وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ وَتُدْلُوْا بِهَآ اِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوْا فَرِيْقًا مِّنْ اَمْوَالِ النَّاسِ بِالْاِثْمِ وَاَنْتُمْ تَعْلَمُوْنَ ࣖ

wa lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili wa tudlū bihā ilal-ḥukkāmi lita'kulū farīqam min amwālin-nāsi bil-iṡmi wa antum ta‘lamūn(a).

Һеҙ үҙегеҙҙең аралағы малды ялған юл менән ҡулланмағыҙ, был байлыҡ менән хөкөмдарға ришүәт бирегеҙ, үҙегеҙ белһәгеҙ ҙә, башҡалар малының бер өлөшөн гонаһлы рәүештә ҡулланырға мөмкин тигән ниәт менән.

فَاِنْ لَّمْ تَفْعَلُوْا فَأْذَنُوْا بِحَرْبٍ مِّنَ اللّٰهِ وَرَسُوْلِهٖۚ وَاِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوْسُ اَمْوَالِكُمْۚ لَا تَظْلِمُوْنَ وَلَا تُظْلَمُوْنَ

fa'illam taf‘alū fa'żanū biḥarbim minallāhi wa rasūlih(ī), wa in tubtum falakum ru'ūsu amwālikum, lā taẓlimūna wa lā tuẓlamūn(a).

Әгәр быны эшләмәһәгеҙ, Аллаһтан һәм Уның рәсүленән һуғыш иғлан итегеҙ. Әммә тәүбә итһәң, тимәк, һин байлығыңдың төп өлөшөнә хоҡуҡлыһың. Һеҙ ғәҙелһеҙлек эшләмәгәнһегеҙ һәм һеҙгә золом ҡылынмаған (зыян).

وَاٰتُوا الْيَتٰمٰىٓ اَمْوَالَهُمْ وَلَا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيْثَ بِالطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَهُمْ اِلٰٓى اَمْوَالِكُمْ ۗ اِنَّهٗ كَانَ حُوْبًا كَبِيْرًا

wa ātul-yatāmā amwālahum wa lā tatabaddalul-khabīṡa biṭ-ṭayyib(i), wa lā ta'kulū amwālahum ilā amwālikum, innahū kāna ḥūban kabīrā(n).

Етемдәргә (улар бәлиғ булғандарға) малдарын бирегеҙ, яҡшыларын ямандарына алмаштырмағыҙ, уларҙың малдарын үҙегеҙҙеке менән бергә ашамағыҙ. Ысынлап та, (алмаштырыу һәм ашау ғәмәле) — ҙур гонаһ.

وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاۤءَ اَمْوَالَكُمُ الَّتِيْ جَعَلَ اللّٰهُ لَكُمْ قِيٰمًا وَّارْزُقُوْهُمْ فِيْهَا وَاكْسُوْهُمْ وَقُوْلُوْا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوْفًا

wa lā tu'tus-sufahā'a amwālakumul-latī ja‘alallāhu lakum qiyāmaw warzuqūhum fīhā waksūhum wa qūlū lahum qaulam ma‘rūfā(n).

Аллаһ Тәғәлә йәшәү нигеҙе итеп ҡуйған байлыҡтарығыҙҙы (хакимдарға) әле аҡылдары камил булмаған кешеләргә тапшырмағыҙ. Уларға сауҙа итеү һәм кейем-һалым бирегеҙ (байлыҡтан килгән табыштан), уларға яҡшы һүҙҙәр әйтегеҙ.

وَابْتَلُوا الْيَتٰمٰى حَتّٰىٓ اِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَۚ فَاِنْ اٰنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوْٓا اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ ۚ وَلَا تَأْكُلُوْهَآ اِسْرَافًا وَّبِدَارًا اَنْ يَّكْبَرُوْا ۗ وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۚ وَمَنْ كَانَ فَقِيْرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوْفِ ۗ فَاِذَا دَفَعْتُمْ اِلَيْهِمْ اَمْوَالَهُمْ فَاَشْهِدُوْا عَلَيْهِمْ ۗ وَكَفٰى بِاللّٰهِ حَسِيْبًا

wabtalul-yatāmā ḥattā iżā balagun-nikāḥ(a), fa in ānastum minhum rusydan fadfa‘ū ilaihim amwālahum, wa lā ta'kulūhā isrāfaw wa bidāran ay yakbarū, wa man kāna ganiyyan falyasta‘fif, wa man kāna faqīran falya'kul bil-ma‘rūf(i), fa iżā dafa‘tum ilaihim amwālahum fa asyhidū ‘alaihim, wa kafā billāhi ḥasībā(n).

