وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِيْنَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْتِ فَقُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
wa laqad ‘alimtumul-lażīna‘tadau minkum fis-sabti faqulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).
Шулай итеп, Беҙ ул ваҡыттағы кешеләргә һәм унан һуң килгәндәргә киҫәтеү һәм тәҡүәлеләргә ғибрәт бирҙек.
وَاِذْ قَالَ مُوْسٰى لِقَوْمِهٖٓ اِنَّ اللّٰهَ يَأْمُرُكُمْ اَنْ تَذْبَحُوْا بَقَرَةً ۗ قَالُوْٓا اَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا ۗ قَالَ اَعُوْذُ بِاللّٰهِ اَنْ اَكُوْنَ مِنَ الْجٰهِلِيْنَ
wa iż qāla mūsā liqaumihī innallāha ya'murukum an tażbaḥū baqarah(tan), qālū atattakhiżunā huzuwā(n), qāla a‘ūżu billāhi an akūna minal-jāhilīn(a).
Улар: «Раббыңдан беҙгә был турала аңлатыуын һора», — тинеләр. Ул (Муса) яуап бирҙе: «Ул (Аллаһ) быҙау ҡарт та, йәш тә түгел, тип әйтте, (әммә) арала.
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا هِيَ ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا فَارِضٌ وَّلَا بِكْرٌۗ عَوَانٌۢ بَيْنَ ذٰلِكَ ۗ فَافْعَلُوْا مَا تُؤْمَرُوْنَ
qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā hiy(a), qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā fāriḍuw wa lā bikr(un), ‘awānum baina żālik(a), faf‘alū mā tu'marūn(a).
Улар: «Раббыңдан уның төҫө ниндәй икәнен беҙгә аңлатыуын һора», — тинеләр. Ул (Муса) яуап бирҙе: «Ул (Аллаһ) әйтте: (һыйыр) ҡара һары төҫтәге инә һыйыр, уға ҡарағандарҙы ҡыуандыра».
قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَّنَا مَا لَوْنُهَا ۗ قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاۤءُ فَاقِعٌ لَّوْنُهَا تَسُرُّ النّٰظِرِيْنَ
qālud‘u lanā rabbaka yubayyil lanā mā launuhā, qāla innahū yaqūlu innahā baqaratun ṣafrā'u fāqi‘ul launuhā tasurrun-nāẓirīn(a).
Улар: «Раббыңдан беҙгә был турала аңлатыуын һора, сөнки һыйыр беҙгә әле асыҡ түгел, әгәр Аллаһ теләһә, беҙ һис шикһеҙ тура юлды аласаҡбыҙ», — тинеләр.
قَالَ اِنَّهٗ يَقُوْلُ اِنَّهَا بَقَرَةٌ لَّا ذَلُوْلٌ تُثِيْرُ الْاَرْضَ وَلَا تَسْقِى الْحَرْثَۚ مُسَلَّمَةٌ لَّاشِيَةَ فِيْهَا ۗ قَالُوا الْـٰٔنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ فَذَبَحُوْهَا وَمَا كَادُوْا يَفْعَلُوْنَ ࣖ
qāla innahū yaqūlu innahā baqaratul lā żalūlun tuṡīrul-arḍa wa lā tasqil-ḥarṡ(a), musallamatul lā syiyata fīhā, qālul-'āna ji'ta bil-ḥaqqi fażabaḥūhā wa mā kādū yaf‘alūn(a).
Ә (иҫегеҙҙә тотоғоҙ) кемделер үлтерһәгеҙ, шунан һуң был турала ғәйепләүҙәр яһайһығыҙ. Ләкин йәшергән нәмәләрегеҙҙе Аллаһ аса.
اِنَّ فِيْ خَلْقِ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافِ الَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِيْ تَجْرِيْ فِى الْبَحْرِ بِمَا يَنْفَعُ النَّاسَ وَمَآ اَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ مِنْ مَّاۤءٍ فَاَحْيَا بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيْهَا مِنْ كُلِّ دَاۤبَّةٍ ۖ وَّتَصْرِيْفِ الرِّيٰحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِ لَاٰيٰتٍ لِّقَوْمٍ يَّعْقِلُوْنَ
inna fī khalqis-samāwāti wal-arḍi wakhtilāfil-laili wan-nahāri wal-fulkil-latī tajrī fil-baḥri bimā yanfa‘un-nāsa wa mā anzalallāhu minas-samā'i mim mā'in fa aḥyā bihil-arḍa ba‘da mautihā wa baṡṡa fīhā min kulli dābbah(tin), wa taṣrīfir-riyāḥi was-saḥābil-musakhkhari bainas-samā'i wal-arḍi la'āyātil liqaumiy ya‘qilūn(a).
Ысынлап та, күктәрҙе һәм ерҙе барлыҡҡа килтереүҙә, төн менән көндөң алмашыныуында, диңгеҙ аша йөҙгән караптарҙа кешелеккә файҙа килтергән нәмәләр, Аллаһ Тәғәләнең күктән ебәргән һыуы, үлгәндән һуң ерҙе уның менән тергеҙеүе, унда бөтә төр хайуандарҙы таратыуы, һәм үҙгәргән ҡоролоҡтоң һәм Ер — аңлы кешеләр өсөн, ысынлап та, ғибрәттәр бар.
اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ بِهٖ لِغَيْرِ اللّٰهِ ۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَلَآ اِثْمَ عَلَيْهِ ۗ اِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla bihī ligairillāh(i), fa maniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin falā iṡma ‘alaih(i), innallāha gafūrur raḥīm(un).
Ысынлап та, Ул һеҙгә Аллаһтан башҡалар тарафынан һуйылған малдың үле кәүҙәһен, ҡанын, сусҡа итен һәм иттәрен генә тыйҙы. Әммә кем мәжбүр ителә (уны ашарға), үҙе теләгән өсөн түгел һәм (шулай уҡ) сиктән тыш түгел, тимәк, уның өсөн гонаһ юҡ. Ысынлап та, Алла ярлыҡаусы, мәрхәмәтле!
اَوْ كَالَّذِيْ مَرَّ عَلٰى قَرْيَةٍ وَّهِيَ خَاوِيَةٌ عَلٰى عُرُوْشِهَاۚ قَالَ اَنّٰى يُحْيٖ هٰذِهِ اللّٰهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ فَاَمَاتَهُ اللّٰهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهٗ ۗ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۗ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا اَوْ بَعْضَ يَوْمٍۗ قَالَ بَلْ لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ اِلٰى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۚ وَانْظُرْ اِلٰى حِمَارِكَۗ وَلِنَجْعَلَكَ اٰيَةً لِّلنَّاسِ وَانْظُرْ اِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوْهَا لَحْمًا ۗ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهٗ ۙ قَالَ اَعْلَمُ اَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
au kal-lażī marra ‘alā qaryatiw wa hiya khāwiyatun ‘alā ‘urūsyihā, qāla annā yuḥyī hāżihillāhu ba‘da mautihā, fa'amātahullāhu mi'ata ‘āmin ṡumma ba‘aṡah(ū), qāla kam labiṡt(a), qāla labiṡtu yauman au ba‘ḍa yaum(in), qāla bal labiṡta mi'ata ‘āmin fanẓur ilā ṭa‘āmika wa syarābika lam yatasannah, wanẓur ilā ḥimārik(a), wa linaj‘alaka āyatal lin-nāsi wanẓur ilal-‘iẓāmi kaifa nunsyizuhā ṡumma naksūhā laḥmā(n), falammā tabayyana lah(ū), qāla a‘lamu annallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Йәки ҡыйыҡтарын (харабаларын) ҡаплар өсөн (биналары) емерелгән ил янынан үткән кеше кеүек: «Был (илде) емерелгәндән һуң Аллаһ нисек терелтте?» Шунан һуң Аллаһы Тәғәлә уны (кешене) йөҙ йыл буйы үлтерҙе, һуңынан яңынан терелтте (терелтте). Һәм (Аллаһ): «Һеҙ (бында) күпме торорһоғоҙ?» Ул (кеше) яуап бирҙе: «Мин бында бер көн йәки ярты көн ҡалам». Аллаһ Тәғәлә әйтте: "Юҡ! Һин йөҙ йыл йәшәнһең. Үҙгәрмәгән ризыҡтарыңа һәм эсемлектәреңә ҡара, әммә ишәгеңә ҡара (ул һөйәккә әйләнгән). Һине кешеләр өсөн Ҡөҙрәтебеҙҙең билдәһе итеү өсөн. Шулай итеп, уға асыҡланғас, ул: «Мин беләм, Аллаһ бөтә нәмәгә лә Ҡөҙрәтле», — тине.
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Теләкле нәмәгә мөхәббәт ирҙәр алдында матурлана: ҡатын-ҡыҙҙар, балалар, алтын-көмөш өйөмдәре, һайланма аттар, мал-тыуар, эшкәртелгән баҫыуҙар. Донъя тормошонан ләззәт табыу ҙа шул, ҡайтыу өсөн яҡшы урын Аллаһ хозурында.
