يَسْـَٔلُوْنَكَ مَاذَا يُنْفِقُوْنَ ۗ قُلْ مَآ اَنْفَقْتُمْ مِّنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْاَقْرَبِيْنَ وَالْيَتٰمٰى وَالْمَسٰكِيْنِ وَابْنِ السَّبِيْلِ ۗ وَمَا تَفْعَلُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ

yas'alūnaka māżā yunfiqūn(a), qul mā anfaqtum min khairin falil-wālidaini wal-aqrabīna wal-yatāmā wal-masākīni wabnis-sabīl(i), wa mā taf‘alū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).

Улар һинән (Мөхәммәттән) нимә сарыф итергә тейешлеге хаҡында һорай. Әйт: «Һеҙ ниндәй генә байлыҡ бирһәгеҙ ҙә, ата-әсәләргә, туғандарға, етемдәргә, ярлыларға һәм сәйәхәттәге кешеләргә тәғәйенләнергә тейеш». Ниндәй генә изгелек ҡылһағыҙ ҙа, ысынлап та, Аллаһ барыһын да белеүсе!

قُلْ اَرَاَيْتُمْ اِنْ اَخَذَ اللّٰهُ سَمْعَكُمْ وَاَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلٰى قُلُوْبِكُمْ مَّنْ اِلٰهٌ غَيْرُ اللّٰهِ يَأْتِيْكُمْ بِهٖۗ اُنْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْاٰيٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُوْنَ

qul ara'aitum in akhażallāhu sam‘akum wa abṣārakum wa khatama ‘alā qulūbikum man ilāhun gairullāhi ya'tīkum bih(ī), unẓur kaifa nuṣarriful-āyāti ṡumma hum yaṣdifūn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Әгәр ҙә Аллаһ һинең ишетеү һәм күреү һәләтеңде тартып алһа, йөрәгеңде япһа, уларҙы һиңә ҡайтарырға ҡөҙрәтле Аллаһтан башҡа кем илаһ бар?» Күҙәгеҙ, нисек Беҙ уларға ҡөҙрәтебеҙҙең ғәләмәттәрен ҡат-ҡат аңлаттыҡ, ләкин улар ситкә боролоп торҙо.

قُلْ اَرَاَيْتَكُمْ اِنْ اَتٰىكُمْ عَذَابُ اللّٰهِ بَغْتَةً اَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الظّٰلِمُوْنَ

qul ara'aitakum in atākum ‘ażābullāhi bagtatan au jahratan hal yuhlaku illal-qaumuẓ-ẓālimūn(a).

Әйт (Мөхәммәткә): «Әгәр ҙә һиңә Аллаһтың язаһы ҡапыл йәки асыҡтан-асыҡ килһә, залимдарҙан башҡа (Аллаһ) һәләк итер кеше булырмы?»

قُلْ مَنْ يُّنَجِّيْكُمْ مِّنْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُوْنَهٗ تَضَرُّعًا وَّخُفْيَةً ۚ لَىِٕنْ اَنْجٰىنَا مِنْ هٰذِهٖ لَنَكُوْنَنَّ مِنَ الشّٰكِرِيْنَ

qul may yunajjīkum min ẓulumātil-barri wal-baḥri tad‘ūnahū taḍarru‘aw wa khufyah(tan), la'in anjānā min hāżihī lanakūnanna minasy- syākirīn(a).

(Мөхәммәткә): «Һеҙ Уға баҫалҡылыҡ менән һәм йомшаҡ тауыш менән доға ҡылғанда, һеҙҙе ерҙә һәм диңгеҙҙәге бәләнән кем ҡотҡара алыр?» (Әгәр Ул беҙҙе был бәләнән ҡотҡарһа, беҙ рәхмәтле кешеләр булыр инек", - тип әйтеп.

وَكَيْفَ اَخَافُ مَآ اَشْرَكْتُمْ وَلَا تَخَافُوْنَ اَنَّكُمْ اَشْرَكْتُمْ بِاللّٰهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهٖ عَلَيْكُمْ سُلْطٰنًا ۗفَاَيُّ الْفَرِيْقَيْنِ اَحَقُّ بِالْاَمْنِۚ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَۘ

wa kaifa akhāfu mā asyraktum wa lā takhāfūna annakum asyraktum billāhi mā lam yunazzil bihī ‘alaikum sulṭānā(n), fa ayyul-farīqaini aḥaqqu bil-amn(i), in kuntum ta‘lamūn(a).

