يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خُلَّةٌ وَّلَا شَفَاعَةٌ ۗوَالْكٰفِرُوْنَ هُمُ الظّٰلِمُوْنَ
yā ayyuhal-lażīna āmanū anfiqū mimmā razaqnākum min qabli ay ya'tiya yaumul lā bai‘un fīhi wa lā khullatuw wa lā syafā‘ah(tun), wal-kāfirūna humuẓ-ẓālimūn(a).
Yaa warra amantan! Guyyaan bittaa fi gurgurtaan hin jirre, hiriyummaa fi araarsummaan hin jirre osoo hin dhufin rizqii Nuti isiniif kennine keessaa muraasa invast godhaa. Warri kafare jallitoota.
مَثَلُ الَّذِيْنَ يُنْفِقُوْنَ اَمْوَالَهُمْ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ اَنْۢبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِيْ كُلِّ سُنْۢبُلَةٍ مِّائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللّٰهُ يُضٰعِفُ لِمَنْ يَّشَاۤءُ ۗوَاللّٰهُ وَاسِعٌ عَلِيْمٌ
maṡalul-lażīna yunfiqūna amwālahum fī sabīlillāhi kamaṡali ḥabbatin ambatat sab‘a sanābila fī kulli sumbulatim mi'atu ḥabbah(tin), wallāhu yuḍā‘ifu limay yasyā'(u), wallāhu wāsi‘un ‘alīm(un).
Fakkeenyi nama qabeenya isaa karaa Rabbiitti fixu akka sanyii citaa torba biqilu, tokkoon tokkoon citaa irratti sanyii dhibbatu jira. Rabbiin nama fedheef baay’isa, Rabbiin immoo hunda hammatee, waan hunda beekuudha.
اَلصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْمُنْفِقِيْنَ وَالْمُسْتَغْفِرِيْنَ بِالْاَسْحَارِ
aṣ-ṣābirīna waṣ-ṣādiqīna wal-qāniṭīna wal-munfiqīna wal-mustagfirīna bil-asḥār(i).
(Akkasumas) nama obsa qabu, nama qajeelaa, nama ajajamu, nama qabeenya isaa dabarsee kennu, nama osoo hin bariin dhiifama gaafatu.
لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتّٰى تُنْفِقُوْا مِمَّا تُحِبُّوْنَ ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ شَيْءٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ
lan tanālul-birra ḥattā tunfiqū mimmā tuḥibbūn(a), wa mā tunfiqū min syai'in fa innallāha bihī ‘alīm(un).
Qabeenya jaallattu keessaa muraasa hanga baastutti safuu hin argattu. Waan baafattan hunda, dhimma sanaa Rabbiin Beekaadha.
وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِيْنَ يَبْخَلُوْنَ بِمَآ اٰتٰىهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ ۗ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ ۗ سَيُطَوَّقُوْنَ مَا بَخِلُوْا بِهٖ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ ࣖ
wa lā yaḥsabannal-lażīna yabkhalūna bimā ātāhumullāhu min faḍlihī huwa khairal lahum, bal huwa syarrul lahum, sayuṭawwaqūna mā bakhilū bihī yaumal-qiyāmah(ti), wa lillāhi mīrāṡus-samāwāti wal-arḍ(i), wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).
Warri wanta Rabbiin tola Isaa irraa isaaniif kennetti quuqaman immoo (qadaalummaan) isaaniif hamaa ta’us, gonkumaa (miserly) isaaniif gaarii ta’a jedhanii yaaduu hin qaban. Wanti (qabeenyi) isaan itti yaadan Guyyaa Qiyaamaa (morma isaaniitti) fannifama. Dhaalli (wanti) samii fi dachii keessa jiru kan Rabbiiti. Rabbiin waan hojjettan irratti of eeggata.