وَّلَاُضِلَّنَّهُمْ وَلَاُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ اٰذَانَ الْاَنْعَامِ وَلَاٰمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّٰهِ ۗوَمَنْ يَّتَّخِذِ الشَّيْطٰنَ وَلِيًّا مِّنْ دُوْنِ اللّٰهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِيْنًا
wa la'uḍillannahum wa la'umanniyannahum wa la'āmurannahum fa layubattikunna āżānal-an‘āmi wa la'āmurannahum fa layugayyirunna khalqallāh(i), wa may yattakhiżisy-syaiṭāna waliyyam min dūnillāhi faqad khasira khusrānam mubīnā(n).
Мин уларҙы аҙаштырырмын, уларҙа буш төштәр уятырмын һәм мал ҡолаҡтарын ҡырҡырға ҡушырмын, (шунан һуң улар ысынлап та ҡырҡып ташлайҙар), Аллаһтың барлыҡҡа килтереүен үҙгәртергә ҡушырмын, (шунан улар ысынлап та үҙгәртәләр)». Кем Аллаһтан башҡа шайтанды яҡлаусы итеп алһа, ысынлап та, ул ысын зыян кисерә.
يَسْـَٔلُكَ اَهْلُ الْكِتٰبِ اَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتٰبًا مِّنَ السَّمَاۤءِ فَقَدْ سَاَلُوْا مُوْسٰٓى اَكْبَرَ مِنْ ذٰلِكَ فَقَالُوْٓا اَرِنَا اللّٰهَ جَهْرَةً فَاَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْۚ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْۢ بَعْدِ مَا جَاۤءَتْهُمُ الْبَيِّنٰتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذٰلِكَ ۚ وَاٰتَيْنَا مُوْسٰى سُلْطٰنًا مُّبِيْنًا
yas'aluka ahlul-kitābi an tunazzila ‘alaihim kitābam minas-samā'i faqad sa'alū mūsā akbara min żālika fa qālū arinallāha jahratan fa akhażathumuṣ-ṣā‘iqatu bi ẓulmihim, ṡummattakhażul-‘ijla mim ba‘di mā jā'athumul-bayyinātu fa ‘afaunā ‘an żālik(a), wa ātainā mūsā sulṭānam mubīnā(n).
(Әллә) Китап әһелдәре һинән (Мөхәммәттән) уларға күктән китап төшөрөүеңде һорай. Ысынлап та, улар Мусанан да бөйөгөрәк нәмә һораған. «Беҙгә Аллаһ Тәғәләне ысынбарлыҡта күрһәт», — тинеләр. Тимәк, уларҙы үҙҙәренең тиранлығы арҡаһында йәшен һуҡҡан. Һуңынан улар асыҡ дәлилдәрҙе күргәндән һуң быҙауға табындылар, шуға ҡарамаҫтан, Беҙ уларҙы ғәфү иттек һәм Мусаға ысын хакимлыҡ бирҙек.
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَوْفُوْا بِالْعُقُوْدِۗ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيْمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّى الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۗ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيْدُ
yā ayyuhal-lażīna āmanū aufū bil-‘uqūd(i), uḥillat lakum bahīmatul-an‘āmi illā mā yutlā ‘alaikum gaira muḥilliṣ-ṣaidi wa antum ḥurum(un), innallāha yaḥkumu mā yurīd(u).
Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Вәғәҙәләрҙе үтәгеҙ. Һеҙгә телгә алынғандан башҡа мал-тыуар рөхсәт ителә, ихрамда (хаж йәки ғөмрә) булғанда һунар итеү рөхсәт ителмәй. Ысынлап та, Аллаһ ҡанунды Үҙе теләгәнсә билдәләй.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوْذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيْحَةُ وَمَآ اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْۗ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوْا بِالْاَزْلَامِۗ ذٰلِكُمْ فِسْقٌۗ اَلْيَوْمَ يَىِٕسَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا مِنْ دِيْنِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِۗ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِيْ وَرَضِيْتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ دِيْنًاۗ فَمَنِ اضْطُرَّ فِيْ مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّاِثْمٍۙ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
Ḥurrimat ‘alaikumul-maitatu wad-damu wa laḥmul-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bihī wal-munkhaniqatu wal-mauqūżatu wal-mutaraddiyatu wan-naṭīḥatu wa mā akalas-sabu‘u illā mā żakkaitum, wa mā żubiḥa ‘alan-nuṣubi wa an tastaqsimū bil-azlām(i), żālikum fisq(un), al-yauma ya'isal-lażīna kafarū min dīnikum falā takhsyauhum wakhsyaun(i), al-yauma akmaltu lakum dīnakum wa atmamtu ‘alaikum ni‘matī wa raḍītu lakumul-islāma dīnā(n), fa maniḍṭurra fī makhmaṣatin gaira mutajānifil li'iṡm(in), fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
Һеҙгә Аллаһ исеме менән һуйылмаған, боғаҡланғандарын, туҡмалғандарын, йығылғандарын, тешләнгәндәрҙе һәм ҡырағай хайуандар тарафынан йыртылғандарын, һуйырға өлгөргәндәренән башҡа малдарҙы, ҡаны, сусҡа ите һәм (итен) ашау тыйыла. Һәм (шулай уҡ тыйылған) боттар өсөн һуйылғандарҙы. Һәм (шулай уҡ тыйылған) азлам (уҡтар) менән күп бәхет тартыу, (сөнки) был яуыз эш. Бөгөн кафырҙар һеҙҙең динегеҙҙән (еңеүҙән) өмөттәрен өҙҙө, уларҙан ҡурҡмағыҙ, Минән ҡурҡығыҙ. Бөгөн Мин һеҙҙең өсөн динегеҙҙе камиллаштырҙым, һеҙгә биргән бәрәкәттәремде тамамланым, Ислам динен һеҙҙең динегеҙ итеп раҫланым. Әммә кем гонаһ ҡылырға теләүҙән түгел, ә аслыҡ арҡаһында мәжбүр булһа, ысынлап та, Аллаһ ярлыҡаусы, рәхимле
يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَآ اُحِلَّ لَهُمْۗ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِّنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِيْنَ تُعَلِّمُوْنَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُ فَكُلُوْا مِمَّآ اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِ ۖوَاتَّقُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ سَرِيْعُ الْحِسَابِ
yas'alūnaka māżā uḥilla lahum, qul uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa mā ‘allamtum minal-jawāriḥi mukallibīna tu‘allimūnahunna mimmā ‘allamakumullāhu fa kulū mimmā amsakna ‘alaikum ważkurusmallāhi ‘alaih(i), wattaqullāh(a), innallāha sarī‘ul-ḥisāb(i).
Улар һинән (Мөхәммәттән): «Уларға нимә хәләл?» Әйт: "Һеҙгә хәләл ризыҡ һәм (уйын тотолған) һунар итеү аша өйрәтелгән хайуандарҙы һунар итеү, һеҙ уларҙы Аллаһ өйрәткәнсә өйрәткәнһегеҙ.
قُلْ هَلْ اُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِّنْ ذٰلِكَ مَثُوْبَةً عِنْدَ اللّٰهِ ۗمَنْ لَّعَنَهُ اللّٰهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ وَالْخَنَازِيْرَ وَعَبَدَ الطَّاغُوْتَۗ اُولٰۤىِٕكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَّاَضَلُّ عَنْ سَوَاۤءِ السَّبِيْلِ
qul hal unabbi'ukum bisyarrim min żālika maṡūbatan ‘indallāh(i), mal la‘anahullāhu wa gaḍiba ‘alaihi wa ja‘ala minhumul-qiradata wal-khanāzīra wa ‘abadaṭ-ṭāgūt(a), ulā'ika syarrum makānaw wa aḍallu ‘an sawā'is-sabīl(i).
Әйт (Мөхәммәткә): «Мин һеҙгә Аллаһ ҡаршыһында язалары яуыздарҙан да яманыраҡ булған кешеләр тураһында һөйләйемме? Улар насарыраҡ урында, тура юлдан аҙашҡаныраҡ.
وَمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ فِى الْاَرْضِ وَلَا طٰۤىِٕرٍ يَّطِيْرُ بِجَنَاحَيْهِ اِلَّآ اُمَمٌ اَمْثَالُكُمْ ۗمَا فَرَّطْنَا فِى الْكِتٰبِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ اِلٰى رَبِّهِمْ يُحْشَرُوْنَ
wa mā min dābbatin fil-arḍi wa lā ṭā'iriy yaṭīru bijanāḥaihi illā umamun amṡālukum, mā farraṭnā fil-kitābi min syai'in ṡumma ilā rabbihim yuḥsyarūn(a).
Һәм Ер йөҙөндә бер генә йәнлек тә, ике ҡанаты менән осҡан ҡош та юҡ, әммә улар барыһы ла һеҙҙең кеүек кешеләр (шулай уҡ). Китапта Беҙ ҡалдырған бер нәмә лә юҡ, һуңынан улар Аллаға йыйыласаҡ.