Һеҙҙең (Аллаһҡа) тиңдәш тотоу хаҡында Аллаһ Үҙе һеҙгә индермәгән нәмәләрҙән ҡурҡмаһағыҙ ҙа, мин нисек ҡурҡайым, тиңдәш тотҡан нәмәләрҙән. Ике төркөмдөң ҡайһыһы хәүефһеҙлеккә (бәлә-ҡазанан) хоҡуҡлыраҡ, әгәр ҙә һеҙ генә белһәгеҙ?”

اَفَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا بَيَاتًا وَّهُمْ نَاۤىِٕمُوْنَۗ

afa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā bayātaw wa hum nā'imūn(a).

Тимәк, ул ерҙәге кешеләр үҙҙәрен төндә йоҡлағанда килгән Беҙҙең ғазаптан имен тоямы?

اَوَاَمِنَ اَهْلُ الْقُرٰٓى اَنْ يَّأْتِيَهُمْ بَأْسُنَا ضُحًى وَّهُمْ يَلْعَبُوْنَ

awa amina ahlul-qurā ay ya'tiyahum ba'sunā ḍuḥaw wa hum yal‘abūn(a).

Әллә ул илдең халҡы иртәнсәк уйнап йөрөгәндә килгән Беҙҙең ғазаптан имен тоямы?

اَفَاَمِنُوْا مَكْرَ اللّٰهِۚ فَلَا يَأْمَنُ مَكْرَ اللّٰهِ اِلَّا الْقَوْمُ الْخٰسِرُوْنَ ࣖ

afa aminū makrallāh(i), falā ya'manu makrallāhi illal-qaumul khāsirūn(a).

Әллә улар үҙҙәрен Аллаһтың (көтөлмәгән) ғазабынан имен тоямы? Аллаһы Тәғәләнең ғазабынан юғалтҡандарҙан башҡа бер кем дә үҙен имен тоймай.

اَوَلَمْ يَهْدِ لِلَّذِيْنَ يَرِثُوْنَ الْاَرْضَ مِنْۢ بَعْدِ اَهْلِهَآ اَنْ لَّوْ نَشَاۤءُ اَصَبْنٰهُمْ بِذُنُوْبِهِمْۚ وَنَطْبَعُ عَلٰى قُلُوْبِهِمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُوْنَ

awalam yahdi lil-lażīna yariṡūnal-arḍa mim ba‘di ahlihā allau nasyā'u aṣabnāhum biżunūbihim, wa naṭba‘u ‘alā qulūbihim fahum lā yasma‘ūn(a).

Әллә ерҙә йәшәүселәр (юғалғас) һуң мираҫҡа ҡалған кешеләргә аңлашылмаймы? Беҙ теләһәк, уларҙы гонаһтары өсөн язаға тартыр инек; һәм Беҙ уларҙың йөрәктәрен бикләнек, улар (һабаҡ) ишетмәһен өсөн.

قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْاَخْسَرِيْنَ اَعْمَالًا ۗ

qul hal nunabbi'ukum bil-akhsarīna a‘mālā(n).

Әйт (Мөхәммәткә): «Беҙгә үҙ ғәмәлдәренән иң ҙур зыян күргән кеше тураһында һөйләргә кәрәкме?»

قُلْ لِّمَنِ الْاَرْضُ وَمَنْ فِيْهَآ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

qul limanil-arḍu wa man fīhā in kuntum ta‘lamūn(a).

(Мөхәммәткә): «Әгәр һеҙ белһәгеҙ, Ер һәм ундағы бөтә нәмә кемдеке?»

قُلْ مَنْ رَّبُّ السَّمٰوٰتِ السَّبْعِ وَرَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ

qul mar rabbus-samāwātis-sab‘i wa rabbul-‘arsyil-‘aẓīm(i).

