لِلْفُقَرَاۤءِ الَّذِيْنَ اُحْصِرُوْا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ لَا يَسْتَطِيْعُوْنَ ضَرْبًا فِى الْاَرْضِۖ يَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِيَاۤءَ مِنَ التَّعَفُّفِۚ تَعْرِفُهُمْ بِسِيْمٰهُمْۚ لَا يَسْـَٔلُوْنَ النَّاسَ اِلْحَافًا ۗوَمَا تُنْفِقُوْا مِنْ خَيْرٍ فَاِنَّ اللّٰهَ بِهٖ عَلِيْمٌ ࣖ
lil-fuqarā'il-lażīna uḥṣirū fī sabīlillāhi lā yastaṭī‘ūna ḍarban fil-arḍi yaḥsabuhumul-jāhilu agniyā'a minat-ta‘affuf(i), ta‘rifuhum bisīmāhum, lā yas'alūnan-nāsa ilḥāfā(n), wa mā tunfiqū min khairin fa innallāha bihī ‘alīm(un).
(Kuntix gastapkta) ukax pisin jakasirinakatakikiwa, jupanakax jark’atawa (jihad ukan ch’amanchawipanx) Allah thakinxa, ukhamat jupanakax janiw aka uraqin ch’amanchañjamäkiti; (yaqha jaqinakax) jan yatipki ukanakax, qamir jaqinakäkaspas ukhamaw amuyasipxi kunatix jupanakpachaw jark’aqasipxi (limosna mayiñat). Jumax (Muhammad) jupanakarux uñt’tawa sarnaqäwinakapampi, jupanakax janiw ch’amampiw mayninakat mayipkiti. Kuna suma qamirïñas qullqichasta, chiqpachansa, Allah ukax Taqi kunat yatiriwa.
وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا
wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).
Ukat jan awkini wawanakarux jaqichasiñkamax yant’apxam. Ukatxa, jumanakan amuyumanx jupanakax amuyt’asirïpxchi ukhax (qamkañanak uñjañanx wali sumäpxchi), ukhamax qamir yänakap jupanakar katuyapxam. Ukat jan manq’añati (propiedad de los orfanatos) ukax mä límite apropiado ukat (janiw) jank’ak (chuqt’aña) janïr jilxatkasa. Khititï (guardianak taypin) ch’amanïki, ukhamax jark’aqañapawa ( awki wawax qamirïñap manq’añapataki) ukat khititix pisin jakaski ukax, ukhamax uka yänak manq’añapawa kunatix wakiski ukhamarjama. Ukatxa, kunapachatï uka yänak jupanakar katuykäta ukhaxa, testigonak churañamawa. Ukat Allah ukax mä supervisor ukhamaw suficiente.
وَمَنْ لَّمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا اَنْ يَّنْكِحَ الْمُحْصَنٰتِ الْمُؤْمِنٰتِ فَمِنْ مَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ مِّنْ فَتَيٰتِكُمُ الْمُؤْمِنٰتِۗ وَاللّٰهُ اَعْلَمُ بِاِيْمَانِكُمْ ۗ بَعْضُكُمْ مِّنْۢ بَعْضٍۚ فَانْكِحُوْهُنَّ بِاِذْنِ اَهْلِهِنَّ وَاٰتُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ بِالْمَعْرُوْفِ مُحْصَنٰتٍ غَيْرَ مُسٰفِحٰتٍ وَّلَا مُتَّخِذٰتِ اَخْدَانٍ ۚ فَاِذَآ اُحْصِنَّ فَاِنْ اَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنٰتِ مِنَ الْعَذَابِۗ ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ۗ وَاَنْ تَصْبِرُوْا خَيْرٌ لَّكُمْ ۗ وَاللّٰهُ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ ࣖ
wa mal lam yastaṭi‘ minkum ṭaulan ay yankiḥal-muḥṣanātil-mu'mināti fa mim mā malakat aimānukum min fatayātikumul-mu'mināt(i), wallāhu a‘lamu bi'īmānikum, ba‘ḍukum mim ba‘ḍ(in), fankiḥūhunna bi'iżni ahlihinna wa ātūhunna ujūrahunna bil-ma‘rūfi muḥṣanātin gaira musāfiḥātiw wa lā muttakhiżāti akhdān(in), fa iżā uḥṣinna fa in ataina bifāḥisyatin fa ‘alaihinna niṣfu mā ‘alal-muḥṣanāti minal-‘ażāb(i), żālika limay khasyial-‘anata minkum, wa an taṣbirū khairul lakum, wallāhu gafūrur raḥīm(un).