وَجَعَلُوْا لِلّٰهِ مِمَّا ذَرَاَ مِنَ الْحَرْثِ وَالْاَنْعَامِ نَصِيْبًا فَقَالُوْا هٰذَا لِلّٰهِ بِزَعْمِهِمْ وَهٰذَا لِشُرَكَاۤىِٕنَاۚ فَمَا كَانَ لِشُرَكَاۤىِٕهِمْ فَلَا يَصِلُ اِلَى اللّٰهِ ۚوَمَا كَانَ لِلّٰهِ فَهُوَ يَصِلُ اِلٰى شُرَكَاۤىِٕهِمْۗ سَاۤءَ مَا يَحْكُمُوْنَ
wa ja‘alū lillāhi mimmā żara'a minal-ḥarṡi wal-an‘āmi naṣīban fa qālū hāżā lillāhi biza‘mihim wa hāżā lisyurakā'inā, famā kāna lisyurakā'ihim falā yaṣilu ilallāh(i), wa mā kāna lillāhi fa huwa yaṣilu ilā syurakā'ihim, sā'a mā yaḥkumūn(a).
Улар үҙҙәренең фекерҙәре буйынса: «Был Аллаһҡа, был беҙҙең һындарыбыҙға», — тинеләр. Уларҙың боттарына булған өлөшө Аллаһҡа барып етмәҫ, ә Аллаһ өсөн булған өлөшө уларҙың боттарына барып етер. Уларҙың ҡарары бик насар.
وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ
wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).
Ә улар: «Был тыйылған мал һәм ауыл хужалығы продукцияһы, уларҙы беҙ теләгәндәрҙән башҡа ашарға ярамай», — тинеләр. Шулай уҡ атланыу тыйылған (рөхсәт ителмәгән) хайуандар ҙа бар, уларҙы (һуйғанда) Аллаһтың исемен телгә алмаҫҡа мөмкин булған малдар ҙа бар, был Аллаһҡа ҡаршы ялған. Киләсәктә Аллаһ Тәғәлә уларҙың һәр эше өсөн әжер бирәсәк.
وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ
wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).
Һәм улар: «Был малдың ашҡаҙанындағы нәмә махсус рәүештә беҙҙең ирҙәр өсөн, ҡатындарыбыҙ өсөн харам», — тинеләр. Әгәр ҙә ашҡаҙандағы нәмә үлһә, уны барыһы ла ашай ала. Киләсәктә Аллаһы Тәғәлә уларға ҡарарҙары өсөн сауап бирәсәк. Ысынлап та, Аллаһ хикмәтле, белеүсе!
وَمِنَ الْاَنْعَامِ حَمُوْلَةً وَّفَرْشًا ۗ كُلُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ وَلَا تَتَّبِعُوْا خُطُوٰتِ الشَّيْطٰنِۗ اِنَّهٗ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِيْنٌۙ
wa minal-an‘āmi ḥamūlataw wa farsyā(n), kulū mimmā razaqakumullāhu wa lā tattabi‘ū khuṭuwātisy-syaiṭān(i), innahū lakum ‘aduwwum mubīn(un).
ә мал араһында йөк ташыу өсөн ҡулланылғандары ла бар, һуйырға тейешлеләре лә бар. Аллаһ биргән ризыҡтан ашағыҙ, шайтан эҙҙәренә бармағыҙ. Ысынлап та, шайтан һеҙҙең өсөн ысын дошман,
ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ
Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).
парлап һигеҙ хужалыҡ малдары бар (дүрт пар); бер пар һарыҡ һәм бер пар кәзә. Әйт: «Аллаһ тарафынан ике ир йәки ике ҡатын-ҡыҙ араһында нимә тыйылған, йәки ике ҡатын-ҡыҙ ҡарынында нимә бар?
وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ
wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Дөйәнән пар, һыйырҙан пар. Әйт: "Ике ир йәки ике ҡатын араһында нимә тыйыла, йәки ике ҡатындың ҡарынында нимә бар? Аллаһ һеҙгә быны тәғәйенләгәндә, һеҙ шаһит булдығыҙмы? Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарып, кешеләрҙе белемһеҙ юлдан яҙҙырыусыларҙан да залимыраҡ кем бар?" Хаҡтыр, Аллаһ залим халыҡты тура юлға күндермәҫ.
قُلْ لَّآ اَجِدُ فِيْ مَآ اُوْحِيَ اِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلٰى طَاعِمٍ يَّطْعَمُهٗٓ اِلَّآ اَنْ يَّكُوْنَ مَيْتَةً اَوْ دَمًا مَّسْفُوْحًا اَوْ لَحْمَ خِنْزِيْرٍ فَاِنَّهٗ رِجْسٌ اَوْ فِسْقًا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ رَبَّكَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
qul lā ajidu fīmā ūḥiya ilayya muḥarraman ‘alā ṭā‘imiy yaṭ‘amuhū illā ay yakūna maitatan au damam masfūḥan au laḥma khinzīrin fa innahū rijsun au fisqan uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa inna rabbaka gafūrur raḥīm(un).
Әйт: "Мин тапманым, нимә миңә индерелгән, бер нәмә лә, тип тыйылған ашау өсөн, кем уны ашарға теләй, тик үле хайуандар итенән башҡа (кәүҙәләр), ағып ҡан, сусҡа ите - сөнки бөтә был бысраҡ - йәки хайуандар һуйылған түгел, сөнки (исеме) Аллаһ өсөн ул emergency һәм кем түгел, был ex wants сик) тимәк, ысынлап та, Раббың ярлыҡаусы, рәхимле!
وَعَلَى الَّذِيْنَ هَادُوْا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِيْ ظُفُرٍۚ وَمِنَ الْبَقَرِ وَالْغَنَمِ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ شُحُوْمَهُمَآ اِلَّا مَا حَمَلَتْ ظُهُوْرُهُمَآ اَوِ الْحَوَايَآ اَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍۗ ذٰلِكَ جَزَيْنٰهُمْ بِبَغْيِهِمْۚ وَاِنَّا لَصٰدِقُوْنَ
wa ‘alal-lażīna hādū ḥarramnā kulla żī ẓufur(in), wa minal-baqari wal-ganami ḥarramnā ‘alaihim syuḥūmahumā illā mā ḥamalat ẓuhūruhumā awil-ḥawāyā au makhtalaṭa bi‘aẓm(in), żālika jazaināhum bibagyihim, wa innā laṣādiqūn(a).
Йәһүдтәргә лә: «Беҙ тояҡлы бөтә (хайуандарҙы) тыйҙыҡ һәм уларға һыйыр һәм һарыҡ майҙарын тыйҙыҡ, тик арҡаларына йәбешкән йәки эсәктәрендәге йәки һөйәк менән буталған майҙан башҡа. Шулай итеп, Беҙ уларҙы тыңлауһыҙлыҡтары өсөн язаланыҡ. Һәм, ысынлап та, Беҙ иң хаҡ!
اِنَّ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَاسْتَكْبَرُوْا عَنْهَا لَا تُفَتَّحُ لَهُمْ اَبْوَابُ السَّمَاۤءِ وَلَا يَدْخُلُوْنَ الْجَنَّةَ حَتّٰى يَلِجَ الْجَمَلُ فِيْ سَمِّ الْخِيَاطِ ۗ وَكَذٰلِكَ نَجْزِى الْمُجْرِمِيْنَ
innal-lażīna każżabū bi'āyātinā wastakbarū ‘anhā lā tufattaḥu lahum abwābus-samā'i wa lā yadkhulūnal-jannata ḥattā yalijal-jamalu fī sammil-khiyāṭ(i), wa każālika najzil-mujrimīn(a).
Ысынлап та, аяттарыбыҙҙы ялғанға сығарып, улар менән ғорурланғандарға күк ҡапҡалары асылмаҫ һәм улар
وَاِلٰى ثَمُوْدَ اَخَاهُمْ صٰلِحًاۘ قَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗۗ قَدْ جَاۤءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِّنْ رَّبِّكُمْۗ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
wa ilā ṡamūda akhāhum ṣāliḥā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), qad jā'atkum bayyinatum mir rabbikum, hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun alīm(un).
Сәмүд ҡәүеменә лә (Беҙ ебәрҙек) уларҙың бер туған ҡустыһы Салехты. Ул: "Эй, халҡым! Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылығыҙ! Һеҙгә Унан башҡа илаһ юҡ. Ысынлап та, һеҙгә Раббығыҙҙан асыҡ дәлил килде. Был (а) Аллаһтан килгән инә дөйә һеҙгә ғибрәт. Ул Аллаһ ерендә туҡланһын, уға зыян килтермәгеҙ, юғиһә һеҙ ғазаплы ғазап кисерерһегеҙ".
فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ اَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوْا يٰصٰلِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِيْنَ
fa ‘aqarun-nāqata wa ‘atau ‘an amri rabbihim wa qālū yā ṣāliḥu'tinā bimā ta‘idunā in kunta minal-mursalīn(a).
Шунан һуң улар инә дөйәне һуйҙылар һәм Раббының әмеренә ҡаршы тәкәбберлек күрһәттеләр. «Эй, Салех, әгәр ҙә һинең пәйғәмбәрҙәрҙән булыуың дөрөҫ булһа, беҙгә ҡурҡытыуыңды иҫбатла», — тинеләр.
فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ مَّا نُهُوْا عَنْهُ قُلْنَا لَهُمْ كُوْنُوْا قِرَدَةً خٰسِـِٕيْنَ
falammā ‘atau ‘am mā nuhū ‘anhu qulnā lahum kūnū qiradatan khāsi'īn(a).
Шулай итеп, улар тыйылған һәр нәмәгә тәкәбберләнгәндән һуң. Беҙ уларға: «Һеҙ баҫалҡы маймылдар булығыҙ», — тинек.
