اَمْ حَسِبْتُمْ اَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَّثَلُ الَّذِيْنَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ۗ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاۤءُ وَالضَّرَّاۤءُ وَزُلْزِلُوْا حَتّٰى يَقُوْلَ الرَّسُوْلُ وَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ مَتٰى نَصْرُ اللّٰهِ ۗ اَلَآ اِنَّ نَصْرَ اللّٰهِ قَرِيْبٌ
am ḥasibtum an tadkhulul-jannata wa lammā ya'tikum maṡalul-lażīna khalau min qablikum, massathumul-ba'sā'u waḍ-ḍarrā'u wa zulzilū ḥattā yaqūlar-rasūlu wal-lażīna āmanū ma‘ahū matā naṣrullāh(i), alā inna naṣrallāhi qarīb(un).
Moo osoo (qoranni) akkasii akka warra si dura darbanitti dhufe hanga ammaatti isinitti hin dhufin Jannata seenta jettanii yaaddu. Hiyyummaa, gidiraa, raafamanii (qormaata adda addaatiin), hanga Ergamaan fi warri isa wajjiin amanan "gargaarsi Rabbii yoom dhufa?" Dhugumatti gargaarsi Rabbii dhiyoodha.
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوٰتِ مِنَ النِّسَاۤءِ وَالْبَنِيْنَ وَالْقَنَاطِيْرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْاَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَاللّٰهُ عِنْدَهٗ حُسْنُ الْمَاٰبِ
zuyyina lin-nāsi ḥubbusy-syahawāti minan-nisā'i wal-banīna wal-qanāṭīril-muqanṭarati minaż-żahabi wal-fiḍḍati wal-khailil-musawwamati wal-an‘āmi wal-ḥarṡ(i), żālika matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wallāhu ‘indahū ḥusnul-ma'āb(i).
Jaalalli waan barbaadamuuf ija dhiirota: dubartoota, ijoollee, tuullaa warqee fi meetii, fardeen filatamoo, horii, fi maasii misoome duratti ni bareeda. Isaan kun gammachuu jireenyaa dachii irratti, Rabbiin birattis iddoon itti deebi’an hundarra gaarii dha.
وَلَىِٕنْ قُتِلْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ اَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
wa la'in qutiltum fī sabīlillāhi au muttum lamagfiratum minallāhi wa raḥmatun khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Dhugumatti, karaa Rabbii irratti yoo kufte ykn duute, dhugumatti araaramni Rabbii fi rahmata Isaa waan (boojuma) walitti qaban irra (siif) wayya.
كُلُّ نَفْسٍ ذَاۤىِٕقَةُ الْمَوْتِۗ وَاِنَّمَا تُوَفَّوْنَ اُجُوْرَكُمْ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَاُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ
kullu nafsin żā'iqatul-maut(i), wa innamā tuwaffauna ujūrakum yaumal-qiyāmah(ti), faman zuḥziḥa ‘anin-nāri wa udkhilal-jannata faqad fāz(a), wa mal-ḥayātud-dun-yā illā matā‘ul-gurūr(i).
Lubbuun lubbuun jirtu hundi du'a dhandhamti. Guyyaa Qiyaamaa qofa immoo mindaan kee guutuu ta’e siif kennama. Namni si’ool irraa fagaatee samiitti galfame dhugumatti injifannoo argata. Jireenyi addunyaa gammachuu gowwoomsaa qofa.
مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۗ ثُمَّ مَأْوٰىهُمْ جَهَنَّمُ ۗوَبِئْسَ الْمِهَادُ
matā‘un qalīl(un), ṡumma ma'wāhum jahannam(u), wa bi'sal-mihād(u).
Yeroodhaaf gammachuu qofa, sana booda bakki itti deebi'an si'ool dha. (Jahanam) akkuma bakka jireenyaa badaa hamaadha.
