وَاِلٰى عَادٍ اَخَاهُمْ هُوْدًا ۗقَالَ يٰقَوْمِ اعْبُدُوا اللّٰهَ مَا لَكُمْ مِّنْ اِلٰهٍ غَيْرُهٗ ۗاِنْ اَنْتُمْ اِلَّا مُفْتَرُوْنَ
wa ilā ‘ādin akhāhum hūdā(n), qāla yā qaumi‘budullāha mā lakum min ilāhin gairuh(ū), in antum illā muftarūn(a).
Mpe epai ya bato ya ‘Ad (Totindaki) ndeko na bango, Hud. Alobi: "Ee bato na ngai! Sambelaka Allah, nzambe moko te azali mpo na bino longola se Ye. (Ntango oyo nyonso) bosali kaka makambo."
يٰقَوْمِ لَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ اَجْرًا ۗاِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلَى الَّذِيْ فَطَرَنِيْ ۗ اَفَلَا تَعْقِلُوْنَ
yā qaumi lā as'alukum ‘alaihi ajrā(n), in ajriya illā ‘alal-lażī faṭaranī, afalā ta‘qilūn(a).
O bato na ngai! Nasengi yo indemnité te mpo na likambo oyo (appel na ngai). Lifuta na ngai ezali kaka epai ya Allah oyo akela ngai. Ozali kososola te?”
وَيٰقَوْمِ اسْتَغْفِرُوْا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوْبُوْٓا اِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاۤءَ عَلَيْكُمْ مِّدْرَارًا وَّيَزِدْكُمْ قُوَّةً اِلٰى قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِيْنَ
wa yā qaumistagfirū rabbakum ṡumma tūbū ilaihi yursilis-samā'a ‘alaikum midrāraw wa yazidkum quwwatan ilā quwwatikum wa lā tatawallau mujrimīn(a).
Mpe (Hud alobaki), "Ee bato ba ngai! Senga bolimbisi epai ya Nkolo na yo mpe na nsima boyamboli epai na Ye, ya solo akokitisa mbula makasi mpenza, Akobakisa makasi na makasi na yo, mpe kobaluka te mpo na kozala basumuki."
قَالُوْا يٰهُوْدُ مَاجِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَّمَا نَحْنُ بِتَارِكِيْٓ اٰلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِيْنَ
qālū yā hūdu mā ji'tanā bibayyinatiw wa mā naḥnu bitārikī ālihatinā ‘an qaulika wa mā naḥnu laka bimu'minīn(a).
Bango (bato ya 'Ad) balobaki: "Ee Hud! Omemeli biso elembeteli ya polele te, mpe tokotika bikeko na biso te mpo na maloba na yo, mpe tokondimela yo te."
اِنْ نَّقُوْلُ اِلَّا اعْتَرٰىكَ بَعْضُ اٰلِهَتِنَا بِسُوْۤءٍ ۗقَالَ اِنِّيْٓ اُشْهِدُ اللّٰهَ وَاشْهَدُوْٓا اَنِّيْ بَرِيْۤءٌ مِّمَّا تُشْرِكُوْنَ
in naqūlu illa‘tarāka ba‘ḍu ālihatinā bisū'(in), qāla innī usyhidullāha wasyhadū annī barī'um mimmā tusyrikūn(a).
Tolobaka kaka ete bikeko na biso mosusu etungisaki bino na bozoba.” Ye (Hud) alobaki: “Ya solo, nazali kotatola epai ya Allah mpe nazali kotatola ete nazali na bonsomi na oyo bozali kosangisa na Ye.
مِنْ دُوْنِهٖ فَكِيْدُوْنِيْ جَمِيْعًا ثُمَّ لَا تُنْظِرُوْنِ
min dūnihī fa kīdūnī jamī‘an ṡumma lā tunẓirūn(i).
elongo na basusu, yango wana bósala bokosi na bino nyonso epai na ngai mpe bozela lisusu te.
اِنِّيْ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ رَبِّيْ وَرَبِّكُمْ ۗمَا مِنْ دَاۤبَّةٍ اِلَّا هُوَ اٰخِذٌۢ بِنَاصِيَتِهَا ۗاِنَّ رَبِّيْ عَلٰى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيْمٍ
innī tawakkaltu ‘alallāhi rabbī wa rabbikum, mā min dābbatin illā huwa ākhiżum bināṣiyatihā, inna rabbī ‘alā ṣirāṭim mustaqīm(in).