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
Әгәр Беҙ теләһәк, Беҙ (уның кимәлен) шул (аят) менән күтәрер инек, әммә ул донъяға эйелгән һәм үҙенең (түбәнге) нәфселәренә эйәргән, тимәк, уның өлгөһө эт кеүек, әгәр ҙә һин уны ҡыуып ебәрһәң, һин уның телен сығараһың, әгәр ҙә рөхсәт итһәң, ул телен сығара (шулай уҡ). Беҙҙең аяттарыбыҙҙы ялғанға сығарыусылар хаҡындағы ҡисса шундай. Шуға күрә уйландырһын өсөн шул хикәйәләрҙе һөйләгеҙ.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيْرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِۖ لَهُمْ قُلُوْبٌ لَّا يَفْقَهُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُوْنَ بِهَاۖ وَلَهُمْ اٰذَانٌ لَّا يَسْمَعُوْنَ بِهَاۗ اُولٰۤىِٕكَ كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ ۗ اُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْغٰفِلُوْنَ
wa laqad żara'nā lijahannama kaṡīram minal-jinni wal-ins(i), lahum qulūbul lā yafqahūna bihā wa lahum a‘yunul lā yabṣirūna bihā wa lahum āżānul lā yasma‘ūna bihā, ulā'ika kal-an‘āmi bal hum aḍall(u), ulā'ika humul-gāfilūn(a).
Һәм, ысынлап та, Беҙ йәһәннәмде йәһәннәм менән тултырасаҡбыҙ, күп кенә ендәрҙе һәм кешеләрҙе язалаясаҡбыҙ. Уларҙың йөрәктәре бар, әммә улар (Аллаһтың аяттарын) аңлау өсөн ҡулланмай һәм күҙҙәре бар (әммә) күрер өсөн (Аллаһтың ҡөҙрәтенең аяттарын), ҡолаҡтары бар (әммә) ишетеү өсөн ҡулланмай (Аллаһтың аяттары). Улар мал кеүек, тағы ла боҙоҡлораҡ. Улар бит ғәмһеҙҙәр.
وَاَعِدُّوْا لَهُمْ مَّا اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ قُوَّةٍ وَّمِنْ رِّبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُوْنَ بِهٖ عَدُوَّ اللّٰهِ وَعَدُوَّكُمْ وَاٰخَرِيْنَ مِنْ دُوْنِهِمْۚ لَا تَعْلَمُوْنَهُمْۚ اَللّٰهُ يَعْلَمُهُمْۗ وَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ يُوَفَّ اِلَيْكُمْ وَاَنْتُمْ لَا تُظْلَمُوْنَ
wa a‘iddū lahum mastaṭa‘tum min quwwatiw wa mir ribāṭil-khaili turhibūna bihī ‘aduwwallāhi wa ‘aduwwakum wa ākharīna min dūnihim, lā ta‘lamūnahum, allāhu ya‘lamuhum, wa mā tunfiqū min syai'in fī sabīlillāhi yuwaffa ilaikum wa antum lā tuẓlamūn(a).
Үҙегеҙҙә булған көс менән һәм Аллаһтың дошмандарын, үҙегеҙҙең дошмандарығыҙҙы һәм уларҙан башҡа һеҙ белмәгәндәрҙе тыйырлыҡ һыбайлыларҙан уларға ҡаршы торорға бар көсөгөҙ менән әҙерләнегеҙ; тет
اِنَّمَا مَثَلُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْاَنْعَامُ ۗحَتّٰٓى اِذَآ اَخَذَتِ الْاَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ اَهْلُهَآ اَنَّهُمْ قٰدِرُوْنَ عَلَيْهَآ اَتٰىهَآ اَمْرُنَا لَيْلًا اَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنٰهَا حَصِيْدًا كَاَنْ لَّمْ تَغْنَ بِالْاَمْسِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّتَفَكَّرُوْنَ
innamā maṡalul-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi mimmā ya'kulun-nāsu wal-an‘ām(u), ḥattā iżā akhażatil-arḍu zukhrufahā wazzayyanat wa ẓanna ahluhā annahum qādirūna ‘alaihā, atāhā amrunā lailan au nahāran fa ja‘alnāhā ḥaṣīdan ka'allam tagna bil-ams(i), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy yatafakkarūn(a).
Ысынлап та, донъяуи тормош тураһындағы ҡисса тап Беҙ күктән төшөргән һыу (ямғыр) кеүек, унан һуң ерҙәге үҫемлектәр мул үҫә (шул һыу арҡаһында), уларҙың ҡайһы берҙәрен кеше һәм мал ашай. Ер тулыһынса биҙәлгән һәм биҙәлгәнгә тиклем, унда йәшәүселәр үҙҙәрен мотлаҡ уға эйә булырмын тип уйлағансы, уға төндә йәки көндөҙ Беҙҙең язабыҙ килер һәм Беҙ уны кисә шытып сыҡмаған кеүек, ураҡ менән ҡырҡылған уңыш кеүек итербеҙ. Беҙ уйланыусы халыҡҡа аяттарҙы (ҡөҙрәтебеҙҙе) шулай аңлатабыҙ.
وَيٰقَوْمِ هٰذِهٖ نَاقَةُ اللّٰهِ لَكُمْ اٰيَةً فَذَرُوْهَا تَأْكُلْ فِيْٓ اَرْضِ اللّٰهِ وَلَا تَمَسُّوْهَا بِسُوْۤءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيْبٌ
wa yā qaumi hāżihī nāqatullāhi lakum āyatan fa żarūhā ta'kul fī arḍillāhi wa lā tamassūhā bisū'in fa ya'khużakum ‘ażābun qarīb(un).
Ә эй, халҡым! Был һеҙгә мөғжизә булараҡ, Аллаһ тарафынан бирелгән инә дөйә, шуға күрә ул Аллаһ ерендә туҡланһын, уны шунда уҡ һеҙгә ҡағылырлыҡ ниндәйҙер боҙоҡлоҡ менән боҙмағыҙ».
وَلَقَدْ جَاۤءَتْ رُسُلُنَآ اِبْرٰهِيْمَ بِالْبُشْرٰى قَالُوْا سَلٰمًا ۖقَالَ سَلٰمٌ فَمَا لَبِثَ اَنْ جَاۤءَ بِعِجْلٍ حَنِيْذٍ
wa laqad jā'at rusulunā ibrāhīma bil-busyrā qālū salāmā(n), qāla salāmun famā labiṡa an jā'a bi‘ijlin ḥanīż(in).
Ибраһимға рәсүлдәребеҙ (фәрештәләр) һөйөнөслө хәбәр менән килделәр, улар: «Ҡотлайым», — тинеләр. Ул (Ибраһим): «Ҡотлайым (һеҙҙе)», — тип яуап бирҙе. Шулай итеп, оҙаҡ та үтмәне, Ибраһим ҡыҙҙырылған быҙау итен өҫтәлгә ҡуйҙы.
قَالَ اِنِّيْ لَيَحْزُنُنِيْٓ اَنْ تَذْهَبُوْا بِهٖ وَاَخَافُ اَنْ يَّأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَاَنْتُمْ عَنْهُ غٰفِلُوْنَ
qāla innī layaḥzununī an tażhabū bihī wa akhāfu ay ya'kulahuż-żi'bu wa antum ‘anhu gāfilūn(a).
Ул (Яҡуп): «Ысынлап та, һинең уның менән (Йософ) китеүең мине бик ҡайғыртты һәм мин уны бүреләр ашар тип борсолдом, ә һин уның тураһында ғәмһеҙ булдың», — тигән.
قَالُوْا لَىِٕنْ اَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ اِنَّآ اِذًا لَّخٰسِرُوْنَ
qālū la'in akalahuż-żi'bu wa naḥnu ‘uṣbatun innā iżal lakhāsirūn(a).
Ысынлап та, улар: «Әгәр ҙә беҙ (көслө) төркөмдән булһаҡ та, уны бүре ашаһа, әлбиттә, беҙ юғалтыуҙар кисерәсәкбеҙ», — тигәндәр.
قَالُوْا يٰٓاَبَانَآ اِنَّا ذَهَبْنَا نَسْتَبِقُ وَتَرَكْنَا يُوْسُفَ عِنْدَ مَتَاعِنَا فَاَكَلَهُ الذِّئْبُۚ وَمَآ اَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَّنَا وَلَوْ كُنَّا صٰدِقِيْنَ
qālū yā abānā innā żahabnā nastabiqu wa taraknā yūsufa ‘inda matā‘inā fa akalahuż-żi'b(u), wa mā anta bimu'minil lanā wa lau kunnā ṣādiqīn(a).
- Эй, атайыбыҙ, беҙ ярышҡа сыҡтыҡ, Йософто әйберҙәребеҙ янында ҡалдырҙыҡ, шунан һуң уны бүреләр ашаны, һин беҙгә ышанмаҫһың, хатта беҙ дөрөҫөн әйтһәк тә, тинеләр.
وَقَالَ الْمَلِكُ اِنِّيْٓ اَرٰى سَبْعَ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعَ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۗ يٰٓاَيُّهَا الْمَلَاُ اَفْتُوْنِيْ فِيْ رُءْيَايَ اِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيَا تَعْبُرُوْنَ
wa qālal-maliku innī arā sab‘a baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘a sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), yā ayyuhal-mala'u aftūnī fī ru'yāya in kuntum lir-ru'yā ta‘burūn(a).
