اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَّثَلُ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۗ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاۤءُ وَالضَّرَّاۤءُ وَزُلْزِلُوْا حَتّٰى يَقُوْلَ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ مَتٰى نَصْرُ اللّٰهِ ۗ اَلَآ اِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ
am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya'tikum maṡalul-lażīna khalau min qablikum, massathumul-ba'sā'u waḍ-ḍarrā'u wa zulzilū ḥattā yaqūlar-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū matā naṣrullāh(i), alā inna naṣrallāhi qarīb(un).
Canke wibaza ko uzokwinjira mw’ijuru, naho (ibigeragezo) bitaragushikira nk’uko (vyashikiwe n’) abakubanjirije? Baciye bafatwa n’ubukene, imibabaro n’uguhungabana (n’ibigeragezo bitandukanye), ku buryo Intumwa n’abemeranye na we bavuga bati: «Imfashanyo ya Allah izoza ryari?» Nimwibuke, vy’ukuri, imfashanyo ya Allah iri hafi.
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Ni vyiza mu maso y’abantu gukunda ivyo bipfuza: abagore, abana, ibirundo vy’inzahabu n’ifeza, amafarasi y’agaciro, amatungo, n’imirima irimwa. Ukwo ni kwo kunezereza ubuzima bwo kw’isi, kandi kuri Allah niho hari ahantu heza ho gusubira.
وَلَىِٕنْ قُتِلْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
wa la'in qutiltum fī sabīlillāhi au muttum lamagfiratum minallāhi wa raḥmatun khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Kandi vy’ukuri, iyo mugwa mu nzira ya Allah canke mugapfa, vy’ukuri, imbabazi za Allah n’imbabazi ziwe vyoba vyiza (kuri mwebwe) kuruta ivyo (iminyago) bakorakoranya.
كُلُّ نَفْسٍ ذَاۤىِٕقَةُ الْمَوْتِۗ وَاِنَّمَا تُوَفَّوْنَ اُجُوْرَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ
kullu nafsin żā'iqatul-maut(i), wa innamā tuwaffauna ujūrakum yaumal-qiyāmah(ti), faman zuḥziḥa ‘anin-nāri wa udkhilal-jannata faqad fāz(a), wa mal-ḥayātud-dun-yā illā matā‘ul-gurūr(i).
Umuntu wese muzima azosogongera urupfu. Kandi ku musi w’urubanza niho honyene uzoronka impembo yawe itunganye. Uwo wese akuwe kure y’umuriro w’iteka, ashirwa mw’ijuru, vy’ukuri, araronka intsinzi. Ubuzima bwo mw’isi ni umunezero gusa uhenda.
مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۗ ثُمَّ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗوَبِئْسَ الْمِهَادُ
matā‘un qalīl(un), ṡumma ma'wāhum jahannam(u), wa bi'sal-mihād(u).
Ni umunezero w’akanya gato gusa, hanyuma aho basubira ni umuriro w’iteka. (Jahanam) ni bibi nk’aho ari ahantu habi ho kuba.
۞ فَلْيُقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يَشْرُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۗ وَمَنْ يُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا
falyuqātil fī sabīlillāhil-lażīna yasytarūnal-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), wa may yuqātil fī sabīlillāhi fa yuqtal au yaglib fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).
Rero abagurisha ubuzima bwabo bwo mw’isi kubera ubuzima bw’inyuma, barwane mu nzira ya Allah. Kandi uwuzorwana mu nzira ya Allah, akagwa canke akatsinda, tuzomuha impembo nini.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا
alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).
Mbega ntimwitaho abantu bababwira ngo: «Muzibire amaboko yanyu (ku kurwana), musenge kandi muhe zaka!» Igihe bategerezwa kurwana, bukwi na bukwi bamwe muri bo (indyarya) baratinya abantu (abansi), nk’uko batinya Allah, mbere baratinya kuruta (kuruta ivyo). Baravuga bati: «Mukama wacu, ni kuki wadutegetse kurwana? Ni kuki utadusubije inyuma (itegeko ryo kurwana) igihe kanaka? Vuga uti: «Muri iyi si hariho umunezero muto kandi ubuzima bwo hanyuma y’urupfu burarushiriza kuba bwiza ku bakunda Imana (kuronka impembo z’intambara) kandi ntuzorenganywa na gatoyi».