Ya solo, natie elikia na ngai na Allah, Nkolo na ngai mpe Nkolo na yo. Ekelamu moko te oyo ezali kotambola ezali na bomoi kasi Ye nde asimbi libumu ya liboso (azali koyangela yango). Ya solo, Nkolo na ngai azali na nzela ya semba (semba).
فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقَدْ اَبْلَغْتُكُمْ مَّآ اُرْسِلْتُ بِهٖٓ اِلَيْكُمْ ۗوَيَسْتَخْلِفُ رَبِّيْ قَوْمًا غَيْرَكُمْۗ وَلَا تَضُرُّوْنَهٗ شَيْـًٔا ۗاِنَّ رَبِّيْ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيْظٌ
fa in tawallau faqad ablagtukum mā ursiltu bihī ilaikum, wa yastakhlifu rabbī qauman gairakum, wa lā taḍurrūnahū syai'ā(n), inna rabbī ‘alā kulli syai'in ḥafīẓ(un).
Na yango, soki bozongi nsima, boye ya solo, nasili kopesa bino nini ezali mokumba na ngai lokola ntoma epai na bino. Mpe Nkolo na ngai akozwa esika na bino na bato mosusu, nzokande bokoki komema ye mabe ata moke te. Ya solo, Nkolo na ngai azali Mosungi ya biloko nyonso."
وَلَمَّا جَاۤءَ اَمْرُنَا نَجَّيْنَا هُوْدًا وَّالَّذِيْنَ اٰمَنُوْا مَعَهٗ بِرَحْمَةٍ مِّنَّاۚ وَنَجَّيْنٰهُمْ مِّنْ عَذَابٍ غَلِيْظٍ
wa lammā jā'a amrunā najjainā hūdaw wal-lażīna āmanū ma‘ahū biraḥmatim minnā, wa najjaināhum min ‘ażābin galīẓ(in).
Mpe ntango etumbu na Biso eyaki, Tobikisaki Hud mpe baye bandimaki elongo na ye na ngolu na Biso. Tobikisaka (lisusu) bango (na bomoi nsima ya liwa) na etumbu ya makasi.
وَتِلْكَ عَادٌ ۖجَحَدُوْا بِاٰيٰتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْا رُسُلَهٗ وَاتَّبَعُوْٓا اَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيْدٍ
wa tilka ‘ādun jaḥadū bi'āyāti rabbihim wa ‘aṣau rusulahū wattaba‘ū amra kulli jabbārin ‘anīd(in).
Mpe yango ezali (lisolo ya) bato ya ‘Ad oyo bawanganaki bilembo (nguya) ya Nzambe. Baboyaki kotosa bantoma na Ye mpe batosaki mitindo ya bakonzi nyonso ya bolingi mpe ya kozanga botosi.
وَاُتْبِعُوْا فِيْ هٰذِهِ الدُّنْيَا لَعْنَةً وَّيَوْمَ الْقِيٰمَةِ ۗ اَلَآ اِنَّ عَادًا كَفَرُوْا رَبَّهُمْ ۗ اَلَا بُعْدًا لِّعَادٍ قَوْمِ هُوْدٍ ࣖ
wa utbi‘ū fī hażihid-dun-yā la‘nataw wa yaumal-qiyāmah(ti), alā inna ‘ādan kafarū rabbahum, alā bu‘dal li‘ādin qaumi hūd(in).
Mpe balandamaka ntango nyonso na bilakeli mabe na mokili oyo mpe (ndenge moko) na Mokolo ya Kosambisama. Kobosana te, bato ya ‘Ad bandimaki Nzambe na bango te. Ya solo, bato ya ‘Ada, bato ya Hude, bakokufa.
كَذَّبَتْ عَادُ ِۨالْمُرْسَلِيْنَ ۖ
każżabat ‘ādunil-mursalīn(a).
(Bato ya) ‘Ad bakosi bamemi-nsango.
اِذْ قَالَ لَهُمْ اَخُوْهُمْ هُوْدٌ اَلَا تَتَّقُوْنَ ۚ
iż qāla lahum akhūhum hūdun alā tattaqūn(a).
Ntango ndeko na bango Hude alobaki na bango ete: “Mpo na nini bozali na losambo te?