Батша (үҙ халҡының етәкселәренә): «Ысынлап та, мин төшөмдә ете һимеҙ һыйырҙы ете арыҡ һыйыр ашағанын күрҙем, ете һабаҡ (бойҙай) йәшел, икенсеһе (ете һабаҡ) ҡоро.
يُوْسُفُ اَيُّهَا الصِّدِّيْقُ اَفْتِنَا فِيْ سَبْعِ بَقَرٰتٍ سِمَانٍ يَّأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَّسَبْعِ سُنْۢبُلٰتٍ خُضْرٍ وَّاُخَرَ يٰبِسٰتٍۙ لَّعَلِّيْٓ اَرْجِعُ اِلَى النَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَعْلَمُوْنَ
yūsufu ayyuhaṣ-ṣiddīqu aftinā fī sab‘i baqarātin simāniy ya'kuluhunna sab‘un ‘ijāfuw wa sab‘i sumbulātin khuḍriw wa ukhara yābisāt(in), la‘allī arji‘u ilan-nāsi la‘allahum ya‘lamūn(a).
- Йософ, эй, бик ышаныслы кеше! Беҙгә ете һимеҙ һыйыр тураһында аңлат, уларҙы ете нәҙек (инә һыйыр), ете йәшел һабаҡ (бойҙай) һәм икенсе ҡоро (ете һабаҡ) ашаған, мин шул кешеләргә ҡайтайым, улар белһен өсөн.
وَلَمَّا فَصَلَتِ الْعِيْرُ قَالَ اَبُوْهُمْ اِنِّيْ لَاَجِدُ رِيْحَ يُوْسُفَ لَوْلَآ اَنْ تُفَنِّدُوْنِ
wa lammā faṣalatil-‘īru qāla abūhum innī la'ajidu rīḥa yūsufa lau lā an tufannidūn(i).
Каруан сығып киткәс, аталары: «Әгәр ҙә һеҙ мине аҡылһыҙлыҡта ғәйепләмәһәгеҙ, мин Йософ еҫен һиҙҙем (әлбиттә, һеҙ мине аҡлар инегеҙ)», — тигән.
وَالْاَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيْهَا دِفْءٌ وَّمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ
wal-an‘āma khalaqahā lakum fīhā dif'uw wa manāfi‘u wa minhā ta'kulūn(a).
Ул яралтҡан малдарҙы ла; уларҙа йылылыҡ (йөн) һәм һеҙҙең өсөн төрлө файҙа бар, һәм һеҙ уларҙан ашайһығыҙ.
وَّالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيْرَ لِتَرْكَبُوْهَا وَزِيْنَةًۗ وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُوْنَ
wal-khaila wal-bigāla wal-ḥamīra litarkabūhā wa zīnah(tan), wa yakhluqu mā lā ta‘lamūn(a).
Һеҙгә атланыу өсөн һәм биҙәүес өсөн аттарҙы, һыбайлыларҙы, ишәктәрҙе яралтты. Ул һеҙ белмәгән нәмәләрҙе барлыҡҡа килтерә.
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةً ۚ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهٖ مِنْۢ بَيْنِ فَرْثٍ وَّدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَاۤىِٕغًا لِّلشّٰرِبِيْنَ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihī mim baini farṡiw wa damil labanan khāliṣan sā'igal lisy-syāribīn(a).
Һәм, ысынлап та, малсылыҡта, ысынлап та, һиңә һабаҡ бар. Беҙ һиңә уның ашҡаҙанында булғандан эсерәбеҙ (рәүешендә) бысраҡ менән ҡан араһындағы саф һөттө, уны эскән кешеләргә еңел йотола.
وَاللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْۢ بُيُوْتِكُمْ سَكَنًا وَّجَعَلَ لَكُمْ مِّنْ جُلُوْدِ الْاَنْعَامِ بُيُوْتًا تَسْتَخِفُّوْنَهَا يَوْمَ ظَعْنِكُمْ وَيَوْمَ اِقَامَتِكُمْ ۙ وَمِنْ اَصْوَافِهَا وَاَوْبَارِهَا وَاَشْعَارِهَآ اَثَاثًا وَّمَتَاعًا اِلٰى حِيْنٍ
wallāhu ja‘ala lakum mim buyūtikum sakanaw wa ja‘ala lakum min julūdil-an‘āmi buyūtan tastakhiffūnahā yauma ẓa‘nikum wa yauma iqāmatikum, wa min aṣwāfihā wa aubārihā wa asy‘ārihā aṡāṡaw wa matā‘an ilā ḥīn(in).
Аллаһ һеҙгә йәшәү урыны итеп йорттар яһаны һәм һеҙгә мал тиреһенән торлаҡ (тирмәләр) яһаны, уларҙы һеҙ сәйәхәттә лә, ҡалғанда ла еңеллек табаһығыҙ. Йөндән, дөйә йөнөнән, кәзә йөнөнән өй һауыт-һабаларын һәм уңайлыҡтарын бер ваҡытҡа (билдәләнәсәк) яһаны.
اِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيْرِ وَمَآ اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِهٖۚ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَّلَا عَادٍ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
innamā ḥarrama ‘alaikumul-maitata wad-dama wa laḥmal-khinzīri wa mā uhilla ligairillāhi bih(ī), famaniḍṭurra gaira bāgiw wa lā ‘ādin fa innallāha gafūrur raḥīm(un).
Аллаһ һеҙгә үле хайуандарҙы, ҡанды, сусҡа итен һәм Аллаһтан башҡаларға бағышланған нәмәләрҙе генә тыйҙы. Әммә кем уларҙы ашарға мәжбүр итһә, уларҙы теләмәй ҙә, сиктәрҙе лә үтмәйенсә, Аллаһ ярлыҡаусы, рәхимле!
وَمَا مَنَعَنَآ اَنْ نُّرْسِلَ بِالْاٰيٰتِ اِلَّآ اَنْ كَذَّبَ بِهَا الْاَوَّلُوْنَۗ وَاٰتَيْنَا ثَمُوْدَ النَّاقَةَ مُبْصِرَةً فَظَلَمُوْا بِهَاۗ وَمَا نُرْسِلُ بِالْاٰيٰتِ اِلَّا تَخْوِيْفًا
wa mā mana‘anā an nursila bil-āyāti illā an każżaba bihal-awwalūn(a), wa ātainā ṡamūdan-nāqata mubṣiratan fa ẓalamū bihā, wa mā nursilu bil-āyāti illā takhwīfā(n).
Һәм Беҙгә (ҡөҙрәтебеҙҙең) аяттар ебәреүебеҙгә бер нәмә лә ҡамасауламай, тик ул аяттарҙың элекке кешеләр тарафынан ялған һөйләнеүе генә. Беҙ Сәмүд халҡына (мөғжизә булараҡ) күренерлек инә дөйә бирҙек, ләкин улар (инә дөйәне) эҙәрлекләнеләр. Беҙ был аяттарҙы бары тик ҡурҡытыу өсөн генә ебәрҙек.
وَتَحْسَبُهُمْ اَيْقَاظًا وَّهُمْ رُقُوْدٌ ۖوَّنُقَلِّبُهُمْ ذَاتَ الْيَمِيْنِ وَذَاتَ الشِّمَالِ ۖوَكَلْبُهُمْ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ بِالْوَصِيْدِۗ لَوِ اطَّلَعْتَ عَلَيْهِمْ لَوَلَّيْتَ مِنْهُمْ فِرَارًا وَّلَمُلِئْتَ مِنْهُمْ رُعْبًا
wa taḥsabuhum aiqāẓaw wa hum ruqūd(un), wa nuqallibuhum żātal-yamīni wa żātasy-syimāl(i), wa kalbuhum bāsiṭun żirā‘aihi bil-waṣīd(i), lawiṭṭala‘ta ‘alaihim lawallaita minhum firāraw wa lamuli'ta minhum ru‘bā(n).
Ә һеҙ уларҙы йоҡламай тип уйлайһығыҙ, ә улар йоҡлай; һәм Беҙ уларҙы алға-артҡа уңға һәм һулға борҙоҡ, ә эттәре мәмерйә ишеге алдында ҡулдарын йәйҙе. Әгәр ҙә уларҙы күрһәң, әлбиттә, уларҙан йөҙ сөйөр инең һәм һис шикһеҙ уларҙан ҡурҡыу менән тулыр инең.
سَيَقُوْلُوْنَ ثَلٰثَةٌ رَّابِعُهُمْ كَلْبُهُمْۚ وَيَقُوْلُوْنَ خَمْسَةٌ سَادِسُهُمْ كَلْبُهُمْ رَجْمًاۢ بِالْغَيْبِۚ وَيَقُوْلُوْنَ سَبْعَةٌ وَّثَامِنُهُمْ كَلْبُهُمْ ۗقُلْ رَّبِّيْٓ اَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ مَّا يَعْلَمُهُمْ اِلَّا قَلِيْلٌ ەۗ فَلَا تُمَارِ فِيْهِمْ اِلَّا مِرَاۤءً ظَاهِرًا ۖوَّلَا تَسْتَفْتِ فِيْهِمْ مِّنْهُمْ اَحَدًا ࣖ
sayaqūlūna ṡalāṡatur rābi‘uhum kalbuhum, wa yaqūlūna khamsatun sādisuhum kalbuhum rajmam bil-gaib(i), wa yaqūlūna sab‘atuw wa ṡāminuhum kalbuhum, qur rabbī a‘lamu bi‘iddatihim mā ya‘lamuhum illā qalīl(un), falā tumāri fīhim illā mirā'an ẓāhirā(n), wa lā tastafti fīhim minhum aḥadā(n).