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا ضَرَبْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوْا وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ اَلْقٰىٓ اِلَيْكُمُ السَّلٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُوْنَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۖفَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَثِيْرَةٌ ۗ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا
yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā ḍarabtum fī sabīlillāhi fa tabayyanū wa lā taqūlū liman alqā ilaikumus-salāma lasta mu'minā(n), tabtagūna ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, fa ‘indallāhi magānimu kaṡīrah(tun), każālika kuntum min qablu fa mannallāhu ‘alaikum fa tabayyanū, innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).
Ewe mwebwe abemera! Iyo ugiye (kurwana) mu nzira ya Allah, rero wiyubare (rondere amakuru) kandi ntubwire umuntu akubwira ngo "ndabaramukije" ngo: "Nturi umwizera," (hanyuma ukamwica), ufise intumbero yo kurondera ubutunzi bw'ubuzima bwo mw'isi, naho nyene kuri Allah hari ubutunzi bwinshi. Uko niko mwari mbere, hanyuma Allah arabaha imihezagiro yiwe, rero mwirinde. Nkako, Allah aritonda cane ivyo mukora.
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
Kandi ubuzima bwo muri iyi si ni imikino gusa n’ugusangira. Hagati aho, igihugu c’inyuma y’urupfu ni ciza vy’ukuri ku bantu b’abanyarukundo. Mbega ntimubitahura?
يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ
yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).
Ewe mugwi w’amajini n’abantu! Mbega intumwa ntizabajeko zivuye muri mwebwe, zibashikirije imirongo yanje zikababurira ku bijanye n’ikoraniro ry’uyu musi? Bamwishura bati: «(Ego), turi ivyabona vyacu nyene.» Ariko barazimijwe n’ubuzima bwo mw’isi kandi babaye ivyabona vy’ukwishingira intahe, ko ari abahakanyi.
الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَهْوًا وَّلَعِبًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَاۚ فَالْيَوْمَ نَنْسٰىهُمْ كَمَا نَسُوْا لِقَاۤءَ يَوْمِهِمْ هٰذَاۙ وَمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ
al-lażīnattakhażū dīnahum lahwaw wa la‘ibaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā, fal-yauma nansāhum kamā nasū liqā'a yaumihim hāżā, wa mā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).
(ni ukuvuga) abagira idini ryabo urukino n’agatwengo, kandi bakaba bazimijwe n’ubuzima bwo mw’isi. Rero kuri uwu musi (Umusi w’Iherezo), Turabibagirwa nk’uko mbere bibagiwe ikoraniro ry’uyu musi, kandi kubera ko bahakanye imirongo yacu.
فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
Hanyuma inyuma yabo haza uruvyaro (rw’ikibi) rwarazwe Torah, rwatwaye ivyiza vy’agaciro gatoyi vyo muri iyi si. Baraheza baravuga bati: «Tuzobabarirwa.» Kandi iyo ivyo nk’ivyo biza kuri bo, na bo nyene barabifata. Mbega ntibari baboshe n’isezerano riri mu gitabu (Torah) ry’uko ataco bazovuga kuri Allah kiretse ukuri, naho bari barize ibirimwo? Uburaro bw’iherezo burarushiriza kuba bwiza ku batinya Allah. None ntimubitahura?
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
Kandi iyo tubishaka, twoba twaduze (urugero rwiwe) n’urwo (umurongo), ariko we yari yihengamiye mw’isi, akurikije ivyipfuzo vyiwe (vyo hasi), rero akarorero kiwe ni nk’imbwa, iyo umwirukanye urasohora ururimi rwiwe kandi iyo umuretse arasohora ururimi rwiwe (na we nyene). Uko ni ko umugani w’abahakana imirongo yacu uri. Rero zivuge izo nkuru kugira ngo ziyumvire.
مَاكَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗٓ اَسْرٰى حَتّٰى يُثْخِنَ فِى الْاَرْضِۗ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَاۖ وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌحَكِيْمٌ
mā kāna linabiyyin ay yakūna lahū asrā ḥattā yuṡkhina fil-arḍ(i), turīdūna ‘araḍad-dun-yā, wallāhu yurīdul-ākhirah(ta), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).
Ntivyoba bibereye ko umuhanuzi agira imbohe imbere y’uko aremaza abansi biwe bo kw’isi. Mwipfuza ivy’isi mu gihe Allah yipfuza (impera) mu buzima bw’inyuma y’urupfu (ku bwanyu). Allah ni umunyabubasha, ni umunyabwenge.
قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِهٖ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوْاۗ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
qul bifaḍlillāhi wa biraḥmatihī fa biżālika falyafraḥū, huwa khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Vuga (Muhamadi) uti: "Kubera ubuntu bwa Allah n'imbabazi ziwe, nibanezerwe, ivyo ni vyiza kuruta ivyo birundanira."