اِنِّيْ لَكُمْ رَسُوْلٌ اَمِيْنٌ ۙ
innī lakum rasūlun amīn(un).
Ya solo, nazali ntoma oyo batyelaka motema (oyo atindami) epai na bino, .
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِ ۚ
fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).
yango wana bobanga Allah pe botosa ngai.
وَمَآ اَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ اَجْرٍۚ اِنْ اَجْرِيَ اِلَّا عَلٰى رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ ۗ
wa mā as'alukum ‘alaihi min ajr(in), in ajriya illā ‘alā rabbil-‘ālamīn(a).
Mpe nasengi bino mbano moko te mpo ya libyangi liye; mbano na ngai euti kaka na Nkolo ya mokili.
اَتَبْنُوْنَ بِكُلِّ رِيْعٍ اٰيَةً تَعْبَثُوْنَ ۙ
atabnūna bikulli rī‘in āyatan ta‘baṡūn(a).
Otongaka bandako minene na bisika nyonso ya milai mpo na nkembo kozanga ete bato báfanda na bango, .
وَتَتَّخِذُوْنَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُوْنَۚ
wa tattakhiżūna maṣāni‘a la‘allakum takhludūn(a).
mpe ozali kotonga bandako makasi na elikia ete okozala na bomoi ya seko?
وَاِذَا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِيْنَۚ
wa iżā baṭasytum baṭasytum jabbārīn(a).
Mpe soki ozali konyokola, boye ozali kosala yango na motema mabe mpe na motema mawa te.
فَاتَّقُوا اللّٰهَ وَاَطِيْعُوْنِۚ
fattaqullāha wa aṭī‘ūn(i).
Yango wana bobanga Allah pe botosa ngai, .
وَاتَّقُوا الَّذِيْٓ اَمَدَّكُمْ بِمَا تَعْلَمُوْنَ ۚ
wattaqul-lażī amaddakum bimā ta‘lamūn(a).
mpe botikala komipesa na Ye oyo apesi bino oyo boyebi.
اَمَدَّكُمْ بِاَنْعَامٍ وَّبَنِيْنَۙ
amaddakum bi'an‘āmiw wa banīn(a).
Ye (Allah) apesi bino bangɔmbɛ mpe bana, .
وَجَنّٰتٍ وَّعُيُوْنٍۚ
wa jannātiw wa ‘uyūn(in).
mpe bilanga, mpe maziba, .
اِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ ۗ
innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).
Ya solo, nazali kobanga ete etumbu ekoyela bino na mokolo monene."
قَالُوْا سَوَاۤءٌ عَلَيْنَآ اَوَعَظْتَ اَمْ لَمْ تَكُنْ مِّنَ الْوٰعِظِيْنَ ۙ
qālū sawā'un ‘alainā awa‘aẓta am lam takum minal-wā‘iẓīn(a).
Bazongiseli bango ete: “Ezali ndenge moko mpo na biso soki ozali kopesa toli to kopesa toli te, .
اِنْ هٰذَآ اِلَّا خُلُقُ الْاَوَّلِيْنَ ۙ
in hāżā illā khuluqul-awwalīn(a).
Oyo (lingomba na biso) ezali eloko mosusu te kaka mimeseno ya bato ya kala, .
وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِيْنَ ۚ
wa mā naḥnu bimu‘ażżabīn(a).
mpe tokozwa etumbu (na lolenge moko te).”
فَكَذَّبُوْهُ فَاَهْلَكْنٰهُمْۗ اِنَّ فِيْ ذٰلِكَ لَاٰيَةً ۗوَمَا كَانَ اَكْثَرُهُمْ مُّؤْمِنِيْنَ
fa każżabūhu fa ahlaknāhum, inna fī żālika la'āyah(tan), wa mā kāna akṡaruhum mu'minīn(a).
Yango wana bawanganaki yango (Hud), sima Tobebisi bango. Ya solo, na boye ezali na bilembo (ya nguya ya Allah), kasi mingi na bango bandimaka te.
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيْزُ الرَّحِيْمُ ࣖ
wa inna rabbaka lahuwal-‘azīzur-raḥīm(u).
Mpe ya solo, Nkolo na yo, Ye azali Mozwi-ya-Nguya-Nguya, Motema-Mawa.