۞ فَلْيُقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ الَّذِيْنَ يَشْرُوْنَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا بِالْاٰخِرَةِ ۗ وَمَنْ يُّقَاتِلْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَيُقْتَلْ اَوْ يَغْلِبْ فَسَوْفَ نُؤْتِيْهِ اَجْرًا عَظِيْمًا
falyuqātil fī sabīlillāhil-lażīna yasytarūnal-ḥayātad-dun-yā bil-ākhirah(ti), wa may yuqātil fī sabīlillāhi fa yuqtal au yaglib fa saufa nu'tīhi ajran ‘aẓīmā(n).
Kanaafu warri jireenya duniyaa isaanii aakhiraaf gurguran karaa Rabbii irratti haa falman. Namni karaa Rabbii irratti lolee, kufe ykn injifate immoo mindaa guddaa isaaf kenninaaf.
اَلَمْ تَرَ اِلَى الَّذِيْنَ قِيْلَ لَهُمْ كُفُّوْٓا اَيْدِيَكُمْ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَۚ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ اِذَا فَرِيْقٌ مِّنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللّٰهِ اَوْ اَشَدَّ خَشْيَةً ۚ وَقَالُوْا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَۚ لَوْلَآ اَخَّرْتَنَآ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۗ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيْلٌۚ وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّمَنِ اتَّقٰىۗ وَلَا تُظْلَمُوْنَ فَتِيْلًا
alam tara ilal-lażīna qīla lahum kuffū aidiyakum wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāt(a), fa lammā kutiba ‘alaihimul-qitālu iżā farīqum minhum yakhsyaunan-nāsa kakhasy-yatillāhi au asyadda khasy-yah(tan), wa qālū rabbanā lima katabta ‘alainal-qitāl(a), lau lā akhkhartanā ilā ajalin qarīb(in), qul matā‘ud-dun-yā qalīl(un), wal-ākhiratu khairul limanittaqā, wa lā tuẓlamūna fatīlā(n).
Namoota "harka keessan (lola irraa of qusadhaa), salaata raawwadhaa, zakaa godhaa!" Yeroo loluuf dirqama ta’e akka tasaa isaan keessaa (munaafiqonni) gariin namaa (diina) sodaatan , akkuma Rabbiin sodaatan, kana caalaa sodaatan (kana caalaa). Isaanis, "Yaa Gooftaa keenya maaliif akka qabsaa'uuf dirqama nutti goote? Maaliif (dirqama loluuf) yeroo muraasaaf nu hin turre?" Akkana jedhi, "Addunyaa kana irratti gammachuun xiqqaadha jireenyi boodaa warra Waaqayyoon sodaataniif (lolaaf badhaasa argachuu) ni caala, xiqqoollee hin jal'attu."
يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِذَا ضَرَبْتُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ فَتَبَيَّنُوْا وَلَا تَقُوْلُوْا لِمَنْ اَلْقٰىٓ اِلَيْكُمُ السَّلٰمَ لَسْتَ مُؤْمِنًاۚ تَبْتَغُوْنَ عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۖفَعِنْدَ اللّٰهِ مَغَانِمُ كَثِيْرَةٌ ۗ كَذٰلِكَ كُنْتُمْ مِّنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللّٰهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوْاۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرًا
yā ayyuhal-lażīna āmanū iżā ḍarabtum fī sabīlillāhi fa tabayyanū wa lā taqūlū liman alqā ilaikumus-salāma lasta mu'minā(n), tabtagūna ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, fa ‘indallāhi magānimu kaṡīrah(tun), każālika kuntum min qablu fa mannallāhu ‘alaikum fa tabayyanū, innallāha kāna bimā ta‘malūna khabīrā(n).
Yaa warra amantan! Yeroo karaa Rabbii deemtu (wal loltu), sana booda of eeggadhu (odeeffannoo barbaadi) nama "salagaan" siin jedhu "Ati mu'umina miti," (yeroo booda isa ajjeesta), qabeenya jireenya addunyaa barbaaduuf niyyaa hin jedhiin, osoo Rabbiin bira qabeenyi baay'een jiraatus. Duraan akkas turte, sana booda Rabbiin qananii Isaa siif kenne, kanaaf of eeggadhu. Dhugumatti Rabbiin waan isin hojjattan irratti of eeggannoo guddaa godha.
وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَلَلدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
wa mal-ḥayātud-dun-yā illā la‘ibuw wa lahw(un), wa lad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
Jireenyi addunyaa kanaas taphaafi bashannana qofa. Gidduu kana lafti jireenya boodaa dhuguma warra Waaqayyoon sodaataniif ni caala. Siif hin galle?
يٰمَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اٰيٰتِيْ وَيُنْذِرُوْنَكُمْ لِقَاۤءَ يَوْمِكُمْ هٰذَاۗ قَالُوْا شَهِدْنَا عَلٰٓى اَنْفُسِنَا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا وَشَهِدُوْا عَلٰٓى اَنْفُسِهِمْ اَنَّهُمْ كَانُوْا كٰفِرِيْنَ
yā ma‘syaral-jinni wal-insi alam ya'tikum rusulum minkum yaquṣṣūna ‘alaikum āyātī wa yunżirūnakum liqā'a yaumikum hāżā, qālū syahidnā ‘alā anfusinā wa garrathumul-ḥayātud-un-yā wa syahidū ‘alā anfusihim annahum kānū kāfirīn(a).
Yaa gita jinnii fi namaa! Ergamtoonni of keessaa isinitti hin dhufnee, keeyyata koo isin biraan gahanii waa’ee walga’ii guyyaa kana isin akeekkachiisan? Isaanis, "(Eeyyee), nuti ragaa ofii keenyaati" jedhanii deebisaniif. Garuu jireenya biyya lafaatiin gowwoomfamanii ofii isaanii irratti ragaa ta’aniiru, akka isaan kaafiroota ta’an.
الَّذِيْنَ اتَّخَذُوْا دِيْنَهُمْ لَهْوًا وَّلَعِبًا وَّغَرَّتْهُمُ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَاۚ فَالْيَوْمَ نَنْسٰىهُمْ كَمَا نَسُوْا لِقَاۤءَ يَوْمِهِمْ هٰذَاۙ وَمَا كَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ
al-lażīnattakhażū dīnahum lahwaw wa la‘ibaw wa garrathumul-ḥayātud-dun-yā, fal-yauma nansāhum kamā nasū liqā'a yaumihim hāżā, wa mā kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).
(jechuun) warra amantii isaanii taphaafi qoosaa godhatan, jireenya addunyaatiin gowwoomfamaniiru. Egaa guyyaa kana (Qiyaamaa), akkuma kanaan dura walga’ii har’aa dagatan, akkasumas keeyyata Keenya waan gananiif isaan irraanfanna.
فَخَلَفَ مِنْۢ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَّرِثُوا الْكِتٰبَ يَأْخُذُوْنَ عَرَضَ هٰذَا الْاَدْنٰى وَيَقُوْلُوْنَ سَيُغْفَرُ لَنَاۚ وَاِنْ يَّأْتِهِمْ عَرَضٌ مِّثْلُهٗ يَأْخُذُوْهُۗ اَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِّيْثَاقُ الْكِتٰبِ اَنْ لَّا يَقُوْلُوْا عَلَى اللّٰهِ اِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوْا مَا فِيْهِۗ وَالدَّارُ الْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِيْنَ يَتَّقُوْنَۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
fa khalafa mim ba‘dihim khalfuw wariṡul-kitāba ya'khużūna ‘araḍa hāżal-adnā wa yaqūlūna sayugfaru lanā, wa iy ya'tihim ‘araḍum miṡluhū ya'khużūh(u), alam yu'khaż ‘alaihim mīṡāqul-kitābi allā yaqūlū ‘alallāhi illal-ḥaqqa wa darasū mā fīh(i), wad-dārul-ākhiratu khairul lil-lażīna yattaqūn(a), afalā ta‘qilūn(a).
Ergasii isaan booda dhaloonni Tawraatii dhaalee qabeenya gad-aanaa addunyaa kanaa fudhate dhufe. Ergasii "dhiifama nuuf godhama" jedhan. Wanti akka addunyaa kanaas yoo isaanitti dhufe isaanis ni fudhatu turan. Waa’ee Rabbii dhugaa malee waan tokko akka hin dubbanne kakuu Kitaaba (Tawreeta) keessatti hin hidhamnee, osoo wanta keessa jiru baratanillee? Warra Rabbiin sodaataniif bakki aakhiraa gaariidha. Egaa isin hin hubattanii?
وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنٰهُ بِهَا وَلٰكِنَّهٗٓ اَخْلَدَ اِلَى الْاَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوٰىهُۚ فَمَثَلُهٗ كَمَثَلِ الْكَلْبِۚ اِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ اَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْۗ ذٰلِكَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِيْنَ كَذَّبُوْا بِاٰيٰتِنَاۚ فَاقْصُصِ الْقَصَصَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُوْنَ
wa lau syi'nā larafa‘nāhu bihā wa lākinnahū akhlada ilal-arḍi wattaba‘a hawāh(u), fa maṡaluhū kamaṡalil-kalb(i), in taḥmil ‘alaihi yalhaṡ au tatrukūhu yalhaṡ, żālika maṡalul-qaumil-lażīna każżabū bi'āyātinā, faqṣuṣil-qaṣaṣa la‘allahum yatafakkarūn(a).
Osoo fedha taanee silaa (sadarkaa isaa) ol kaafna turre (keeyyata), garuu inni gara addunyaatti injifatee fedhii isaa (gadi) hordofe, fakkeenyi isaa akka sareeti, yoo isa ariite arraba isaa baafta yoo hayyamte immoo arraba isaa baase (akkasumas). Fakkeenyi warra keeyyata Keenya gananii akkana. Kanaaf seenaa sana akka yaadan gochuuf himi.
مَاكَانَ لِنَبِيٍّ اَنْ يَّكُوْنَ لَهٗٓ اَسْرٰى حَتّٰى يُثْخِنَ فِى الْاَرْضِۗ تُرِيْدُوْنَ عَرَضَ الدُّنْيَاۖ وَاللّٰهُ يُرِيْدُ الْاٰخِرَةَۗ وَاللّٰهُ عَزِيْزٌحَكِيْمٌ
mā kāna linabiyyin ay yakūna lahū asrā ḥattā yuṡkhina fil-arḍ(i), turīdūna ‘araḍad-dun-yā, wallāhu yurīdul-ākhirah(ta), wallāhu ‘azīzun ḥakīm(un).
Raajiin tokko diinota isaa lafarra jiran naafa gochuu isaa dura hidhamtoota qabaachuun isaa sirrii hin ta’u. Qabeenya addunyaa hawwitu osoo Rabbiin jireenya boodaatti (siniif) kajeelu. Rabbiin hunda danda'aa, beekaadha.
قُلْ بِفَضْلِ اللّٰهِ وَبِرَحْمَتِهٖ فَبِذٰلِكَ فَلْيَفْرَحُوْاۗ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
qul bifaḍlillāhi wa biraḥmatihī fa biżālika falyafraḥū, huwa khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Jedhi (Muhammad), "Tola Rabbii fi rahmata Isaatin haa gammadan. Waan isaan kuufatan caalaa sun ni caala."
مَنْ كَانَ يُرِيْدُ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا وَزِيْنَتَهَا نُوَفِّ اِلَيْهِمْ اَعْمَالَهُمْ فِيْهَا وَهُمْ فِيْهَا لَا يُبْخَسُوْنَ
man kāna yurīdul-ḥayātad-dun-yā wa zīnatahā nuwaffi ilaihim a‘mālahum fīhā wa hum fīhā lā yubkhasūn(a).
Namni jireenya addunyaa fi faaya ishee hawwe, dhugumatti hojii isaanii addunyaa irratti (guutumaan guututti) isaaniif kenninaaf (gutummaatti) addunyaa irrattis hin jallifaman.
كَاَنْ لَّمْ يَغْنَوْا فِيْهَا ۗ اَلَا بُعْدًا لِّمَدْيَنَ كَمَا بَعِدَتْ ثَمُوْدُ ࣖ
ka allam yagnau fīhā, alā bu‘dal limadyana kamā ba‘idat ṡamūd(u).
akka waan bakka sana jiraatanii hin beekneetti. Yaadadhaa, ummanni Madyan akkuma ummanni Samud (akkasumas) ni badu.
اَللّٰهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَّشَاۤءُ وَيَقْدِرُ ۗوَفَرِحُوْا بِالْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۗ وَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا فِى الْاٰخِرَةِ اِلَّا مَتَاعٌ ࣖ
allāhu yabsuṭur-rizqa limay yasyā'u wa yaqdir(u), wa fariḥū bil-ḥayātid-dun-yā, wa mal-ḥayātud-dun-yā fil-ākhirati illā matā‘(un).
Rabbiin rizqii nama fedhetti diriirsee (nama fedhettis) ni daangeessa. Jireenya Aakhiraa wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu gammachuu (gabaabaa) qofa ta’us, jireenya addunyaatti gammadu.
فَاِذَا قَرَأْتَ الْقُرْاٰنَ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطٰنِ الرَّجِيْمِ
fa iżā qara'tal-qur'āna fasta‘iż billāhi minasy-syaiṭānir-rajīm(i).
Kanaafuu ati (Muhammad) Qur'aana dubbisuu yoo barbaadde, sheyxaana abaaramaa irraa eegumsa Rabbiin kadhadhu.
ذٰلِكَ بِاَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا عَلَى الْاٰخِرَةِۙ وَاَنَّ اللّٰهَ لَا يَهْدِى الْقَوْمَ الْكٰفِرِيْنَ
Żālika bi'annahumustaḥabbul-ḥayātad-dun-yā ‘alal-ākhirah(ti), wa annallāha lā yahdil-qaumal-kāfirīn(a).
Kunis jireenya boodaa caalaa jireenya adunyaa waan jaallataniif, Rabbiin namoota kafaran hin qajeelchu.
مَتَاعٌ قَلِيْلٌ ۖوَّلَهُمْ عَذَابٌ اَلِيْمٌ
matā‘un qalīl(un), wa lahum ‘ażābun alīm(un).
(Innis) gammachuu xiqqaadha, adabbii dhukkubsataa ni argatu.
وَاِنَّا لَجٰعِلُوْنَ مَا عَلَيْهَا صَعِيْدًا جُرُزًاۗ
wa innā lajā‘ilūna mā ‘alaihā ṣa‘īdan juruzā(n).
Dhugumatti waan isa gubbaa jirus lafa gogaa fi goggogaa akka ta’u (akkasumas) ni goona.
وَاضْرِبْ لَهُمْ مَّثَلَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا كَمَاۤءٍ اَنْزَلْنٰهُ مِنَ السَّمَاۤءِ فَاخْتَلَطَ بِهٖ نَبَاتُ الْاَرْضِ فَاَصْبَحَ هَشِيْمًا تَذْرُوْهُ الرِّيٰحُ ۗوَكَانَ اللّٰهُ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ مُّقْتَدِرًا
waḍrib lahum maṡalal-ḥayātid-dun-yā kamā'in anzalnāhu minas-samā'i fakhtalaṭa bihī nabātul-arḍi fa aṣbaḥa hasyīman tażrūhur-riyāḥ(u), wa kānallāhu ‘alā kulli syai'im muqtadirā(n).
Isaanis (namaaf) fakkeenya jireenya addunyaa kanaa godhi, akka bishaan (roobaa) samii irraa buusne, akka inni biqiltoota lafa irra jiran akka xaa’u, sana booda (biqiltoonni) akkuma qilleensi afuufaman ni gogsu. Rabbiin immoo waan hunda irratti olta’aadha.
قَالُوْا لَنْ نُّؤْثِرَكَ عَلٰى مَا جَاۤءَنَا مِنَ الْبَيِّنٰتِ وَالَّذِيْ فَطَرَنَا فَاقْضِ مَآ اَنْتَ قَاضٍۗ اِنَّمَا تَقْضِيْ هٰذِهِ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا ۗ
qālū lan nu'ṡiraka ‘alā mā jā'anā minal-bayyināti wal-lażī faṭaranā faqḍi mā anta qāḍ(in), innamā taqḍī hāżihil-ḥayātad-dun-yā.