قُلْ لِّعِبَادِيَ الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا يُقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَيُنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰهُمْ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ يَوْمٌ لَّا بَيْعٌ فِيْهِ وَلَا خِلٰلٌ
qul li‘ibādiyal-lażīna āmanū yuqīmuṣ-ṣalāta wa yunfiqū mimmā razaqnāhum sirraw wa ‘alāniyatam min qabli ay ya'tiya yaumul lā bai‘un fīhi wa lā khilāl(un).
Gabroota kiyya warra amananiif akkana jedhi (Muhammad) "Salaata haa godhan, rizqii nuti dhiheessinu keessaa muraasa dhoksaan ykn ifatti guyyaan osoo hin ga'iin, yeroo kana booda bittaa fi gurgurtaa fi hiriyyummaan hin jirretti haa fixan."
وَلَا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُوْلَةً اِلٰى عُنُقِكَ وَلَا تَبْسُطْهَا كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوْمًا مَّحْسُوْرًا
wa lā taj‘al yadaka maglūlatan ilā ‘unuqika wa lā tabsuṭhā kullal-basṭi fa taq‘uda malūmam maḥsūrā(n).
Akkasumas harka kee morma keetti hidhamee hin godhin (akkasumas) garmalee hin diriirsin (baay'ee arjaa) yookaan salphina fi gaabbii ni taata.
وَالَّذِيْنَ اِذَآ اَنْفَقُوْا لَمْ يُسْرِفُوْا وَلَمْ يَقْتُرُوْا وَكَانَ بَيْنَ ذٰلِكَ قَوَامًا
wal-lażīna iżā anfaqū lam yusrifū wa lam yaqturū wa kāna baina żālika qawāmā(n).
Akkasumas (gabroota Rabbii rahmata godhaa dabalatee) warri yeroo (qabeenya) baasan, garmalee hin taane, akkasumas (akkasumas) quuqama hin qabne, lamaan isaanii iyyuu sababa qabeessa ta’an, .
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَّلَا بَنُوْنَ ۙ
yauma lā yanfa‘u māluw wa lā banūn(a).
(jechuunis) guyyaa (yeroo) qabeenyi fi ijoolleen faayidaa hin qabne, .
تَتَجَافٰى جُنُوْبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُوْنَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَّطَمَعًاۖ وَّمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ
tatajāfā junūbuhum ‘anil-maḍāji‘i yad‘ūna rabbahum khaufaw wa ṭama‘ā(n), wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).
Garaan isaanii siree isaanii irraa fagaatee, sodaa fi abdiin Gooftaa isaanii kadhatu, rizqii nuti isaaniif kennine keessaa gar tokko dabarsu.
اِنَّ الَّذِيْنَ يَتْلُوْنَ كِتٰبَ اللّٰهِ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَ وَاَنْفَقُوْا مِمَّا رَزَقْنٰهُمْ سِرًّا وَّعَلَانِيَةً يَّرْجُوْنَ تِجَارَةً لَّنْ تَبُوْرَۙ
innal-lażīna yatlūna kitāballāhi wa aqāmuṣ-ṣalāta wa anfaqū mimmā razaqnāhum sirraw wa ‘alāniyatay yarjūna tijāratal lan tabūr(a).
Dhugumatti warri yeroo hunda Kitaaba Rabbii (Al-Qur’aana) dubbisanii salaata raawwatanii fi rizqii nuti isaaniif kennine keessaa gar tokko dhoksaa fi ifatti dabarsan, daldala kasaaraa hin fidne abdatu, .
وَاِذَا قِيْلَ لَهُمْ اَنْفِقُوْا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّٰهُ ۙقَالَ الَّذِيْنَ كَفَرُوْا لِلَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اَنُطْعِمُ مَنْ لَّوْ يَشَاۤءُ اللّٰهُ اَطْعَمَهٗٓ ۖاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا فِيْ ضَلٰلٍ مُّبِيْنٍ
wa iżā qīla lahum anfiqū mimmā razaqakumullāh(u), qālal-lażīna kafarū lil-lażīna āmanū anuṭ‘imu mal lau yasyā'ullāhu aṭ‘amah(ū), in antum illā fī ḍalālim mubīn(in).