فَاَمَّا عَادٌ فَاسْتَكْبَرُوْا فِى الْاَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَقَالُوْا مَنْ اَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۗ اَوَلَمْ يَرَوْا اَنَّ اللّٰهَ الَّذِيْ خَلَقَهُمْ هُوَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً ۗ وَكَانُوْا بِاٰيٰتِنَا يَجْحَدُوْنَ
fa ammā ‘ādun fastakbarū fil-arḍi bigairil-ḥaqqi wa qālū man asyaddu minnā quwwah(tan), awalam yarau annallāhal-lażī khalaqahum huwa asyaddu minhum quwwah(tan), wa kānū bi'āyātinā yajḥadūn(a).
Bongo mpo na bato ya 'Ad, bamikumisaki na mabele kozanga (na oyo etali) bosolo pe balobaki: "Nani aleki biso na makasi?" Ba remarquer te que ezalaki vraiment Allah nde akela bango? Azali monene na makasi koleka bango? Mpe bawangani bilembo na Biso (bonene).
فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيْحًا صَرْصَرًا فِيْٓ اَيَّامٍ نَّحِسَاتٍ لِّنُذِيْقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِى الْحَيٰوةِ الدُّنْيَا ۗوَلَعَذَابُ الْاٰخِرَةِ اَخْزٰى وَهُمْ لَا يُنْصَرُوْنَ
fa arsalnā ‘alaihim rīḥan ṣarṣaran fī ayyāmin naḥisātil linużīqahum-‘ażābal khizyi fil-ḥayātid-dun-yā, wa la‘ażābul-ākhirati akhzā wa hum lā yunṣarūn(a).
Yango wana Topelaki mopepe moko ya nkake mingi likolo na bango na mwa mikolo ya nsuka, mpo ete Tolingaki ete bakutana na minyoko ya nsɔni ya bomoi na mabele. Pendant ce temps, etumbu na vie ya liwa ya liwa ekozala vraiment ya soni mingi mpe bakopesa bango lisungi te.
۞ وَاذْكُرْ اَخَا عَادٍۗ اِذْ اَنْذَرَ قَوْمَهٗ بِالْاَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ النُّذُرُ مِنْۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهٖٓ اَلَّا تَعْبُدُوْٓا اِلَّا اللّٰهَ ۗاِنِّيْٓ اَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيْمٍ
ważkur akhā ‘ād(in), iż anżara qaumahū bil-aḥqāfi wa qad khalatin-nużuru mim baini yadaihi wa min khalfihī allā ta‘budū illallāh(a), innī akhāfu ‘alaikum ‘ażāba yaumin ‘aẓīm(in).
Mpe bomikundola (Hud), ndeko ya 'Ad, ntango akebisaki bato na ye na ntina ya mabanga ya ntalo, mpe ya solo, bakebisi baleki liboso na ye mpe nsima na ye (kolobaka): «sambela moto mosusu te longola se Allah, noki nakobanga ete bokobetama na etumbu na mokolo monene."
قَالُوْٓا اَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ اٰلِهَتِنَاۚ فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ اِنْ كُنْتَ مِنَ الصّٰدِقِيْنَ
qālū aji'tanā lita'fikanā ‘an ālihatinā fa'tinā bimā ta‘idunā in kunta minaṣ-ṣādiqīn(a).
Bayanolaki ete: "Oyei epai na biso mpo na kotika biso (kosambela) banzambe na biso? Boye bómemela biso etumbu oyo bobangisaki biso soki bozali kati na bato ya solo."
قَالَ اِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ ۖوَاُبَلِّغُكُمْ مَّآ اُرْسِلْتُ بِهٖ وَلٰكِنِّيْٓ اَرٰىكُمْ قَوْمًا تَجْهَلُوْنَ
qāla innamal ‘ilmu ‘indallāh(i), wa uballigukum mā ursiltu bihī wa lākinnī arākum qauman tajhalūn(a).
Ye (Hud) alobaki: "Ya solo boyebi (ya yango) ezali kaka ya Allah mpe ngai (kaka) nazali kopesa bino maye emonisami epai na ngai, kasi namoni ete bozali bato oyo basalaka na bozoba."