مَنْ كَانَ يُرِيْدُ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا وَزِيْنَتَهَا نُوَفِّ اِلَيْهِمْ اَعْمَالَهُمْ فِيْهَا وَهُمْ فِيْهَا لَا يُبْخَسُوْنَ
man kāna yurīdul-ḥayātad-dun-yā wa zīnatahā nuwaffi ilaihim a‘mālahum fīhā wa hum fīhā lā yubkhasūn(a).
Uwipfuza ubuzima bw’isi n’amabuye y’agaciro yayo, tuzomuha ata kabuza (impera) yuzuye ku bikorwa vyiwe mw’isi (bitunganye) kandi we mw’isi ntibazogirirwa nabi.
كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَا ۗ اَلَا بُعْدًا لِّمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُوْدُ ࣖ
ka allam yagnau fīhā, alā bu‘dal limadyana kamā ba‘idat ṡamūd(u).
nk’aho batigeze baba muri ico kibanza. Nimwibuke, abantu b’i Madyan bazozimangana nk’uko abantu b’i Samud (na bo nyene) bazozimangana.
اَللّٰهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ ۗوَفَرِحُوْا بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا مَتَاعٌ ࣖ
allāhu yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdir(u), wa fariḥū bil-ḥayātid-dun-yā, wa mal-ḥayātud-dun-yā fil-ākhirati illā matā‘(un).
Allah araronsa intunga uwo ashaka, akayibuza (uwo ashaka). Banezerwa n’ubuzima bwo mw’isi, mu gihe ari umunezero (guke) gusa ugereranije n’ubuzima bw’inyuma y’isi.
فَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ
fa iżā qara'tal-qur'āna fasta‘iż billāhi minasy-syaiṭānir-rajīm(i).
Rero wewe (Muhammad) niwaba ushaka gusoma Koran, usabe Allah akurinde shetani yavumwe.
ذٰلِكَ بِاَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ
Żālika bi'annahumustaḥabbul-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirah(ti), wa annallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
Ivyo ni uko bakunda ubuzima bwo mw’isi kuruta ubuzima bwo inyuma y’urupfu, kandi Allah ntayobora abantu bahakana.
مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۖوَّلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
matā‘un qalīl(un), wa lahum ‘ażābun alīm(un).
(Ni) umunezero muto, kandi bazoshikirwa n’igihano kibabaje.
وَاِنَّا لَجٰعِلُوْنَ مَا عَلَيْهَا صَعِيْدًا جُرُزًاۗ
wa innā lajā‘ilūna mā ‘alaihā ṣa‘īdan juruzā(n).
Kandi nta gukeka ko ivyo biri kuri ryo vyose tuzobigira igihugu c’ubugaragwa, c’umwuma.
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا
waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).
Kandi ubagirire (abantu) umugani w’ubuzima bwo kw’isi, nk’amazi (imvura) tumanukana avuye mw’ijuru, kugira ngo atere ifumbire ibiterwa vyo kw’isi, hanyuma (ibiterwa) bikaguma vyuma nk’uko bihuhwa n’umuyaga. Kandi Allah niwe Mushoboravyose kuri vyose.
قَالُوْا لَنْ نُّؤْثِرَكَ عَلٰى مَا جَاۤءَنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالَّذِيْ فَطَرَنَا فَاقْضِ مَآ اَنْتَ قَاضٍۗ اِنَّمَا تَقْضِيْ هٰذِهِ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا ۗ
qālū lan nu'ṡiraka ‘alā mā jā'anā minal-bayyināti wal-lażī faṭaranā faqḍi mā anta qāḍ(in), innamā taqḍī hāżihil-ḥayātad-dun-yā.
Bo (abapfumu) bati: "Ntituzoguhitamwo (kuyoboka) dushingiye ku bimenyamenya bitomoye (ibitangaro), vyaje kuri twebwe no kuri (Allah) yaturemye. Rero mufate ingingo y'ico mushaka gufata. Mu vy'ukuri, mushobora gufata ingingo gusa ku buzima bwo muri iyi si."
وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلٰى مَا مَتَّعْنَا بِهٖٓ اَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ەۙ لِنَفْتِنَهُمْ فِيْهِ ۗوَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَّاَبْقٰى
wa lā tamuddanna ‘ainaika ilā mā matta‘nā bihī azwājam minhum zahratal-ḥayātid-dun-yā, linaftinahum fīh(i), wa rizqu rabbika khairuw wa abqā.