Һуңыраҡ (ҡайһы бер кешеләр) әйтәсәк: «(Улар һаны) өс (кеше), дүртенсеһе — эт», ә (башҡалар) «(Улар һаны) биш (кеше), алтынсыһы — эт», тип әйтәсәк, был ғәҙәттән тыш нәмәләр тураһында фараз; һәм (тағы ла бер) әйтте: “(Сумма
قَالَ هِيَ عَصَايَۚ اَتَوَكَّؤُا عَلَيْهَا وَاَهُشُّ بِهَا عَلٰى غَنَمِيْ وَلِيَ فِيْهَا مَاٰرِبُ اُخْرٰى
qāla hiya ‘aṣāy(a), atwakka'u ‘alaihā wa ahusysyu bihā ‘alā ganamī wa liya fīhā ma'āribu ukhrā.
Ул (Муса): «Был минең таяғым, мин уға таянам, һәм мин уның менән кәзәләремде ризыҡ өсөн (япраҡтарҙы) ҡырҡып ташлайым, һәм минең өсөн тағы ла башҡа файҙалар бар», — тигән.
كُلُوْا وَارْعَوْا اَنْعَامَكُمْ ۗاِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيٰتٍ لِّاُولِى النُّهٰى ࣖ
kulū war‘au an‘āmakum, inna fī żālika la'āyātil li'ulin-nuhā.
Малдарығыҙҙы ашап, йәйләгеҙ. Ысынлап та, был осраҡта аңлы кешеләр өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөнә) ғибрәттәр бар.
وَدَاوٗدَ وَسُلَيْمٰنَ اِذْ يَحْكُمٰنِ فِى الْحَرْثِ اِذْ نَفَشَتْ فِيْهِ غَنَمُ الْقَوْمِۚ وَكُنَّا لِحُكْمِهِمْ شٰهِدِيْنَ ۖ
wa dāwūda wa sulaimāna iż yaḥkumāni fil-ḥarṡi iż nafasyat fīhi ganamul-qaum(i), wa kunnā liḥukmihim syāhidīn(a).
Һәм (хәтерләйһегеҙме) Дауыт менән Сөләймәндең, улар икеһе лә баҫыу тураһында ҡарар сығарғандар, сөнки (баҫыу) үҙ халҡына ҡараған кәзәләрҙән зыян күргән. Беҙ уларҙың ҡарарына шаһит булдыҡ.
اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللّٰهَ يَسْجُدُ لَهٗ مَنْ فِى السَّمٰوٰتِ وَمَنْ فِى الْاَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُوْمُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَاۤبُّ وَكَثِيْرٌ مِّنَ النَّاسِۗ وَكَثِيْرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذَابُۗ وَمَنْ يُّهِنِ اللّٰهُ فَمَا لَهٗ مِنْ مُّكْرِمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ يَفْعَلُ مَا يَشَاۤءُ ۩ۗ
alam tara annallāha yasjudu lahū man fis-samāwāti wa man fil-arḍi wasy-syamsu wal-qamaru wan-nujūmu wal-jibālu wasy-syajaru wad-dawābbu wa kaṡīrum minan-nās(i), wa kaṡīrun ḥaqqa ‘alaihil-‘ażāb(u), wa may yuhinillāhu famā lahū mim mukrim(in), innallāha yaf‘alu mā yasyā'(u).
Күктәрҙә һәм ерҙә булғандарҙың, шулай уҡ ҡояштың, айҙың, йондоҙҙарҙың, тауҙарҙың, ағастарҙың, һөйрәлеүсе хайуандарҙың һәм күп кешеләрҙең Аллаһҡа баш эйеүен белмәйһеңме ни? Әммә күптәр (кешеләр) язаға лайыҡ. Кемде Аллаһ хурлаһа, уны бер кем дә данламаҫ. Ысынлап та, Аллаһ нимә теләй, шуны эшләй.
لِّيَشْهَدُوْا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ فِيْٓ اَيَّامٍ مَّعْلُوْمٰتٍ عَلٰى مَا رَزَقَهُمْ مِّنْۢ بَهِيْمَةِ الْاَنْعَامِۚ فَكُلُوْا مِنْهَا وَاَطْعِمُوا الْبَاۤىِٕسَ الْفَقِيْرَ ۖ
liyasyhadū manāfi‘a lahum wa yażkurusmallāhi fī ayyāmim ma‘lūmātin ‘alā mā razaqahum mim bahīmatil-an‘ām(i), fa kulū minhā wa aṭ‘imul-bā'isal-faqīr(a).
Улар үҙҙәре өсөн төрлө файҙаға шаһит булһындар һәм Аллаһтың мал рәүешендә биргән ризығы өсөн билдәләнгән көндәрҙә Аллаһ исемен телгә алһындар өсөн. Шуға күрә уның бер өлөшөн ашағыҙ һәм (икенсе өлөшөн) ярлыларға һәм мохтаждарға ашарға бирегеҙ.
ذٰلِكَ وَمَنْ يُّعَظِّمْ حُرُمٰتِ اللّٰهِ فَهُوَ خَيْرٌ لَّهٗ عِنْدَ رَبِّهٖۗ وَاُحِلَّتْ لَكُمُ الْاَنْعَامُ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْاَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوْا قَوْلَ الزُّوْرِ ۙ
Żālika wa may yu‘aẓẓim ḥurumātillāhi fa huwa khairul lahū ‘inda rabbih(ī), wa uḥillat lakumul-an‘āmu illā mā yutlā ‘alaikum fajtanibur-rijsa minal-auṡāni wajtanibū qaulaz-zūr(i).
Бына шундай (Аллаһтың әмере). Кем Аллаһ ҡаршыһында хөрмәтле нәмәләрҙе данлаһа, Раббыһы ҡаршыһында был уға хәйерлерәк. Һеҙгә аңлатылғандарҙан башҡа бөтә малдарығыҙға ла рөхсәт ителә, шунан һуң бысраҡ боттарға табыныуҙан һәм ялған һүҙҙәрҙән ҡасығыҙ.
وَلِكُلِّ اُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا لِّيَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلٰى مَا رَزَقَهُمْ مِّنْۢ بَهِيْمَةِ الْاَنْعَامِۗ فَاِلٰهُكُمْ اِلٰهٌ وَّاحِدٌ فَلَهٗٓ اَسْلِمُوْاۗ وَبَشِّرِ الْمُخْبِتِيْنَ ۙ
wa likulli ummatin ja‘alnā mansakal liyażkurusmallāhi ‘alā mā razaqahum mim bahīmatil-an‘ām(i), fa ilāhukum ilāhuw wāḥidun fa lahū aslimū, wa basysyiril-mukhbitīn(a).
Аллаһтың мал рәүешендә биргән ризығы өсөн Аллаһтың исемен телгә алһын өсөн Беҙ һәр халыҡҡа мал һуйыуҙы (ҡорбан салыуҙы) фарыз иттек. Тимәк, һеҙҙең Аллаһығыҙ – Ҡөҙрәтле Аллаһ, шуға күрә Уға бирелегеҙ. Һәм уны (Мөхәммәдте) (Аллаһҡа) буйһоноп буйһонғандарға һөйөнөслө хәбәр еткер,
وَاِنَّ لَكُمْ فِى الْاَنْعَامِ لَعِبْرَةًۗ نُسْقِيْكُمْ مِّمَّا فِيْ بُطُوْنِهَا وَلَكُمْ فِيْهَا مَنَافِعُ كَثِيْرَةٌ وَّمِنْهَا تَأْكُلُوْنَ ۙ
wa inna lakum fil-an‘āmi la‘ibrah(tan), nusqīkum mimmā fī buṭūnihā wa lakum fīhā manāfi‘u kaṡīratuw wa minhā ta'kulūn(a).
Һәм, ысынлап та, мал-тыуарҙа һеҙгә һабаҡ бар. Беҙ һеҙгә уның ашҡаҙанында булған (һөттән) эсерҙек, унда һеҙҙең өсөн дә күп файҙа бар ине, һеҙ уның бер өлөшөн ашанығыҙ.
وَاللّٰهُ خَلَقَ كُلَّ دَاۤبَّةٍ مِّنْ مَّاۤءٍۚ فَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰى بَطْنِهٖۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰى رِجْلَيْنِۚ وَمِنْهُمْ مَّنْ يَّمْشِيْ عَلٰٓى اَرْبَعٍۗ يَخْلُقُ اللّٰهُ مَا يَشَاۤءُۗ اِنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
wallāhu khalaqa kulla dābbatim mim mā'(in), fa minhum may yamsyī ‘alā baṭinih(ī), wa minhum may yamsyī ‘alā rijlain(i), wa minhum may yamsyī ‘alā arba‘(in), yakhluqullāhu mā yasyā'(u), innallāha ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Һәм Аллаһ Тәғәлә һәр төрлө хайуандарҙы һыуҙан яралтҡан, шуға күрә ҡайһы берәүҙәр ҡорһаҡ өҫтөндә йөрөй, ҡайһы берәүҙәр ике аяҡта йөрөй, ә ҡайһы берәүҙәр (башҡалар) дүрт аяҡта йөрөй. Аллаһ Тәғәлә нимә теләй, шуны барлыҡҡа килтерә. Ысынлап та, Аллаһ һәр нәмәгә ҡөҙрәтле.
