۞ كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِّبَنِيْٓ اِسْرَاۤءِيْلَ اِلَّا مَا حَرَّمَ اِسْرَاۤءِيْلُ عَلٰى نَفْسِهٖ مِنْ قَبْلِ اَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرٰىةُ ۗ قُلْ فَأْتُوْا بِالتَّوْرٰىةِ فَاتْلُوْهَآ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

kulluṭ-ṭa‘āmi kāna ḥillal libanī isrā'īla illā mā ḥarrama isrā'īlu ‘alā nafsihī min qabli an tunazzalat-taurāh(tu), qul fa'tū bit-taurāti fatlūhā in kuntum ṣādiqīn(a).

Исраил балалары өсөн бөтә ризыҡ хәләл, Тәүрат төшкәнгә тиклем Исраил (Яҡуп) тарафынан тыйылған ризыҡтан башҡа. Әйт (Мөхәммәткә): «Әгәр ҙә һеҙ хаҡ һүҙле кешеләр булһағыҙ, Тәүратты алығыҙ ҙа уҡығыҙ».

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

Етемдәргә (улар бәлиғ булғандарға) малдарын бирегеҙ, яҡшыларын ямандарына алмаштырмағыҙ, уларҙың малдарын үҙегеҙҙеке менән бергә ашамағыҙ. Ысынлап та, (алмаштырыу һәм ашау ғәмәле) — ҙур гонаһ.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تُحَرِّمُوْا طَيِّبٰتِ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوْا ۗاِنَّ اللّٰهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِيْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā tuḥarrimū ṭayyibāti mā aḥallallāhu lakum wa lā ta‘tadū, innallāha lā yuḥibbul-mu‘tadīn(a).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Аллаһ үҙегеҙгә хәләл иткән изгелекте тыймағыҙ, сиктән тыш сыҡмағыҙ. Ысынлап та, Аллаһ сиктәрҙе үтеп киткән кешеләрҙе яратмай.

مَا جَعَلَ اللّٰهُ مِنْۢ بَحِيْرَةٍ وَّلَا سَاۤىِٕبَةٍ وَّلَا وَصِيْلَةٍ وَّلَا حَامٍ ۙوَّلٰكِنَّ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ وَاَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُوْنَ

mā ja‘alallāhu mim baḥīratiw wa lā sā'ibatiw wa lā waṣīlatiw wa lā ḥām(in), wa lākinnal-lażīna kafarū yaftarūna ‘alallāhil-każib(a), wa akṡaruhum lā ya‘qilūn(a).

Аллаһ Тәғәлә бер ҡасан да бахира, сәйбә, вәсилә һәм хамдың булыуын шартламай. Ләкин кәферҙәр Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығара, һәм уларҙың күбеһе аңламай.

وَقَالُوْا هٰذِهٖٓ اَنْعَامٌ وَّحَرْثٌ حِجْرٌ لَّا يَطْعَمُهَآ اِلَّا مَنْ نَّشَاۤءُ بِزَعْمِهِمْ وَاَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُوْرُهَا وَاَنْعَامٌ لَّا يَذْكُرُوْنَ اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهَا افْتِرَاۤءً عَلَيْهِۗ سَيَجْزِيْهِمْ بِمَا كَانُوْا يَفْتَرُوْنَ

wa qālū hāżihī an‘āmuw wa ḥarṡun ḥijrul lā yaṭ‘amuhā illā man nasyā'u biza‘mihim wa an‘āmun ḥurrimat ẓuhūruhā wa an‘āmul lā yażkurūnasmallāhi ‘alaihaftirā'an ‘alaih(i), sayajzīhim bimā kānū yaftarūn(a).

Ә улар: «Был тыйылған мал һәм ауыл хужалығы продукцияһы, уларҙы беҙ теләгәндәрҙән башҡа ашарға ярамай», — тинеләр. Шулай уҡ атланыу тыйылған (рөхсәт ителмәгән) хайуандар ҙа бар, уларҙы (һуйғанда) Аллаһтың исемен телгә алмаҫҡа мөмкин булған малдар ҙа бар, был Аллаһҡа ҡаршы ялған. Киләсәктә Аллаһ Тәғәлә уларҙың һәр эше өсөн әжер бирәсәк.