فَلَمَّا رَاَوْهُ عَارِضًا مُّسْتَقْبِلَ اَوْدِيَتِهِمْ قَالُوْا هٰذَا عَارِضٌ مُّمْطِرُنَا ۗبَلْ هُوَ مَا اسْتَعْجَلْتُمْ بِهٖ ۗرِيْحٌ فِيْهَا عَذَابٌ اَلِيْمٌۙ
falammā ra'auhu ‘āriḍam mustaqbila audiyatihim, qālū hāżā ‘āriḍum mumṭirunā, bal huwa masta‘jaltum bih(ī), rīḥun fīhā ‘ażābun alīm(un).
Bongo ntango bamonaki mpasi na lolenge ya lipata ezali koya epai ya mabwaku na bango, balobaki ete: “Oyo ezali lipata oyo ekopesa biso mbula.” (Te!) Kasi oyo ezali mpasi oyo bosengi kosala mbangu (ezali) mopepe oyo ezali na mpasi ya mpasi, .
تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍۢ بِاَمْرِ رَبِّهَا فَاَصْبَحُوْا لَا يُرٰىٓ اِلَّا مَسٰكِنُهُمْۗ كَذٰلِكَ نَجْزِى الْقَوْمَ الْمُجْرِمِيْنَ
tudammiru kulla syai'im bi'amri rabbihā fa'aṣbaḥū lā yurā illā masākinuhum, każālika najzil-qaumal-mujrimīn(a).
oyo babebisaki nionso na etinda ya Nkolo na bango, na boye ete bango (bato ya ‘Ad) bakomaki oyo emonanaka te (na mabele) longola se kaka (ba traces ya) esika na bango ya kofanda. Na ndenge wana Tofutaka basumuki.
وَلَقَدْ مَكَّنّٰهُمْ فِيْمَآ اِنْ مَّكَّنّٰكُمْ فِيْهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًا وَّاَبْصَارًا وَّاَفْـِٕدَةًۖ فَمَآ اَغْنٰى عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَآ اَبْصَارُهُمْ وَلَآ اَفْـِٕدَتُهُمْ مِّنْ شَيْءٍ اِذْ كَانُوْا يَجْحَدُوْنَ بِاٰيٰتِ اللّٰهِ وَحَاقَ بِهِمْ مَّا كَانُوْا بِهٖ يَسْتَهْزِءُوْنَ ࣖ
wa laqad makkannāhum fīmā im makkannākum fīhi wa ja‘alnā lahum sam‘aw wa abṣāraw wa af'idah(tan), famā agnā ‘anhum sam‘uhum wa lā abṣāruhum wa lā af'idatuhum min syai'in iż kānū yajḥadūna bi'āyātillāhi wa ḥāqa bihim mā kānū bihī yastahzi'ūn(a).
Mpe ya solo, tondimisi esika na bango (na bomengo mpe makasi) oyo topesaki bino ata mokolo moko te mpe topesaki bango koyoka, komona mpe motema, kasi koyoka, komona mpe motema na bango ezali na litomba te mpo na bango ata moke, mpo ete bango (ntango nyonso) bawanganaka ba versets ya Allah mpe (menace ya) etumbu oyo bazalaki kosalela mpo na kotyola ezingi bango.
وَاَمَّا عَادٌ فَاُهْلِكُوْا بِرِيْحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍۙ
wa ammā ‘ādun fa'uhlikū birīḥin ṣarṣarin ‘ātiyah(tin).
Mpo na bato ya Ad, babebisamaki na mopɛpɛ moko ya malili makasi, .
سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَّثَمٰنِيَةَ اَيَّامٍۙ حُسُوْمًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيْهَا صَرْعٰىۙ كَاَنَّهُمْ اَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍۚ
sakhkharahā ‘alaihim sab‘a layāliw wa ṡamāniyata ayyām(in), ḥusūman fataral-qauma fīhā ṣar‘ā, ka'annahum a‘jāzu nakhlin khāwiyah(tin).
Allah apesaki bango mopepe oyo na butu sambo na mikolo mwambe na kolandana; na nsima omonaki bato ya ‘Ad na ntango wana balali bakufi lokola mikuwa ya nzete ya mbila oyo ezali mpamba (oyo epɔlá).
فَهَلْ تَرٰى لَهُمْ مِّنْۢ بَاقِيَةٍ
fahal tarā lahum mim bāqiyah(tin).
Bongo omoni moto atikali kati na bango?