Әйт: «Ете күктең һәм бөйөк тәхеттең хужаһы булған Раббы кем ул?»

قُلْ مَنْۢ بِيَدِهٖ مَلَكُوْتُ كُلِّ شَيْءٍ وَّهُوَ يُجِيْرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيْهِ اِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ

qul mam biyadihī malakūtu kulli syai'iw wa huwa yujīru wa lā yujāru ‘alaihi in kuntum ta‘lamūn(a).

Әйт: "Бөтә нәмәнең ҡөҙрәте кемдең ҡулында, Ул һаҡлай, һәм бер нәмәне лә (Уның ғазабынан) һаҡлап булмай, әгәр һеҙ белһәгеҙ?"

قٰلَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِى الْاَرْضِ عَدَدَ سِنِيْنَ

qāla kam labiṡtum fil-arḍi ‘adada sinīn(a).

Ул (Аллаһ): «Ер йөҙөндә нисә йыл ҡалдың?»

قَالَ هَلْ يَسْمَعُوْنَكُمْ اِذْ تَدْعُوْنَ ۙ

qāla hal yasma‘ūnakum iż tad‘ūn(a).

Ул (Ибраһим): «Һеҙ (уға) доға ҡылғанда улар һеҙҙе ишеттеләрме?

اَوْ يَنْفَعُوْنَكُمْ اَوْ يَضُرُّوْنَ

au yanfa‘ūnakum au yaḍurrūn(a).

Йәки (улар) һиңә файҙа йәки зыян килтерә аламы?»

هَلْ اُنَبِّئُكُمْ عَلٰى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّيٰطِيْنُ ۗ

hal unabbi'ukum ‘alā man tanazzalusy-syayāṭīn(u).

Әйтәйемме, ендәр кемгә төшә?

اَمَّنْ خَلَقَ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضَ وَاَنْزَلَ لَكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ مَاۤءً فَاَنْۢبَتْنَا بِهٖ حَدَاۤىِٕقَ ذَاتَ بَهْجَةٍۚ مَا كَانَ لَكُمْ اَنْ تُنْۢبِتُوْا شَجَرَهَاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ هُمْ قَوْمٌ يَّعْدِلُوْنَ ۗ

am man khalaqas-samāwāti wal-arḍa wa anzala minas-samā'i mā'an fa ambatnā bihī ḥadā'iqa żāta bahjah(tin), mā kāna lakum an tumbitū syajarahā, a'ilāhum ma‘allāh(i), bal hum qaumuy ya‘dilūn(a).

Ул (Аллаһ) күктәрҙе һәм Ерҙе яралтып, һеҙҙең өсөн Күктән һыу төшөрҙө, һуңынан беҙ уның менән гүзәл күренешле баҡсалар үҫтерҙек түгелме ни? Ағастарҙы үҫтерә алмаясаҡһың. Аллаһтан башҡа (башҡа) илаһ бармы? Асылда улар (хәҡиҡәттән) тайпылыусы кешеләр.

اَمَّنْ جَعَلَ الْاَرْضَ قَرَارًا وَّجَعَلَ خِلٰلَهَآ اَنْهٰرًا وَّجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًاۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗبَلْ اَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُوْنَ ۗ

am man ja‘alal-arḍa qarāraw wa ja‘ala khilālahā anhāraw wa ja‘ala lahā rawāsiya wa ja‘ala bainal-baḥraini ḥājizā(n), a'ilāhum ma‘allāh(i), bal akṡaruhum lā ya‘lamūn(a).

Ул (Аллаһ) Ерҙе йәшәү урыны иткән, уның ярыҡтарында йылғалар яһаған, уны (нығытыу өсөн) тауҙар яһаған һәм ике диңгеҙ араһында бүлгес яһаған Ул (Аллаһ) түгелме ни? Аллаһтан башҡа (башҡа) илаһ бармы? Ысынында, күбеһе белмәй.

اَمَّنْ يُّجِيْبُ الْمُضْطَرَّ اِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوْۤءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاۤءَ الْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقَلِيْلًا مَّا تَذَكَّرُوْنَۗ

am may yujībul-muḍṭarra iżā da‘āhu wa yaksyifus-sū'a wa yaj‘alukum khulafā'a fil-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qalīlam mā tażakkarūn(a).