وَقَالُوْا مَا فِيْ بُطُوْنِ هٰذِهِ الْاَنْعَامِ خَالِصَةٌ لِّذُكُوْرِنَا وَمُحَرَّمٌ عَلٰٓى اَزْوَاجِنَاۚ وَاِنْ يَّكُنْ مَّيْتَةً فَهُمْ فِيْهِ شُرَكَاۤءُ ۗسَيَجْزِيْهِمْ وَصْفَهُمْۗ اِنَّهٗ حَكِيْمٌ عَلِيْمٌ

wa qālū mā fī buṭūni hāżihil-an‘āmi khāliṣatul liżukūrinā wa muḥarramun ‘alā azwājinā, wa iy yakum maitatan fahum fīhi syurakā'(u), sayajzīhim waṣfahum, innahū ḥakīmun ‘alīm(un).

Һәм улар: «Был малдың ашҡаҙанындағы нәмә махсус рәүештә беҙҙең ирҙәр өсөн, ҡатындарыбыҙ өсөн харам», — тинеләр. Әгәр ҙә ашҡаҙандағы нәмә үлһә, уны барыһы ла ашай ала. Киләсәктә Аллаһы Тәғәлә уларға ҡарарҙары өсөн сауап бирәсәк. Ысынлап та, Аллаһ хикмәтле, белеүсе!

قَدْ خَسِرَ الَّذِيْنَ قَتَلُوْٓا اَوْلَادَهُمْ سَفَهًاۢ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَّحَرَّمُوْا مَا رَزَقَهُمُ اللّٰهُ افْتِرَاۤءً عَلَى اللّٰهِ ۗقَدْ ضَلُّوْا وَمَا كَانُوْا مُهْتَدِيْنَ ࣖ

qad khasiral-lażīna qatalū aulādahum safaham bigairi ‘ilmiw wa ḥarramū mā razaqahumullāhuftirā'an ‘alallāh(i), qad ḍallū wa mā kānū muhtadīn(a).

Белемһеҙ наҙанлыҡтан балаларын үлтереүселәргә, Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарыу менән генә Аллаһ биргән ризыҡтан тыйыусыларға был, ысынлап та, зыян! Ысынлап та, улар аҙашҡандар һәм тура юлдан бармағандар.

ثَمٰنِيَةَ اَزْوَاجٍۚ مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ نَبِّـُٔوْنِيْ بِعِلْمٍ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

Ṡamāniya azwāj(in), minaḍ-ḍa'niṡnaini wa minal-ma‘ziṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), nabbi'ūnī bi‘ilmin in kuntum ṣādiqīn(a).

парлап һигеҙ хужалыҡ малдары бар (дүрт пар); бер пар һарыҡ һәм бер пар кәзә. Әйт: «Аллаһ тарафынан ике ир йәки ике ҡатын-ҡыҙ араһында нимә тыйылған, йәки ике ҡатын-ҡыҙ ҡарынында нимә бар?

وَمِنَ الْاِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِۗ قُلْ ءٰۤالذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ اَمِ الْاُنْثَيَيْنِ اَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ اَرْحَامُ الْاُنْثَيَيْنِۗ اَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاۤءَ اِذْ وَصّٰىكُمُ اللّٰهُ بِهٰذَاۚ فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرٰى عَلَى اللّٰهِ كَذِبًا لِّيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍۗ اِنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الظّٰلِمِيْنَ ࣖ

wa minal-ibiliṡnaini wa minal-baqariṡnain(i), qul āżżakaraini ḥarrama amil-unṡayaini ammasytamalat ‘alaihi arḥāmul-unṡayain(i), am kuntum syuhadā'a iż waṣṣākumullāhu bihāżā, faman aẓlamu mimmaniftarā ‘alallāhi każibal liyuḍillan-nāsa bigairi ‘ilm(in), innallāha lā yahdil-qaumaẓ-ẓālimīn(a).

Дөйәнән пар, һыйырҙан пар. Әйт: "Ике ир йәки ике ҡатын араһында нимә тыйыла, йәки ике ҡатындың ҡарынында нимә бар? Аллаһ һеҙгә быны тәғәйенләгәндә, һеҙ шаһит булдығыҙмы? Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарып, кешеләрҙе белемһеҙ юлдан яҙҙырыусыларҙан да залимыраҡ кем бар?" Хаҡтыр, Аллаһ залим халыҡты тура юлға күндермәҫ.