Kandi ntimushire amaso yanyu ku munezero twahaye imigwi imwe imwe muri bo, (nk’) ishurwe ry’ubuzima mw’isi, kugira ngo tubagerageze n’uwo (munezero). Ubuntu bw’Imana yawe burarushirije kuba bwiza kandi buhoraho.
وَيَسْتَعْجِلُوْنَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ وَعْدَهٗۗ وَاِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَاَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّوْنَ
wa yasta‘jilūnaka bil-‘ażābi wa lay yukhlifallāhu wa‘dah(ū), wa inna yauman ‘inda rabbika ka'alfi sanatim mimmā ta‘uddūn(a).
Kandi baragusaba (Muhammad) ngo wihutishe igihano, naho Allah atazorenga ku muhango wiwe. Kandi vy’ukuri umusi umwe ku Mukama wawe ni nk’imyaka igihumbi nk’uko ubiharura.
قَالَ رَبِّ انْصُرْنِيْ بِمَا كَذَّبُوْنِ
qāla rabbinṣurnī bimā każżabūn(i).
We (Hud) yasenze ati: «Ewe Mukama wanje, mfasha kuko bariko barambesha.»
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَّلَا بَنُوْنَ ۙ
yauma lā yanfa‘u māluw wa lā banūn(a).
(ni ukuvuga) ku musi (igihe) ubutunzi n’abana bizoba ata co bimaze, .
اَفَرَءَيْتَ اِنْ مَّتَّعْنٰهُمْ سِنِيْنَ ۙ
afa ra'aita im matta‘nāhum sinīn(a).
None mwokwiyumvira iki iyo tubaha umunezero w’ubuzima imyaka mikeyi?
مَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يُمَتَّعُوْنَ ۗ
mā agnā ‘anhum mā kānū yumatta‘ūn(a).
nta gukeka ko ata co bizobamarira mu munezero bumva.
وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ
wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).
Kandi ico (ubutunzi, ikibanza, uruvyaro) uhawe cose, ni umunezero w’ubuzima bwo mw’isi n’ibisharizo vyabwo; mu gihe ikiri kuri Allah ari co ciza kandi kigumaho. Mbega ntimubitahura?
اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ
afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).
None ni co kimwe n’umuntu twamusezeraniye umuhango mwiza (iparadizo) akawuronka, n’uwo twamuhaye umunezero w’ubuzima bwo mw’isi? hanyuma ku musi w’izuka azoba mu bazokwegwakwegwa (mu muriro udahera)?
وَمَا هٰذِهِ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَهْوٌ وَّلَعِبٌۗ وَاِنَّ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ
wa mā hāżihil-ḥayātud-dun-yā illā lahwuw wa la‘ib(un), wa innad-dāral-ākhirata lahiyal-ḥayawān(u), lau kānū ya‘lamūn(a).
Kandi ubuzima bwo muri iyi si ni ugutwenga gusa n’imikino. Kandi vy’ukuri, igihugu c’inyuma y’urupfu ni co buzima nyakuri, iyo bamenya gusa.
وَيَوْمَ تَقُوْمُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُوْنَ ەۙ مَا لَبِثُوْا غَيْرَ سَاعَةٍ ۗ كَذٰلِكَ كَانُوْا يُؤْفَكُوْنَ
wa yauma taqūmus-sā‘atu yuqsimul-mujrimūn(a), mā labiṡū gaira sā‘ah(tin), każālika kānū yu'fakūn(a).
Kandi umusi (igihe) Isaha izoshika, abanyavyaha barahira ko bazoguma (mu mva) umwanya muto gusa (gusa). Uko ni ko bahora bahindurwa (bava mu kuri).
فَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰى لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۚ
famā ūtītum min syai'in fa matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā lil-lażīna āmanū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).
Ico (umunezero) uhawe cose, ni umunezero wo kubaho muri iyi si. Ariko ivyo (ibinezerezo) biri kuri Allah ari vyo vyiza kandi bihoraho ku bemera, kandi ni Allah wenyene ari bo bizigira,
اَهُمْ يَقْسِمُوْنَ رَحْمَتَ رَبِّكَۗ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَّعِيْشَتَهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗوَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
ahum yaqsimūna raḥmata rabbik(a), naḥnu qasamnā bainahum ma‘īsyatahum fil-ḥayātid-dun-yā, wa rafa‘nā ba‘ḍahum fauqa ba‘ḍin darajātil liyattakhiża ba‘ḍuhum ba‘ḍan sukhriyyā(n), wa raḥmatu rabbika khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Mbega boba bagabana ikigongwe c’Umukama wawe? Turagena ubuzima bwabo mu buzima bwo kw’isi, kandi twadugije bamwe muri bo hejuru y’abandi mu bipimo, kugira ngo bamwe muri bo bashobore kugirira akamaro abandi. Kandi imbabazi z’Umukama wawe ziraruta ivyo begeranya.