Akkasumas, "Rizqiin Rabbiin isiniif kenne keessaa muraasa dabarsaa" yeroo ittiin jedhame, warri kafaran warra amananiin, "Warra osoo Rabbiin fedhe isaan nyaachisu nyaachisuun nuuf sirriidhaa? Dhugumatti dogoggora ifa ta'e keessa jirtu" jedhu.
وَالَّذِيْنَ اسْتَجَابُوْا لِرَبِّهِمْ وَاَقَامُوا الصَّلٰوةَۖ وَاَمْرُهُمْ شُوْرٰى بَيْنَهُمْۖ وَمِمَّا رَزَقْنٰهُمْ يُنْفِقُوْنَ ۚ
wal-lażīnastajābū lirabbihim wa aqāmuṣ-ṣalāta wa amruhum syūrā bainahum, wa mimmā razaqnāhum yunfiqūn(a).
akkasumas (warra waamicha Waaqayyoo fudhatanii (abboomaman) fi kadhannaa raawwatan, dhimmi isaanii gidduu isaaniitti mari’achuun (murta’ee) osoo jiruu, rizqii nuti isaaniif kennine keessaa gar tokko dabarsan, .
وَفِيْٓ اَمْوَالِهِمْ حَقٌّ لِّلسَّاۤىِٕلِ وَالْمَحْرُوْمِ
wa fī amwālihim ḥaqqul lis-sā'ili wal-maḥrūm(i).
Qabeenya isaanii keessattis hiyyeessa gaafatuu fi hiyyeessa hin gaafanneef mirgatu jira.
اٰمِنُوْا بِاللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖ وَاَنْفِقُوْا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُّسْتَخْلَفِيْنَ فِيْهِۗ فَالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مِنْكُمْ وَاَنْفَقُوْا لَهُمْ اَجْرٌ كَبِيْرٌۚ
Āminū billāhi wa rasūlihī wa anfiqū mimmā ja‘alakum mustakhlafīna fīh(i), fal-lażīna āmanū minkum wa anfaqū lahum ajrun kabīr(un).
Rabbii fi Ergamaa Isaatti amantee qabeenya inni bulchaa (imaanaa) si godhe keessaa muraasa (karaa Rabbiitti) dabarsi. Kanaafu warri isin keessaa amananii fi (qabeenya isaanii karaa Rabbii irratti) baasan mindaa guddaa argatu.
وَمَا لَكُمْ اَلَّا تُنْفِقُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ وَلِلّٰهِ مِيْرَاثُ السَّمٰوٰتِ وَالْاَرْضِۗ لَا يَسْتَوِيْ مِنْكُمْ مَّنْ اَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَۗ اُولٰۤىِٕكَ اَعْظَمُ دَرَجَةً مِّنَ الَّذِيْنَ اَنْفَقُوْا مِنْۢ بَعْدُ وَقَاتَلُوْاۗ وَكُلًّا وَّعَدَ اللّٰهُ الْحُسْنٰىۗ وَاللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُوْنَ خَبِيْرٌ ࣖ
wa mā lakum allā tunfiqū fī sabīlillāhi wa lillāhi mīrāṡus-samāwāti wal-arḍ(i), lā yastawī minkum man anfaqa min qablil-fatḥi wa qātal(a), ulā'ika a‘ẓamu darajatam minal-lażīna anfaqū mim ba‘du wa qātalū, wa kullaw wa‘adallāhul-ḥusnā, wallāhu bimā ta‘malūna khabīr(un).
Dhaalli samii fi dachii hundi kan Rabbii ta’ee osoo jiruu maaliif qabeenya kee karaa Rabbii irratti hin fixin? Warra (qabeenya isaanii karaa Rabbii irratti) isin jidduu fixanii fi injifannoo (Makkaa) dura lolanii wajjin tokko miti. Warra (qabeenya isaanii) baasan fi sana booda qabsaa’an caalaa sadarkaa ol’aanaadha. Rabbiinis tokkoon tokkoon isaaniif (mindaa) caalu waadaa seene. Waan isin hojjattan immoo Rabbiin Quba qaba.