قُلْ هَلُمَّ شُهَدَاۤءَكُمُ الَّذِيْنَ يَشْهَدُوْنَ اَنَّ اللّٰهَ حَرَّمَ هٰذَاۚ فَاِنْ شَهِدُوْا فَلَا تَشْهَدْ مَعَهُمْۚ وَلَا تَتَّبِعْ اَهْوَاۤءَ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَا وَالَّذِيْنَ لَا يُؤْمِنُوْنَ بِالْاٰخِرَةِ وَهُمْ بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُوْنَ ࣖ

qul halumma syuhadā'akumul-lażīna yasyhadūna annallāha ḥarrama hāżā, fa in syahidū falā tasyhad ma‘ahum, wa lā tattabi‘ ahwā'al-lażīna każżabū bi'āyātinā wal-lażīna lā yu'minūna bil-ākhirati wa hum birabbihim ya‘dilūn(a).

(Мөхәммәткә): «Аллаһтың быны тыйыуын иҫбатлай алырлыҡ шаһиттарығыҙҙы килтерегеҙ», — тип әйтегеҙ. Әгәр улар шаһитлыҡ бирһә, һеҙ (шулай уҡ) улар менән шаһитлыҡ бирергә тейеш түгелһегеҙ. Беҙҙең аяттарыбыҙҙы инҡар итеүселәрҙең һәм теге донъяға ышанмаусыларҙың һәм улар Аллаға тиңдәш тотҡандарҙың нәфсеһенә эйәрмәгеҙ.

قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِيْنَةَ اللّٰهِ الَّتِيْٓ اَخْرَجَ لِعِبَادِهٖ وَالطَّيِّبٰتِ مِنَ الرِّزْقِۗ قُلْ هِيَ لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَّوْمَ الْقِيٰمَةِۗ كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْاٰيٰتِ لِقَوْمٍ يَّعْلَمُوْنَ

qul man ḥarrama zīnatallāhil-latī akhraja li‘ibādihī waṭ-ṭayyibāti minar-rizq(i), qul hiya lil-lażīna āmanū fil-ḥayātid-dun-yā khāliṣatay yaumal-qiyāmah(ti), każālika nufaṣṣilul-āyāti liqaumiy ya‘lamūn(a).

Әйт (Мөхәммәт): "Аллаһ Тәғәләнең ҡолдарына биргән биҙәүестәрен һәм изге ризыҡты кем тыйҙы? Әйт: "Былар барыһы ла донъя тормошона иман килтергәндәр өсөн, һәм махсус рәүештә (улар өсөн генә) Ҡиәмәт көнөндә", - тип аңлатабыҙ аяттарҙы белгәндәр өсөн.

اِنَّكُمْ لَتَأْتُوْنَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّنْ دُوْنِ النِّسَاۤءِۗ بَلْ اَنْتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُوْنَ

innakum lata'tūnar-rijāla syahwatam min dūnin-nisā'(i), bal antum qaumum musrifūn(a).

Ысынлап та, һин ҡатын-ҡыҙҙарға түгел, ә ир-егеттәргә ҡарата нәфсеңде сығарҙың. Һеҙ, ысынлап та, өҫтөнлөклө халыҡ».

اِنَّمَا النَّسِيْۤءُ زِيَادَةٌ فِى الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا يُحِلُّوْنَهٗ عَامًا وَّيُحَرِّمُوْنَهٗ عَامًا لِّيُوَاطِـُٔوْا عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّٰهُ فَيُحِلُّوْا مَا حَرَّمَ اللّٰهُ ۗزُيِّنَ لَهُمْ سُوْۤءُ اَعْمَالِهِمْۗ وَاللّٰهُ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ ࣖ

innaman-nasī'u ziyādatun fil-kufri yuḍallu bihil-lażīna kafarū yuḥillūnahū ‘āmaw wa yuḥarrimūnahū ‘āmal liyuwāṭi'ū ‘iddata mā ḥarramallāhu fa yuḥillū mā ḥarramallāh(u), zuyyina lahum sū'u a‘mālihim, wallāhu lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).

Ысынында, кисектереү (хәрәм айҙы) көфөрлөктө арттыра ғына. Кәферҙәр был (кисектереү) менән аҙаштыра, Аллаһ тыйған нәмәләрҙең һанына тап килһен өсөн бер йылда уны хәләл итәләр, икенсе йылда харам итәләр, шул уҡ ваҡытта Аллаһ тыйған нәмәләрҙе хәләл итәләр. (Шайтан) уларҙың насар эштәрен уларға матур итеп күрһәткән. Аллаһ иман килтермәгәндәрҙе тура юлға күндермәй.