اَمْ تَحْسَبُ اَنَّ اَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُوْنَ اَوْ يَعْقِلُوْنَۗ اِنْ هُمْ اِلَّا كَالْاَنْعَامِ بَلْ هُمْ اَضَلُّ سَبِيْلًا ࣖ
am taḥsabu anna akṡarahum yasma‘ūna au ya‘qilūn(a), in hum illā kal-an‘āmi bal hum aḍallu sabīlā(n).
Әллә уларҙың күбеһе ишетә йәки аңлай тип уйлайһығыҙмы? Улар тап мал кеүек, тағы ла аҙашҡан.
لِّنُحْيِ َۧ بِهٖ بَلْدَةً مَّيْتًا وَّنُسْقِيَهٗ مِمَّا خَلَقْنَآ اَنْعَامًا وَّاَنَاسِيَّ كَثِيْرًا
linuḥyiya bihī baldatam maitaw wa nusqiyahū mimmā khalaqnā an‘āmaw wa anāsiyya kaṡīrā(n).
Шулай итеп, (шул һыу менән) үле ерҙе терелтәбеҙ, барлыҡҡа килтергән нәмәләрҙең ҡайһы берҙәрен, мал-тыуарҙы һәм күп кешеләрҙе эсерәбеҙ.
اَمَدَّكُمْ بِاَنْعَامٍ وَّبَنِيْنَۙ
amaddakum bi'an‘āmiw wa banīn(a).
Ул (Аллаһ) һеҙгә мал-тыуар һәм балалар бүләк итте.
قَالَ هٰذِهٖ نَاقَةٌ لَّهَا شِرْبٌ وَّلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَّعْلُوْمٍ ۚ
qāla hāżihī nāqatul lahā syirbuw wa lakum syirbu yaumim ma‘lūm(in).
Ул (Салих): «Был инә дөйә, ул эсергә хоҡуҡлы, һинең дә билдәләнгән көндә эсергә хоҡуғың бар», - тип яуап бирә.
وَاقْصِدْ فِيْ مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَۗ اِنَّ اَنْكَرَ الْاَصْوَاتِ لَصَوْتُ الْحَمِيْرِ ࣖ
waqṣid fī masy-yika wagḍuḍ min ṣautik(a), inna ankaral-aṣwāti laṣautul-ḥamīr(i).
Ә йөрөүегеҙҙе ябайлаштырығыҙ, тауышығыҙҙы йомшартығыҙ. Ысынлап та, иң насар тауыш — ишәк тауышы».
۞ وَلَقَدْ اٰتَيْنَا دَاوٗدَ مِنَّا فَضْلًاۗ يٰجِبَالُ اَوِّبِيْ مَعَهٗ وَالطَّيْرَ ۚوَاَلَنَّا لَهُ الْحَدِيْدَۙ
wa laqad ātainā dāwūda minnā faḍlā(n), yā jibālu awwibī ma‘ahū waṭ-ṭair(a), wa alannā lahul-ḥadīd(a).
Һәм, ысынлап та, Беҙ Дауытҡа үҙебеҙҙән бүләк бирҙек. (Беҙ): «Эй, тауҙар һәм ҡоштар! Дауыт менән ҡат-ҡат юғары күтәрегеҙ», — тинек һәм Беҙ уның өсөн тимерҙе йомшарттыҡ.
وَمِنَ النَّاسِ وَالدَّوَاۤبِّ وَالْاَنْعَامِ مُخْتَلِفٌ اَلْوَانُهٗ كَذٰلِكَۗ اِنَّمَا يَخْشَى اللّٰهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمٰۤؤُاۗ اِنَّ اللّٰهَ عَزِيْزٌ غَفُوْرٌ
wa minan-nāsi wad-dawābbi wal-an‘āmi mukhtalifun alwānuhū każālik(a), innamā yakhsyallāha min ‘ibādihil-ulamā'(u), innallāha ‘azīzun gafūr(un).
Һәм шулай (шулай уҡ) кешеләр араһында, тере хәрәкәт итеүсе йән эйәләре һәм мал-тыуар араһында төрлө төҫтәр (һәм төрҙәре) бар. Аллаһтан ҡурҡҡан ҡолдар араһында тик ғалимдар ғына. Ысынлап та, Аллаһ ҡөҙрәтле, ярлыҡаусы!
اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّا خَلَقْنَا لَهُمْ مِّمَّا عَمِلَتْ اَيْدِيْنَآ اَنْعَامًا فَهُمْ لَهَا مٰلِكُوْنَ
awalam yarau annā khalaqnā lahum mimmā ‘amilat aidīnā an‘āman fahum lahā mālikūn(a).
Күрмәйҙәрме ни, Беҙ улар өсөн Үҙебеҙҙең көсөбөҙ менән яралтҡан нәмәләрҙән мал яралттыҡ һәм улар өҫтөнән хакимлыҡ итәләр?
فَالْتَقَمَهُ الْحُوْتُ وَهُوَ مُلِيْمٌ
faltaqamahul-ḥūtu wa huwa mulīm(un).
Шулай итеп, уны хурлыҡлы хәлдә ҙур балыҡ йота.
وَالطَّيْرَمَحْشُوْرَةً ۗ كُلٌّ لَّهٗٓ اَوَّابٌ
waṭ-ṭaira maḥsyūrah(tan), kullul lahū awwāb(un).
һәм (Беҙ ҙә буйһондорҙоҡ) ҡоштарҙы йыйылған хәлдә. Уларҙың һәр береһе (Аллаһҡа) бик итәғәтле булды.
اِنَّ هٰذَآ اَخِيْ ۗ لَهٗ تِسْعٌ وَّتِسْعُوْنَ نَعْجَةً وَّلِيَ نَعْجَةٌ وَّاحِدَةٌ ۗفَقَالَ اَكْفِلْنِيْهَا وَعَزَّنِيْ فِى الْخِطَابِ
inna hāżā akhī, lahū tis‘uw wa tis‘ūna na‘jataw wa liya na‘jatuw wāḥidah(tun), faqāla aqfilnīhā wa ‘azzanī fil-khiṭāb(i).
Ысынында, ағайымдың туҡһан туғыҙ инә кәзәһе бар ине, ә минең берәүһе генә ине, шунан ул: "(Һеҙҙең кәзәгеҙҙе) миңә тапшырығыҙ! Һәм ул мине бәхәстә еңде", - тине.
قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ اِلٰى نِعَاجِهٖۗ وَاِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْخُلَطَاۤءِ لَيَبْغِيْ بَعْضُهُمْ عَلٰى بَعْضٍ اِلَّا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ وَقَلِيْلٌ مَّا هُمْۗ وَظَنَّ دَاوٗدُ اَنَّمَا فَتَنّٰهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهٗ وَخَرَّ رَاكِعًا وَّاَنَابَ ۩
qāla laqad ẓalamaka bisu'āli na‘jatika ilā ni‘ājih(ī), wa inna kaṡīram minal-khulaṭā'i layabgī ba‘ḍuhum ‘alā ba‘ḍin illal-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti wa qalīlum mā hum, wa ẓanna dāwūdu annamā fatannāhu fastagfara rabbahū wa kharra rāki‘aw wa anāb(a).
Ул (Дауыт): «Ысынлап та, ул һиңә золом ҡылды, һинең кәзәһеңде үҙенекенә өҫтәүҙе һораны. Дауыт Беҙҙең уны һынауыбыҙға шикләнде; Шулай итеп, ул Раббыһынан ғәфү үтенде, һуңынан йығылып тәүбә итте.
اِذْ عُرِضَ عَلَيْهِ بِالْعَشِيِّ الصّٰفِنٰتُ الْجِيَادُۙ
iż ‘uriḍa ‘alaihi bil-‘asyiyyiṣ-ṣāfinātul-jiyād(u).
(Хәтерләйһегеҙме) бер көндө төштән һуң уға өйрәтелгән, (әммә) бик тиҙ йүгергән (аттарҙы) күрһәткәндәр,
خَلَقَكُمْ مِّنْ نَّفْسٍ وَّاحِدَةٍ ثُمَّ جَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ الْاَنْعَامِ ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍ ۗ يَخْلُقُكُمْ فِيْ بُطُوْنِ اُمَّهٰتِكُمْ خَلْقًا مِّنْۢ بَعْدِ خَلْقٍ فِيْ ظُلُمٰتٍ ثَلٰثٍۗ ذٰلِكُمُ اللّٰهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُۗ لَآ اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ فَاَنّٰى تُصْرَفُوْنَ
khalaqakum min nafsiw wāḥidatin ṡumma ja‘ala minhā zaujahā wa anzala lakum minal-an‘āmi ṡamāniyata azwāj(in), yakhluqukum fī buṭūni ummahātikum khalqam mim ba‘di khalqin fī ẓulumātin ṡalāṡ(in), żālikumullāhu rabbukum lahul-mulk(u), lā ilāha illā huw(a), fa'annā tuṣrafūn(a).