وَزُخْرُفًاۗ وَاِنْ كُلُّ ذٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَالْاٰخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ
wa zukhrufā(n), wa in kullu żālika lammā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wal-ākhiratu ‘inda rabbika lil-muttaqīn(a).
kandi (Turakora kandi) amabuye y’agaciro mu nzahabu. Kandi ivyo vyose nta kindi ariko ni umunezero wo mu buzima bwo mw’isi, mu gihe ubuzima bwo mu nyuma y’urupfu hamwe n’Umukama wawe bugenewe abasenga Imana.
فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ اُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَّهُمْ ۗ كَاَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوْعَدُوْنَۙ لَمْ يَلْبَثُوْٓا اِلَّا سَاعَةً مِّنْ نَّهَارٍ ۗ بَلٰغٌ ۚفَهَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الْفٰسِقُوْنَ ࣖ
faṣbir kamā ṣabara ulul-‘azmi minar-rusuli wa lā tasta‘jil lahum, ka'annahum yauma yarauna mā yū‘adūn(a), lam yalbaṡū illā sā‘atam min nahār(in), balāg(un), fahal yuhlaku illal-qaumul-fāsiqūn(a).
Rero wihangane (Muhammad) nk’ukwihangana kw’intumwa zari zifise imitima ishikamye kandi ntusabe ko igihano cokwihutishwa. Umusi babona igihano casezeranywe, bumva ko babayeho (mw’isi) umwanya muto gusa ku murango. Akazi kawe ni ugushikiriza gusa. Nta n’umwe rero azohona kiretse ababisha (abatumviye Allah).
اِنَّمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَاِنْ تُؤْمِنُوْا وَتَتَّقُوْا يُؤْتِكُمْ اُجُوْرَكُمْ وَلَا يَسْـَٔلْكُمْ اَمْوَالَكُمْ
innamal-ḥayātud-dun-yā la‘ibuw wa lahw(un), wa in tu'minū wa tattaqū yu'tikum ujūrakum wa lā yas'alkum amwālakum.
Nkako, ubuzima bwo mw’isi ni ugukina gusa n’ugusangira. Ni mwemera kandi mukaba abakunda Imana, Allah azoguhemba kandi ntazogusaba ubutunzi bwawe.
اِعْلَمُوْٓا اَنَّمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ وَّزِيْنَةٌ وَّتَفَاخُرٌۢ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِى الْاَمْوَالِ وَالْاَوْلَادِۗ كَمَثَلِ غَيْثٍ اَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُوْنُ حُطَامًاۗ وَفِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيْدٌۙ وَّمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٌ ۗوَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ
i‘lamū annamal-ḥayātud-dun-yā la‘ibuw wa lahwuw wa zīnatuw wa tafākhurum bainakum wa takāṡurun fil-amwāli wal-aulād(i), kamaṡali gaiṡin a‘jabal-kuffāra nabātuhū ṡumma yahīju fatarāhu muṣfarran ṡumma yakūnu ḥuṭāmā(n), wa fil-ākhirati ‘ażābun syadīd(un), wa magfiratum minallāhi wa riḍwān(un), wa mal-ḥayātud-dun-yā illā matā‘ul-gurūr(i).
Mumenye ko, mu vy’ukuri, ubuzima bwo muri iyi si ari imikino gusa n’ibisekeje, ugushaza n’ubwibone hagati yanyu n’uguhiganwa ku butunzi n’uruvyaro, nk’imvura itera ibitegwa bitangaje abarimyi, hanyuma (ibitegwa) bikaguma vyuma ukabona ibara ryavyo ry’umuhondo hanyuma bikagasenyuka. Kandi mu buzima bw’inyuma y’urupfu (mu nyuma) hazoba igihano gikomeye n’imbabazi zivuye kuri Allah n’ugushimisha kwiwe. Kandi ubuzima bwo mw’isi nta kindi ariko ni umunezero w’ikinyoma.
وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ
wal-ākhiratu khairuw wa abqā.
naho ubuzima bwo hanyuma y’urupfu ari bwiza kandi buhoraho.
وَلَلْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْاُوْلٰىۗ
wa lal-ākhiratu khairul laka minal-ūlā.
kandi vy’ukuri, ivya nyuma ni vyiza kuri wewe kuruta ivya mbere.