Ukat khititix jumanak taypit jan mä iyawsiri libre warmimp jaqichasiñ atkchixa, ukhamax (jupatakix wali askiwa mä iyawsiri warmimpi jaqichasiñax esclavonakamat taypit. Allah jupax iyawsäwim uñt’iwa. Yaqhipanakax maynit maynikamaw jaqichasipxäta (Adanampi Evampit wawanakapa), ukhamax jupanakarux jaqichasipxam uywirinakapan permisopampi ukat jupanakarux mä suma dote churapxam, kunatix jupanakax jupanakpachaw jark’aqasipxi, janiw jilïr jaqinakäpkiti, janirakiw (janiw) yaqha warminakax katuqapkiti chachanakax uywanakaparjama Khuyapt’ayasiri.
اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبٰتُۗ وَطَعَامُ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ حِلٌّ لَّكُمْ ۖوَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ ۖوَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الْمُؤْمِنٰتِ وَالْمُحْصَنٰتُ مِنَ الَّذِيْنَ اُوْتُوا الْكِتٰبَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَآ اٰتَيْتُمُوْهُنَّ اُجُوْرَهُنَّ مُحْصِنِيْنَ غَيْرَ مُسٰفِحِيْنَ وَلَا مُتَّخِذِيْٓ اَخْدَانٍۗ وَمَنْ يَّكْفُرْ بِالْاِيْمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهٗ ۖوَهُوَ فِى الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخٰسِرِيْنَ ࣖ
al-yauma uḥilla lakumuṭ-ṭayyibāt(u), wa ṭa‘āmul-lażīna ūtul-kitāba ḥillul lakum, wa ṭa‘āmukum ḥillul lahum, wal-muḥṣanātu minal-mu'mināti wal-muḥṣanātu minal-lażīna ūtul-kitāba min qablikum iżā ātaitumūhunna ujūrahunna muḥṣinīna gaira musāfiḥīna wa lā muttakhiżī akhdān(in), wa may yakfur bil-īmāni faqad ḥabiṭa ‘amaluh(ū), wa huwa fil-ākhirati minal-khāsirīn(a).
Aka urux taqi kunatix askïki ukax jumatakix jaysatawa. Libron Jaqinakan manq’apax (sacrificio) jumatakix halal ukhamawa, ukat manq’añanakamax jupanakatakix halal ukhamawa. Ukat (jumatakix jaqichasiñax walikïskiwa) warminakax iyawsiri warminaka taypin jach’añchatäpki ukat warminakax khitinakatix jumat nayrax Libro churatäpkän ukanakan jach’añchatäpki ukanaka, jupanakamp jaqichasiñatakix dote pagapxäta ukhaxa, janiw wachuq jucha lurañ amtampi ukat jan mä warmir uywar tukuyañ amtampi. Khititix iyawsañ tukuyatat jan iyawskchixa, ukhamax chiqpachansa, luratanakapax inamayakiwa, ukat qhipa urunxa jupax chhaqhirinaka taypinkaniwa.
وَالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَ ۙ
wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).
ukat khitinakatï sapaki jan walinak uñjapki ukanakas,
قُلْ لِّلْمُؤْمِنِيْنَ يَغُضُّوْا مِنْ اَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوْا فُرُوْجَهُمْۗ ذٰلِكَ اَزْكٰى لَهُمْۗ اِنَّ اللّٰهَ خَبِيْرٌۢ بِمَا يَصْنَعُوْنَ
qul lil-mu'minīna yaguḍḍū min abṡārihim wa yaḥfaẓū furūjahum, żālika azkā lahum, innallāha khabīrum bimā yaṣna‘ūn(a).
Iyawsir jaqinakarux sapxam, nayranakap jark'aqapxam, janchinakapsa jark'aqapxam; ukhamatwa jupanakatakix juk’amp q’uma. Chiqansa, Allah jupax Taqi kun yatiriwa kuntix lurapki ukanakxa.
وَقُلْ لِّلْمُؤْمِنٰتِ يَغْضُضْنَ مِنْ اَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوْجَهُنَّ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلٰى جُيُوْبِهِنَّۖ وَلَا يُبْدِيْنَ زِيْنَتَهُنَّ اِلَّا لِبُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اٰبَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اٰبَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤىِٕهِنَّ اَوْ اَبْنَاۤءِ بُعُوْلَتِهِنَّ اَوْ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اِخْوَانِهِنَّ اَوْ بَنِيْٓ اَخَوٰتِهِنَّ اَوْ نِسَاۤىِٕهِنَّ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُنَّ اَوِ التّٰبِعِيْنَ غَيْرِ اُولِى الْاِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ اَوِ الطِّفْلِ الَّذِيْنَ لَمْ يَظْهَرُوْا عَلٰى عَوْرٰتِ النِّسَاۤءِ ۖوَلَا يَضْرِبْنَ بِاَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِيْنَ مِنْ زِيْنَتِهِنَّۗ وَتُوْبُوْٓا اِلَى اللّٰهِ جَمِيْعًا اَيُّهَ الْمُؤْمِنُوْنَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُوْنَ
wa qul lil-mu'mināti yagḍuḍna min abṡārihinna wa yaḥfaẓna furūjahunna wa lā yubdīna zīnatahunna illā mā ẓahara minhā walyaḍribna bikhumurihinna ‘alā juyūbihinn(a), wa lā yubdīna zīnatahunna illā libu‘ūlatihinna au ābā'ihinna au abnā'ihinna au abnā'i bu‘ūlatihinna au ikhwānihinna au banī ikhwānihinna au nisā'ihinna au mā malakat aimānuhunna awit-tābi‘īna gairi ulil-irbati minar-rijāli awiṭ-ṭiflil-lażīna lam yaẓharū ‘alā ‘aurātin-nisā'(i), wa lā yaḍribna bi'arjulihinna liyu‘lama mā yukhfīna min zīnatihinn(a), wa tūbū ilallāhi jamī‘an ayyuhal-mu'minūna la‘allakum tufliḥūn(a).
Ukat iyawsiri warminakarux sapxam, uñkatasiñap jisk’achapxam ukat jisk’achasiñap jark’aqapxam ukat janiw k’achacht’awinakap uñacht’ayapxañapäkiti jan ukasti uñjkañawa. Ukatxa, velonakapxa ch’uqt’asipxpan, janirakiw k’achacht’äwip uñacht’ayapxañapäkiti, jan ukasti chachanakaparu, awkinakaparu, chachapan awkinakaparu, yuqanakapar, chachan yuqanakaparu, jilanakaparu, jilanakapan yuqanakaparu, kullakanakapan yuqanakaparu, warminakarusa, esclavonakaparusa, jan ukax (warminakatak) jan munañanïpki uka uywatanakaparu . jan ukax warmin genitaliapat jan amuyir wawanaka. Ukat jan kayunakap ch'allt'apxañapäkiti, kuntix imantapki uk yatiyañataki. Ukat Diosar arrepentisipxam, jumanakax iyawsirinaka, ukhamat suma jikxatasipxañamataki.