Isaanis (falfaltoonni) "Ragaa ifa ta'e (mu'ijidaa), kan nutti dhufee fi (Rabbiin) kan nu uume irratti hundoofnee siif hin filannu (hin galchine) waan ta'eef waan murteessuu barbaaddu murteessi. Dhugaa dubbachuuf ati jireenya addunyaa tana irratti qofa murteessuu dandeessa."
وَلَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ اِلٰى مَا مَتَّعْنَا بِهٖٓ اَزْوَاجًا مِّنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ەۙ لِنَفْتِنَهُمْ فِيْهِ ۗوَرِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَّاَبْقٰى
wa lā tamuddanna ‘ainaika ilā mā matta‘nā bihī azwājam minhum zahratal-ḥayātid-dun-yā, linaftinahum fīh(i), wa rizqu rabbika khairuw wa abqā.
Akkasumas ija keessan gara gammachuu garee isaanii tokko tokkoof kennine, (akka) daraaraa jireenyaa addunyaa irratti hin qajeelchin, akka Nuti sanaan (gammachuu) isaan qorannuuf. Ayyaanni Waaqa keetii kan caalu fi kan bara baraa dha.
وَيَسْتَعْجِلُوْنَكَ بِالْعَذَابِ وَلَنْ يُّخْلِفَ اللّٰهُ وَعْدَهٗۗ وَاِنَّ يَوْمًا عِنْدَ رَبِّكَ كَاَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّوْنَ
wa yasta‘jilūnaka bil-‘ażābi wa lay yukhlifallāhu wa‘dah(ū), wa inna yauman ‘inda rabbika ka'alfi sanatim mimmā ta‘uddūn(a).
Akkasumas Rabbiin waadaa Isaa cabsuu baatus adabbii akka ariifachiiftu si (Muhammad) kadhatu. Dhugumatti Gooftaa kee biratti guyyaan tokko akka shallaggii keetiin akka waggaa kumaati.
قَالَ رَبِّ انْصُرْنِيْ بِمَا كَذَّبُوْنِ
qāla rabbinṣurnī bimā każżabūn(i).
Innis (Hud) “Yaa Rabbii kiyya na gargaari waan na sobaniif” jedhee kadhate.
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَّلَا بَنُوْنَ ۙ
yauma lā yanfa‘u māluw wa lā banūn(a).
(jechuunis) guyyaa (yeroo) qabeenyi fi ijoolleen faayidaa hin qabne, .
اَفَرَءَيْتَ اِنْ مَّتَّعْنٰهُمْ سِنِيْنَ ۙ
afa ra'aita im matta‘nāhum sinīn(a).
Kanaafuu osoo waggaa muraasaaf gammachuu jireenyaa isaaniif kenninee maal jettu, .
مَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ مَّا كَانُوْا يُمَتَّعُوْنَ ۗ
mā agnā ‘anhum mā kānū yumatta‘ūn(a).
gammachuun isaan dhaga’amu faayidaa tokkollee akka isaan hin qabne beekamaadha.
وَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا وَزِيْنَتُهَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ ࣖ
wa mā ūtītum min syai'in famatā‘ul-ḥayātid-dun-yā wa zīnatuhā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā, afalā ta‘qilūn(a).
Wanti (qabeenya, iddoo, sanyii) siif kennames gammachuu jireenya addunyaa fi faaya isheeti; wanti Rabbiin bira jiru kan caalu fi kan bara baraa ta’ee osoo jiruu. Siif hin galle?
اَفَمَنْ وَّعَدْنٰهُ وَعْدًا حَسَنًا فَهُوَ لَاقِيْهِ كَمَنْ مَّتَّعْنٰهُ مَتَاعَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ثُمَّ هُوَ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ مِنَ الْمُحْضَرِيْنَ
afamaw wa‘adnāhu wa‘dan ḥasanan fahuwa lāqīhi kamam matta‘nāhu matā‘al-ḥayātid-dun-yā ṡumma huwa yaumal-qiyāmati minal-muḥḍarīn(a).