قُلْ اَرَءَيْتُمْ مَّآ اَنْزَلَ اللّٰهُ لَكُمْ مِّنْ رِّزْقٍ فَجَعَلْتُمْ مِّنْهُ حَرَامًا وَّحَلٰلًا ۗ قُلْ ءٰۤاللّٰهُ اَذِنَ لَكُمْ اَمْ عَلَى اللّٰهِ تَفْتَرُوْنَ

qul ara'aitum mā anzalallāhu lakum mir rizqin fa ja‘altum minhu ḥarāmaw wa ḥalālā(n), qul āllāhu ażina lakum am ‘alallāhi taftarūn(a).

(Мөхәммәткә): «Миңә Аллаһ Тәғәлә иңдергән ризыҡты аңлат, шунан һин уларҙың бер өлөшөн харам, бер өлөшөн хәләл итерһең», — тип әйт. Әйт: «Аллаһ һеҙгә (был хаҡта) рөхсәт бирҙеме, әллә һеҙ уны Алла исеме менән уйлап сығараһығыҙмы?»

وَقَالَ الَّذِيْنَ اَشْرَكُوْا لَوْ شَاۤءَ اللّٰهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ نَّحْنُ وَلَآ اٰبَاۤؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُوْنِهٖ مِنْ شَيْءٍ ۗ كَذٰلِكَ فَعَلَ الَّذِيْنَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚفَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ اِلَّا الْبَلٰغُ الْمُبِيْنُ

wa qālal-lażīna asyrakū lau syā'allāhu mā ‘abadnā min dūnihī min syai'in naḥnu wa lā ābā'unā wa lā ḥarramnā min dūnihī min syai'(in), każālika fa‘alal-lażīna min qablihim, fahal ‘alar-rusuli illal-balāgul-mubīn(u).

Ә мөшриктәр: «Әгәр Аллаһ теләһә, беҙ Унан башҡа бер нәмәгә лә табынмаҫ инек, үҙебеҙ ҙә, ата-бабаларыбыҙ ҙа, Уның рөхсәтенән башҡа бер нәмәне лә тыймаҫ инек», — тинеләр. Уларҙан алда йәшәгән кешеләр шулай эшләгән. Илселәрҙең бурысы тик (Алланың хәбәрен) асыҡ итеп еткерергә түгелме?

وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَا تَصِفُ اَلْسِنَتُكُمُ الْكَذِبَ هٰذَا حَلٰلٌ وَّهٰذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُوْا عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَۗ اِنَّ الَّذِيْنَ يَفْتَرُوْنَ عَلَى اللّٰهِ الْكَذِبَ لَا يُفْلِحُوْنَۗ

wa lā taqūlū limā taṣifu alsinatukumul-każiba hāżā ḥalāluw wa hāżā ḥarāmul litaftarū ‘alallāhil-każib(a), innal-lażīna yaftarūna ‘alallāhil-każiba lā yufliḥūn(a).

Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарыр өсөн, телдәрегеҙ ялған әйткән һүҙҙәр хаҡында: «Был хәләл, быныһы харам», - тип әйтмәгеҙ. Ысынлап та, Аллаһҡа ҡаршы ялған уйлап сығарғандар уңышҡа ирешмәйәсәк.

يٰٓاَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ اَحَلَّ اللّٰهُ لَكَۚ تَبْتَغِيْ مَرْضَاتَ اَزْوَاجِكَۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ

yā ayyuhan-nabiyyu lima tuḥarrimu mā aḥallallāhu lak(a), tabtagī marḍāta azwājik(a), wallāhu gafūrur raḥīm(un).

Эй, пәйғәмбәр! Ни өсөн һеҙ Аллаһ һеҙгә хәләл иткәнде тыяһығыҙ? Ҡатындарығыҙға ярарға теләйһегеҙме? Аллаһ ярлыҡаусы, мәрхәмәтле.

مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ اَثِيْمٍۙ

mannā‘il lil-khairi mu‘tadin aṡīm(in).

бөтә яҡшылыҡҡа ҡамасаулай, сиктән тыш һәм күп гонаһтар,