrih(ī), innahum kafarū billāhi wa rasūlihī wa mātū wa hum fāsiqūn(a).
Ut ma laa’at (Muhammad) tattijoq choq’ re anihaq li taakamq sa’ xyanqeb’ (eb’ laj ka’pak’al-u), maajun wa ut matxaqliiq (tijok) sa’ xb’een lix muqleb’aal. Relik chi yaal, ink’a’ ke’xpaab’ li Allah ut lix taql ut ke’kam sa’ jun li maa’usilal .
اِنَّ الَّذِيْنَ جَاۤءُوْ بِالْاِفْكِ عُصْبَةٌ مِّنْكُمْۗ لَا تَحْسَبُوْهُ شَرًّا لَّكُمْۗ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَّكُمْۗ لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ مَّا اكْتَسَبَ مِنَ الْاِثْمِۚ وَالَّذِيْ تَوَلّٰى كِبْرَهٗ مِنْهُمْ لَهٗ عَذَابٌ عَظِيْمٌ
innal-lażīna jā'ū bil-ifki ‘uṣbatum minkum, lā taḥsabūhu syarral lakum, bal huwa khairul lakum, likullimri'im minhum maktasaba minal-iṡm(i), wal-lażī tawallā kibrahū minhum lahū ‘ażābun ‘aẓīm(un).
Relik chi yaal, eb’ li neke’k’amok re li b’alaq’il esilal a’aneb’ re laa ch’uut (a’aneb’ ajwi’). Maak’oxla naq li esilal ink’a’ us choq’ aawe, relik chi yaal naq chaab’il choq’ aawe. Li junju̱nk reheb aꞌan teꞌxcꞌul xtojbal rix lix ma̱c li queꞌxba̱nu. Ut ani reheb’ a’an tixk’ul li xnimal ru xkomon (reheb’ li maak naxb’aanu), a’an tixk’ul jun nimla tojb’a-maak (a’an ajwi’).
وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ نِكَاحًا حَتّٰى يُغْنِيَهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ ۗوَالَّذِيْنَ يَبْتَغُوْنَ الْكِتٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوْهُمْ اِنْ عَلِمْتُمْ فِيْهِمْ خَيْرًا وَّاٰتُوْهُمْ مِّنْ مَّالِ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اٰتٰىكُمْ ۗوَلَا تُكْرِهُوْا فَتَيٰتِكُمْ عَلَى الْبِغَاۤءِ اِنْ اَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوْا عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَمَنْ يُّكْرِهْهُّنَّ فَاِنَّ اللّٰهَ مِنْۢ بَعْدِ اِكْرَاهِهِنَّ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
walyasta‘fifil-lażīna lā yajidūna nikāḥan ḥattā yugniyahumullāhu min faḍlih(ī), wal-lażīna yabtagūnal-kitāba mimmā malakat aimānukum fa kātibūhum in ‘alimtum fīhim khairaw wa ātūhum mim mālillāhil-lażī ātākum, wa lā tukrihū fatayātikum ‘alal-bigā'i in aradna taḥaṣṣunal litabtagū ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, wa may yukrihhunna fa innallāha mim ba‘di ikrāhihinna gafūrur raḥīm(un).
Ut eb’ li ink’a’ neke’ru chi sumlaak tento te’xk’uula lix saq ru ch’oolej (xjunes rib’eb’), toj reetal naq li Allah tixk’e reheb’ li seeb’al rik’in lix rusilal. Ut wi eb’ laj k’anjel wankeb’ aawik’in neke’raj jun sumwank (li ach’ab’aak), tento naq taayiib’ jun sumwank rik’ineb’, wi nakanaw naq wan li chaab’ilal rik’ineb’, ut taak’e reheb’ junjunq lix b’ihomal li Allah li kixk’e aawe. Ut meemin ruheb' li ixq aj k'anjel cheru chi xb'aanunkil li yumb'eetak, naq eb' a'an neke'raj li saq ruhil na'leb', xb'aan naq nekeraj xsik'b'al li ruuchich'och'il tumin. Ani tixmin ruheb’, toja’ naq relik chi yaal, li Allah a’an aj kuyuk maak, q’axal aj uxtaan (chiruheb’) chirix naq teneb’anb’ileb’.
اِذَا جَاۤءَكَ الْمُنٰفِقُوْنَ قَالُوْا نَشْهَدُ اِنَّكَ لَرَسُوْلُ اللّٰهِ ۘوَاللّٰهُ يَعْلَمُ اِنَّكَ لَرَسُوْلُهٗ ۗوَاللّٰهُ يَشْهَدُ اِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ لَكٰذِبُوْنَۚ
iżā jā'akal-munāfiqūna qālū nasyhadu innaka larasūlullāh(i), wallāhu ya‘lamu innaka larasūluh(ū), wallāhu yasyhadu innal-munāfiqīna lakāżibūn(a).
Naq eb’ laj ka’pak’al-u neke’chal aawik’in (Muhammad), neke’xye, “Naqak’ulub’a naq laa’at lix taql li Allah.” Ut li Allah naxnaw naq laa’at tz’aqal lix taql; ut li Allah kixk’e reetal naq eb’ laj ka’pak’al-u a’aneb’ tz’aqal aj tik’ti’.
اِتَّخَذُوْٓا اَيْمَانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوْا عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗاِنَّهُمْ سَاۤءَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ
ittakhażū aimānahum junnatan faṣaddū ‘an sabīlillāh(i), innahum sā'a mā kānū ya‘malūn(a).
Neke’xk’e lix yeechi’ihom choq’ jun li escudo, toja’ naq neke’xram (eb’ li winq) lix b’e li Allah. Relik chi yaal, kʼajoʼ naq inkʼaʼ us li xeʼxbʼaanu.