Egaa nama waadaa gaarii (jannata) isaaf waadaa galchinee argate, nama gammachuu jireenya addunyaa itti kennine wajjiin tokkuma? ergasii Guyyaa Qiyaamaa warra harkifaman (gara jahannam) keessa ni ta’a?
وَمَا هٰذِهِ الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا لَهْوٌ وَّلَعِبٌۗ وَاِنَّ الدَّارَ الْاٰخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُۘ لَوْ كَانُوْا يَعْلَمُوْنَ
wa mā hāżihil-ḥayātud-dun-yā illā lahwuw wa la‘ib(un), wa innad-dāral-ākhirata lahiyal-ḥayawān(u), lau kānū ya‘lamūn(a).
Jireenyi addunyaa kanaa immoo qoosaa fi tapha qofa. Dhugumatti immoo lafti jireenya boodaa jireenya dhugaati, osoo beekanii qofa.
وَيَوْمَ تَقُوْمُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُوْنَ ەۙ مَا لَبِثُوْا غَيْرَ سَاعَةٍ ۗ كَذٰلِكَ كَانُوْا يُؤْفَكُوْنَ
wa yauma taqūmus-sā‘atu yuqsimul-mujrimūn(a), mā labiṡū gaira sā‘ah(tin), każālika kānū yu'fakūn(a).
Guyyaa (yeroo) Qiyaamaan dhufte immoo cubbamoonni yeroo muraasaaf (qofa) qofa akka hafan kakatu. Akkasitti dur (dhugaa irraa) garagalfamaa turan.
فَمَآ اُوْتِيْتُمْ مِّنْ شَيْءٍ فَمَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۚوَمَا عِنْدَ اللّٰهِ خَيْرٌ وَّاَبْقٰى لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْا وَعَلٰى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُوْنَۚ
famā ūtītum min syai'in fa matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wa mā ‘indallāhi khairuw wa abqā lil-lażīna āmanū wa ‘alā rabbihim yatawakkalūn(a).
Wanti (gammachuun) siif kenname, gammachuu jireenya addunyaa kanaati. Wanti (gammachuun) Rabbiin bira jiru warra amananiif kan caalu fi bara baraa ta’ee, Rabbiin qofa irratti imaanaa isaanii kan kaa’an yoo ta’u, .
اَهُمْ يَقْسِمُوْنَ رَحْمَتَ رَبِّكَۗ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَّعِيْشَتَهُمْ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۙ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجٰتٍ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيًّا ۗوَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُوْنَ
ahum yaqsimūna raḥmata rabbik(a), naḥnu qasamnā bainahum ma‘īsyatahum fil-ḥayātid-dun-yā, wa rafa‘nā ba‘ḍahum fauqa ba‘ḍin darajātil liyattakhiża ba‘ḍuhum ba‘ḍan sukhriyyā(n), wa raḥmatu rabbika khairum mimmā yajma‘ūn(a).
Rahmata Gooftaa keetii ni raabsu? Jireenya addunyaa tana keessatti jireenya isaanii murteessina, gariin isaanii kaan irraa akka fayyadamoo ta’aniif, kaan isaanii sadarkaa sadarkaan warra kaan ol kaafneerra. Waan isaan walitti qaban irra immoo rahmata Gooftaa keetii ni caala.
وَزُخْرُفًاۗ وَاِنْ كُلُّ ذٰلِكَ لَمَّا مَتَاعُ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَالْاٰخِرَةُ عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِيْنَ ࣖ
wa zukhrufā(n), wa in kullu żālika lammā matā‘ul-ḥayātid-dun-yā, wal-ākhiratu ‘inda rabbika lil-muttaqīn(a).
akkasumas (Nutis) faaya warqee irraa ni hojjenna. Kuni hundi immoo gammachuu jireenya addunyaa malee homaa osoo hin taane, jireenyi jireenya boodaa Gooftaa kee wajjin jiru garuu warra Waaqayyoon sodaataniif qofa kan qabamedha.