Ә етемдәрҙе өйләнерлек йәшкә еткәнсе һынап ҡарағыҙ. Шунан һуң, әгәр һеҙҙеңсә улар аҡыллы (байлыҡ ҡарарға оҫта) булһа, байлыҡтарын улар ҡулына тапшырығыҙ. Һәм (етемдәрҙең мөлкәтен) тейешле сиктән тыш ашамағыҙ һәм улар үҫкәнсе (ашыҡмағыҙ) (бүләк итмәгеҙ). Кем (һаҡлаусылар араһында) һәләтле булһа, ул (етемдең малын ашауҙан) тыйылһын, ә кем фәҡир булһа, ул мөлкәтте тейешле юл менән ашарға мөмкин. Шунан һуң уларға мөлкәтте тапшырғанда шаһиттар килтерергә кәрәк. Күҙәтеүсе булараҡ та Аллаһ етә.

وَاِنْ اَرَدْتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍۙ وَّاٰتَيْتُمْ اِحْدٰىهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوْا مِنْهُ شَيْـًٔا ۗ اَتَأْخُذُوْنَهٗ بُهْتَانًا وَّاِثْمًا مُّبِيْنًا

wa in arattumustibdāla zaujim makāna zauj(in), wa ātaitum iḥdāhunna qinṭāran falā ta'khużū minhu syai'ā(n), ata'khużūnahū buhtānaw wa iṡmam mubīnā(n).

Әгәр ҙә ҡатынығыҙҙы икенсе ҡатынға алмаштырырға теләһәгеҙ, шул уҡ ваҡытта уларҙың береһенә күп байлыҡ биргәнһегеҙ икән, унан бер нәмәне лә кире алмағыҙ. Ялған ғәйепләүҙәр һәм ысын гонаһтар (күтәреү) аша уны кире аласаҡһығыҙмы?

وَكَيْفَ تَأْخُذُوْنَهٗ وَقَدْ اَفْضٰى بَعْضُكُمْ اِلٰى بَعْضٍ وَّاَخَذْنَ مِنْكُمْ مِّيْثَاقًا غَلِيْظًا

wa kaifa ta'khużūnahū wa qad afḍā ba‘ḍukum ilā ba‘ḍiw wa akhażna minkum mīṡāqan galīẓā(n).

Ә бер-берең менән булғанда (ир менән ҡатын булараҡ) нисек кире алырға мөмкин. Һәм улар (ҡатындарығыҙ) һеҙҙән ныҡлы килешеү алды.

يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْا لَا تَأْكُلُوْٓا اَمْوَالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبَاطِلِ اِلَّآ اَنْ تَكُوْنَ تِجَارَةً عَنْ تَرَاضٍ مِّنْكُمْ ۗ وَلَا تَقْتُلُوْٓا اَنْفُسَكُمْ ۗ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِكُمْ رَحِيْمًا

yā ayyuhal-lażīna āmanū lā ta'kulū amwālakum bainakum bil-bāṭili illā an takūna tijāratan ‘an tarāḍim minkum, wa lā taqtulū anfusakum, innallāha kāna bikum raḥīmā(n).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Бер-берегеҙҙең малын ялған юл менән тотонмағыҙ, тик арағыҙҙағы үҙ-ара ризалыҡҡа нигеҙләнгән сауҙала ғына. Ә үҙеңде үлтермә. Ысынлап та, Аллаһ һеҙгә ҡарата сикһеҙ мәрхәмәтле!

وَمَنْ يَّفْعَلْ ذٰلِكَ عُدْوَانًا وَّظُلْمًا فَسَوْفَ نُصْلِيْهِ نَارًا ۗوَكَانَ ذٰلِكَ عَلَى اللّٰهِ يَسِيْرًا

wa may yaf‘al żālika ‘udwānaw wa ẓulman fa saufa nuṣlīhi nārā(n), wa kāna żālika ‘alallāhi yasīrā(n).