Ул (Аллаһ) Үҙенә доға ҡылғанда бәләгә тарыған кешеләрҙең (доғаһын ҡабул итә) һәм ҡайғы-хәсрәтте бөтөрөп, һеҙҙе (кешеләрҙе) ер йөҙөндә хәлфә (башлыҡ) итә түгелме ни? Аллаһтан башҡа (башҡа) илаһ бармы? Һеҙ (Аллаһтың ниғмәттәрен) бик аҙ иҫләйһегеҙ.

اَمَّنْ يَّهْدِيْكُمْ فِيْ ظُلُمٰتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَمَنْ يُّرْسِلُ الرِّيٰحَ بُشْرًاۢ بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهٖۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗتَعٰلَى اللّٰهُ عَمَّا يُشْرِكُوْنَ

am may yahdīkum fī ẓulumātil-barri wal-baḥri wa may yursilur-riyāḥa busyram baina yadai raḥmatih(ī), a'ilāhum ma‘allāh(i), ta‘ālallāhu ‘ammā yusyrikūn(a).

Һеҙҙе ҡоро ерҙә һәм диңгеҙҙә ҡараңғылыҡта тура юл күрһәтеүсе һәм рәхмәте (килер) алдынан елде һөйөнөслө хәбәр итеп ебәреүсе Ул (Аллаһ) түгелме ни? Аллаһтан башҡа (башҡа) илаһ бармы? Уларҙың бер-береһенә тиңдәш тотҡандары өсөн Аллаһ бөйөк!

اَمَّنْ يَّبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيْدُهٗ وَمَنْ يَّرْزُقُكُمْ مِّنَ السَّمَاۤءِ وَالْاَرْضِۗ ءَاِلٰهٌ مَّعَ اللّٰهِ ۗقُلْ هَاتُوْا بُرْهَانَكُمْ اِنْ كُنْتُمْ صٰدِقِيْنَ

am may yabda'ul-khalqa ṡumma yu‘īduhū wa may yarzuqukum minas-samā'i wal-arḍ(i), a'ilāhum ma‘allāh(i), qul hātū burhānakum in kuntum ṣādiqīn(a).

Ул (Аллаһ) баштан уҡ (мәхлүктәрҙе) яралтҡан, һуңынан уны (яңынан) ҡабатлаған һәм һеҙгә күктәрҙән һәм Ерҙән ризыҡ биреүсе түгелме ни? Аллаһтан башҡа (башҡа) илаһ бармы? «Әгәр дөрөҫ һөйләүсе булһағыҙ, үҙегеҙҙең дөрөҫлөгөгеҙгә дәлил килтерегеҙ», — тип әйт.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لِمَ تَقُوْلُوْنَ مَا لَا تَفْعَلُوْنَ

yā ayyuhal-lażīna āmanū lima taqūlūna mā lā taf‘alūn(a).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Ниңә эшләмәгәнде әйтәһең?

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا هَلْ اَدُلُّكُمْ عَلٰى تِجَارَةٍ تُنْجِيْكُمْ مِّنْ عَذَابٍ اَلِيْمٍ

yā ayyuhal-lażīna āmanū hal adullukum ‘alā tijāratin tunjīkum min ‘ażābin alīm(in).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Һеҙҙе ғазаплы язанан ҡотҡара алырлыҡ кәсеп күрһәтергә теләйһегеҙме?

وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا سِجِّيْنٌۗ

wa mā adrāka mā sijjīn(un).

Ә Сиджиндың нимә икәнен беләһегеҙме?

وَمَآ اَدْرٰىكَ مَا عِلِّيُّوْنَۗ

wa mā adrāka mā ‘illiyyūn(a).

Ә һеҙ беләһегеҙме, нимә ул 'Иллиййин'?

اَفَلَا يَنْظُرُوْنَ اِلَى الْاِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْۗ

afalā yanẓurūna ilal-ibili kaifa khuliqat.

Тимәк, дөйәгә ҡарамайҙармы, нисек яралған?