مَنْ ذَا الَّذِيْ يُقْرِضُ اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا فَيُضٰعِفَهٗ لَهٗ وَلَهٗٓ اَجْرٌ كَرِيْمٌ
man żal-lażī yuqriḍullāha qarḍan ḥasanan fa yuḍā‘ifahū lahū wa lahū ajrun karīm(un).
Namni liqii gaarii Rabbiif liqeesse, Rabbiin dachaa dachaa isaaf deebisa, mindaa kabajamaa ni badhaafama, .
اِنَّ الْمُصَّدِّقِيْنَ وَالْمُصَّدِّقٰتِ وَاَقْرَضُوا اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا يُّضٰعَفُ لَهُمْ وَلَهُمْ اَجْرٌ كَرِيْمٌ
innal-muṣṣaddiqīna wal-muṣṣaddiqāti wa aqraḍullāha qarḍan ḥasanay yuḍā‘afu lahum wa lahum ajrun karīm(un).
Dhugumatti, warri sadaqa godhanii, dhiiras ta’ee dubartii, liqii gaarii Rabbiif liqeessan, isaanif baay’ata, mindaa kabajamaa ni argatu.
وَاَنْفِقُوْا مِنْ مَّا رَزَقْنٰكُمْ مِّنْ قَبْلِ اَنْ يَّأْتِيَ اَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُوْلَ رَبِّ لَوْلَآ اَخَّرْتَنِيْٓ اِلٰٓى اَجَلٍ قَرِيْبٍۚ فَاَصَّدَّقَ وَاَكُنْ مِّنَ الصّٰلِحِيْنَ
wa anfiqū mimmā razaqnākum min qabli ay ya'tiya aḥadakumul-mautu fa yaqūla rabbi lau lā akhkhartanī ilā ajalin qarīb(in), fa aṣṣaddaqa wa akum minaṣ-ṣāliḥīn(a).
Duuti tokko keessan osoo hin dhufin waan isiniif kennine keessaa muraasas dabarsaa; ergasii (gaabbiidhaan) akkana jedhe, "Yaa Gooftaa koo, osoo ati (du'a) koo yeroo xiqqoo dabalataa tursiisuuf fedhii qabaatte, sana booda sadaqaa kennuu nan danda'a, warra Waaqayyoon sodaatan keessaas ta'a."
فَاتَّقُوا اللّٰهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوْا وَاَطِيْعُوْا وَاَنْفِقُوْا خَيْرًا لِّاَنْفُسِكُمْۗ وَمَنْ يُّوْقَ شُحَّ نَفْسِهٖ فَاُولٰۤىِٕكَ هُمُ الْمُفْلِحُوْنَ
fattaqullāha mastaṭa‘tum wasma‘ū wa aṭī‘ū wa anfiqū khairal li'anfusikum, wa may yūqa syuḥḥa nafsihī fa ulā'ika humul-mufliḥūn(a).
Kanaafu akka dandeetti keessaniitti Rabbiin sodaadhaa dhaggeeffadhaa ajajamaa; qabeenya gaarii ofiif invast gochuus. Kan quuqama irraa of eege immoo warra carraa qaban sun.
اِنْ تُقْرِضُوا اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًا يُّضٰعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْۗ وَاللّٰهُ شَكُوْرٌ حَلِيْمٌۙ
in tuqriḍullāha qarḍan ḥasanay yuḍā‘ifhu lakum wa yagfir lakum, wallāhu syakūrun ḥalīm(un).
Yoo liqii gaarii Rabbiif liqeessite, dhugumatti Inni siif baay’isuu (deebisee) siif araarama. Rabbiin immoo Rahmata, Rahmata godha.