Ул һине бер кешенән (Әҙәмдән) барлыҡҡа килтерҙе, унан һинең иптәшеңде яралтты һәм һиңә һигеҙ пар мал ебәрҙе. Ул һине әсәйеңдең ҡорһағында өс ҡараңғылыҡта ваҡиға артынан ваҡиға яһаны. Быны эшләүсе — Аллаһ, һеҙҙең Раббығыҙ, батшалыҡҡа хужа булған Раббы. Унан башҡа илаһ юҡ; шунан ниңә һине кире борҙоң?
اَللّٰهُ الَّذِيْ جَعَلَ لَكُمُ الْاَنْعَامَ لِتَرْكَبُوْا مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْكُلُوْنَۖ
allāhul-lażī ja‘ala lakumul-an‘āma litarkabū minhā wa minhā ta'kulūn(a).
Аллаһ Тәғәлә һеҙгә мал яратты, ҡайһыларын атларға, ҡайһыларын ашарлыҡ итеп яралтты.
فَاطِرُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ جَعَلَ لَكُمْ مِّنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا وَّمِنَ الْاَنْعَامِ اَزْوَاجًاۚ يَذْرَؤُكُمْ فِيْهِۗ لَيْسَ كَمِثْلِهٖ شَيْءٌ ۚوَهُوَ السَّمِيْعُ الْبَصِيْرُ
fāṭirus-samāwāti wal-arḍ(i), ja‘ala lakum min anfusikum azwājaw wa minal-an‘āmi azwājā(n), yażra'ukum fīh(i), laisa kamiṡlihī syai'(un), wa huwas-samī‘ul-baṣīr(u).
(Аллаһ) Күкте һәм Ерҙе бар итеүсе. Ул һеҙгә үҙегеҙҙең нәҫелегеҙҙән, малдарҙан (шулай уҡ) иптәштәр яһаны. Ул һеҙҙе шулай үрсергә мәжбүр итте. Уға тиң бер нәмә лә юҡ. Һәм Ул — ишетеүсе, күреүсе.
وَمِنْ اٰيٰتِهٖ خَلْقُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيْهِمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ ۗوَهُوَ عَلٰى جَمْعِهِمْ اِذَا يَشَاۤءُ قَدِيْرٌ ࣖ
wa min āyātihī khalqus-samāwāti wal-arḍi wa mā baṡṡa fīhimā min dābbah(tin), wa huwa ‘alā jam‘ihim iżā yasyā'u qadīr(un).
Һәм Уның аяттары (бөйөклөгө) араһында күктәрҙе һәм Ерҙе һәм улар өҫтөнә йәйеп йәйгән һөйрәлеүсе йән эйәләрен яралтыуы ла бар. Һәм Ул Ҡөҙрәтле, Үҙе теләгән ваҡытта барыһын да йыя.
وَالَّذِيْ خَلَقَ الْاَزْوَاجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُمْ مِّنَ الْفُلْكِ وَالْاَنْعَامِ مَا تَرْكَبُوْنَۙ
wal-lażī khalaqal-azwāja kullahā wa ja‘ala lakum minal-fulki wal-an‘āmi mā tarkabūn(a).
Һәм Ул бөтә нәмәне парлап яралтты, һеҙгә һәм һеҙ ултырған малдарға кәмәләр яһаны.
وَفِيْ خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِنْ دَاۤبَّةٍ اٰيٰتٌ لِّقَوْمٍ يُّوْقِنُوْنَۙ
wa fī khalqikum wa mā yabuṡṡu min dābbatin āyātul liqaumiy yūqinūn(a).
Һеҙҙе барлыҡҡа килтереүҙә лә, Ер йөҙөндә таралған хәрәкәт итеүсе йән эйәләрендә лә иман килтергән халыҡ өсөн (Аллаһтың бөйөклөгөн күрһәткән) ғибрәттәр бар.
اِنَّ اللّٰهَ يُدْخِلُ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَمِلُوا الصّٰلِحٰتِ جَنّٰتٍ تَجْرِيْ مِنْ تَحْتِهَا الْاَنْهٰرُ ۗوَالَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَتَمَتَّعُوْنَ وَيَأْكُلُوْنَ كَمَا تَأْكُلُ الْاَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ
innallāha yudkhilul-lażīna āmanū wa ‘amiluṣ-ṣāliḥāti jannātin tajrī min taḥtihal-anhār(u), wal-lażīna kafarū yatamatta‘ūna wa ya'kulūna kamā ta'kulul-an‘āmu wan-nāru maṡwal lahum.
Ысынлап та, Аллаһ иман килтереп, изгелек ҡылғандарҙы аҫтында йылғалар ағып ятҡан йәннәткә индерер. Кәферҙәр (донъя рәхәтлектәренән) ләззәтләнә һәм улар хайуандар ашаған кеүек ашай; һәм (киләсәктә) тамуҡ улар өсөн йәшәү урыны буласаҡ.
فَرَاغَ اِلٰٓى اَهْلِهٖ فَجَاۤءَ بِعِجْلٍ سَمِيْنٍۙ
farāga ilā ahlihī fa jā'a bi‘ijlin samīn(in).
һәм төн аҙағында улар (Аллаһтан) ярлыҡау һоранылар.
اِنَّا مُرْسِلُوا النَّاقَةِ فِتْنَةً لَّهُمْ فَارْتَقِبْهُمْ وَاصْطَبِرْۖ
innā mursilun-nāqati fitnatal lahum fartaqibhum waṣṭabir.
Ысынлап та, Беҙ уларға һынау итеп инә дөйә ебәрербеҙ, уларҙы көтөгөҙ һәм сабыр итегеҙ (Салих).
وَمَآ اَفَاۤءَ اللّٰهُ عَلٰى رَسُوْلِهٖ مِنْهُمْ فَمَآ اَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَّلَا رِكَابٍ وَّلٰكِنَّ اللّٰهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهٗ عَلٰى مَنْ يَّشَاۤءُۗ وَاللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ
wa mā afā'allāhu ‘alā rasūlihī minhum famā aujaftum ‘alaihi min khailiw wa lā rikābiw wa lākinnallāha yusalliṭu rusulahū ‘alā may yasyā'(u), wallāhu ‘alā kulli syai'in qadīr(un).
Уларҙан Аллаһ Үҙ Илсеһенә биргән ғәнимәтте алыу өсөн ат та, дөйә лә кәрәкмәй, әммә Аллаһ Үҙе теләгән пәйғәмбәрҙәренә ҡөҙрәт бирҙе. Аллаһ һәр нәмәгә ҡөҙрәтле.
مَثَلُ الَّذِيْنَ حُمِّلُوا التَّوْرٰىةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوْهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ يَحْمِلُ اَسْفَارًاۗ بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِ اللّٰهِ ۗوَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ
maṡalul-lażīna ḥummilut-taurāta ṡumma lam yaḥmilūhā kamaṡalil-ḥimāri yaḥmilu asfārā(n), bi'sa maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātillāh(i), wallāhu lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).
Тәүратты күтәреп йөрөү бурысы бирелгән кешеләр тураһындағы ҡисса, һуңынан улар уны күтәрмәй (ғәмәлгә ашырмай) ҡалын китап күтәреп йөрөгән ишәк кеүек. Аллаһтың аяттарын ялғанға сығарыусы кешеләр тураһындағы ҡисса бик насар. Аллаһ залимдарҙы тура юлға күндермәй.
اَوَلَمْ يَرَوْا اِلَى الطَّيْرِ فَوْقَهُمْ صٰۤفّٰتٍ وَّيَقْبِضْنَۘ مَا يُمْسِكُهُنَّ اِلَّا الرَّحْمٰنُۗ اِنَّهٗ بِكُلِّ شَيْءٍۢ بَصِيْرٌ
awalam yarau ilaṭ-ṭairi fauqahum ṣāffātiw wa yaqbiḍn(a), mā yumsikuhunna illar-raḥmān(u), innahū bikulli syai'im baṣīr(un).
Өҫтәрендә ҡанаттарын йәйеп, бергә бөкләп торған ҡоштарҙы күрмәйҙәрме ни улар? Уларҙы (һауала) Рахмандан башҡа бер кем дә терәк итә алмаҫ. Ысынлап та, Ул һәр нәмәне күреп тора.
كَاَنَّهُمْ حُمُرٌ مُّسْتَنْفِرَةٌۙ
ka'annahum ḥumurum mustanfirah(tun).
улар ҡырағай ишәктәр кеүек, ҡото осоп йүгерә,
مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْۗ
matā‘al lakum wa li'an‘āmikum.
(Бөтә был) һеҙҙең рәхәтлек һәм мал-тыуар өсөн.
مَتَاعًا لَّكُمْ وَلِاَنْعَامِكُمْۗ
matā‘al lakum wa li'an‘āmikum.
(Быларҙың барыһы ла) һеҙҙең рәхәтлек һәм малдарығыҙ өсөн.
اَلَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِاَصْحٰبِ الْفِيْلِۗ
alam tara kaifa fa‘ala rabbuka bi'aṣḥābil-fīl(i).
Һин (Мөхәммәт) Раббыңдың филдәр ғәскәренә ҡарата нисек ҡыланыуына иғтибар итмәнеңме ни?