فَاصْبِرْ كَمَا صَبَرَ اُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِلْ لَّهُمْ ۗ كَاَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوْعَدُوْنَۙ لَمْ يَلْبَثُوْٓا اِلَّا سَاعَةً مِّنْ نَّهَارٍ ۗ بَلٰغٌ ۚفَهَلْ يُهْلَكُ اِلَّا الْقَوْمُ الْفٰسِقُوْنَ ࣖ
faṣbir kamā ṣabara ulul-‘azmi minar-rusuli wa lā tasta‘jil lahum, ka'annahum yauma yarauna mā yū‘adūn(a), lam yalbaṡū illā sā‘atam min nahār(in), balāg(un), fahal yuhlaku illal-qaumul-fāsiqūn(a).
Kanaafu obsi (yaa Muhammad) akkuma ergamoonni jajjaboo obsan, adabbiin akka isaan irratti ariifatu hin kadhatin. Guyyaa adabbii abdachiifame argan, guyyaa keessatti yeroo gabaabaa malee akka waan hafanii (adunyaa kana irratti) ta’a. Dirqamni kee dabarsuu qofa. Kanaafu kan hin ajajamne (Rabbiin hin ajajamne) malee namni balleessu hin jiru.
اِنَّمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ ۗوَاِنْ تُؤْمِنُوْا وَتَتَّقُوْا يُؤْتِكُمْ اُجُوْرَكُمْ وَلَا يَسْـَٔلْكُمْ اَمْوَالَكُمْ
innamal-ḥayātud-dun-yā la‘ibuw wa lahw(un), wa in tu'minū wa tattaqū yu'tikum ujūrakum wa lā yas'alkum amwālakum.
Dhugaa dubbachuuf jireenyi biyya lafaa taphaafi bashannana qofa. Yoo ati amantee fi sodaatte Rabbiin mindaa siif kenna qabeenya kee hin kadhatu.
اِعْلَمُوْٓا اَنَّمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَّلَهْوٌ وَّزِيْنَةٌ وَّتَفَاخُرٌۢ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِى الْاَمْوَالِ وَالْاَوْلَادِۗ كَمَثَلِ غَيْثٍ اَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهٗ ثُمَّ يَهِيْجُ فَتَرٰىهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُوْنُ حُطَامًاۗ وَفِى الْاٰخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيْدٌۙ وَّمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانٌ ۗوَمَا الْحَيٰوةُ الدُّنْيَآ اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُوْرِ
i‘lamū annamal-ḥayātud-dun-yā la‘ibuw wa lahwuw wa zīnatuw wa tafākhurum bainakum wa takāṡurun fil-amwāli wal-aulād(i), kamaṡali gaiṡin a‘jabal-kuffāra nabātuhū ṡumma yahīju fatarāhu muṣfarran ṡumma yakūnu ḥuṭāmā(n), wa fil-ākhirati ‘ażābun syadīd(un), wa magfiratum minallāhi wa riḍwān(un), wa mal-ḥayātud-dun-yā illā matā‘ul-gurūr(i).
Jireenyi addunyaa kanaa taphaafi bashannana, faayaafi wal dhaadachuu qofa akka ta'e beeki isin jidduutti fi waldorgommii qabeenyaafi ijoolleen, akka rooba midhaan isaa qotee bulaa gammachiisu, sana booda gogee keelloo ta'uu argita, sana booda caccabaa ta'a. Aakhiratti immoo adabbii fi araaramni cimaan Rabbiin biraa fi gammachiin Isaa ni jira. Jireenyi addunyaa kanaa immoo gammachuu gowwoomsaa malee homaa miti.
وَالْاٰخِرَةُ خَيْرٌ وَّاَبْقٰىۗ
wal-ākhiratu khairuw wa abqā.
jireenyi boodaa fooyya’aa fi bara baraa ta’us.
وَلَلْاٰخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْاُوْلٰىۗ
wa lal-ākhiratu khairul laka minal-ūlā.
dhugumatti, inni boodaa isa duraa caalaa siif wayya.