وَلْيَسْتَعْفِفِ الَّذِيْنَ لَا يَجِدُوْنَ نِكَاحًا حَتّٰى يُغْنِيَهُمُ اللّٰهُ مِنْ فَضْلِهٖ ۗوَالَّذِيْنَ يَبْتَغُوْنَ الْكِتٰبَ مِمَّا مَلَكَتْ اَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوْهُمْ اِنْ عَلِمْتُمْ فِيْهِمْ خَيْرًا وَّاٰتُوْهُمْ مِّنْ مَّالِ اللّٰهِ الَّذِيْٓ اٰتٰىكُمْ ۗوَلَا تُكْرِهُوْا فَتَيٰتِكُمْ عَلَى الْبِغَاۤءِ اِنْ اَرَدْنَ تَحَصُّنًا لِّتَبْتَغُوْا عَرَضَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَمَنْ يُّكْرِهْهُّنَّ فَاِنَّ اللّٰهَ مِنْۢ بَعْدِ اِكْرَاهِهِنَّ غَفُوْرٌ رَّحِيْمٌ
walyasta‘fifil-lażīna lā yajidūna nikāḥan ḥattā yugniyahumullāhu min faḍlih(ī), wal-lażīna yabtagūnal-kitāba mimmā malakat aimānukum fa kātibūhum in ‘alimtum fīhim khairaw wa ātūhum mim mālillāhil-lażī ātākum, wa lā tukrihū fatayātikum ‘alal-bigā'i in aradna taḥaṣṣunal litabtagū ‘araḍal-ḥayātid-dun-yā, wa may yukrihhunna fa innallāha mim ba‘di ikrāhihinna gafūrur raḥīm(un).
Ukat khitinakatix jan jaqichasiñ yatipki jupanakax (jupa pachpa) q’uma sarnaqawip uñjapxañapawa, Allah jupanakarux khuyapayasiñapampiw ch’am churañapkama. Ukat jumanakan servirinakapax mä arust’äwi (libertad) munapxchi ukhaxa, jupanakampiw mä arust’äwi lurapxañama, jumatix yatisktaxa jupanakan aski yänakapax utjatapa, ukat jupanakarux mä qawqha tesoros Allah-an churapktam ukanak churañama. Ukat warmi uywatanakamarux jan wayt'amti q'uma sarnaqañ munapkchisa, jumanakax akapachan askinak thaqhañ munapxtaxa. Khititix jupanakar wayt’ki ukax chiqpachansa, Allah ukax pampachiriwa, khuyapayasir (jupanakatakix) ch’amanchatäpki uka qhipatxa.
وَالْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاۤءِ الّٰتِيْ لَا يَرْجُوْنَ نِكَاحًا فَلَيْسَ عَلَيْهِنَّ جُنَاحٌ اَنْ يَّضَعْنَ ثِيَابَهُنَّ غَيْرَ مُتَبَرِّجٰتٍۢ بِزِيْنَةٍۗ وَاَنْ يَّسْتَعْفِفْنَ خَيْرٌ لَّهُنَّۗ وَاللّٰهُ سَمِيْعٌ عَلِيْمٌ
wal-qawā‘idu minan-nisā'il-lātī lā yarjūna nikāḥan fa laisa ‘alaihinna junāḥun ay yaḍa‘na ṡiyābahunna gaira mutabarrijātim bizīnah(tin), wa ay yasta‘fifna khairul lahunn(a), wallāhu samī‘un ‘alīm(un).
Ukat chuymankipstat warminakax jan (menstruación ukat usurïñat) jan jaqichasiñ munapkiti (juk’ampi), ukhamax janiw kuna juchas utjkiti (anqäx) isi apsusiñax jan (sañ muni) joyas uñacht’ayasa; ukampis jachʼañchatäñajj jupanakatakix jukʼamp askiwa. Allah ukax Taqi ist’iri, Taqi kun yatiriwa.