۞ اِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ اَنَّكَ تَقُوْمُ اَدْنٰى مِنْ ثُلُثَيِ الَّيْلِ وَنِصْفَهٗ وَثُلُثَهٗ وَطَاۤىِٕفَةٌ مِّنَ الَّذِيْنَ مَعَكَۗ وَاللّٰهُ يُقَدِّرُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَۗ عَلِمَ اَنْ لَّنْ تُحْصُوْهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَءُوْا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْاٰنِۗ عَلِمَ اَنْ سَيَكُوْنُ مِنْكُمْ مَّرْضٰىۙ وَاٰخَرُوْنَ يَضْرِبُوْنَ فِى الْاَرْضِ يَبْتَغُوْنَ مِنْ فَضْلِ اللّٰهِ ۙوَاٰخَرُوْنَ يُقَاتِلُوْنَ فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۖفَاقْرَءُوْا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُۙ وَاَقِيْمُوا الصَّلٰوةَ وَاٰتُوا الزَّكٰوةَ وَاَقْرِضُوا اللّٰهَ قَرْضًا حَسَنًاۗ وَمَا تُقَدِّمُوْا لِاَنْفُسِكُمْ مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوْهُ عِنْدَ اللّٰهِ ۙهُوَ خَيْرًا وَّاَعْظَمَ اَجْرًاۗ وَاسْتَغْفِرُوا اللّٰهَ ۗاِنَّ اللّٰهَ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
inna rabbaka ya‘lamu annaka taqūmu adnā min ṡuluṡayil-laili wa niṣfahū wa ṡuluṡahū wa ṭā'ifatum minal-lażīna ma‘ak(a), wallāhu yuqaddirul-laila wan-nahār(a), ‘alima allan tuḥṣūhu fa tāba ‘alaikum faqra'ū mā tayassara minal-qur'ān(i), ‘alima an sayakūnu minkum marḍā, wa ākharūna yaḍribūna fil-arḍi yabtagūna min faḍlillāh(i), wa ākharūna yuqātilūna fī sabīlillāh(i), faqra'ū mā tayassara minh(u), wa aqīmuṣ-ṣalāta wa ātuz-zakāta wa aqriḍullāha qarḍan ḥasanā(n), wa mā tuqaddimū li'anfusikum min khairin tajidūhu ‘indallāh(i), huwa khairaw wa a‘ẓama ajrā(n), wastagfirullāh(a), innallāha gafūrur raḥīm(un).
Dhugumatti, Rabbiin kee ati (Muhammad) halkan harka sadii keessaa lama gadi, ykn walakkaa halkanii ykn harka sadii keessaa tokko gadi dhaabbattee (salaattee) fi (akkasuma) garee namoota si waliin jiran keessaa tokko ta’uu ni beeka. Safartuu halkanii fi guyyaa Rabbiin murteessa. Rabbiin daangaa yeroo sanaa murteessuu akka hin dandeenye ni beeka, kanaafuu boqonnaa siif kenneera, kanaaf Qur’aana irraa waan salphaa (siif) dubbisi, isin keessaa namoonni dhukkubsatan, kaan immoo tola Rabbii tokko tokko barbaadanii dachii irra deddeebi’an, kaan immoo karaa Rabbiitiin wal lolan akka jiraatan ni beeka, kanaaf waan salphaa (siif) Qur’aana irraa dubbisaa salaataa, zakaa kaffalaa fi Rabbiif liqii gaarii kenni. Waan tola ofii keetiif hojjatte hunda, mindaa hundarra gaarii fi mindaa guddaa ta’ee Rabbiin biraa akka argattu hin shakkisiisu. Akkasumas Rabbiin araarama kadhadhaa, dhugumatti Rabbiin hundarra araaramaa, rahmata godhaadha.
وَلَا يَحُضُّ عَلٰى طَعَامِ الْمِسْكِيْنِۗ
wa lā yaḥuḍḍu ‘alā ṭa‘āmil-miskīn(i).
akkasumas hiyyeessa nyaachisuu hin jajjabeessuu.