ذٰلِكَ بِاَنَّهُمْ اٰمَنُوْا ثُمَّ كَفَرُوْا فَطُبِعَ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُوْنَ
Żālika bi'annahum āmanū ṡumma kafarū faṭubi‘a ‘alā qulūbihim fahum lā yafqahūn(a).
A’in xb’aan naq ke’paab’an chi yaal, toja’ naq ke’ok choq’ aj maak, jo’kan naq tz’aptz’ookeb’ li raameb’, jo’kan naq ink’a’ ke’ru chixtawb’al ru.
۞ وَاِذَا رَاَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ اَجْسَامُهُمْۗ وَاِنْ يَّقُوْلُوْا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْۗ كَاَنَّهُمْ خُشُبٌ مُّسَنَّدَةٌ ۗيَحْسَبُوْنَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْۗ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْۗ قَاتَلَهُمُ اللّٰهُ ۖاَنّٰى يُؤْفَكُوْنَ
wa iżā ra'aitahum tu‘jibuka ajsāmuhum, wa iy yaqūlū tasma‘ liqaulihim, ka'annahum khusyubum musannadah(tun), yaḥsabūna kulla ṣaiḥatin ‘alaihim, humul-‘aduwwu faḥżarhum, qātalahumullāh(u), annā yu'fakūn(a).
Ut naq nakawil ruhebʼ, nasachk aachʼool li xtibʼelebʼ. Ut wi nekeʼaatinak, nakaawabʼi li nekeʼxye. Chanchaneb li cheꞌ li tꞌucuanq. Ke’xk’oxla naq li junjunq chi yaab’ak ki’uxman rik’ineb’. A’aneb’ li (tz’aqal) aj xik’ ilonel, jo’kan naq cheril eerib’ rik’ineb’; Li Allah kixsach ruheb’. Chan ru naq te’ruuq chi elk chaq (rik’in li yaal)?
وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ تَعَالَوْا يَسْتَغْفِرْ لَكُمْ رَسُوْلُ اللّٰهِ لَوَّوْا رُءُوْسَهُمْ وَرَاَيْتَهُمْ يَصُدُّوْنَ وَهُمْ مُّسْتَكْبِرُوْنَ
wa iżā qīla lahum ta‘ālau yastagfir lakum rasūlullāhi lawwau ru'ūsahum wa ra'aitahum yaṣuddūna wa hum mustakbirūn(a).
Ut naq nayeeman reheb’, “Chalqex (wanq eepaab’aal), re naq li xtaql li Allah tixpatz’ xkuyb’al eemaak,” neke’ilok chi najt ut nekeril naq neke’xsutq’isi rib’, yookeb’ chixnimob’resinkil rib’.
سَوَاۤءٌ عَلَيْهِمْ اَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ اَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْۗ لَنْ يَّغْفِرَ اللّٰهُ لَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْفٰسِقِيْنَ
sawā'un ‘alaihim astagfarta lahum am lam tastagfir lahum, lay yagfirallāhu lahum, innallāha lā yahdil-qaumal-fāsiqīn(a).
Juntaq’eet choq’ reheb’, ma laa’at (Muhammad) nakapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak malaj ink’a’ nakapatz’ xkuyb’aleb’ xmaak, li Allah ink’a’ tixkuyeb’ xmaak; Relik chi yaal, li Allah ink’a’ tixb’eresiheb’ li maa’us aj winq.
هُمُ الَّذِيْنَ يَقُوْلُوْنَ لَا تُنْفِقُوْا عَلٰى مَنْ عِنْدَ رَسُوْلِ اللّٰهِ حَتّٰى يَنْفَضُّوْاۗ وَلِلّٰهِ خَزَاۤىِٕنُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۙ وَلٰكِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ لَا يَفْقَهُوْنَ
humul-lażīna yaqūlūna lā tunfiqū ‘alā man ‘inda rasūlillāhi ḥattā yanfaḍḍū, wa lillāhi khazā'inus-samāwāti wal-arḍ(i), wa lākinnal-munāfiqīna lā yafqahūn(a).
Li ani ke’xye (re li tenamit Ansar), “Maak’e li tenq’ank reheb’ li tenamit (Muhajirin) li wankeb’ sa’ xjayal li xtaql li Allah toj reetal naq te’xjek’i rib’ (xkanab’ankil li xtaql li Allah).” Us ta li b’ihomal re li choxa ut li ruchich’och’ re li Allah, eb’ laj ka’pak’al-u ink’a’ neke’xtaw ru.
يَقُوْلُوْنَ لَىِٕنْ رَّجَعْنَآ اِلَى الْمَدِيْنَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْاَعَزُّ مِنْهَا الْاَذَلَّ ۗوَلِلّٰهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُوْلِهٖ وَلِلْمُؤْمِنِيْنَ وَلٰكِنَّ الْمُنٰفِقِيْنَ لَا يَعْلَمُوْنَ ࣖ
yaqūlūna la'ir raja‘nā ilal-madīnati layukhrijannal-a‘azzu minhal-ażall(a), wa lillāhil-‘izzatu wa lirasūlihī wa lil-mu'minīna wa lākinnal-munāfiqīna lā ya‘lamūn(a).
Ke’xye, “Relik chi yaal, wi toosutq’iiq Medina (sutq’iik chaq sa’ li yalok-ix reheb’ laj Bani Mustalik), eb’ li tenamit kaweb’ rib’ te’risiheb’ chi yaal li tenamit q’uneb’ xmetz’ew aran.” Us ta li wankilal a’in ka’ajwi’ choq’ re li Allah, lix taql ut eb’ laj paab’anel, eb’ laj ka’pak’al-u ink’a’ neke’xnaw.