Ә кем был эште ҡанунды боҙған һәм ғәҙелһеҙлек менән эшләһә, Беҙ уны йәһәннәмгә һалырбыҙ. Был Аллаһҡа еңел .

وَّاَخْذِهِمُ الرِّبٰوا وَقَدْ نُهُوْا عَنْهُ وَاَكْلِهِمْ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ ۗوَاَعْتَدْنَا لِلْكٰفِرِيْنَ مِنْهُمْ عَذَابًا اَلِيْمًا

wa akhżihimur-ribā wa qad nuhū ‘anhu wa aklihim amwālan-nāsi bil-bāṭil(i), wa a‘tadnā lil-kāfirīna minhum ‘ażāban alīmā(n).

һәм ысынлап та риба алыуҙан тыйылған булһалар ҙа, риба менән шөғөлләнгәндәре өсөн, кешеләрҙең байлығын законһыҙ рәүештә ҡулланғандары өсөн (батил). Беҙ улар араһындағы кафырҙар өсөн ғазаплы ғазап әҙерләнек.

وَتَرٰى كَثِيْرًا مِّنْهُمْ يُسَارِعُوْنَ فِى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاَكْلِهِمُ السُّحْتَۗ لَبِئْسَ مَا كَانُوْا يَعْمَلُوْنَ

wa tarā kaṡīram minhum yusāri‘ūna fil-iṡmi wal-‘udwāni wa aklihimus-suḥt(a), labi'sa mā kānū ya‘malūn(a).

Һәм уларҙың (йәһүдтәрҙең) күбеһенең гонаһтар ҡылыуҙа, дошманлашыуҙа, бысраҡ ризыҡ ашауҙа ярышҡанын күрерһең. Ысынлап та, ысынлап та насар улар нимә эшләгән.

۞ يٰٓاَيُّهَا الَّذِيْنَ اٰمَنُوْٓا اِنَّ كَثِيْرًا مِّنَ الْاَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُوْنَ اَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّوْنَ عَنْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۗوَالَّذِيْنَ يَكْنِزُوْنَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلَا يُنْفِقُوْنَهَا فِيْ سَبِيْلِ اللّٰهِ ۙفَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ اَلِيْمٍۙ

yā ayyuhal-lażīna āmanū inna kaṡīram minal-aḥbāri war-ruhbāni laya'kulūna amwālan-nāsi bil-bāṭili wa yaṣuddūna ‘an sabīlillāh(i), wal-lażīna yaknizūnaż-żahaba wal-fiḍḍata wa lā yunfiqūnahā fī sabīlillāh(i), fa basysyirhum bi‘ażābin alīm(in).

Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр! Ысынлап та, тәҡүә кешеләрҙең һәм уларҙың монахтарының күбеһе ысынында кешеләрҙең малын ялған юл менән ҡуллана һәм (улар) кешеләрҙе Аллаһ юлынан ҡамасаулай. Алтын һәм көмөш йыйып, уны Аллаһ юлында сарыф итмәгәндәр, уларға хәйерле яза бирерҙәр, тип хәбәр итегеҙ.

۞ اَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُوْنُوْا مِنَ الْمُخْسِرِيْنَ ۚ

auful-kaila wa lā takūnū minal-mukhsirīn(a).

Сараны камиллаштырығыҙ һәм башҡа кешеләргә зыян килтермәгеҙ.

وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ اَشْيَاۤءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِى الْاَرْضِ مُفْسِدِيْنَ ۚ

wa lā tabkhasun-nāsa asy-yā'ahum wa lā ta‘ṡau fil-arḍi mufsidīn(a).

Һәм кешеләрҙең хоҡуҡтарын кәметеп зыян килтермәгеҙ һәм ергә зыян килтермәгеҙ;

وَتَأْكُلُوْنَ التُّرَاثَ اَكْلًا لَّمًّاۙ

wa ta'kulūnat-turāṡa aklal lammā(n).

ә һеҙ мираҫты ҡатыштырып (хәләл һәм харам) ҡулланаһығыҙ,