اِنَّ الْمُسْلِمِيْنَ وَالْمُسْلِمٰتِ وَالْمُؤْمِنِيْنَ وَالْمُؤْمِنٰتِ وَالْقٰنِتِيْنَ وَالْقٰنِتٰتِ وَالصّٰدِقِيْنَ وَالصّٰدِقٰتِ وَالصّٰبِرِيْنَ وَالصّٰبِرٰتِ وَالْخٰشِعِيْنَ وَالْخٰشِعٰتِ وَالْمُتَصَدِّقِيْنَ وَالْمُتَصَدِّقٰتِ وَالصَّاۤىِٕمِيْنَ وَالصّٰۤىِٕمٰتِ وَالْحٰفِظِيْنَ فُرُوْجَهُمْ وَالْحٰفِظٰتِ وَالذّٰكِرِيْنَ اللّٰهَ كَثِيْرًا وَّالذّٰكِرٰتِ اَعَدَّ اللّٰهُ لَهُمْ مَّغْفِرَةً وَّاَجْرًا عَظِيْمًا
innal-muslimīna wal-muslimāti wal-mu'minīna wal-mu'mināti wal-qānitīna wal-qānitāti waṣ-ṣādiqīna waṣ-ṣādiqāti waṣ-ṣābirīna waṣ-ṣābirāti wal-khāsyi‘īna wal-khāsyi‘āti wal-mutaṣaddiqīna wal-mutaṣaddiqāti waṣ-ṣā'imīna waṣ-ṣā'imāti wal-ḥāfiẓīna furūjahum wal-ḥāfiẓāti waż-żākirīnallāha kaṡīraw waż-żākirāti a‘addallāhu lahum magfirataw wa ajran ‘aẓīmā(n).
Chiqansa, musulman chacha warminaka, iyawsir chacha warminaka, chacha warminakax ist’asiñapatakix ch’amanchasipxi, chacha warminakax chiqapar sarnaqapxi, chacha warminakax paciencianïpxiwa, chacha warminakax alt’at chuymanïpxiwa, chacha warminakax limosna churapxi, chacha warminakax ayunapxi, chacha warminakax jach’añchawip uñjapxi, chacha warminakax sapa kutiw (suti) Allah ukar arsupxi, Allah jupax jupanakatakix pampachäwi ukat mä jach’a premio ukaw churawayi.
وَمَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرٰنَ الَّتِيْٓ اَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيْهِ مِنْ رُّوْحِنَا وَصَدَّقَتْ بِكَلِمٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهٖ وَكَانَتْ مِنَ الْقٰنِتِيْنَ ࣖ ۔
wa maryamabnata ‘imrānal-latī aḥṣanat farjahā fa nafakhnā fīhi mir rūḥinā wa ṣaddaqat bikalimāti rabbihā wa kutubihī wa kānat minal-qānitīn(a).
ukat Maryam, Imran phuchapa, jupax jach’añchäwip manti, ukatx Jiwasax purakaparux mä juk’a jiwasan (lurata) ajayusan samaqapxta; ucat jupajj Tatitupan arunacaparu, pancanacaparus chʼamañchtʼäna; ucat jupajj istʼasir jaqenakat maynïrïnwa.
وَّالَّذِيْنَ هُمْ لِفُرُوْجِهِمْ حٰفِظُوْنَۙ
wal-lażīna hum lifurūjihim ḥāfiẓūn(a).
ukat khitinakatï sapaki jan walinak uñjapki ukanakas,
اِلَّا عَلٰٓى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُوْمِيْنَۚ
illā ‘alā azwājihim au mā malakat aimānuhum fa innahum gairu malūmīn(a).
jan ukax warminakaparu jan ukax kupi amparanakapamp apnaqat esclavonakarukiw jan juchañchatäpkiti.